Die verwachte renteverlaging was een beetje raar, de inflatie hobbelde zo rond de 2%, dus waarom zou je verlagen? Maar de verwachte rentestijging is ook raar. Want of je de rente nu verhoogt of niet, er zal niets met de olieprijs gebeuren. Gaat u minder tanken omdat u iets meer spaarrente ontvangt? Het is niet voor niets dat centrale banken vooral naar de kerninflatie, dus zonder energie en voeding, kijken.

Ik vermoed dat de ECB vooral wil streng en waakzaam overkomen. In vrijwel elke speech wordt gehamerd op de inflatiegevaren. Managing by speech. Laat de markt maar weten dat we er bovenop zitten. We gaan niet dezelfde fouten maken als in 2022. Maar toen viel die olieprijs stijging in een oververhitte economie. Consumenten hadden na Corona een enorme berg met spaargeld en wilden dit graag uitgeven. Door alle verstoringen in de productie - en vervoersketens was er een beperkt aanbod bij een enorme vraag. Dus konden alle producenten de prijzen makkelijk verhogen. Dat is nu allemaal niet het geval.

De zogenaamde tweede orde effecten zullen daarom beperkt blijven. En de huidige inflatie piek is dus ‘transitory’ (tijdelijk). Dat T-woord mag binnen de muren van een centrale bank niet meer worden uitgesproken. Powell zei in 2021 dat de inflatie piek als gevolg van de prijsexplosie in energie maar ‘transitory’ zou zijn. Dat bleek een enorme misvatting. In juni 2022 bereikte de Amerikaanse inflatie een hoogtepunt van maar liefst 9%. Sindsdien is het klagen over de hoge prijzen volkshobby nummer 1 geworden. En een belangrijk verkiezingsthema.

Een renteverhoging is dus niet nodig, maar toch verwacht ik het wel. Afhankelijk van het verdere verloop van de oorlog natuurlijk. De ECB heeft als primaire taak om de Europese consument te beschermen tegen overmatige inflatie. In de afgelopen vijf jaar was de gemiddelde Europese inflatie 4,25% en is de jaarlijkse prijsstijging nauwelijks onder de doelstelling van 2% gekomen. Met dit soort gigantische cijfers gaan we misschien wel denken dat die hoge inflatie normaal is. Dat moet voorkomen worden en dus is de ECB bereid om de rente te verhogen zonder dat het echt effect heeft.

De ECB gaat dus bewust fouten maken. En dat is niet eens erg. Laat ze die fouten maar maken, dan kunnen wij met z’n allen een leukere volkshobby gaan zoeken. Iets zonder klagen liefst.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De woordvoerder van het Witte Huis haalde fel uit naar deze beschuldigingen. Maar we hebben intussen geleerd dat dit Witte Huis ook over leugens liegt. De Financial Times is daarentegen een krant met een onberispelijke reputatie. Als hun journalisten zeggen dat ze drie mensen hebben gesproken die bevestigen dat Pete Hegseth deze aandelen met voorkennis wilde kopen, dan geloof ik dat. De reden dat deze informatie naar buiten is gekomen, is omdat de Hegseths vermogensbeheerder direct naar de fondsaanbieder Blackrock toe moest omdat de order te groot was. Blackrock stond overigens niet toe dat de oorlogsminister de oorlogsaandelen ook kocht.

Op lange termijn gaan koersen omhoog en kan iedereen verdienen aan beleggen. Maar op korte termijn is dat niet zo. Als jij met voorkennis handelt, is jouw winst het verlies van iemand anders. Je weet alleen niet wie die ander is. Het kan een particuliere belegger zijn of een Nederlands pensioenfonds. Maar ook als je niet weet van wie je steelt, het blijft stelen. In de afgelopen tijd hebben we wel meer van dit soort twijfelachtige transacties gezien. De Amerikaanse toezichthouder is hier oorverdovend stil over. En ook dat is een trieste constatering.

Bijzonder is overigens dar als hij had kunnen handelen, dan zou hij een flink verlies hebben gemaakt. De aankoop van Hegseths belegging zou precies op het hoogtepunt van de defensie index zijn geweest. Sindsdien zijn de koersen flink gedaald. Het laat zien dat het timen van beleggen moeilijk blijft, zelfs als je de perfecte voorkennis hebt. We weten overigens niet of Hegseth ergens anders defensie aandelen heeft gekocht. Er zijn nog genoeg andere defensie indexfondsen met prachtige beurstickers (verkorte beursnamen) zoals WAR en NATO. Een goede ticker is het halve marketingwerk.

Het is overigens vreemd, dat defensie aandelen dalen bij het uitbreken van een dergelijke oorlog. De verklaring (achteraf) is dat de koersen het al heel goed hebben gedaan en dat iedereen er al in zat. Het bezit van de zaak is het einde van het vermaak. Net zoals we dat bij goud en zilver zagen. Mocht iemand nog eens kritiek op onze politici hebben, een kleine blik naar de Verenigde Staten leert dat het zoveel slechter kan. Stel dat Rob Jetten met voorkennis zou hebben geprobeerd te handelen, dan zou hij met pek en veren het land worden uitgezet. En wat je ook van Rob Jetten vindt, dat scenario is compleet ongeloofwaardig. En in de VS is dat duidelijk niet zo.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen jaren schuimden investment bankers de markt af om hun mooie private credit fondsen te slijten. Dan weet u wel dat de aanbieders er goed geld mee verdienen. Een voorbeeld is het BCRED-fonds van Blackstone. Dat incasseerde afgelopen jaar U$ 1,2 miljard aan fees op een belegd vermogen van U$ 83 miljard.

Voor grote beleggers zoals pensioenfondsen was het ontbreken van een beurskoers wel prettig. Geen fluctuerende beurskoersen, waardoor het risico beperkt lijkt. Lijkt, want of er nou een beurskoers is of niet, het risico van de onderliggende portefeuille blijft natuurlijk hetzelfde. Alleen ziet het er op papier beter uit. In beleggerstermen wordt dat ook wel ‘volatility laundering’ genoemd. Oftewel het witwassen van risico. En nu de risico’s zichtbaar worden, blijkt de was  toch niet zo schoon als hij leek.

Vorig jaar werden de eerste haarscheurtjes zichtbaar. Bedrijven als Tricolor en FirstBrands gingen failliet. Beiden hadden veel geleend van dit soort private credit fondsen. Dit jaar kwam daar een nieuwe zorg bij: AI zou softwarebedrijven overbodig maken. Deze private credit fondsen hebben gemiddeld 30% van hun portefeuille uitstaan bij deze softwarebedrijven. Beleggers werden zenuwachtig en trokken massaal hun geld terug. En als de kudde eenmaal op hol is geslagen, is er geen houden meer aan.

Nu wil iedereen zijn geld terug, maar de fondsen beperken deze aanvragen tot 5% van het belegd vermogen per kwartaal. Iedereen wil door hetzelfde deurtje naar buiten. Het probleem is dat deze leningen private zijn en dus is er geen beurskoers. Het is daardoor veel moeilijker om van deze leningen af te komen.

Is dit een nieuwe schuldencrisis? Dit is geen 2008 scenario, maar het gaat wel pijn doen. Ja, de beleggers die in deze fondsen hebben belegd, moeten op de blaren zitten. En de banken die geld aan deze fondsen hebben uitgeleend, zullen moeten afschrijven. Maar de kans dat we die banken weer moeten gaan redden is klein (maar niet nul).

De oplossing is simpel: leen geen geld aan deze private credit fondsen en biedt geen liquiditeit aan illiquide producten. In 1990 gingen beleggers in Rodamco daardoor al eens flink de mist in. Maar dat is waarschijnlijk te lang geleden voor de meeste beleggers. Een beetje historisch besef en ervaring heeft zo zijn voordelen.  Je mag alle rotzooi in een fonds stoppen, maar laat de markt de prijs ervan bepalen. Dan hoef je je ook geen zorgen meer te maken over het witwassen van risico’s, want schoner wordt het toch niet.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De belangrijkste reden voor de relaxte houding van beleggers is dat veel beleggers erop rekenen dat Trump opnieuw zal TACO-en. TACO staat voor Trump Always Chickens Out. Dat zagen we bij de tarievenoorlog en dat zagen we toen hij Groenland wilde annexeren. Er is echter een groot verschil. In de eerdere twee gevallen, kon hij zich makkelijk terugtrekken. In het geval van de Iran oorlog heeft hij dat niet alleen voor het zeggen.

Ook als Trump met aanvallen staakt, wil dat niet zeggen dat de Straat van Hormuz gelijk opengaat en dat de olietankers weer vrijelijk kunnen varen. Trump heeft de Iraniërs geleerd dat ze een machtig wapen in handen hebben, waarmee ze de hele wereld kunnen gijzelen. Ik vraag me af wat het plan van de Amerikaanse defensie was toen ze Iran aanvielen. Tenminste, ik hoop dat er een plan was.

Sommige beleggers denken dat Iran zo’n beetje door haar wapentuig heen is. Ik weet het niet, misschien wel, misschien niet. Maar dat maakt voor de discussie niet zoveel uit. Ze hebben maar een paar raketten nodig om een tanker naar de zeebodem te schieten en er durft geen enkel ander schip meer door de Straat van Hormuz te varen. Het begeleiden van de olietankers door oorlogsschepen lijkt me niet effectief. Behalve als schietschijf voor de Iraniërs.  

Voor de wereldwijde economie betekent het wel een flinke schade. Overigens stijgt niet alleen de prijs van olie, maar ook bijvoorbeeld helium, aluminium en kunstmest worden flink duurder. Dit zijn allemaal energie intensieve industrieën en daarom zitten ze in het Midden Oosten. Er is een vervelende correlatie tussen stijgende olieprijzen en recessies. Het zorgt ervoor dat consumenten flink wat meer aan de pomp kwijt zijn en dat raakt de overige consumentenuitgaven.

Wat me opvalt is dat de gemiddelde Amerikaan steeds harder klaagt over de benzineprijs, maar dat het een steeds kleiner deel van zijn bestedingsmandje uitmaakt. Financieel minder gevoelig dus, maar emotioneel des te meer. Dat gaat met de tussentijdse verkiezingen in november best een dingetje worden. Langzamerhand komt de Amerikaanse politiek erachter dat ze zichzelf wel in de nesten heeft gewerkt. Je kunt wel tegen een wespennest aanschoppen, maar de wespen bepalen wanneer het voorbij is.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe anders is het nu. Beleggers zijn razend enthousiast over deze aandelen. De instroom in bijvoorbeeld de I-shares MSCI Emerging Markets is enorm. Dit jaar is het aantal uitstaande aandelen met meer dan een kwart gestegen.

Tijdens de recente aanvallen op Iran hebben deze aandelen een flinke correctie laten zien. Dat klinkt als een standaard risk-off trade. Oftewel als het onrustig wordt, verkoop je de risicovolste aandelen. Maar onder de motorkap is er meer aan de hand. De enorme performance van het afgelopen jaar is vooral gedreven door twee beurzen, die van Zuid-Korea en die van Taiwan.

Nu kun je je afvragen of deze landen überhaupt bij ontwikkelende markten behoren, maar zo hebben de index makers het bepaald. De beurs van Zuid-Korea is sinds begin 2025 met 170% gestegen, die van Taiwan met 50%. Door de enorme koersstijging heeft Taiwan inmiddels al een groter gewicht dan China in deze index. En ook Zuid-Korea had voor een kort moment China ingehaald.

De belangrijkste reden waarom deze landen zo’n enorme performance hebben laten zien, zijn de technologie bedrijven. TSMC, Samsung en SK Hynix waren met z’n drieën goed voor bijna een kwart van de totale MSCI Emerging Markets index. beleggers beseften afgelopen jaar opeens dat deze bedrijven sterk zouden profiteren van de AI-boom.  Dat is wat anders dan het traditionele verhaal van achtergebleven landen die zich ontwikkelen en daardoor harder groeien.

Daarbij komt ook dat met name in Zuid-Korea er een enorme speculatiegolf is geweest. De gemiddelde Zuid-Koreaanse particulier is op hol geslagen. Het aantal beleggingsrekeningen is in een jaar tijd verdubbeld. Alleen al in februari werden er 1,5 miljoen rekeningen geopend. Vorig jaar belegden Zuid-Koreanen voor U$ 40 miljard in indexfondsen met een financiële hefboom.

De Zuid-Koreaanse toezichthouder doet er van alles aan om de speculatiedriften in te dammen. Wie zo’n hefboom indexfonds wil kopen, moet eerst een verplichte cursus van een uur volgen plus een drie uur durend oefenhandelsprogramma. Maar dat hielp allemaal niet, tot de Amerikanen besloten een oorlog met Iran aan te gaan. En plots daalde de Zuid-Koreaanse KOSPI index in twee dagen met 18%. Moet u medelijden met deze beleggers hebben? Nou, op moment van schrijven staat de index dit jaar nog steeds op een winst van +32%.

Voor een belegger die wat spreiding zoekt, weg van de Amerikaanse technologie aandelen, is het goed om te beseffen dat ook in emerging markets heel wat tech zit. Af en toe moet je als belegger toch eens even onder de motorkap kijken.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar wat te doen bij dergelijke geo-politieke onrust? U moet zichzelf een aantal vragen te stellen. Allereerst, denkt u dat u het beter weet dan de rest van de markt? Als u denkt te weten wat de Amerikanen gaan doen, lijdt u waarschijnlijk aan meer zelfoverschatting dan de Amerikanen zelf. De tweede vraag is, stel u dat weet wat de Verenigde Staten gaat doen, weet u dan ook wat de andere partij zal doen.

Bij het uitbreken van de Oekraïne oorlog was het voor de meeste mensen zo klaar als een klontje dat het een walk-over voor Rusland zou worden. Dat was achteraf niet zo. Vijf jaar later is men nog steeds aan het vechten. En de derde vraag is, stel dat u dat allemaal weet, weet u dan ook wat de markten gaan doen? Als u had voorspeld dat goud en veilige staatsobligaties zouden dalen bij een dergelijke oorlog, dan had menigeen u voor gek verklaart. Maar het gebeurde wel.

Achteraf geven sommige beurscommentatoren aan dat de daling in obligaties erg logisch was. Immers, de olieprijs stijgt, dus de inflatie ook en dus stijgt de rente mee. Een mooi staaltje achteraf verklaren. Want meestal doen obligaties het in onrustige tijden juist erg goed. Ook als de olieprijs stijgt. Bovendien zijn de lange termijn verwachtingen voor de olieprijs en inflatie nauwelijks veranderd. Beleggers gaan er van uit dat het uiteindelijk overwaait.

De huidige situatie doet me een beetje denken aan de onrust ten tijde van Liberation Day. Beleggers denken in eerste instantie, ja het kan een grote impact op de wereldeconomie hebben als het langer voortduurt. Maar zover zal het toch niet komen, toch? Met iedere dag dat er niets verandert daalt het besef in dat het toch menens is. En de koersen dalen verder en verder. Tot het moment dat het ook voor de US te pijnlijk wordt en op haar schreden terugkeert.

Om terug te komen op het paniek boek: weet u wat er op pagina 1 staat? Doe niets. Op lange termijn waait het wel weer over. Alle paniek momenten waren mooie koop momenten. Alleen duurt het de ene keer wat langer dan de andere keer voordat  alles hersteld is.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De keuze voor Warsh is op zich geen slechte. Tenminste als je dat afzet tegen de twee andere voornaamste kandidaten. Kiezen uit drie kwaden zullen we maar zeggen. De financiële markten reageerden nauwelijks, en dat is een goed teken. Veel marktpartijen wezen er op dat Warsh een havik is (een voorstander van een streng monetair beleid), toen hij nog lid van de Fed was in de periode 2006 -2011was. Die eretitel heeft hij gekregen omdat hij een vurig tegenstander was van monetaire verruiming (QE). QE zou leiden tot enorme inflatie. Het is maar goed dat de rest van de Fed niet naar meneer Warsh heeft geluisterd. Na de grote financiële crisis was die verruiming hard nodig en het leidde niet tot extra inflatie. Maar wie de visies van Warsh in zijn na-Fed periode naleest, ontdekt dat sindsdien hij ook regelmatig als duif te boek stond (een voorstander van een los monetair beleid) geweest. Zijn visie lijkt vooral samen te hangen met de partijkleur van de bewoner van het Witte Huis. Geen havik of duif, maar meer een windvaan, zou ik zeggen.

Kevin Warsh gelooft heilig in de aanstaande productiviteitsboom dankzij AI. Daardoor kunnen we veel meer produceren zonder dat de inflatie oploopt. Dat zou kunnen, maar op korte termijn wordt er met geld gesmeten om al die datacenters te bouwen. En dat heeft juist een inflatie opdrijvend effect. Beleggers weten dat het onomstootbare geloof in je eigen inzicht ook risico’s met zich meebrengt. Je kunt het namelijk wel eens fout hebben. Beleggers merken dat in alleen hun eigen beleggingsportefeuille. Maar als de Fed een foute inschatting maakt, heeft iedere Amerikaan daar last van.

Het doet sterk denken aan Greenspan eind jaren negentig. Ook hij geloofde dat verhoogde productiviteit door het gebruik van internet. Daardoor zou de economie flink door kunnen groeien zonder extra inflatie. De rente hoefde dus niet verhoogd te worden. Dat het tegelijkertijd zorgde voor het opblazen van de aandelenbubbel was blijkbaar niet belangrijk. Ironisch genoeg wordt Greenspan juist herinnerd om zijn waarschuwing tegen diezelfde bubbel. Herinnert u zich de befaamde´Irrational Excuberance´ opmerkingen nog?

En dan nog dit: een paar dagen na de aankondiging, grapte Trump al dat hij Warsh zou ontslaan als die de Fed rente niet snel zou verlagen, zodra hij de voorzittershamer heeft overgenomen. Dat geeft te denken. Maar hoe we er ook over denken, vanaf mei zullen we met windvaan Warsh moeten doen.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorige week kelderden wereldwijd de koersen van transport- en logistiekbedrijven. Oorzaak was een white paper van Algorhythm Holdings, waarin het claimde dat door AI de vrachtvolumes met 400% kunnen stijgen, zonder extra personeel. Dat betekent lagere vervoerskosten en dus lagere winstmarges voor de gevestigde transporteurs. Sommige Amerikaanse transporteurs, zoals Robinson, RXO en Landstar, verloren die dag 25% aan beurswaarde. In één klap verdampten miljarden.

Zet dat eens af tegen de beurswaarde van Algorhythm Holdings zelf: $3 mln. Na het bericht verviervoudigde de koers. Het bedrijfje was eerder bekend als The Singing Machine Company, want het maakte vroeger karaokemachines.

Met deze extreme koersbewegingen in kleine obscure aandelen lijkt het alsof we naar de zoveelste aflevering van een tv-serie over memeaandelen zitten te kijken. Maar dit zijn de hypernerveuze koersbewegingen die de huidige AI-angst kenmerken. Nu kan zo’n bedrijfje in theorie met een slim algoritme het bedrijfsmodel van transporteurs finaal onderuit halen.

Maar bedenk hierbij wel dat het eigen onderzoek is van Algorhythm Holdings. Beleggers hebben het niet gecontroleerd. Het adagium ‘Shoot first, think later’ viert hoogtij. Met dergelijke extreme koersreacties op dit soort kleine berichten, zou je bijna voorzichtig concluderen dat we dicht bij de piek van de AI-angstgolf zitten. Heel voorzichtig, want keer op keer blijken de koersen van potentiële AI-slachtoffers toch nog verder te kunnen dalen.

Een aantal professionals uit de sector stelt dat die 400% simpelweg onmogelijk is. Maar bedenk wel dat zij waarschijnlijk net zo vooringenomen zijn als de schrijvers van de white paper. Beide kanten preken voor eigen parochie.
De markt kent dus een hoge mate van hijgerigheid, wat nog eens wordt versterkt door momentumbeleggers, waarvan het aantal lijkt te groeien. Die vorm van beleggen is eigenlijk heel makkelijk. Je koopt iets wat omhooggaat en verkoopt als het daalt. Klinkt als een domme strategie, maar het gaat ervan uit dat Mr. Market meer weet dan jij. Een verstandige basishouding. Of, zoals meesterbelegger Stanley Druckenmiller zei: ‘Als al het nieuws goed is en de koers gaat niet omhoog, verkoop dan je positie.

De conclusie lijkt simpel. Met dit soort hypernerveuze marktbewegingen lijkt de piek in de AI-angst bereikt, met nadruk op lijkt. Maar een verstandige belegger wacht eerst af tot het momentum weer omhoog is gericht, anders vang je alleen maar vallende messen op. Wil je dat goed doen, dan heb je niet alleen heel veel ervaring nodig, maar ook een hele grote verbanddoos.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat is bijzonder. Waarom zou je dit bedrijf voor honderd jaar geld geven? Stel dat al die prachtige groeiverwachtingen uitkomen, dan profiteer je niet met deze lening. En als het misgaat, dan wil je geen honderd jaar wachten tot je je geld weer terugkrijgt. Zo heb je wel de downside, maar niet de upside.

Sommige critici wezen op de dramatische koersontwikkeling van de honderdjarige leningen van Oostenrijk en Argentinië. De Oostenrijkse is gedaald van 140% naar nu 30%. Maar die vergelijking gaat volledig mank. De koers ervan ging zo hard omlaag simpelweg omdat de marktrente in Europa is gestegen. En met zo’n lange looptijd zijn de koersuitslagen groot. Met de kredietkwaliteit van Oostenrijk is niets mis.

En als je geld aan Argentinië leent, weet je dat je een hoog risico loopt. Het land is in de afgelopen honderd jaar al zes keer failliet gegaan. Don’t cry for me Argentina is het lijflied van deze beleggers.

De Google-uitgifte kun je beter vergelijken met andere honderdjarige bedrijfsleningen. Die hebben niet altijd goed uitgepakt. Voorbeelden zijn die van IBM (1996) en Motorola en warenhuis JC Penney, (beide 1997). JC Penney ging in 2020 failliet en kon de lening dus niet afbetalen. Die van de toenmalige sterbedrijven IBM en Motorola bestaan nog steeds. Maar de bedrijven kwamen wel in het bakje vergane glorie.

Nu heeft Google nog een prima kredietkwaliteit. Het bedrijf kan nog $180 mrd aan schuld uitgeven voordat de huidige credit rating in gevaar komt. En die credit rating is hoger dan die van een land als Frankrijk. Al is dat natuurlijk wel een heel makkelijke vergelijking.

Google is overigens niet de enige die geld ophaalt uit de markt. Tien jaar geleden had big tech gezamenlijk nog $320 mrd netto aan cash op de balans staan. Dat is nu opgebrand. Logisch, de grote vier technologiebedrijven investeren in 2026 gezamenlijk een ‘bescheiden’ $660 mrd in AI, ongeveer 2% van de totale Amerikaanse economie.

Dat is goed voor de economie, maar het betekent ook dat big tech enorme hoeveelheden geld uit de markt zuigt. En dat op een moment dat de Amerikaanse overheid dat ook doet. En als iedereen geld vraagt, gaat de prijs van geld, de rente, omhoog.

Als u toch de verleiding niet kunt weerstaan om in deze Google-lening te beleggen, lees dan nog even de recente uitspraken van oprichter Larry Page erop na. Een daarvan is: ‘Ik ga liever failliet dan deze AI-race te missen.’ Wil je aan iemand met zo’n risicohouding je geld voor honderd jaar uitlenen?

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de US is er een mooi software indexfonds. Ik deel de naam maar niet. Als Europeaan mag u deze toch niet kopen, omdat de productbeschrijving alleen in het Engels is. Over domme regels gesproken. Maar dat terzijde. In dit fonds zitten 113 verschillende aandelen. 71 van de 113 aandelen daalden met meer dan 5% die dag. Dit jaar is het hele mandje al 18% goedkoper geworden en staan er maar 10 aandelen in het groen. Veel beleggers, waaronder ikzelf, dachten de afgelopen tijd mooie koopkansen in de software te zien en pakte dit vallende mes op. Maar op diverse technische fora was men al lang bezig met deze ontwikkeling. Eens te meer een mooi voorbeeld dat meneer Markt vaak meer weet dan beleggers kunnen vermoeden. Die beleggers hebben opnieuw geleerd dat je een vallend mes nooit moet proberen te vangen. Een leermomentje zullen we maar zeggen.

En ja, natuurlijk is de nieuwe tool bijzonder. Dit is de volgende stap van een chatbot naar een programma dat echt werk voor je doet. In dit geval op een aantal gebieden waar software erg belangrijk is, zoals juridisch en fiscale zaken, sales & marketing, accounting en data verzamelaars. Allemaal gebieden waar specialisme belangrijk is en de winstmarges hoog. Het zal vast nog wel even duren voordat we het daadwerkelijk gaan gebruiken, maar het geeft wel de mogelijkheden aan.

De grote en moeilijke vraag die je dan moet stellen is; is dit een tweede ChatGPT moment of is dit een DeepSeek moment? Toen ChatGPT werd aangekondigd, was dat het startschot voor een enorme ontwikkeling. Je zou bijna zeggen het begin van een nieuw technologie tijdperk. Of is het een DeepSeek moment? Veel beleggers zijn het alweer vergeten, maar een jaar geleden was men in blinde paniek omdat DeepSeek als goedkoop en efficiënt alternatief de AI markt zou beïnvloeden. Je had al die dure Nvidia chips niet meer nodig. Sindsdien is de koers van Nvidia met maar liefst 80% gestegen.

Ik neig ernaar dat dit meer een ChatGPT moment is. Er gaat daadwerkelijk veel veranderen voor de software bedrijven. Maar nog niet op korte termijn. Dus misschien aardig om na dit bloedbad wat op te pikken. Op lange termijn is deze ontwikkeling de dood voor sommige software bedrijven. De dood is onvermijdelijk. Maar ja, dat geldt uiteindelijk voor iedereen.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Arnoud ging los over de uitspraken van demissionair minister Mariëlle Paul van Sociale Zaken. Haar departement stelde in een persbericht dat de pensioenen structureel met 14% zijn gestegen door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel. Het leger communicatiedeskundigen vond het blijkbaar nodig iets positiefs te brengen over dat nieuwe stelsel, zodat er meer vertrouwen komt.

Dat is een rare boodschap. Toezichthouder AFM wijst er juist op dat pensioenfondsen niet te veel gouden bergen mogen beloven.

Het klinkt alsof de pot met pensioengeld op magische wijze is vergroot. Dat is natuurlijk niet zo. Kort gezegd is de pot iets persoonlijker geworden. Daardoor hoeft wat minder reserve apart te worden gehouden voor slechte tijden.

Wat wel structureel is veranderd, is dat er meer risico genomen kan worden en dus meer rendement kan worden gemaakt. We zouden het in deze tijden van beursrecords bijna vergeten, maar koersen kunnen ook weleens dalen. En dat gebeurt vaak genoeg. De S&P 500 liet sinds 1928 elke vier jaar een correctie van 20% zien. En herinnert u zich de Japanse beurs nog? De Nikkei stond in 1990 op 40.000 en ging daar vorig jaar pas weer doorheen.

Ja, op lange termijn loont het nemen van risico en krijg je er meer rendement voor terug. Alleen kan die lange termijn weleens langer zijn dan menig gepensioneerde kan overleven.

En o wee als het een keer tegen zit. De tegenstanders zullen dan ongetwijfeld wijzen op het casinopensioen, een framing die schadelijk is en dom. De risico’s waren er altijd al. Alleen zag je ze niet omdat de reserves werden gebruikt om tussentijdse koersdalingen af te dekken. Die reserves zijn er nu nog, maar minder.

Waarom is het zo fout om meteen met die 14% te gooien? De minister schept hoge verwachtingen. Maar bij hoge verwachtingen is de kans op teleurstelling het grootst en dat wil je bij pensioenen juist zo min mogelijk. En het wantrouwen is al zo groot, omdat weinig mensen snappen hoe een pensioenfonds werkt. En ja, pensioenen kunnen harder stijgen, maar ze kunnen ook harder dalen. Dat was men even vergeten in het persbericht van het ministerie.

Pensioenfondsen moeten hun stinkende best doen om zoveel mogelijk rendement te maken. Dat is al moeilijk genoeg. Vertrouwen krijg je niet door gouden bergen te beloven, maar met goed bestuur. Om vertrouwen te krijgen, kun je beter alle ex-politici verbannen uit pensioenfondsen. Ze hebben daar niets te zoeken.

Ik wil bestuurders met verstand van zaken, die met beide benen op de grond staan en hun gezond verstand gebruiken. En weinig ego. De meeste ex-politici vallen niet in die categorie.

Over Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een dergelijk rente beweging zien we nu in Japan. De rente stijgt door en door, maar het heeft geen consequenties, nog niet. De Japanse rente op staatsobligaties steeg van 0% naar 2,3%. Dat is het hoogste niveau sinds de zomer van 1997.

Dat gaat wel een dingetje worden met die enorme Japanse staatsschuld. Momenteel is de schuldratio 240%. Daarbij moet wel gezegd worden dat de Japanse centrale bank ruim de helft van de staatsobligaties in handen heeft. Bovendien heeft de Bank of Japan nog flink wat aandelen in portefeuille die ze mogelijk kunnen verkopen.

Deze rentestijging kreeg de afgelopen weken nog wat extra vaart, toen Reuters berichtte dat de Bank of Japan de beleidsrente verder wil verhogen. Dat was breaking news. Blijkbaar hangen Reuters journalisten in dezelfde bars rond als de Bank of Japan medewerkers. Misschien een idee om in Frankfurt te kijken waar de ECB medewerkers na werktijd nog een biertje gaan drinken. Die rente verhoging is op zich ook wel logisch. De Japanse yen is flink verzwakt. Dat genereert veel import inflatie. Nu de Japanse bedrijven gewend zijn aan inflatie, prijzen ze hogere inputprijzen ook makkelijker door. En zo komt na decennialang deflatie angsten, inflatie weer in het systeem.

De tweede rentepush kwam omdat de premier nieuwe verkiezingen uitschreef. Dat is bijzonder. Nog maar kort geleden (oktober 2024) waren de vorige verkiezingen. De huidige premier Takaichi heeft 62% van de bevolking achter haar staan en dat wil ze inacasseren. Dat soort percentages zien we niet veel meer in democratieën. Trump’s approval rate staat ergens tussen de 35% en de 42%, afhankelijk van welke media het onderzoek houdt. En om nog populairder te worden wil ze tijdelijk de 8% btw op voeding afschaffen. Dat is fijn voor de consument, maar het betekent een nog groter overheidstekort. En dus een stijgende rente. Voorlopig lijkt de strategie, gewoon doen of er geen probleem is. Dat is meestal geen verstandige strategie.

Dan blijft de vraag, wat gaat er dan stuk door die stijgende rente? Dat is moeilijk te zeggen. Misschien een nog zwakkere yen.  Of misschien opwaartse druk op rentes in andere landen. Er zijn tegenwoordig genoeg zwakke fundamenten te vinden. Of zoals Buffett het zei; “when the tide is loo low, you'll see who is swimming naked”.  

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Trump verordonneerde dat de hypotheekbanken Freddie Mac en Fannie Mae hun kasreserves van $200 mrd moeten gebruiken om hypotheekobligaties op te kopen. Daardoor daalt de rente en worden huizen betaalbaarder.

Maar de marges op hypotheken zijn momenteel al relatief laag. Op een 30-jarige hypotheek verdienen Amerikaanse banken momenteel 1,5%. Een paar jaar geleden was dat nog 3,0%. Voor de hypotheekrente is het belangrijker wat de overheid doet. En als die haar tekort verder laat oplopen, zal dat vroeg of laat invloed hebben op de rente.

Dat tekort loopt onder meer op omdat de opbrengst van de importtarieven, naar verwachting $300 mrd, al minstens twee keer is uitgegeven. Enerzijds door de belastingteruggave aan consumenten, het Tariff Dividend: elke Amerikaan krijgt $2000 terug van de overheid. Dat kost een bescheiden $300 tot $600 mrd, hoewel de president zich dat deze week niet meer wist te herinneren. Anderzijds gaan de defensie-uitgaven met $500 mrd omhoog. Ook betaald uit de importtarieven.
Misschien werkt mijn rekenmachine niet zo goed meer, maar ik kom niet uit.

Daarnaast wil het Witte Huis de aankoop van huizen door bedrijven verbieden. Een soort Hugo de Jonge-actie in de huizenmarkt. Daar ingrijpen kan nodig en nuttig zijn, maar je moet heel goed nadenken over de bijeffecten. Als deze bedrijven geen huizen meer mogen hebben, bouwen ze ook geen nieuwe meer, waardoor het huizenaanbod daalt. Op korte termijn klinkt het leuk, het kan op lange termijn dramatisch slecht uitwerken.

Ook wil Trump de tarieven op creditcards limiteren tot 10%. Daar is wat voor te zeggen. Momenteel staan die gemiddeld op 21%. Die marges zijn inderdaad in de loop van de tijd flink gestegen, ook onder Trump 1.0.

Maar een dergelijke maatregel is niet goed voor de winstgevendheid van de banken, om het mild uit te drukken. Die marges klinken belachelijk en zijn dat ook.

De andere kant van de medaille is dat deze hoge marges ook zo hoog zijn omdat de betalingsmoraal van de gemiddelde Amerikaan te wensen overlaat. Maar liefst 12% van de creditcardbezitters loopt meer dan negentig dagen achter met zijn betalingen. Alleen tijdens de naweeën van de kredietcrisis van 2009 was dat percentage hoger.

Een hoop Trump-actie dus. Opvallend is dat al die acties tegen de belangen van het bedrijfsleven ingaan. Op zich vreemd. Het zou niet misstaan in communistisch China. Een jaar geleden dacht iedereen dat Trump pro-bedrijfsleven was. Zou het misschien iets te maken hebben met de tussentijdse verkiezingen, komende november? Nee, daar trappen kiezers niet in, toch?

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Interessanter is de vraag hoe 2026 er uit gaat zien. De zakenbanken verwachten een koerswinst in de US van een procent of 10. Dat zou in lijn  met het langjarig gemiddelde. Het is overigens eerder een uitzondering dat de koersen ook daadwerkelijk stijgen met dat gemiddelde. De uitslagen zijn vaak veel groter. Maar als je het aan veel partijen vraagt is dat wel een logische uitkomst. De optimisten en de pessimisten middelen elkaar uit. Dat geldt ook voor de AEX. Voigens de Nederlandse beleggingsexperts gaat de AEX naar 999. Dat is een stijging van 5%. Voor 2025 was de mediaan een verwachte plus van 4%. Het werd 8%. Aardig in de richting zou ik zeggen.

De mediaan is een mooie methode die de extreme voorspellingen er uithaalt. Het is natuurlijk harstikke leuk om een 25% daling te verwachten en dan achteraf te kunnen zeggen dat je dat had voorzien. Ik zeg niet wie deze voorspelling heeft gemaakt. De enquete is anoniem. Maar mocht hij gelijk krijgen, dan hoort u dat over een jaar wel. De hoogste AEX verwachting is overigens 1280 (+35%). Tja, alles kan. 

Hebben we ook wat aan deze voorspellingen? Hoewel die zakenbanken aardig in de richting zaten, hebben ze hun verwachtingen in de loop van het jaar dramatisch gereduceerd. Nadat koersen waren gekelderd tijdens Liberation Day, verlaagden ze hun verwachtingen met grote stappen. Op zich logisch. Een handelsoorlog is erg slecht voor de economie. Alleen kwam het niet uit. We kunnen dus niet leunen op die zakenbanken en dus moeten beleggers zelf blijven nadenken. Maar daar is ook niks mis mee.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een andere briljante voorspelling zou een verwachte aankondiging van een handelsoorlog door president Trump zijn geweest. Bij een handelsoorlog verliest iedereen, de een een beetje meer dan de ander. Logisch dat je dan je aandelen moet verkopen. En inderdaad gingen de koersen op Liberation Day keihard onderuit. Maar sinsdien zijn alle koersverliezen weer goed gemaakt en meer dan dat zelfs. Die angsten voor een handelsoorlog bleken overtrokken. De US is in veel gevallen zo oppermachtig dat de tegenpartijen het maar hadden te slikken. Er kwamen dus wel tarieven, maar geen oorlog.

Stel uw derde briljante voorspelling was de Moody’s downgrade van de kredietstatus van de Verenigde Staten op 16 mei. Dan had u waarschijnlijk uw Amerikaanse obligaties verkocht. Toch zijn deze obligaties sindsdien aardig in waarde gestegen en zelfs omgerekend in euro’s had u nog een (heel klein) plusje. En dat terwijl u geld verloren zou hebben op de Duitse bunds. Visie goed en toch niets verdiend.

Nog één laatste briljante voorspelling. De Amerikaanse economie zou onder Trump veel harder groeien dan die in Europa. En dus zou de US dollar veel sterker worden. Dat was dan ook de consensus verwachting begin 2025. Alle zakenbanken waren het erover eens dat pariteit, een dollar voor een euro, slechts een kwestie van tijd zou zijn. Inderdaad groeide de economie, onder andere door alle AI-investeringen in de US, een stuk harder. In de eerste drie kwartalen nam de economie in de EU met gemiddeld 0,3% per kwartaal toe. In de US was die groei maar liefst 2,0%. Maar toch is de dollar in 2025 maar liefst 12% minder waard geworden. Visie goed, geld weg.

Zo heeft 2025 ons heel wat fouten en dus nuttige leermomenten bijgebracht. 2026 zal niet anders zijn. U weet nu dat zelfs als u briljant bent en alle grote gebeurtenissen goed weet te voorspellen, u nog steeds geen enkele zekerheid heeft in welke richting de markt zal bewegen. 2025 was weer een lesje in bescheidenheid. Maar daar is meneer Markt dan ook erg goed in.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op zo’n moment voel je de macht van de creditcard maatschappijen. Een creditcard is onontbeerlijk, terwijl we in Nederland toch van die prachtige en efficiënte betaalsystemen hebben. En alle creditcard maatschappijen zijn Amerikaans. Dit is toch wel iets om over na te denken. Net als op technologie gebied is de US op financieel gebied oppermachtig. De vraag is of je dat als Europa wel wil. Vroeger was de US een vriendelijke natie. Maar nu de houding van de US tegenover Europa steeds vijandiger aan het worden is, is dat een punt van aandacht.

De creditcard maatschappijen zijn de Scrooge in het betalingsverkeer. In de US maken ze veel reclame om kiezers te overtuigen dat ze bij hun volksvertegenwoordiger moeten aandringen om nieuwe wetgeving niet door te laten gaan. Die wetgeving maakt het makkelijker om op andere manieren te betalen. Als een bedrijfstak zoveel moeite doet om tegen een wet te ageren, zal die wet er waarschijnlijk niet voor niets zijn.

Intussen berekenen de creditcard maatschappijen torenhoge rentes. In de US dik boven de 20%. En dat terwijl de Fed de rente net heeft verlaagd tot een bescheiden 3,75%. De rentemarge op deze creditcard leningen loopt alsmaar op. Niet voor niets behoren de creditcard maatschappijen tot de bedrijven met de hoogste winstmarges. Dat is fijn voor beleggers. Het maakt niet uit in welke van de drie creditcard maatschappijen u had belegd. Met alle drie had u de Amerikaanse aandelenindex ruimschoots verslagen.

Het was dus een interessante belegging. Dat was het verleden. Maar als je alles uit je klanten trekt en je machtpositie zo misbruikt, komt er een keer dat de wal het schip keert. Scrooge uit het kerstverhaal kwam uiteindelijk tot inkeer dat zijn hebberigheid niet de juiste weg is. Tot dat inzicht zijn de creditcard maatschappijen nog niet gekomen. Ik ben bang dat zij voorlopig nog niet door de geest van het kerstfeest bezocht zullen worden.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In alle berichtgeving over deze beweging wordt de overgang van de Nederlandse pensioenfondsen naar het nieuwe pensioensysteem aangevoerd als belangrijkste argument. In het nieuwe systeem is er minder behoefte aan obligaties met een hele lange looptijd, dus worden ze verkocht, waardoor de prijzen dalen en de rentes stijgen.

In principe klopt dat. Nederlandse pensioenfondsen zijn grote beleggers in dit segment van de obligatiemarkt. Maar als je wat dieper in de feiten duikt, lijkt het verhaal groter dan de daadwerkelijke beweging. De rente op 30-jarige obligaties is niet echt veel harder gestegen dan die van de 10-jarige.

Het pensioenverhaal is gewoon een makkelijke verklaring voor de rentestijging. Een andere verklaring is bijvoorbeeld het oplopen van het Duitse begrotingstekort. Er zullen veel nieuwe Duitse obligaties worden uitgegeven, en dat drukt de prijs omlaag en de rente omhoog.
Daarnaast is er ook reuring bij de ECB. Een maandje geleden was de discussie nog of die de rente moest verlagen of niet, maar nu gaan de markten uit van een lichte verhoging in 2026. Niet veel, maar toch.

ECB-directielid Isabel Schnabel zei recentelijk dat de rente ook omhoog kan. Aangezien zij vrij invloedrijk is binnen de centrale bank, had dat zeker een effect. Maar we moeten deze opmerking ook zien in het licht dat zij in 2027 graag Christine Lagarde wil opvolgen als president van de ECB. Wellicht helpt het opstellen als een goede Duitse hardliner in haar campagne.
Het wordt ook weleens tijd dat we een ECB-president krijgen die wat strenger in de leer is. Sinds 2003 hebben we alleen maar Fransen en Italianen gehad: Jean-Claude Trichet, Mario Draghi en Lagarde.
Intussen zien we de effecten van de rentestijging al terug op de aandelenmarkten, vooral bij de Europese vastgoedfondsen. Die sector is dit jaar maar liefst 12% achtergebleven bij de brede Europese index, en dat is vooral aan de rentestijging toe te schrijven.

Ook de hypotheekrente klimt. Wellicht zorgt dat voor enige afkoeling van de huizenmarkt, al zijn daar de belangrijkste factoren nog altijd de werkgelegenheid en de verwachtingen daarover. Een hogere rente zorgt voor hogere lasten, maar als je bang bent voor ontslag, durf je waarschijnlijk geen huis meer te kopen.

Voorlopig moeten we dit rentespook maar goed in de gaten houden, wat de verklaring ook is.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beleggers schrokken. Naast de plotseling opkomende angsten voor overmatige investeringen in AI, was dit een belangrijke reden voor de kleine correctie in de aandelenmarkt. Na Powells speech was de kans op een renteverlaging slechts 30%. Deze week was dat percentage tot 90% gestegen, bijna een zekerheidje dus. En dat kwartje ging er ook van af, bleek woensdag.

Bijzonder is vooral dat in de tussentijd de Fed-leden met verschillende uitspraken kwamen. Enerzijds omdat Stephen Miron nu ook lid is. Deze nominee van Donald Trump doet niet aan consensus, maar gaat voor een maximale renteverlaging, net als de Amerikaanse president zelf.
Hoe lager, hoe beter. Op korte termijn is er toch geen directe relatie tussen de Fed-rente en de inflatie. Op lange termijn wel, maar wie dan leeft, dan zorgt. Een te lage rente jaagt de economie en de inflatie alleen maar verder aan.

Maar naast Miron laten ook de andere Fed-leden veel meer een eigen geluid horen. Het lijkt het wel een kippenhok. Iedereen kakelt maar door elkaar met zijn eigen geluid.
Dat is wel interessant. Vroeger was het belangrijk dat de Federal Reserve met één mond sprak. Nu blijkbaar niet meer.

Waarschijnlijk is Powell het comité aan het voorbereiden op de nieuwe werkelijkheid. Hoe meer Trump-afgevaardigden erin zitten, hoe meer voor een renteverlaging zullen stemmen. Maar als iedereen gewoon zijn eigen mening verkondigt, wordt de hele Fed weerbaarder voor de Trump-doctrine. Zo gaat het er bij de Bank of England altijd aan toe.

Waarschijnlijk horen we ergens in januari wie de nieuwe Fed-voorzitter gaat worden. Kevin Hasset lijkt de meeste kans te maken. Hoewel een aantal ceo’s van grote Amerikaanse banken heeft laten weten dat een voorzitter met een dergelijke losse rentehand weleens slecht voor de markten kan zijn.

De meeste Fed-watchers gaan ervan uit dat Powell de instelling zal verlaten als hij voorzitter af is. Maar dat hoeft niet. Charles Hemlin bleef nog bijna twintig jaar in de Fed zitten nadat hij in 1918 zijn voorzittershamer had ingeleverd.

En Marinner Eccles bleef na 1948 nog 3,5 jaar zitten. Die situatie is erg vergelijkbaar met de huidige. Ook Eccles werd hoog gewaardeerd door Wall Street. Hij bleef zitten omdat hij dacht dat onder president Harry Truman de onafhankelijkheid van de Fed op het spel stond. Dat zou nu zomaar weer kunnen gebeuren, al weten we dat pas in mei. Intussen kakelen bij de Fed de kippen vrolijk door.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jitse Groen heeft het bedrijf grootgemaakt, waarvoor mijn oprechte complimenten. Maar hij heeft ook enorme fouten gemaakt. Als je een grote Amerikaanse overname (GrubHub) doet voor €6,5 mrd en die vier jaar later weer voor €600 mln moet verkopen, is dat niet anders te omschrijven als een fout.

Iedereen heeft recht op zijn fouten. Dat hoort bij ondernemen en Jitse is een ondernemer. Alleen was deze fout wel erg duur. Natuurlijk had het Amerikaanse avontuur ook goed kunnen aflopen, alleen was die kans erg klein.

Hadden beleggers dat kunnen zien aankomen? Ja, natuurlijk wel. Als een ceo zich laat meeslepen in megalomane overnameplannen, hoef je daar als belegger niet in mee te gaan.
Vroeger had ik als analist een overnamerapport om te beoordelen of een deal succesvol zou zijn of niet. Er waren 10 punten waarop gescoord kon worden. Plus nog wat aftrekpunten, afhankelijk van hoe vaak het woord strategisch in het overnamebericht voorkwam. Als een overname strategisch wordt genoemd, betekent dat meestal dat winstgevendheid minder belangrijk is. In het persbericht van 2021 staat het woord één keer.

Als ik de GrubHub-overname achteraf had moeten beoordelen, is het niet moeilijk. Achteraf is niets moeilijk. Just Eat Takeaway zou slechts een 2,4 hebben gekregen. Een dikke onvoldoende dus.
Een aantal factoren weegt zwaar mee. Als je een grote overname aan de andere kant van de oceaan doet, zijn de synergie-effecten beperkt. Bovendien joeg toen iedereen op dit soort bedrijven, dus was de prijs erg hoog. Ze kregen alleen nog wat punten omdat de overname in aandelen werd betaald en ze binnen hun eigen segment bleven.

Nu ik het rapport toch voor me heb, heb ik meteen de NIBC-overname door ABN Amro doorgerekend. Die komt uit op een mooie 6,8. De markt voor een bank als NIBC is niet bepaald hot. Verkoper Blackstone liep er al jaren mee te leuren. Het bedrijf is goedkoper dan ABN Amro zelf. En omdat beide banken in Nederland zitten, zijn er maximale synergievoordelen. Zakenbank JPMorgan verhoogde de 2028 winstverwachting voor ABN Amro met 7% vanwege deze deal.

De kans dat ABN Amro-beleggers over een tijdje blij met de NIBC-overname zijn, is heel wat groter dan bij die van GrubHub. Jitse zou met een dergelijk rapportcijfer dik blijven zitten, maar nu stapt hij toch zelf op.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daar hebben we gelijk een groot verschil met de internetbubbel van 2000. Toen stond de technologiesector op een kleine 50 keer de winst. Een optimist zou zeggen, er kan dus nog 50% bij. Ik ben geen optimist.

Als iedereen het over een bubbel heeft, is het verleidelijk om te denken dat die morgen knapt. Maar dat hoeft natuurlijk niet. Een belangrijk verschil is dat er tijdens de internetbubbel vooral bedrijven met wilde ideeën en veel schuld waren. Nu zijn het grote techgiganten, waarbij de cashflow uit de oren komt.

Maar naast deze kapitaalkrachtige techreuzen zijn er ook bedrijven zoals OpenAI. Dat heeft voor $1400 mrd aan investeringsplannen aangekondigd, alleen heeft het nog geen flauw idee waar het dat geld vandaan gaat halen. Dat is, voor een bedrijf dat in een dergelijk tempo geld aan het verbranden is, toch wel een dingetje. Voor zover je $1400 mrd een dingetje kan noemen.

Al die bubbelpraat gaat vooral over de waardering van deze bedrijven, al is dat niet eens het grootste probleem. De bubbel zit waarschijnlijk in de langetermijnwinstverwachtingen van deze bedrijven. Daar lijkt op het eerste gezicht niets mis mee. In het derde kwartaal stegen de winsten van de techbedrijven nog met 38%.

Maar momenteel zijn deze bedrijven allemaal monopolist of semi-monopolist in hun eigen segment. Weinig mensen kunnen de dag doorkomen zonder de diensten van bedrijven als Microsoft, Apple of Google.

Nu zijn al deze techgiganten bezig om hetzelfde te doen. Ze willen allemaal het beste AI-model en de grootste datacenters. Dan zijn ze geen monopolist meer. Stel dat Google u $50 per maand gaat vragen voor het gebruik van zijn AI-model. Wat doet u dan? Waarschijnlijk gaat u naar een concurrent. Als jij en je concurrenten heel veel hebben geïnvesteerd, dan heb je geen pricing power meer.

Het businessmodel van de techreuzen is dus structureel aan het veranderen. Eerst konden ze met minimaal kapitaal maximale winsten maken. Maar nu investeren ze enorme kapitalen en is het rendement daarop waarschijnlijk beperkt. Qua businessstructuur lijken ze straks meer op vliegmaatschappijen. Ook daar heeft iedereen gigantische kapitalen geïnvesteerd en is alle pricing power weg.

Waarom doen ze dat dan toch? Simpel, je wilt als techgigant niet bij de losers horen. Als je niet aan deze technologierace meedoet, win je sowieso nooit. En dat wil niemand, dus blazen ze de investeringen verder op. En kunnen we nog een heel tijdje bubbelpraten. Totdat het echt knapt natuurlijk.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het sluiten van zijn fonds doet me een beetje denken aan het Tiger fonds. Dat ging dicht in maart 2000 op het hoogtepunt van de internetbubbel. De fondsmanager, Julian Robertson, gokte flink op dalende koersen van internet aandelen. En op het aller-aller-slechtste moment gooide hij de handdoek in de ring. Daarna gingen de koersen alleen maar omlaag, drie jaar lang. Tja, “markets can stay irrational longer than you stay solvent”, zei Keynes al. Eerlijkheidshalve moet ik er ook bij vermelden dat hij een flink koersverlies had opgelopen tijdens de Russische crisis en de LTCM crisis. Bovendien zat hij vol met aandelen US Airways. Die vliegtuigmaatschappij ging een paar jaar later failliet. Maar dat hoor je nooit over het Tiger fonds, want dat maakt het verhaal heel wat minder spectaculair. Tot op heden is Robertson nog steeds de posterchild, van iemand die de bubbel voorzag, maar er toch flink geld mee verloor.

Michael Burry is bekend geworden omdat hij tegen de huizenmarkt in speculeerde. Hij voorzag de huizen bubbel en kocht een verzekering tegen het non betaling van de opgeblazen Amerikaanse hypotheek portefeuilles. Zolang de markt niet crashte moest hij enorme premies betalen en maakte zijn fonds verlies. Veel beleggers in zijn fonds konden de verliezen emotioneel niet meer verdragen en stapten uit. Maar degene die bleven verdienden ruim U$ 700 miljoen. En dat in een tijd dat heel veel beleggers juist flink geld verloren. Hijzelf hield er ongeveer U$ 100 miljoen aan over.

In de afgelopen jaren zette Burry in op een koersherstel van Chinese internet aandelen. Deze aandelen zijn grofweg verdubbeld sinds hij zijn belang meldde, al stapte hij wel te vroeg uit.

Voordat het fonds definitief sluit krijgen we nog een laatste beleggingstip mee. Burry heeft onder andere voor 9 miljoen dollar aan putopties op het AI- en defensie aandeel Palantir gekocht. Tot en met 2027 mag hij de aandelen verkopen op U$ 50. De huidige koers schommelt rond de U$ 200. Het zegt twee dingen. Hij verwacht dat de bubbel knapt. En dat dan de klap groot kan zijn. Dat hij van die hele lange opties heeft gekocht geeft ook aan dat hij geen idee heeft wanneer dat gaat gebeuren. Net als met de huizenbubbel. Tot die tijd is het pijn lijden. En daar kunnen veel beleggers blijkbaar niet zo goed tegen. Maar ja, Michael Burry, hoeft zich straks alleen maar aan de man in de spiegel te verantwoorden.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op het eerste gezicht hebben deze bedrijven weinig met elkaar te maken, maar hun koers staat dit jaar grofweg een procent of veertig in het rood. Ze worden allemaal gezien als ondernemingen waarvan het bedrijfsmodel door het gebruik van AI onder druk komt te staan. Terwijl ze een tijd geleden juist werden gezien als bedrijven die daar sterk van zouden profiteren.

Zo kan Duolingo kunstmatige intelligentie gebruiken om veel efficiënter te worden. Maar nu zijn beleggers juist gefocust op AI-concurrenten zoals Anki, Memrise en LingQ. Ik probeer al tijden mijn Spaans wat op te kalefateren, dus wellicht moet ik die eens proberen. Want Duolingo is grappig, maar brengt je niet echt dichter bij het voeren van een normaal gesprek.

Voor de medische database van Wolters Kluwer zijn er goedkope alternatieven, zoals OpenEvidence en ClinicalKey. Die zouden volgens de verhalen flink aan de weg timmeren en de bijna-monopoliepositie van Wolters Kluwer ondermijnen. Maar ja, ik ken geen dokters in de VS, dus ik kan moeilijk bepalen of dat echt zo is, of niet. Goede informatie is essentieel voor een arts. Wil je het risico lopen om medisch advies te krijgen van een hallucinerend AI-model? Zijn die verhalen ruis, of een signaal?

Andersom gebeurt het ook. Eerder dit jaar dachten beleggers dat Googles advertentie-inkomsten gingen doodbloeden. Alle zoekopdrachten zouden met AI-modellen worden gedaan, en dan hoef je niet meer langs de reclames, waar het bedrijf $265 mrd van zijn totale $350 mrd aan omzet uit haalt.

De waardering van Google kelderde van 23 naar 16 maal de verwachte winst, maar inmiddels zijn deze angsten overgewaaid en staat het aandeel weer op een k/w van 26. Aangezien de verwachte winsten verder zijn gestegen, betekent dat een verdubbeling van de koers in een half jaar tijd. Om de schrijver Mark Twain te parafraseren: de berichten over Googles dood zijn schromelijk overdreven.

Het bijzondere is de draai in de perceptie van beleggers. De ene keer zijn ze erg enthousiast over de AI-impact, de andere keer juist erg somber. Jantje huilt, Jantje lacht. Bedenk wel dat technologische ontwikkelingen hele bedrijven onderuit hebben gehaald, zoals Nokia, Blackberry, Xerox en Kodak. Je moet dus ruis en signaal van elkaar kunnen onderscheiden.

De conclusie is simpel. Het is voor beleggers essentieel om te bepalen in hoeverre een bedrijf echt wordt geraakt door de AI-ontwikkelingen en in hoeverre het slechts een verhaal is. Als het lukt om ruis van signaal te scheiden, kun je hele mooie bedrijven voor een prikkie kopen. Maar pas wel op dat je geen Kodak-momentje hebt.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mario Draghi zei het al een jaar geleden in zijn rapport. Een van de oorzaken dat Europa zo achterloopt, is overregulering. Maar als je naar de recente partijprogramma’s kijkt, willen de meeste Nederlandse politieke partijen precies het tegenovergestelde. Dat kan, het is immers een keuze. Maar de consequentie is wel dat je de economische concurrentie met het buitenland genadeloos verliest.

De verklaring achter die overvloed aan regels is simpel. Op het moment dat er een fout gemaakt wordt, schreeuwt iedereen moord en brand. De media duiken er bovenop. En er staat weer een groot artikel in de krant over het probleem met een paar zielig kijkende slachtoffers. Als er geen fouten gemaakt mogen worden, moet er een regel komen om die de volgende keer te vermijden. Dat helpt natuurlijk niet. Daarnaast is een wet erdoor krijgen met de eigen naam eraan verbonden het hogere doel in het leven van een pas gekozen Tweede Kamerlid. Dat is een stimulans voor meer regels in plaats van minder.

Ik vind het energielabel voor woningen een prachtig voorbeeld. Het is verplicht om een dergelijk label aan te vragen. Maar waarom eigenlijk? Als iemand een huis koopt, kan hij zelf ook om de energierekening vragen. De energielabelbureaus floreren, maar wat is de toegevoegde waarde voor de economie?

De oplossing voor het probleem is minder simpel. Maar ik zou zeggen: begin eens met de voorwaarde dat je voor iedere nieuwe regel er drie oude moet schrappen. De overheid zou burgers en bedrijven meer moeten vertrouwen. Ja, dat zal in sommige gevallen worden misbruikt. Pak die gevallen hard en pragmatisch aan, zoals de malafide uitzendbureaus.

Onderwerp regels ook aan een beperkte levensduur. Maak een site waarop ondernemers en consumenten hun ergste voorbeelden van bureaucratie kwijt kunnen. Als je er geen paal en perk aanstelt, blijft de bureaucratie autonoom groeien. Verbied het verbinden van een naam aan een wet. Introduceer een prijs voor de politicus die de meeste moeite heeft genomen om de regeldruk te verminderen.

Stel dat het lukt om de bureaucratie te verminderen. Ik weet, het klinkt als een utopie. Maar stel. Verwacht dan op korte termijn geen positieve impuls voor de economie. Immers als de overheid minder uitgeeft, betekent dat op korte termijn minder economische groei. Helaas kan ik op 2 december niet bij de presentatie van Federico Sturzenegger aanwezig zijn, maar misschien kan een nieuw Tweede Kamerlid mijn plekje innemen. En wie weet, neemt die zijn kettingzaag wel mee.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu is het anders. Nu is het een factor waar beleggers continu rekening mee moeten houden.
Een paar recente voorbeelden illustreren deze verschuiving. De Canadese provincie Quebec zond een reclamespot uit met delen van Ronald Reagans speech uit 1987 over importheffingen.

De Amerikaanse president Trump noemde het een leugen, stopte per direct de onderhandelingen en verhoogde de tarieven op Canadese importen met 10%. De impact is beperkt, maar het signaal is duidelijk.

Een tweede voorbeeld is de zaak Nexperia. De Nederlandse overheid zag dat het chipbedrijf werd leeggezogen door de Chinese eigenaar en stak daar toen een stokje voor. Vervolgens nam China tegenmaatregelen en leverde het geen chips meer aan onder meer de Duitse auto-industrie. Als dit blijft voortduren, krijgt de Duitse economie een klap van naar verwachting een half procent van het bbp. Daarmee zou het land in een recessie komen.

Er zijn meer voorbeelden. De Chinese boycot van Amerikaanse sojabonen. De dreiging van China om geen zeldzame aardmetalen meer aan het Westen te leveren. De verplichte verkoop van TikTok. De exportbeperkingen voor ASML-machines richting China. De Amerikaanse dreiging om swaplijnen in te trekken als de Argentijnse president Milei de tussentijdse verkiezingen niet zou winnen.

Het beeld is duidelijk: macht telt. China en de VS hebben die macht, op het gebied van defensie en op het gebied van de economie. Andere landen hebben die niet en zijn eigenlijk altijd de gebeten hond. Wat kan Canada inbrengen tegen die hogere tarieven? Wat kunnen wij doen om de Nexperia-ruzie te sussen? Beleggers moeten er rekening mee houden dat de bedrijven waarin ze geld hebben gestoken, gemangeld kunnen worden in het politieke geweld van de grootmachten.
Als Europese Unie hebben we die macht niet, net als de rest van de wereld overigens. De conclusie is simpel en pijnlijk. We moeten er in Europa voor zorgen dat we op onze eigen benen kunnen staan. Vooral in de economisch kritische sectoren.

Dat kost geld. Zo wil elk land of regio zijn eigen chipindustrie opbouwen. Dat betekent veel capaciteit en dus lagere prijzen, wat leidt tot lagere winsten. Terwijl de productie in China en de rest van het Verre Oosten veel goedkoper is.

Ook energie is zo’n cruciale sector. Na het ontkoppelen van de Russische energietoevoer zijn we erg afhankelijk van de VS geworden. In dit geopolitieke geweld moet je ernaar streven dat je je eigen broek op kunt houden.

Misschien is het een goed idee voor beleggers om af en toe een spelletje Risk te spelen. Want geopolitiek is een factor om rekening mee te houden. En deze gaat niet meer weg.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gouverneur Andrew Bailey van de Bank of England vroeg zich af of dit de kanarie in de kolenmijn is. De kredietcrisis in 2008 begon immers ook op deze manier. Tijd om eens goed te luisteren.
De drie voornaamste probleemgevallen waren First Brands, een maker van auto-onderdelen, en de verstrekkers van autoleningen Tricolor en First Lend. Tricolor kwam in de problemen omdat het simpelweg te veel schulden had, die vooral waren gefinancierd met private credit. Oftewel leningen die niet beursgenoteerd zijn.

De private-creditmarkt is momenteel erg hot. Veel grote beleggers vinden het prettig dat er geen koers is. Die kan dan niet bewegen, waardoor het net lijkt alsof er geen risico is. Maar zoals dit geval heel duidelijk maakt: die risico’s zijn er natuurlijk wel degelijk.

Vooral aan de onderkant van de samenleving hebben steeds meer consumenten moeite hun autoleningen te betalen. Kredietbeoordelaar Fitch meldde dat 6,43% van alle Amerikanen met een autolening niet meer aan hun betalingsverplichtingen kan voldoen. Dat is bijna het hoogste percentage sinds Fitch dit in 1993 is gaan bijhouden.

Tricolor had daarbij nog een specifiek probleem. Het leende zijn geld vooral uit aan immigranten. Erg aantrekkelijk, want leningen hebben hoge marges. Maar nu deze immigranten de VS worden uitgezet, hebben ze weinig behoefte hun autoleningen af te lossen. En dus komt deze leningverstrekker in de problemen.

Zijn deze problemen de kanaries in de kredietmijn? Ik verwacht niet dat er nog veel meer bedrijven zijn met een grote kredietexposure naar immigranten. Bovendien valt de grootte van het probleem wel mee in vergelijking met de kredietcrisis.

Ten eerste: het probleem zat destijds vooral in hypotheken. Er werd flink gespeculeerd in de huizenmarkt. Nu zit het probleem onder andere in autoleningen. Daar speculeer je niet mee. Ten tweede, en veel belangrijker: de gemiddelde autolening is veel kleiner dan de gemiddelde hypotheekschuld.

Er zijn genoeg problemen in de VS, maar de genoemde gevallen staan op zichzelf. Ongetwijfeld komen er nog wel wat meer kredietverleners in de problemen, vooral als die zich richten op mensen met een laag kredietprofiel.

Het gevalletje First Brands is wel een prima waarschuwing voor de gevaren van private credit. Het feit dat je Meneer Markt het kredietrisico niet laat beprijzen, betekent zeker niet dat het zonder risico is – je kunt het alleen minder goed zien. Die op en neer gaande koersen voelen misschien niet zo prettig, maar zo’n beursnotering heeft zeker voordelen.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie heeft ook een effect. Als de huurprijzen met de inflatie meestijgen, zorgt dat voor extra vraag naar koopwoningen. De overheid doet haar best om de markt uit te schakelen. Dat is een keuze, maar het heeft wel een prijs. PVDA/GroenLinks wil dat maar liefst 2/3 van de Nederlandse bevolking in aanmerking komt voor sociale huur. Als 2/3 van de Nederlandse bevolking zo hulpbehoevend is dat ze sociale huur nodig heeft, dan is het slecht gesteld met de Nederlandse economie.

Net als op de gewone financiële markten is er ook de sentimentsfactor. Potentiële huizenkopers hebben last van FOMO. Logisch, ieder jaar dat je wacht zijn de huizen weer 10% duurder. Aangezien een gemiddeld huis momenteel zo rond de 500.000 kost, ben je ieder jaar 50.000 meer kwijt. Om dat bij te houden moet je 50.000 netto per jaar verdienen. Dat is eur 6.500 bruto per maand, waarmee je in de top 10% van de hoogste inkomens zit.

In een normale markt zorgt een stijgende prijs voor een dalende vraag. Op de huizenmarkt lijkt sprake van het omgekeerde. Het aanbod neemt nauwelijks toe. En hoe harder de huizenprijzen stijgen, hoe liever mensen willen kopen. Let wel, op lange termijn gaat die economische wetmatigheid wel op. Op een gegeven moment is de prijs zo hoog dat potentiële huizenkopers het echt niet meer kunnen kopen.

Eigenlijk zou je een beleggingsfonds moeten hebben wat in Nederlandse huizen belegd. Die zijn er wel, maar alleen beschikbaar voor pensioenfondsen en verzekeraars. Stel je voor dat je in plaats van te sparen in een dergelijk fonds zou kunnen beleggen. Dat zou een mooie belegging voor potentiële huizenkopers zijn. In Duitsland zijn die fondsen er wel. De intrinsieke waarde van deze fondsen heeft een redelijke correlatie met de huizenprijs. Logisch. Blijft er nog wel een probleempje over. Meneer Markt is nogal wispelturig. De intrinsieke waarde mag dan tred houden met de huizenmarkt, maar de koersen van deze fondsen reageren veel heftiger, vooral op de obligatierente. Daardoor is er een enorme discrepantie tussen de huizenmarkt en deze huizenfondsen. Dus veel optimisme op de huizenmarkt en veel pessimisme op de aandelen daarvan. Wie weet is het een voorbode van de huizenmarkt. Mijn kinderen zouden er in ieder geval blij mee zijn.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij noemde me een VVD-econoom. Bijzonder, als je een antwoord geeft op basis van economische principes en je bent lid van de VVD, dan ben je gelijk een VVD-econoom. Het is de prijs die je moet betalen om in Lubachs programma te komen.

Ik ga u niet adviseren om op ‘mijn’ partij te stemmen. Iemand overtuigen op basis van feiten is ondoenlijk, zo niet onmogelijk. In de verkiezingsstrijd is het immers het verhaal dat telt, feiten zijn bijzaak. Bovendien hoort een dergelijk advies niet in deze column thuis.

En als ik dan toch een advies moet geven: vul één, en liefst meerdere, stemwijzers in. Die stroomlijnen je eigen ideeën over de maatschappij en de economie. Je krijgt dan op een objectieve manier te zien waar je voor of tegen bent. Beter dan je onderbuikgevoel te laten spreken. Veel partijen beloven makkelijke oplossingen voor moeilijke problemen. Het zijn slechts goedkope, zo niet gratis, verkiezingsbeloftes die niet kunnen worden nagekomen.

Degenen die voor het gratis bier gaan, kan ik aanraden Wim Suyker te volgen. Deze gepensioneerde CPB-econoom rekent de partijprogramma’s door. Want je kan natuurlijk wel de sociale huren verlagen, de eigen zorgbijdrage afschaffen en de AOW-leeftijd verlagen, maar dat kost bakken met geld. En wie gaat dat betalen? U, de belastingbetaler. Om Hans Wiegel aan te halen: ‘Sinterklaas bestaat (en hij zit daar).’

Nog even over die lagere AOW-leeftijd. Diverse enquêtes laten zien dat veel Nederlanders dat een aantrekkelijk idee vinden. Blijkbaar is werken een onverdraaglijk fenomeen waar je zo snel mogelijk mee moet stoppen.

Zo ook in Frankrijk. Men betaalt er intussen 14% van het totale overheidsbudget aan pensioenen. Logisch dat je dan een budgettekort hebt van hier tot Jericho. Ook hier kiest men de makkelijke oplossing: niet de pensioenen verlagen of de pensioenleeftijd verhogen, maar de belastingen verhogen.

In Frankrijk liggen de belastingen, die al 46% van het bbp bedragen, als een zware deken op de economie. Het drukt alle ondernemingslust de kop in. Het land is al ver voorbij de piek van de Laffer-curve, die aangeeft dat hogere belastingtarieven leiden tot minder opbrengsten, niet meer.
Nog een advies: probeer je werk, als je dat nu zo ondragelijk vindt, zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Neem een voorbeeld aan de genoemde Wim Suyker. Hij rekent voor de lol partijprogramma’s door, in plaats van achter de geraniums te zitten.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In verschillende Amerikaanse steden rijden er al zelfrijdende taxi’s. In Californië zat men al voor de zomer boven de 4 miljoen ritjes per maand. Ieder ritje betekent minder werk voor een taxichauffeur. Een ander voorbeeld; een vriend van me reist regelmatig naar China. Hij vertelde me dat roomservice gewoon door een robot wordt gedaan. De robot vraagt netjes of je het erg vindt als hij bij je in de lift stapt. Alleen vroeg hij het nog wel in het Chinees. Bij een Nederlandse verzekeraar is door AI de arbeidsproductiviteit zo ver toegenomen dat ze daadwerkelijk werknemers moeten laten gaan.

Voor de maatschappij is het belangrijk om deze ontwikkeling in goede banen te leiden. En dan bedoel ik niet dat het tegengehouden moet worden. Als een computer het beter kan waarom zou je het dan nog door mensen laten doen. Als een consument beter door een helpdesk-robot wordt geholpen, waarom niet? De gemiddelde chatbot leert dat we daar nog niet zien. Men moet wel bedenken dat een flink deel van de werknemers overbodig kan worden. Een deprimerend voorbeeld zijn de Engelse kolenmijnen. De ontslagen mijnwerkers kregen een uitkering. Maar er ontstond in de voormalige mijnbouwsteden een cultuur van werkeloosheid die generaties werd doorgegeven. En die is nog altijd niet weg.

Als werknemer zou ik zeggen, probeer wat tijd vrij te maken om na te denken welke taken AI van je over zou kunnen nemen. Bedrijven moeten proberen het zoveel mogelijk te gebruiken. Be first or be out.

Als belegger zijn er genoeg opties om in AI c.q. robots te beleggen. Omdat AI al een tijdje ‘hot’ is koop je niet op de bodem. Als je er niet te veel over wilt nadenken kan je een index fonds kopen met het woord Robotics erin. Maar let op, de aandelen waarin deze fondsen precies beleggen verschilt enorm.

Overigens heb ik als test deze column door AI laten schrijven. Die kon gelijk de prullenbak in. Het was een zouteloos schrijfsel. Dus voorlopig hoef ik me nog geen zorgen te maken, nog niet.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet alle marktsegmenten tonen overigens diezelfde onverschilligheid. In de goud- en valutamarkten beginnen beleggers wel een los monetair beleid in te prijzen. Dat is een van de redenen waarom de dollar daalt en de goudprijs stijgt.

Maar verder hobbelen aandelen en obligaties gewoon door. Het roept de metafoor op van de kikker in een hete pan. Kikkers die in een pan zitten waarvan het water langzaam wordt verhit, zouden blijven zitten en sterven, terwijl een kikker die in een pan met kokend water wordt gegooid er gelijk uitspringt.

Die metafoor is erg sprekend en wordt vaak gebruikt, maar de wetenschappelijke realiteit is dat kikkers in beide gevallen gewoon uit de pan springen. Ze hebben namelijk uitermate gevoelige temperatuursensoren. Alleen bij wrede 19-eeuwse experimenten waar die sensoren waren verwijderd, lieten de dieren een dergelijk gedrag zien. Maar dat terzijde.

Markten zijn ook erg relaxed over de AI-ontwikkelingen. Er wordt nog altijd weinig geld mee verdiend, maar als het maar een beetje naar AI ruikt zijn beleggers al superenthousiast. Zo waren beleggers erg tevreden over de Nvidia-investering van $100 mrd in OpenAI. Die dat geld weer investeert in geavanceerde chips van Nvidia. Zo wordt het geld maar rondgepompt.
Ook bij de Oracle-cijfers zagen we dit patroon. Beleggers juichten de omzetcijfers toe, maar ik begrijp die euforie niet. Ja, de omzetstijging was indrukwekkend. Maar de winst stagneerde. Dit suggereert dat Oracle de orders met flinke kortingen heeft binnengehaald. Maar als het zo’n groeimarkt is, hoef je toch geen korting te geven? Het geeft aan dat de markt misschien wel niet zo hard groeit als iedereen nu denkt.

Of is Oracle gewoon een ordinaire prijsdiscounter? Dat laatste is het meest waarschijnlijk, maar waarom moet de koers dan zo hard stijgen? Diverse analisten hebben dan ook hun winstverwachtingen naar beneden bijgesteld. En nu de orderboeken voor de komende vijf jaar vol zitten, betekent dat alleen maar dat Oracle die magere winstmarges voor de komende vijf jaar heeft vastgeklikt.

Fijn dat meneer Markt zo relaxed is. Beleggers dompelen zich onder in de relatieve rust, terwijl deze maanden juist bekendstaan om hun grote koersfluctuaties. Mijn advies: blijf goed nadenken over wat er werkelijk gebeurt. Want markten die te lang rustig blijven en de economische realiteit ontkennen, hebben de neiging op een kwade dag opeens heftig te ontwaken.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de opmerkelijke uitkomsten uit dat oude Bank of America-onderzoek was dat professionele beleggers de waardering van aandelen toen erg hoog vonden. Ik heb even opgezocht wat de koers-winstverhouding van de wereldaandelenindex toen was: 13,5. 13,5, dat klinkt nu als belachelijk goedkoop. Deze waarderingsratio staat momenteel op 19,1, een gigantisch verschil.

Toch was die opmerking van destijds niet zo heel vreemd. Immers, een paar jaar daarvoor schommelde de ratio nog onder de 10. Als aandelen in zo’n korte periode zoveel duurder worden, is het logisch dat je aandelen overgewaardeerd vindt. Het is allemaal een kwestie van perceptie. Het is interessant om te kijken naar wat er daarna gebeurde. Beleggers mochten aandelen toen dan overgewaardeerd vinden, maar anderhalf jaar later was de k/w nog veel hoger (16,4) en stonden wereldwijde aandelen maar liefst 40% hoger.

Die Bank of America-enquête is erg breed. Afgelopen maand deden er maar liefst 426 fundmanagers over de hele wereld aan mee. Het meest recente rapport had ook een bijzondere uitkomst. Maar liefst 58% van de professionele beleggers denkt dat de aandelenmarkt momenteel overgewaardeerd is. Deze waarderingsvraag wordt al sinds 1998 gesteld en beleggers zijn nog nooit zo stellig geweest als nu. Nog meer dan in 2013 dus.

Maar toch blijven de geïnterviewde beleggers enthousiast over aandelen en houden ze erg weinig cash aan in hun portefeuille. Aandelen zijn extreem duur, maar toch blijven ze kopen. Het klinkt een beetje als een stoelendans. Ja, we weten dat de muziek gaat stoppen, maar we dansen gewoon door. Een andere interessante conclusie uit het rapport is dat steeds meer beleggers overwegen om goud te kopen. Toch bijzonder. Dit is het beste jaar voor goud sinds 1980 en pas nu word je enthousiast over goud. Je kan beter enthousiast worden voordat de prijzen zo hard stijgen, niet daarna.

Hoe objectief een waardering ook kan zijn, uiteindelijk gaat het om de perceptie. Alles is relatief. Stelt u zich eens voor, we kijken twaalf jaar vooruit in plaats van achteruit. We staan dan in 2037 op een waardering van zeg 25 keer de winst. Hoe hard zullen we dan om onszelf uit 2025 lachen? Dat we 19,1 maal de winst zo duur vonden. Ik denk niet dat dit gaat gebeuren. Maar ja, waarschijnlijk vond ik in 2013 aandelen ook erg duur en had ik de rally van 2014 volledig gemist. Dat september-2025-rapport ga ik in elk geval goed bewaren.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze private factor wordt overigens altijd wat onderbelicht. Ik zie hele studies voorbijkomen die ingaan op de vraag- en aanbodverhoudingen van de staatsschuld. Dat is logisch, want hierover zijn goede cijfers beschikbaar. Maar het private deel van de economie is veel groter, waardoor de impact op de rente ook veel groter is. Maar ja, dat is moeilijker te meten. Het klinkt een beetje als die dronkaard die zijn sleutels zoekt bij de lantaarnpaal omdat daar licht is, terwijl hij ze ergens anders heeft verloren.

De omgekeerde yieldcurve-indicator werkte lange tijd perfect. Alleen voorspelde deze dat er al in 2022 een Amerikaanse recessie zat aan te komen. De economen die zwaaiden met deze indicator zijn erg stil geworden. Toen ze erachter kwamen dat de yieldcurve als indicator niet meer werkte, wierpen ze zich op de Sahm-regel. De Sahm-regel zegt dat er een recessie komt als de werkloosheid 0,5% boven het dieptepunt van de afgelopen twaalf maanden uitkomt. Claudia Sahm meldde zelf al dat de regel deze keer waarschijnlijk niet zou werken. Ook de Leading Index van de Conference Board waarschuwde voor een recessie in mei 2022. En tot dusverre: niets.

Dus kijkt iedereen nu naar de Perkins-regel. Die is supersimpel: als er één maand een daling van de werkgelegenheid is geweest, komt er een recessie. Nu, na de nodige revisies, was die daling er in juni 2025. Ergo, er komt een recessie.

Is dit de volgende recessie-indicator die de prullenbak in kan? Misschien, want die maandelijkse werkgelegenheidscijfers worden steeds onbetrouwbaarder. Dat komt niet door de recent ontslagen directeur van het Amerikaanse statistische bureau, maar omdat steeds minder mensen deze enquêtes beantwoorden. In 2017 vulde nog 65% deze enquêtes in. Nu is dat nog maar 42%.

We kunnen dus niet zomaar vertrouwen op deze simpele doch doeltreffende recessie-indicatoren. Dan zullen we toch gewoon zelf moeten gaan nadenken. Ik denk dat de vooruitzichten somber zijn. Consumenten hebben op zich geld genoeg om te spenderen, maar als de werkgelegenheid afneemt zullen ze toch wat onzekerder worden. En onzekere consumenten geven minder uit. Maar het blijft het inschatten van gevoelens. Dat is en blijft heel wat moeilijker dan een simpele indicator die recessies voorspelt. Toch wel een beetje jammer.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zou gezond zijn als de overheid een paar pondjes verliest, maar de Fransen zien dat uiteraard anders. Als de regering valt, betekent dat opnieuw verkiezingen en verder uitstel van de broodnodige bezuinigingen. Meer dan de helft stemt extreemrechts of extreemlinks, op partijen die allemaal leuke beloften doen.

En natuurlijk gaan de kiezers achteraf klagen dat de regering niets voor elkaar heeft gekregen. Maar ja, dat is wel waarvoor diezelfde klagende kiezers hebben gestemd. In Nederland is het niet anders.
Door deze politieke onzekerheid schiet de Franse rente omhoog. Let wel, als het land niet in de euro zat, had die zomaar op een procent of 6 gestaan, in plaats van de huidige 3,5%.
Dit keer bieden de Duitse overheidsfinanciën geen houvast. Duitsland gaat flink investeren in defensie en infrastructuur, wat nodig is, en goed voor de economie. Maar het moet wel ergens van gefinancierd worden. Dat geld wordt geleend, waardoor het aanbod aan obligaties flink toeneemt. Ook dat duwt de rente omhoog.

Ook aan de andere kant van de Noordzee is er een financieringscrisis. De rente is daar nu zelfs hoger dan ten tijde van het beruchte Liz Truss-moment, de Britse premier die in 2022 met haar begroting de obligatiemarkt in beroering bracht. En wanneer de rente in het VK stijgt, heeft dat een opwaarts effect op de rente bij ons.

Verder is er het effect van de hervorming van het Nederlandse pensioenstelsel. Pensioenfondsen hoeven minder in langlopende obligaties te beleggen, wat eveneens voor meer aanbod van dergelijk schuldpapier zorgt.

Al deze krachten duwen de obligatierente dezelfde kant op. En dan gaat het hard. Had u begin 2024 in veilige 30-jarige Duitse staatsobligaties belegd, dan stond u nu op een verlies van bijna 20%. Dat veilige imago heeft dan ook alleen betrekking op de kwaliteit van de debiteur, niet op de tussentijdse koersschommelingen.

Het is een klein, maar duidelijk signaal van Mr. Market dat er een einde komt aan het ongebreideld laten oplopen van staatsschulden. Bedenk dat de dotcombubbel in 2000 onder andere werd doorgeprikt doordat techbedrijven niet meer aan hun financieringslasten konden voldoen. De kredietcrisis in 2008 werd veroorzaakt doordat Amerikaanse consumenten te veel schuld hadden.
En nu geeft de markt een klein signaal dat, zonder begrotingsdiscipline, de volgende kredietcrisis er een van de overheden zal zijn. Als kiezer en als politicus zou ik toch eens luisteren wat Mr. Market te zeggen heeft.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik had er goed over nagedacht. De periodes met waardevernietigende overnames door goudmijnbedrijven leken achter de rug, hun schuldenpositie is eindelijk gezond. Sterker nog, de grote goudmijnbedrijven hebben zelfs netto cash op de balans staan. Bovendien helpt de flinke stijging in de goudprijs natuurlijk ook mee. Die factoren beschreef ik al eens eerder, in mijn column van half april vorig jaar, Goudgerande relaties kapot.

Het bleek een succesvolle belegging, maar na verloop van tijd kreeg ik wat hoogtevrees. Dus nam ik hier en daar wat winst. Die aandelen zou ik later wel tegen een lagere prijs terugkopen, redeneerde ik. Daarnaast had ik mezelf beloofd iedere maand een vast aantal aandelen bij te kopen. Beide plannen, zowel de maandelijkse aankopen als het terugkopen, zijn halfslachtig uitgevoerd. Dat is jammer, want intussen bleven de koersen doorstijgen.

Om van deze fouten te leren, heb ik nauwkeurig uitgerekend wat ze me hebben gekost. Beleggingsfouten zijn duur, dus kunt u er maar het beste zoveel mogelijk van opsteken. Concreet: had ik mij gewoon aan mijn plan gehouden, dan was mijn winst 25% hoger geweest. Dat waren dus dure emoties.

De enige reden die ik kan aanvoeren om mijn transacties nog een beetje goed te praten, is dat ik nu wat minder aandelen heb en dus ook minder risico loop

Hoogtevrees is een emotie, en emoties en beleggen vormen een slechte combinatie. Met een goed plan hou je jezelf in bedwang, ten minste, als je je eraan houdt. Is de twijfel onderweg te groot? Loop dan alle factoren nog eens na. Klopt alles nog wat u bij het opstellen van het plan had overwogen?

In de praktijk kom je altijd veel meer problemen tegen dan je van tevoren had bedacht. U kent het wel. Die ceo die had beloofd geen grote overnames te doen, kon de verleiding toch niet weerstaan toen zich een mogelijkheid voordeed. Of de overheid in een van de landen waar de grootste goudmijn ligt, besluit tot nationalisatie. Dom, maar verleidelijk als de goudprijs hoog is en de staatskas leeg. Tja, die dingen gebeuren.

Dus maak een plan en hou eraan vast. Komt het geplande scenario niet helemaal uit? Evalueer dan rustig of er echt reden is om het plan aan te passen. Bedenk wel: emoties kunnen uw beoordelingsvermogen hierbij vertroebelen. Ergo, zonder discipline valt ieder goed beleggingsidee in het water.

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voorafgaand aan deze Liberation Day-correctie was er de angst voor de DeepSeek-impact. Weinig beleggers konden goed inschatten of het Chinese AI-bedrijf DeepSeek nu daadwerkelijk een verandering in de AI-industrie zou veroorzaken of niet. Persoonlijk had ik verwacht dat het bedrijf wat meer invloed zou hebben op de AI-investeringen. Immers als één partij het allemaal veel goedkoper en efficiënter kan, waarom zou je dan nog zo veel investeren? En de investeringen drijven de superwinsten van die techbedrijven. Gezien de enorme investeringsgolf is het maar de vraag of iedereen er ook zo veel aan gaat verdienen.

Voor wie lessen uit het verleden wil leren, kijk naar KPN in 2000. Dat investeerde miljarden in UMTS-vergunningen. Aan de investeringen lag het niet. Aan de winstcapaciteit van die investeringen wel. De cijfers spreken boekdelen: de UMTS-vergunningen leverden de Nederlandse staat in 2000 €2,7 mrd op, maar bij de verlenging in 2016 werd er nog maar €23 mln betaald.

Nu de DeepSeek-angsten zijn overgewaaid is het logisch dat de koersen van de technologieaandelen zich voor het grootste deel hebben hersteld. Maar daar was ook een fundamentele reden voor. De kwartaalwinsten van deze bedrijven waren meer dan prima. De zeven techreuzen, de Magnificent Seven, boekten een winststijging van maar liefst 28% in het tweede kwartaal. De overige niet-zo-magnificent493 bedrijven in de S&P 500 hadden een winststijging van slechts 2%. Dat is niet zoveel anders dan we in Europa hebben gezien. Als u nog eens iemand hoort praten over de superieure groei van het Amerikaanse bedrijfsleven, bedenk dan dat dit vooral over de techreuzen gaat. Toegegeven, die hebben zij wel en wij niet.

Er zijn echter hier en daar wat vraagtekens te plaatsen bij die enorme groei. Jim Chanos, bekend van het ontmaskeren van de fraude bij Wirecard en Enron, heeft die. Hij stelt dat die AI-superchips een veel te lange afschrijvingstermijn hebben, waardoor de afschrijving te laag is en de winsten geflatteerd. Zo te horen heeft hij een punt, maar in het huidige beurssentiment weegt het AI-verhaal zwaarder dan de boekhouding. Aan de andere kant: een hedgefondsmanager als Chanos praat natuurlijk altijd vanuit zijn eigen positie. Misschien wordt het tijd om zelf die jaarverslagen eens te pakken en met eigen ogen het verhaal te lezen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daarbij heeft deze manager ook nog eens een dramatisch slechte timing: hij verkoopt de meeste aandelen op het dieptepunt. Wanneer een bedrijf vanwege slechte prestaties uit de index wordt gezet, is het koersverlies al geleden. Bedrijven die verwijderd worden, verslaan in de twaalf maanden daarna de nieuwelingen met maar liefst 22% in koers, zo blijkt uit The Disappearing Index Effect, een paper van Robin Greenwood en Marco Sammon.

De aandelen die nieuw in de S&P 500 werden opgenomen, lieten in de honderd dagen daaraan voorafgaand een prachtige stijging van 16% zien. In die periode boekten de aandelen die werden verwijderd juist een verlies van 5%. Maar na de indexaanpassing was het beeld precies andersom. Een mooi voorbeeld is Tesla. Dat werd er eind 2020 in opgenomen, na een ver-12-voudiging van de koers. Maar sindsdien blijft het aandeel achter bij de brede S&P 500-index. Uit een kleine check blijkt dat ook in 2025 weer het geval.

Zoals u wellicht wel weet is het in de praktijk niet makkelijk om de index te verslaan. Uit onderzoek van Javier Vidal-Garcia en Marta Vidal naar 21.000 actieve beleggingsfondsen in 35 landen tussen 1990 en 2025 blijkt inderdaad dat de gemiddelde fondsmanager bij de index achterblijft.
Geen verrassing, maar het bijzondere is dat hierbij werd onderzocht waar die underperformance vandaan komt. Het blijkt dat de aandelenkeuzes een positieve bijdrage hebben geleverd. Dat is bemoedigend – aandelen uitkiezen kunnen die fondsen dus wel. Maar de timing van aan- en verkopen is dramatisch slecht. Zo slecht dat ze vijf keer meer verliezen als dat ze met hun stockpicking winnen.

En dan komen daar nog eens hogere beheerskosten bovenop. Logisch, ze hebben immers flink wat mankracht nodig om die goede aandelen eruit te vissen. Daarom hebben actieve beleggingsfondsen het zo moeilijk.

De les is helder: indexbeleggen wint niet door superioriteit in aandelenselectie, maar door het vermijden van slechte timing. Ja, indexfondsen zijn daar niet goed in, maar actieve managers zijn nog veel slechter. Warren Buffett zei al: ‘Time in the market beats timing the market.’ Dus een tip voor die actieve managers: probeer toch maar eens aan je timing te werken.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze dissidentie heeft weinig met monetair beleid te maken, het is meer om in een goed blaadje te komen bij president Donald Trump om de opvolger van Jerome Powell te worden. Een toneelstukje, maar het geeft gelijk aan wat het risico is. De financiële markten willen geen marionettenpop als Fed-voorzitter.

In de komende maanden wordt duidelijk wie Powell gaat vervangen, en dan is het aan de markt om daar een oordeel over te vellen. Het recente ontslag van het hoofd van het statistiekbureau gaf al een duidelijk signaal: als de cijfers je niet aanstaan, geef je de boodschapper de schuld. Iets wat bijvoorbeeld de Turkse president Recep Tayyip Erdogan in 2022 ook deed. De VS gaan snel de kant van Turkije op.

Leuk, al dat gedoe over de onafhankelijkheid van de Fed, maar wat betekent het voor beleggers? Stel, we krijgen straks een Fed die naar de pijpen van Trump danst – die zal dan de rente meer gaan verlagen dan nodig is. En als de Amerikaanse rente daalt, dan wordt de dollar minder aantrekkelijk. Met een los monetair beleid groeit het risico dat de inflatie op lange termijn uit de hand loopt. Zeg maar een herhaling van de jaren zeventig. De kans is groot dat beleggers daarvoor een risicopremie willen ontvangen. En dat betekent juist weer een hogere obligatierente.

Al zitten er, terwijl het op lange termijn slecht mag zijn, op korte termijn ook positieve kanten aan een slap monetair beleid. Immers, hoe lager de rente, hoe eerder beleggers overstappen naar aandelen. En voor de staatskas is het ook prettig. De Amerikaanse overheid heeft erg veel kortlopende obligaties uitstaan. Hoe lager de Fed-rente, hoe minder rente de overheid op nieuw uit te geven treasury bills hoeft te betalen.

Maar de andere kant van de medaille is dat dit eveneens risico’s met zich meebrengt: mocht de rente om wat voor reden dan ook toch weer stijgen, dan vliegen de rentelasten direct uit de bocht.

Over tien maanden is Powell voorzitter af. Maar zijn termijn als Fed-lid loopt nog tot januari 2028 door. Normaal gesproken verlaat de ex-voorzitter de Federal Reserve, maar dit zijn geen normale tijden. De kans bestaat dat hij gewoon blijft zitten, hoewel ik die niet zo groot inschat.

We zullen in elk geval nog met weemoed terugdenken aan deze standvastige voorzitter met ruggengraat, want die hebben zijn twee potentiële opvolgers in ieder geval niet. Ik denk dat Trump Powell nog het meest zal missen. Nu kan hij hem nog de schuld geven van alles wat fout gaat, straks niet meer.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na 2021 zagen we regelmatig kleine oplevingen van de memehype. Momenteel is er weer een zo’n oprisping. Dit keer zijn het aandelen zoals GoPro, Kohl’s, Krispy Kreme en OpenDoor. Een bijzonder stel; een sportcamerafabrikant, een donutketen, retailketen en een online huizenplatform. De aandelen hebben wel een paar gemeenschappelijke kenmerken. Het waren in een ver verleden mooie bedrijven, maar de glorietijd is voorbij en sindsdien is de koers gedecimeerd. Ze maken geen of nauwelijks winst en de vooruitzichten zijn matig. Tot slot zitten de hedgefondsen flink short. Particuliere beleggers zijn op deze aandelen gesprongen, waardoor de hedgefondsen hun verliezen hebben moeten nemen. Dus schoot de koers weer even omhoog. GoPro bijvoorbeeld zakte ooit van $14 naar $0,40. Door de memegekheid van nu is het aandeel gestegen tot $1,30.

Een verstandige belegger aan de zijlijn kan hier wel duidelijke signalen uit oppikken. Het belangrijkste signaal is dat de bereidheid om veel risico te nemen flink is toegenomen. Dat zien we ook in de cryptocurrencies en andere speculatieve delen van de markt. Goldman Sachs heeft gekeken naar aandelen die meer dan tienmaal de omzet waard zijn (let wel, omzet geen winst), naar verliesgevende technologiebedrijven en naar pennystocks. In alle drie de segmenten zijn de omzetten op de beurs extreem toegenomen. Kortom, beleggers vinden het heerlijk om hierin te speculeren. Delen van de aandelenmarkt zijn duidelijk oververhit. En oververhitte markten zijn meestal niet de beste markten om in te beleggen.

Voor de belegger die een goed verhaal belangrijker vindt dan rendement, heb ik nog een tip. Koop één aandeel. Als het goed gaat, kun je in de kroeg opscheppen dat je natuurlijk hebt geprofiteerd van deze hype. Als het fout gaat, zeg je niets, maar heb je ook bijna niets verloren. Als je echter voor het rendement gaat, zou ik ze links laten liggen. Uiteindelijk blijft het gewoon memegekheid op een stokje.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fijn dat beleggers zo blij zijn, maar er zit ook een negatieve kant aan. Diverse Japanse autofabrikanten hebben hun prijzen verlaagd om concurrerend te blijven en moeten met minder winstmarge genoegen nemen. Ook Amerikaanse bedrijven melden flinke verliezen. Speelgoedmaker Hasbro en automaker GM melden beide een verlies van 1 miljard dollar als gevolg van de hogere importheffingen.

Op dit moment haalt de Amerikaanse overheid ongeveer 300 miljard dollar op jaarbasis aan importheffingen op. Er zijn veel factoren die dit bedrag in de komende maanden zullen beïnvloeden. Allereerst de hoogte van de definitieve heffingen. Niet elk land weet welk percentage het uiteindelijk te wachten staat.

Daarnaast zal de goederenstroom afnemen. Consumenten gaan bijvoorbeeld op zoek naar alternatieven. Stel, Franse wijn wordt straks 20 procent duurder. Een Amerikaan zal dan al snel naar een Californische variant grijpen. Dat betekent meer vraag naar Amerikaanse wijn en dus hogere prijzen. De Franse wijnboer heeft pech, want die verkoopt minder. Maar ook de Amerikaanse overheid ontvangt dan geen importheffingen meer over deze geïmporteerde wijn.

De impact op de inflatie blijft voorlopig nog beperkt. Als eerste omdat er vlak voor de aankondiging van de hogere heffingen begin april flink extra is geïmporteerd. Bedrijven kunnen nu nog uit deze relatief goedkope voorraad leveren. Daarnaast zullen zij in eerste instantie een groot deel van de heffingen voor lief nemen en pas in de loop van de tijd hun verkoopprijzen aanpassen.
Maar inflatie wordt natuurlijk door meer factoren bepaald dan alleen importinflatie.

Door de afzwakking van de economie neemt de inflatiedruk bij diverse goederen af. Huizenprijzen stijgen bijvoorbeeld niet meer. De woningmarkt is goed voor maar liefst een derde van het totale inflatiemandje. Ook de zwakke dollar is van invloed: een vuistregel is dat bij iedere daling van deze munt met 10%, de Amerikaanse inflatie 0,3 procent extra stijgt.

De conclusie is simpel: het inflatielandschap is gehuld in nevelen. De afzwakkende economie zorgt voor neerwaartse druk op de geldontwaarding. Maar hogere heffingen hebben een opwaarts effect. Eerst een beetje, dan wat meer en uiteindelijk zullen alle heffingen in hogere consumentenprijzen zijn verwerkt, want bedrijven gaan die rekening van 300 miljard dollar niet betalen.

Fed-voorzitter Jerome Powell heeft in zijn laatste tien maanden nog een heidense klus. Hij moet tussen al deze tegenstrijdige inflatiekrachten navigeren en een adequaat rentebeleid voeren. Je snapt wel dat hij geen haast heeft om de rente te verlagen

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik vind dat een vervelende vraag. Enerzijds omdat ik meestal geen flauw idee heb, anderzijds omdat het van tevoren niet te bepalen is wat de trigger zal zijn.

Een mooi voorbeeld is de scherpe koerscorrectie in de zomer van 2024. De omstandigheden op de beurs waren niet zo goed. Beleggers waren overenthousiast, waarderingen waren hoog en de zorgen over de Amerikaanse economische groei namen toe.

Uiteindelijk bleek de katalysator de renteverhoging van de Bank of Japan van 0,10% naar 0,25%. Op zich een feitje van niets, zou je zeggen. Maar veel beleggers hadden in Japanse yen geleend en dat geld in risicovollere beleggingen gestoken. Toen de rente werd verhoogd, begonnen de eersten deze zogeheten carrytrades terug te draaien. Voordat je het wist, kwam een golf van verkopen op gang.

Beleggers hadden dat op zich kunnen zien aankomen. Die carrytrades bestonden allang. En de inflatie was sinds 2022 al flink gestegen en bleef hoog. Dat wilde de Bank of Japan graag. Het land kampte immers al decennialang met deflatieachtige omstandigheden, de inflatie was gemiddeld 0,1% per jaar. Dus eindelijk was daar de lang verwachte geldontwaarding. Maar ja, bij een inflatie van tussen de 2% à 3% hoort natuurlijk geen rente van 0,1%.

De reactie op de aandelenmarkten was scherp: de Japanse Nikkei-index kelderde in één dag 13,4%. Maatje beurscrash 1987. Wereldwijd daalden de beurzen mee. Ik ken niemand die deze trigger van tevoren had zien aankomen.

Nassim Thaleb, de schrijver van het boek De Zwarte Zwaan, omschreef het mooi: als je weet dat een brug slecht is, dan heeft het geen zin om te discussiëren over welke vrachtwagen ervoor zorgt dat hij inzakt. Die fatale vrachtwagen komt een keer langs en dan stort de brug in. Welke vrachtwagen dat precies is, of welke kleur die heeft, dat weten we niet. Het heeft ook geen zin om daar over te discussiëren.

Een lijst met mogelijke triggers voor de volgende grote beursbeweging is makkelijk te maken. Opluchting over handelstarieven, of juist de vrees dat het weer uit de hand loopt. Of angst voor een te los monetair beleid, omdat de opvolger van Fed-voorzitter Powell een marionet van president Trump is. Noem maar op.

Maar de echte trigger, daar kom je achteraf pas achter. Niemand had vooraf de Japanse renteverhoging in de zomer van 2024 als trigger aangewezen. Alleen achteraf, maar dan heb je er niet zoveel aan.

Het belangrijkste wat je kunt doen als belegger, is je hoofd koel houden en rustig de bestaande situatie analyseren. Dat bespaart je een hoop nutteloze discussies over mogelijke triggers.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er kan een grote markt met eurostaatsobligaties komen, een markt die op dit moment nog erg gefragmenteerd is. Diverse onderzoeken geven aan dat de EU-landen daardoor goedkoper kunnen lenen, wat een 0,2% lagere rente op staatsobligaties zou betekenen. Voor Nederland is dat een besparing van ongeveer €1 mrd per jaar.Ik ben altijd voorzichtig met dit soort ‘what if’-onderzoeken. Zeker als grote banken het hebben uitgerekend. Ze denken waarschijnlijk meer aan hun eigen portemonnee dan aan de risico’s die ermee gepaard gaan.

Bedenk: we hebben al eurobonds. Daar zijn we tijdens de coronacrisis ingefoezeld. ‘Never waste a good crisis’, dachten ze in Brussel, en dus haalden ze eurobonds van stal. Het zou een eenmalige exercitie zijn. Maar volgens de goede oude Brusselse traditie van de kamelenneustheorie wordt het nu opnieuw geprobeerd.

De kamelenneus is een metafoor voor een situatie waarin het toestaan van een kleine, ogenschijnlijk onschuldige handeling de deur opent voor een grotere, duidelijk ongewenste situatie. Is de neus van de kameel eenmaal binnen, dan volgt de rest van het dier uiteindelijk ook wel.

Dat het plan opnieuw wordt gebracht, geeft meteen de betrouwbaarheid van de beleidsmakers aan. Het was toch eenmalig? Het nieuwe eurobondprogramma is naar verwachting slechts €150 mrd. Wat is nou €150 mrd op de totale Europese economie van €13.400 mrd? Maar als je eenmaal met de eerste tranche hebt ingestemd, is er eigenlijk geen reden om de volgende niet goed te keuren.

En zo hobbelt de rest van de eurobondkameel de tent binnen.

Het grote risico is dat je hiermee alle drukmiddelen om de zuidelijke landen tot begrotingsdiscipline te dwingen, uit handen geeft. Frankrijk is het ultieme voorbeeld. In de afgelopen twintig jaar hield het zich slechts drie jaar aan de Maastrichtcriteria. Drie jaar! Elk jaar was er de belofte dat het volgend jaar beter zou gaan en elk jaar werd die belofte gebroken. Momenteel is het land zelfs bezig de pensioenleeftijd te verlagen. Dat betekent een nog groter overheidstekort.

Mijn voorstel: laat Frankrijk en de overige zuidelijke landen eerst maar eens bewijzen dat ze hun zaken financieel op orde hebben. Dan kunnen we duidelijke regels met harde straffen instellen als ze zich er niet aan houden. Pas daarna kunnen we eens gaan nadenken over eurobonds. Niet andersom. Laat eerst maar eens een trackrecord zien. Ik zou zeggen van een jaar of twintig. Net zo lang als ze hun beloften hebben gebroken.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan het begin van het jaar dacht iedereen nog dat pariteit – één dollar voor één euro – slechts een kwestie van tijd zou zijn. De Amerikaanse economie was ijzersterk en zou onder Trump alleen maar sterker worden. Tegelijkertijd lag de Europese economie met de pootjes omhoog.

In een halfjaar tijd is dat perspectief volledig gedraaid. Altijd interessant om te zien dat iedereen optimistisch is als de dollar ten opzichte van de euro op een piek staat. En na (let op: na) de scherpste daling sinds tijden is iedereen somber. Ik zag zelfs al rapporten van grote zakenbanken met koersdoelen van $1,40 per euro. Opeens is de toekomst van de dollar als reservemunt van de wereld gedoemd.

Om Mark Twain maar aan te halen: ‘Het bericht over mijn dood was overdreven.’ Dat geldt ook voor de dollar. Gezien de houding van de Amerikaanse regering zullen steeds meer partijen naar alternatieven voor de dollar gaan zoeken. Maar het zal nog wel even duren voordat de dollar zijn titel van reservemunt zal verliezen. Subjectieve verhalen doen het altijd goed, maar de belangrijkste verklaringen kunnen we gewoon in de markt vinden

Als eerste is er het renteverschil tussen de Verenigde Staten en Europa. Dat is in het eerste halfjaar flink gedaald. Dat maakt de dollar relatief onaantrekkelijk. Het renteverschil tussen Amerikaanse en Duitse tweejarige obligaties bedroeg in het begin van het jaar nog bijna 2,4%-punt. Dat is geslonken naar 1,9%-punt, wat de dollar minder aantrekkelijk maakt. Daarnaast zaten speculanten aan het begin van het jaar massaal short in de euro en long in de dollar. Die posities zijn inmiddels helemaal omgedraaid.

Voor aandelenbeleggers maakt dat heel wat uit. Niet alleen bij de vertaling van Amerikaanse aandelenkoersen in euro’s. Ook in het Europese bedrijfsleven. Maar liefst een derde van de omzet van de Europese bedrijven wordt in dollars verdiend. Denk in Nederland aan bedrijven als Ahold, Aegon, Shell, Wolters Kluwer en Relx. Ahold genereert bijvoorbeeld 60% van zijn winst in de VS. In het tweede kwartaal was de gemiddelde dollarkoers 7% lager. Dat geeft dus een negatieve impact op de winst van circa 4%.

Als iedereen zo somber is, zal de ergste dollardaling wel achter de rug zijn. Maar ik vraag me af of aandelenbeleggers wel genoeg rekening houden met die valutaire tegenwind. Ik zou voorzichtig zijn. Over een paar weken begint het winstcijferseizoen. Dat belooft spannend te worden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer betreft de hype bitcoinbedrijven, die met geleend geld deze crypto kopen. Omdat de bitcoin zo hard stijgt, doen deze bedrijven het prima, beter dan de munt zelf. Logisch: door het geleende geld is de hefboom flink.

Het grote voorbeeld is Strategy. De koers daarvan steeg in de afgelopen twee jaar van $30 naar $380. Het bedrijf heeft al bijna 600.000 bitcoins opgekocht, die nu $63 mrd waard zijn. De beurswaarde van Strategy is $108 mrd. Beleggers zijn dus bereid om een flinke premie te betalen. Het bedrijf maakt inmiddels zelfs kans om in de S&P 500-index te worden opgenomen.

Dat succes smaakt naar meer, dus volgen andere bedrijven. Het Japanse Metaplanet kiest dezelfde strategie. Van failliete hotelketen is het nu een perpetuum geldmachine geworden. De koers ging in slechts twee jaar 95 keer over de kop.

Hoe meer er van dit soort bedrijven komen en hoe meer geld ze lenen, hoe meer vraag er is naar bitcoins. En aangezien het aanbod daarvan vaststaat, moet de prijs wel stijgen.

Het lijkt alsof je geen geld kan verliezen. Maar speculeren met geleend geld op een speculatief instrument is het stapelen van risico’s. En dat gaat goed, zolang de koers van de bitcoin maar blijft stijgen.

Ik vraag me wel af wie er zo onverstandig is om aan deze bitcoinbedrijven geld te lenen. Waar gewone beleggers ook nog upside hebben, hebben de geldleners vooral downside als het misloopt.

Gezien het succes van Strategy en Metaplanet is het logisch dat er meer van dergelijke opportunistische initiatieven zullen komen, die ook weer bitcoins gaan kopen. En daarmee wordt de hype verder versterkt.

Bij een hype is het vaak een goede strategie om gewoon mee te doen. Totdat de muziek stopt natuurlijk – dan is de vraag: is er nog een stoel te vinden. Het tweede cruciale aspect om succesvol te speculeren in een hype is dus op tijd afscheid nemen. In theorie helpt een stoplossorder daarbij. Maar in de praktijk moet je oppassen. Als de bubbel in één grote klap barst, heb je waarschijnlijk niks aan je stoplossorder.

Ik kan u wel vertellen hoe je met een hype moet omgaan, maar ik zeg er gelijk bij dat het niets voor mij is. Voordat je het weet, is het Metaplanet-hotel omgetoverd in een Hotel California. U kent dat nummer van de Eagles vast wel: ‘You can check out any time you like, but you can never leave.’

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het doet me aan de Tempo-Team-reclame uit 2004 denken. Daarin wordt feestelijk afscheid genomen van een uitzendkracht die er slechts twee dagen heeft gewerkt. Diele-Braun zei op vanwege persoonlijke redenen. Daar kan van alles onder vallen.

Maar waarom vlak voor de cijfers en de jaarvergadering? Zelfs als de reden bijzonder ernstig was, had je toch wel een dag kunnen wachten. De koers kelderde op de dag van aankondiging met 9,5%. Logisch, want dit klinkt als foute boel. De volgende dag steeg het aandeel weer op de kwartaalcijfers, met 7,5%, want de resultaten waren toch oké.

Ik zou zeggen, publiceer dan direct ook de kwartaalcijfers, om de onrust weg te nemen. Een gemiste kans van het zittende management.

Bij Flow Traders zagen we ook iets dergelijks. Daar vertrok de ceo omdat ‘hij zijn passie wilde gaan volgen’. Hij wil wat gaan doen met AI. Serieus? Als je ceo wordt, denk je daar toch van tevoren grondig over na. Met een basissalaris van €1,9 mln per jaar besluit je niet na twee jaar ineens dat je toch ‘iets leukers’ wilt gaan doen.

Wat voor flauwekul ik het ook vind, het past wel in een internationale trend. Zelfs in de VS neemt het aantal opzeggingen flink toe. Uit het jaarlijkse onderzoek van Challenger, Gray & Christmas blijkt dat in 2024 maar liefst 373 ceo’s hun functies vaarwel zeiden. Het was ten opzichte van 2023 een stijging van 24%, en de grootste ooit.

Toegegeven, het was niet allemaal vrijwillig. De verklaring achter de grote stijging ligt in de toegenomen regeldruk en de toegenomen druk van toezichthouders, actiegroepen en activistische aandeelhouders. Zeker in de VS raakt het management bekneld tussen meer diversiteit of juist meer antiwoke.

Daarnaast zijn de salarissen inmiddels zo riant, dat financiële prikkels hun effect verliezen. En als geld geen stimulans meer is, is de motivatie soms moeilijk op te brengen. Dat zie je ook in vrijwilligersorganisaties terug. Die zijn erg moeilijk te managen, want het salaris is geen drukmiddel meer.

Mijn tip aan toekomstige ceo’s: denk goed na voordat je die functie gaat bekleden. Het kan een veeleisende baan zijn, maar de vergoeding is navenant. Als je er na korte tijd achter komt dat het ceo-schap toch niets voor je is, veroorzaak je niet alleen persoonlijke teleurstelling maar ook aanzienlijke schade voor het bedrijf.

Leiderschap vraagt op dit niveau om meer dan alleen ambitie. Het vereist vasthoudendheid, visie en verantwoordelijkheidsgevoel. Dat misten de genoemde ceo’s klaarblijkelijk.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dan is het goed om ook eens naar de positieve kant van zijn beleid te kijken. De belegger in mij heeft namelijk geen mening, maar reageert op basis van de ontstane situatie. Tijd om even uit mijn bubbel te stappen.

Door Trumps beleid staan de economische verwachtingen onder druk, waardoor de olieprijs is gedaald. Daarnaast draaien de Opec-landen de oliekraan verder open. Meer aanbod en minder vraag leiden tot een lagere olieprijs en daarmee een lagere benzineprijs. Trump had het beloofd en de Amerikaanse kiezer is er erg blij mee.

Ook geven steeds meer bedrijven aan dat ze in de VS willen investeren. Het aantal Amerikaanse bedrijven dat reshoring in hun earnings calls noemt, is verdrievoudigd. Al is dat makkelijk gezegd, maar niet zo makkelijk gedaan.

En de importtarieven leveren een hoop geld op. Alleen weten de meeste kiezers niet dat ze dat waarschijnlijk zelf betalen. De grote architect achter dit beleid is Howard Lutnick, een miljardair die nu minister van handel is.

Zijn bedrijf Cantor Fitzgerald werd keihard geraakt tijdens 9/11. Alle 658 medewerkers in het WTC kwamen om bij die aanslag. Door een bijzonder toeval was hij niet op kantoor. Hij heeft er zijn levenswerk van gemaakt om het bedrijf opnieuw op te bouwen. Geen salarisdoorbetaling voor de families van de omgekomen personeelsleden. Wel zette hij een fonds op dat hij vulde met 25% van de winst van het nieuwe bedrijf. Het kon ook mislukken. Maar het werd een succes.

Met dezelfde pragmatische aanpak stapte hij in de Trump-regering. Musk zou $2000 mrd aan overbodige overheidskosten wegsnijden, maar vond slechts totaal $150 mrd, zeg $15 mrd per jaar. In werkelijkheid is dat waarschijnlijk een stuk lager. Lutnick zou de importtarieven binnenharken. Onze eigen Cardano-econome heeft berekend dat importtarieven maximaal $250 mrd tot $300 mrd op jaarbasis opleveren.

Je kunt zeggen dat beide mannen dramatisch hebben gefaald. Maar je kan ook stellen dat iedere extra dollar die wordt opgehaald, winst is. Bovendien is het de kiezers nu wel duidelijk dat de overheid niet permanent kan uitdijen. En dat Amerika niet eeuwig kan leunen op import uit het buitenland.

De glas-halfvolbenadering is dat de mannen misschien wel voor $315 mrd meer overheidsopbrengsten hebben gezorgd. NB. De nieuwe regering gooit er met de One Big Beautiful Bill ook gelijk weer $240 mrd per jaar uit.

De belegger in mij mag dan moeite doen om de positieve kant van dit economische experiment in te zien, de mens in mij verlangt heel erg terug naar een normale pre-Trump-wereld.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Trump wil dat goederentekort met importtarieven bestrijden. Dat is slecht voor de economie. Maar het voordeel is wel dat die tarieven bedrijven stimuleren om meer in de VS te produceren. Al is het de vraag of ze het nog wel kunnen. Maar goed, Trump zei dat Amerikaanse kinderen ook genoeg hebben aan twee poppen, in plaats van dertig. Ik weet niet of de Amerikaanse consument wel in is voor een beetje consuminderen.

Als je als land continu meer koopt dan verkoopt, betekent dat ook dat het buitenland jou geld moet lenen om dat allemaal te kunnen betalen. Anders gezegd: de VS importeren goederen en exporteren dollars.

In plaats van een importheffing op goederen kun je ook een belasting opleggen op de dollars die weer terugkomen. Dat heeft een beetje hetzelfde effect. Dat staat in sectie 899 van Trumps One Big Beautiful Bill. Buitenlanders kunnen belast worden als ze passief inkomen uit de VS ontvangen.

De juridische grondslag waarop dat zal gebeuren is nog erg onduidelijk. Als je qua financiering zo afhankelijk van het buitenland bent als de VS, neem je daarmee een aanzienlijk risico. Want waarom zouden buitenlandse investeerders het land nog geld lenen als het dreigt die inkomstenstroom weer af te pakken. En het vertrouwen van buitenlandse beleggers staat sinds Trumps aantreden al sterk onder druk.

Beleggers maken zich er nog niet druk over. Nu de term Taco (Trump Always Chickens Out) de ronde doet, denken beleggers dat de soep niet zo heet gegeten zal worden als hij wordt opgediend. Sinds de ophef over sectie 899 heeft de Amerikaanse obligatiemarkt nauwelijks bewogen. Sterker nog, door de zwakke economische cijfers deze week is de rente zelfs iets gedaald.

Maar die sectie 899 blijft wel een risico. Stel, je belegt in 10-jarige Amerikaanse staatsobligaties met een rente van 4,4%. Voordat je die rente ontvangt, zegt de Amerikaanse overheid: wij heffen daar eerst een belasting van 0,9% op. Dus je krijgt nog maar 3,3%. Waarom zou je dan nog in Amerikaanse staatsobligaties beleggen? Dit extra risico is (nog) niet ingeprijsd.

Tijdens de laatste persconferentie werden er vragen aan Trump over de Taco trade gesteld. Dat zal zijn ego flink hebben aangetast. Het risico is dat hij daarom niet meer op domme ideeën terugkomt. Kan iemand de president vertellen dat zijn Taco trade briljant is? Anders is er een grote kans dat hij aan domme ideeën blijft vasthouden. Bang om voor kip te worden uitgemaakt.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En nou zegt Youp van ’t Hek ook nog zijn optreden bij de Zwarte Cross af. Het is wel een beetje hypocriet van Youp. Ik ben benieuwd of er dan ook geen Becel of Blue Band in zijn koelkast staat. En boekt hij dan geen vakantiehuisje meer bij Roompot? Ruilt hij zijn Batavus- of Sparta-fiets in? Kijkt hij niet meer naar SBS? Parkeert hij niet meer bij Q-Park. Enzovoort, enzovoort.

Daarmee beseffen we dat het Amerikaanse grootkapitaal in de haarvaten van onze maatschappij zit. Het management van de Zwarte Cross noemt KKR de boze stiefmoeder. Een terechte benaming, vind ik, onder meer vanwege het sprinkhanengedrag. Het is een beetje het Ben & Jerry’s-dilemma. Dat alternatieve ijsjesmerk werd door de oprichters aan Unilever verkocht. Maar Ben Cohen en Jerry Greenfield waren het vaak niet eens met het beleid van het moederbedrijf. Tja, dan had je niet moeten verkopen.

Dus Youp zegt zijn optreden af. En dan? Verandert de wereld? Deze actie is slechts voor de bühne, maar ja, dat is zijn corebusiness. Als hij mij uit zijn blote hoofd de bedrijven kan noemen waarin KKR belegt waar hij het niet mee eens is, wil ik hem het voordeel van de twijfel geven.

Over Youp maak ik me geen zorgen, wel over al die vrijwilligers die aan de Zwarte Cross meewerken. Ik kom graag naar Lichtenvoorde en heb er zelfs een paar keer mogen optreden. Ik ben elk jaar verbaasd over het enthousiasme en de hoeveelheid vrijwilligers. Sommige van die achtduizend (!) vrijwilligers zullen zich nu toch wel afvragen: sta ik me hier nou een beetje voor de winst van het grootkapitaal uit te sloven?

Een voordeel is wel dat je nu dus in de Zwarte Cross kunt beleggen. Voordat u denkt: dat is mooi, dan koop ik een paar aandelen KKR en heb ik die paar extra biertjes op de Zwarte Cross zo terugverdiend, eerst even wat cijfers. KKR heeft een beleggingsportefeuille van ruim $700 mrd. Superstruct is naar schatting overgenomen voor €1,3 mrd. Dat is dus slechts 0,2% van het totaal. En Superstruct heeft tachtig festivals. De Zwarte Cross is daar maar een van en daar schenken ze naar schatting 1,8 miljoen biertjes.

Het is heel jammer dat zelfs de Zwarte Cross in handen is gevallen van Amerikaans private equity, maar het is een feit. Misschien dat ik dit jaar ook een of twee biertjes laat staan. Gewoon voor het gevoel, gewoon voor de bühne.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens premier Shigeru Ishiba is de financiële situatie van zijn land slechter dan die van Griekenland. Dat is bijzonder, want meestal doet de politiek er alles aan om problemen te bagatelliseren. Maar het klopt wel. Japan heeft een schuldquote van maar liefst 263% van de economie. Bij Griekenland is dat ‘slechts’ 147%.

Daarmee heeft de Bank of Japan een probleem. De afgelopen decennia wilde die centrale bank de lange rente drukken en kocht daarom jaar na jaar enorme hoeveelheden staatsobligaties op. Zoveel, dat hij nu 52% van de totale obligatiemarkt bezit. Een dertigjarige Japanse staatsobligatie zakte in vijf jaar met ruim 40%. Als de bezittingen van de centrale bank zo hard dalen, daalt dus ook de solvabiliteit ervan. Hoeveel vertrouwen krijgt hij dan nog?

De Japanse overheid zit eveneens in een lastig parket: rentelasten en aflossingen zijn nu al goed voor een kwart van de totale uitgaven. Dat zal met deze rentebeweging nog verder stijgen. Daarmee zijn rentelasten het koekoeksjong in de begroting. Alles wat de overheid daaraan kwijt is, kun je niet aan andere nuttige dingen uitgeven.

In hoeverre gaan wij de naschokken van een renteaardbeving in Japan voelen? In de VS, die toch al niet zulke schokbestendige staatsfinanciën hebben, zijn de gevolgen het merkbaarst. De Amerikaanse president wil een lagere rente, maar doet er alles aan om het vertrouwen te ondermijnen. Beleggers eisen daarom juist een hogere rente.

De waarschuwingen van de kredietseismologen worden in de wind geslagen. Als Moody’s zijn kredietoordeel verlaagt, ligt het volgens de regering aan de macro-econoom van die instelling. Vreemd, want die heeft niets met het kredietoordeel te maken. Nu al kost een verzekering tegen het faillissement van de Amerikaanse overheid 0,55% per jaar. Pikant detail: voor de Griekse staatschuld betaal je hetzelfde.

Natuurlijk kunnen de VS gewoon aan hun schulden voldoen. Maar dan moeten ze wel de belastingen verhogen. En dat is politiek onmogelijk. Sterker nog: er ligt nu een wetsvoorstel om de belastingen verder te verlagen. De VS kunnen ook dollars bijdrukken. Maar wil je dan nog wel je geld aan dat land uitlenen?

De aardbeving op de Japanse obligatiemarkt maakt duidelijk dat we het einde hebben bereikt van wat overheden wereldwijd aan schulden kunnen dragen. Die waarschuwing kunnen we beter niet in de wind slaan. Maar het betekent wel dat de politiek moeilijke keuzes moet maken. En in de huidige tijd van populisme word je daar in de verkiezingen keihard voor afgestraft. Een dilemma.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2020 viel door de lockdowns de consumentenvraag compleet weg. De correctie in de aandelenmarkt was kort en hevig. Degenen die de dip kochten, zonder na te denken of de economie in een sinkhole zou wegzakken, bleken achteraf de beste beleggingsrendementen te hebben gemaakt.

Ook toen was er een scherpe herstelrally. Je had gewoon moeten blijven zitten. Dat de beurzen stegen, kwam door de maximale fiscale en monetaire steun die werd gegeven.

Een groot verschil met nu. Fiscaal zitten met name de VS wel aan hun maximum. Het begrotingstekort komt naar verwachting zo rond de 8% uit in 2025. En monetair lijkt de Fed ook niet erg bereidwillig de rente op korte termijn te verlagen om de economie te ondersteunen. Men wil eerst kijken of de hoge importtarieven een blijvend effect op de inflatie hebben.

Of wordt dit een herhaling van 2022? Ook toen zagen we na een flinke daling een scherp koersherstel. Maar in tegenstelling tot 2020 verpieterde dat snel. En kwam er weer een correctie en nog een correctie. Pas in het najaar werd de bodem echt goed aangestampt.

Dat koersendrama van 2022 had een aantal oorzaken. Als eerste: beleggers waren veel te enthousiast. Het jaar begon met een koers-winstverhouding van 22 (net als 2025). Dat geeft aan dat de verwachtingen voor de winstgroei erg hoog waren.

Ten tweede: de centrale banken moesten de rente flink verhogen. De stijgende inflatie was niet zo van voorbijgaande aard (transitory, herinnert u zich dat woord nog?) als de beleidsmakers hadden gehoopt. Door de hoge rentegevoeligheid van de Amerikaanse economie zorgt een hogere Fed-rente normaal gesproken voor afkoeling. Dit keer dus niet. Veel mensen met een hypotheek hadden hun rente vastgezet.

Dus wordt 2025 een 2020-achtig jaar of lijkt het meer op 2022? De geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt vaak wel. Ik denk dat de kans op een serieuze afkoeling van de Amerikaanse economie een reëel risico is. De hogere importtarieven hebben een negatief effect. En de voortdurende onzekerheid zorgt dat bedrijven en consumenten voorzichtiger worden. Dat heeft impact op de winsten en uiteindelijk dus ook op de koersen. Daarbij komt het potentiële risico dat beleggers nu echt het vertrouwen in Amerikaanse staatsschulden verliezen.

Ik denk dat 2025 gewoon 2025 wordt. Minder economische groei, minder winstgroei. Of misschien zelfs een winstdaling gecombineerd met een wat lagere waardering. Simpelweg allemaal wat minder, maar wel met genoeg reuring.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zonder Buffett is Berkshire maar een gewoon bedrijf. Toen Abel werd gevraagd wat hij met de enorme hoeveelheid cash gaat doen, zei hij dat ‘het een geweldig bezit’ was. Warren Buffett had ongetwijfeld een gevatter antwoord gegeven. Die $350 mrd cash geeft ook aan hoe eigenwijs Buffett was. Een gewone manager zonder Buffetts aura, zoals Greg Abel, gaat daar veel meer kritiek op krijgen. Naast eigenwijs was Buffett bovendien én integer én superslim én zonder groot ego én no-nonsense. Die integriteit blijkt onder andere uit zijn uitspraken over de te lage belastingen die hij betaalde.

Het Buffett-model is eigenlijk simpel: je belegt in bedrijven met winstgroei. Het liefst een beetje saaie, maar groeiende bedrijven tegen een niet al te hoge prijs. En dat doe je met geleend geld. Bij gewone beleggers pakt beleggen met geleend geld vaak niet goed uit. Degene die het geld heeft uitgeleend wil het altijd op het meest ongunstige moment terug. Als je een effectenkrediet hebt en de koersen dalen hard, dan zijn de effecten die als onderpand dienen te weinig waard. En moet je je aandelenportefeuille liquideren net als de koersen gedaald zijn.

Buffett heeft dat slim opgelost. Het geld komt van de verzekeraar binnen Berkshire Hathaway en dat geld zit vast. Als de verzekeringsklanten het niet meer vertrouwen, kunnen ze niet zomaar hun geld opvragen. Bovendien gebruikt hij de leverage met mate. Daarom is hij in het verleden altijd in staat geweest om bedrijven te helpen in tijden van nood. Zoals de redding van Goldman Sachs ten tijde van de kredietcrisis. Wel tegen een flinke prijs natuurlijk.

Opmerkelijk is dat diverse onderzoeken aangeven dat Buffetts aandelenkeuzes nauwelijks aan het superrendement hebben bijgedragen. Als hij zijn strategie had uitgevoerd met aandelenindexfondsen met overeenkomstige karakteristieken was de uitkomst vrijwel hetzelfde geweest.

Eén ding is zeker. Er zal geen tweede Buffett komen. Wie kan nog zestig jaar lang een superrendement laten zien? Berkshire is in die periode met 19,9% gemiddeld per jaar gestegen, terwijl de S&P 500 in die periode met iets meer dan 10% per jaar steeg. Met een investering van $10.000 zestig jaar geleden zou u nu meer dan $1 mrd hebben gehad. Nee, dat trackrecord zal voorlopig nog wel even ongeëvenaard blijven.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De belangrijkste verklaring voor de slechte cijfers ligt in het tekort op de handelsbalans. Veel partijen hadden nog flink wat in het buitenland besteld voordat de importtarieven ingingen. En dat drukte de economische groei met maar liefst 4,8%. Terwijl de gestegen voorraden voor een plus van 2,3% zorgden. En als je als consument toch aan een nieuwe auto of een nieuwe iPhone zit te denken, koop je die liever voordat de prijzen door de tarieven omhooggaan.

Er is speciale aandacht voor de goudimporten. Ook deze drukten de economische groei. Vermogende Amerikaanse beleggers hebben hun goud dat in de kluizen in Londen lag, overgebracht. Daarvoor moest het wel eerst naar Zwitserland worden gevlogen, zodat het in Amerikaanse standaardgewichten kon worden omgesmolten. Vervolgens werd al dat goud weer naar de VS gevlogen.

Die rijke Amerikanen waren bang dat ze importheffingen moesten gaan betalen als ze hun goud naar de VS wilden overbrengen. De grote grap is dat het allemaal voor niets is geweest. Want die importheffingen op goud kwamen er niet. Overigens maakt het natuurlijk voor de echte economie niets uit of iemand nu zijn goud in een kluis in Londen heeft liggen of in New York.

Onder de motorkap ziet het er dus op zich aardig uit. Maar een economisch automonteur moet toch iets verder kijken. Want dat hamstereffect is slechts tijdelijk. Als je die iPhone of nieuwe auto hebt gekocht, doe je dat in het kwartaal daarop niet meer. De handel tussen de VS en China is zo goed als drooggevallen. Een tarief van boven de 100% komt effectief overeen met een handelsboycot.

Aan het aantal boekingen is te zien dat de havens op Long Beach in Los Angeles in de komende weken een flinke daling van de bezetting zullen laten zien. Een containerschip doet er gemiddeld dertig dagen over om van China naar Los Angeles te varen. Dus in de loop van mei moeten de eerste effecten te zien zijn.

Of er een recessie komt of niet, is moeilijk te bepalen. Economie is en blijft een sociale wetenschap. Wat gaat de Amerikaanse consument doen met al die onzekerheid? Zijn die doemverhalen in de media overtrokken? Gaat Joe Sixpack na de eerste schrikreactie gewoon weer maximaal consumeren?

Ik ben bang van niet. De aangebrachte economische schade is zo groot, dat een recessie onvermijdelijk lijkt. Bij de gokkantoren kun je inzetten op een Amerikaanse recessie in 2025. De kans ligt daar nu op 70%. Ik zou daar niet tegen in willen gaan. U wel?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het verbaast me, omdat Trumps mening niet nieuw is. Hooguit dat zijn tweet, of hoe je een bericht op zijn eigen sociale mediakanaal ook noemt, grof en heftig was. Maar dat zijn we zo langzamerhand wel gewend. Sommige economische commentatoren gaven aan dat de Amerikaanse president de Fed-voorzitter niet zal ontslaan, omdat dat wel heel dom zou zijn.

Dat klopt, maar dat is geen argument meer, zo hebben we in de afgelopen drie maanden geleerd. De belegger van vandaag moet simpelweg rekening houden met een hoge mate van wispelturigheid. En inderdaad: slechts één dag na de koersdaling zei Trump dat hij niet de intentie had om Powell te ontslaan. Gelukkig kan Mr. Market Mr. Trump nog een beetje in toom houden.

Waarom is een onafhankelijke Fed eigenlijk belangrijk? Die kan onplezierige beslissingen nemen, zoals de rente verhogen. Wil je te hoge inflatie bestrijden, dan is een renteverhoging een goed stuk gereedschap. Dat is geen prettig besluit, zeker niet als je, zoals de Amerikaanse overheid, veel schulden hebt.

Diverse opkomende markten gingen al eens de kant van een veel te soepel monetair beleid op. Die weten dat vertrouwen van de financiële markten terugwinnen een moeilijke en pijnlijke weg is. Turkije en veel Zuid-Amerikaanse landen zouden een afschrikwekkend voorbeeld moeten zijn. Misschien hebben Trump en de Turkse president Erdogan samen hetzelfde vak gevolgd: ‘economie voor populisten’.

De grootste verbazing zit misschien nog wel in het feit dat men zich er nu zo druk om maakt. Powells termijn eindigt al in mei 2026. Wie neemt dan zijn voorzittershamer over? Als je kijkt wie Trump in zijn regering heeft benoemd, geeft dat weinig vertrouwen. Er is een reële kans dat het een soort trekpop wordt die naar his master’s voice luistert.

Beleggers hebben zo te zien wat moeite om risico’s die over een jaar plaatsvinden, in te schatten. Waarschijnlijk wordt de beoogde opvolger al in het najaar aangewezen. Omdat het fundament van de Amerikaanse staatschuld en de dollar gebaseerd is op vertrouwen, is een betrouwbaar boegbeeld bij de centrale bank erg belangrijk. Powell vervult die rol met verve. Grote kans dus dat dat vertrouwen over een jaar bij zijn afscheid flink op de proef wordt gesteld.

Ik zou dus wat langer vooruitkijken dan die ene dag waarop beslissingen van de Amerikaanse president genomen kunnen worden of juist weer ingetrokken. Ik hoop dat Mr. Market een permanente zetel in de Oval Office krijgt. Nu Elon Musk het Witte Huis gaat verlaten, is er nog wel een plekje vrij.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Blijft de vraag over, hebben we het nu allemaal gehad? Aangezien de discussie over de importheffingen de belangrijke inputfactor is en deze per dag wisselt, is dat moeilijk te bepalen. Maar laten we een poging wagen.

We beginnen bij de economie. Economen stellen hun groeiverwachtingen voor de VS bij. Dat is bijzonder, want meestal zijn economen niet zo snel. Of, om het positief te benaderen: ze denken daar lang en goed over na. Beleggers zijn sneller. Uit het meest recente onderzoek van Bank of America onder institutionele beleggers blijkt dat maar liefst 49% van de beleggers een harde landing van de economie verwacht. Toen de huidige president zijn ambt aanvaardde, was dat slechts 5%.

Howard Marks, oprichter van vermogensbeheerder Oaktree Capital omschreef het aardig. ‘Gezien de staat van onze onwetendheid (over wat de Amerikaanse regering gaat doen) is beleggen momenteel als het wedden op de uitslag van de Superbowl. Alleen heb je geen flauw idee welke teams er spelen en wie de spelers zijn.’

Ik zal toch een poging wagen. We nemen aan dat de economische groei nu 2% lager uitkomt dan voor deze chaos. Als ik grofweg de meeste rapporten lees, is dat wel de consensusverwachting. Natuurlijk is dat allemaal gebaseerd op de verwachte importheffingen die de Amerikaanse regering oplegt. Aangezien die met de dag veranderen, is dit een hele grove inschatting. Een vuistregel is dat een procentpunt lagere economische groei leidt tot 7% minder winst. De winsten zouden dan dus een procent of 14 moeten dalen.

Analisten hebben tot nu toe nog niets aangepast. Maar die zijn net als economen een beetje langzaam. Als we even vooruitlopen en deze 14% lagere winst alvast inkleuren en we nemen een normale waardering van de afgelopen tien jaar, dan zouden aandelen nog weleens een stuk lager kunnen gaan.

Gelijk maar al uw aandelen verkopen, dan? Nou, bedenk: dit is een man-made crisis. Die kan ook weer man-made ongedaan worden gemaakt. En dus openen we iedere dag maar weer met spanning onze telefoon om te kijken wat er nu weer voor oekaze uit het Witte huis is gekomen. Houd maar in uw achterhoofd dat dit presidentschap nog maar 1376 dagen te gaan heeft.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de theorieboekjes was deze week een uitgelezen kans om in te stappen. Aandelen waren lekker gedaald en diverse indicatoren gaven aan dat een kortetermijnopleving van de koersen nabij was.

Zo was bijvoorbeeld het beleggerssentiment erg slecht. De verwachtingen waren zeer somber, en dan is de kans op een meevaller het grootst. De beweeglijkheid (gemeten door de VIX-index) was extreem hoog, wat normaal gesproken ook een goede indicatie is om te kopen. Vergelijkbare periodes waren 1987, 2002, 2008, 2020 en 2023.

In de eerdere gevallen greep de Federal Reserve in door de rente te verlagen. Het was de vraag of dat dit keer weer zou gebeuren. Immers, door de importheffingen gaat de inflatie omhoog. En het is de taak van de Fed om te hoge inflatie te bestrijden door de rente te verhogen en niet door te verlagen.

Waarom ging Trump dan toch door de knieën? Mr. Market gaf duidelijk aan de importheffingen een slecht idee te vinden. Zakenbanken vielen over elkaar heen om hun economische verwachtingen neerwaarts bij te stellen. Normaal gesproken daalt in onzekere tijden de obligatierente en stijgt de dollar. Nu niet. Dat geeft aan dat beleggers twijfelden aan de stabiliteit van de VS. Vooral de Amerikaanse obligatiemarkt wordt gezien als het stabiele anker van de financiële wereld. Maar dat vertrouwen stond zodanig onder druk, dat dit anker dreigde los te slaan.

In het verleden zagen we voorbeelden van regeringsleiders die niet naar Mr. Market luisterden. Denk aan de renteverlagingen van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, of het minibudget van voormalig Brits premier Liz Truss. Beiden moesten bakzeil halen. Het zijn historische monumenten van dom economisch beleid geworden.

In de media werden al de eerste vergelijkingen met de jaren dertig gemaakt. Ook toen werden handelsheffingen opgelegd. Maar er is een groot verschil. De Amerikaanse president Herbert Hoover creëerde de crisis niet, hij reageerde fout op de situatie. Trump erfde juist een hele goede economie van zijn voorganger Joe Biden en dreigde die eigenhandig om zeep te helpen.

Toch is er wel permanente schade aangericht. De extreem hoge heffingen voor Chinese importen staan nog steeds. Dat worden hele dure iPhones. En ook de overige tarieven van 10% voor de rest van de wereld zijn niet weg.

Het dieptepunt van de markt is vaak het punt waarop beleggers hun laatste hoop verliezen, het beruchte ‘kotsmoment’. Kapitein Trump veroorzaakte zoveel deining dat veel veel beleggers al kotsend over de reling. hingen. Die fase is voorbij, maar bedenk dat de Amerikaanse economie wel permanente averij heeft opgelopen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorig jaar sprak ik een bekende beleggingsstrateeg van een grote Amerikaanse zakenbank die mij vertelde dat je maar beter van Europese banken af kon blijven. Dat bleek achteraf niet zo’n goed advies. Maar in plaats van iemand af te branden omdat zijn advies niet is uitgekomen, is het slimmer om naar de analyse achter dit advies te kijken.

Zijn voornaamste argument was dat het slecht ging met de Europese economie. De belangrijkste economische motor, Duitsland, was aan het haperen. En heel Europa kampte met structurele problemen. Dat is nog steeds zo. De economie is een cruciale factor voor bankenwinsten. In een recessie gaan er relatief veel klanten failliet en blijven de banken achter met een flink verlies.

Maar nu Duitsland de schuldenrem eraf heeft gehaald, zijn de verwachtingen voor Europa een stuk positiever geworden. Of dat optimisme ook bewaarheid wordt, daar heb ik mijn twijfels over. Voorlopig is er vooral sprake van goede wil. Dat is een belangrijke basisvoorwaarde om dingen te veranderen, maar met alleen goede wil kom je er niet.

Daarnaast heeft de ECB de korte rente verlaagd en is de lange rente juist gestegen door die Duitse schuldenremdiscussie. In een dergelijke renteomgeving is het voor banken wat makkelijker om een goede rentemarge te maken. Niet dat er wat mis is met die marge. Banken hebben in de afgelopen jaren geleerd dat ze eenvoudig een belachelijk lage rente kunnen bieden op hun spaarrekeningen. U als klant loopt toch niet weg.

Bij ABN Amro kwam er nog een extra factor bij: de Nederlandse overheid wilde vorig jaar een deel van haar aandelenbelang verkopen. Beleggers toonden weinig interesse. Daarom moesten de stukken in de openbare markt verkocht worden. Nu deze druk is weggevallen, schiet de koers omhoog.

Leuk zo’n analyse achteraf, maar als belegger hoor je dat liever vooraf. Maar dan zou ik u aandelentips geven. Dat doe ik niet en dat mag ik niet.

Sommige bezoekers van sociale media zullen zeggen: ‘En dat bombardement aan advertenties wat ik te zien krijg op Instagram, Facebook en andere sociale media dan?’ Hoewel mijn foto en naam erbij staat kan ik u zeggen: dat ben ik niet. Dit zijn oplichters die u naar een WhatsApp-groep proberen te lokken. Hun doel is u over te halen om aandelen in kleine, illiquide bedrijven te kopen. Als iedereen daarin zit, dumpen zij hun aandelen en blijft u achter met een groot koersverlies en waardeloze aandelen.

Dus als u tips krijgt, zelfs als u denkt dat ze van mij zijn, blijf kritisch en vergeet niet om zelf na te denken.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het doet me denken aan beursgoeroe Josef Lakonishok, die stelde dat de beurs en de economie als een hondje zijn dat wordt uitgelaten door zijn baas. Soms loopt de hond vooruit, soms loopt hij achterop, maar hij blijft in de buurt.

Momenteel lopen de koersen ook weer wat vooruit. Dat komt met name door het geloof in kunstmatige intelligentie (AI). In de verwachting dat dit de efficiëntie en dus de winsten zal verhogen.

Op korte termijn worden koersen vooral bepaald door vraag en aanbod. Er zijn verschillende groepen beleggers die allemaal een eigen strategie hebben en een ander denkvermogen en ervaring. De memehype uit 2021 liet zien dat de groep met particuliere beleggers groter en agressiever kan zijn dan grote hedgefondsen. Deze laatste groep beleggers zat vooral short in aandelen zoals AMC, GameStop, Bed Bath & Beyond en Koss.

Door de gestegen koersen moesten de hedgefondsen met de staart tussen de benen hun verlies nemen. Vier jaar later kunnen we constateren dat de koersen van deze aandelen in de meeste gevallen zijn teruggevallen naar de fundamentele waarde. Ergo: dicht bij nul.

Particuliere beleggers laten een opmerkelijke veerkracht zien. Ze zijn weliswaar somber volgens een enquête van de American Association of Individual Investors, toch kopen ze bij deze koersdip aandelen bij. Het is als Pavlovs hondje dat leerde dat het bij het luiden van een bel te eten kreeg. Zodra hij die hoorde, ging hij kwijlen.

Sinds de coronacrisis weten deze beleggers dat er altijd weer herstel komt. Dus kopen ze bij iedere dip weer bij, kwijlend in afwachting van het koersherstel. Dit jaar staken ze maar liefst $67 mrd in de markt.

Op korte termijn krijgen ze hulp van Amerikaanse pensioenfondsen. Die moeten, nu het kwartaaleinde nadert en aandelen het slecht hebben gedaan, aandelen bijkopen om het gewicht daarvan in hun portefeuille weer op peil te brengen. UBS berekende dat ze de komende dagen voor ongeveer $85 mrd moeten kopen.

Als iedereen koopt, gaan de koersen omhoog. Op korte termijn tenminste. Bedenk dat dipkopen de afgelopen jaren wel heeft gewerkt, maar dat dat niet altijd zo zal zijn. Wie een beetje zijn beursgeschiedenis kent, weet dat er lange periodes met dalende koersen kunnen zijn. Dus wees geen kwijlende hond en blijf baas over je eigen beleggingsstrategie.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Intussen worstelen beleggers met de vraag of investeren in defensieaandelen moreel verantwoord is. Slechts een paar jaar terug was er een grote bank waar je niet meer in defensieaandelen mocht beleggen. Zelfs pensioenfondsen overwegen in wapentuig te investeren. Maar ik laat in deze column het principiële vraagstuk voor wat het is en kijk puur naar de beleggingsaspecten.

Omdat er enorme bedragen naar Europese defensiebedrijven gaan, stijgen vooral de aandelen daarvan. In de VS zien we eerder het tegenovergestelde koersbeeld. In de afgelopen weken werd pijnlijk duidelijk dat potentiële klanten de betrouwbaarheid van Amerikaanse defensiebedrijven betwijfelen.

Logisch. Want stel, je hebt net een peperdure straaljager gekocht en op het moment suprême zegt de Amerikaanse regering dat ze het geen goed idee vindt dat je hem ook echt gebruikt en je krijgt de nieuwe software-update dus niet. Dan zit je met onbruikbaar defensiematerieel, net als je het nodig hebt. Het is wellicht een zwart-witbeeld van de werkelijkheid, maar het geeft aan dat er veel veranderd is in ons wereldbeeld.

Vorige week kwam WisdomTree met een nieuw indexfonds dat alleen in Europese defensiebedrijven belegt. Er zitten vooral bekende namen in het mandje, zoals Rheinmetall, Leonardo, Saab, BAE Systems en Thales. De koers van deze vijf aandelen is sinds de Oekraïneoorlog al ver-zeven-voudigd. Rheinmetall spant de kroon, met een stijging van maar liefst 1625%.

De introductie van thema-indexfondsen na een sterke koersontwikkeling is vaak een teken dat een hype zijn top nadert. We zagen het eerder met bijvoorbeeld duurzame energie en cannabis. Dat liep niet goed af.

Daarnaast komt Rheinmetall waarschijnlijk in de Euro Stoxx 50. Kering, bekend van de Gucci-tasjes, moet dan zijn plaats afstaan. Luxetasjes inruilen voor bommen en granaten, een teken van de tijd. Ook rollen analisten van grote zakenbanken over elkaar heen om hun koersdoel te verhogen. Morgan Stanley verhoogde deze week het koersdoel voor Rheinmetall van €1300 naar €2000. Een klassiek voorbeeld van oververhitting.

De hogere Europese defensie-uitgaven zijn geen kortstondige hype – de shocktherapie van de Amerikaanse regering heeft goed gewerkt. Maar je weet nooit waar de beleggershype piekt. Een belegger kan beter het hoofd koel houden als de koersen al zijn geëxplodeerd (vergeef me de woordgrap). Dat zouden politici ook moeten doen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook hadden beleggers gedacht dat er een soort Trump-put zou zijn; als de beurzen hard zouden dalen zou hij maatregelen nemen om die daling te keren. Immers, hij ziet de aandelenindex als een populariteitsmeter.

Van deze verwachtingen is nog niets uitgekomen. Nu de koersen scherp dalen is de Amerikaanse president opvallend stil.

De S&P 500 is dit jaar met 5% gedaald. Voor Europese beleggers komt daar een verlies van de dollar van eveneens 5% bovenop. Het gebeurt niet vaak dat zij tegelijkertijd dalen, en zo fors. Die lagere dollar is niet het gevolg van een plotseling wantrouwen in de Amerikaanse munt. De oorzaak is simpelweg de sterke beweging van het renteverschil: in de VS daalt de rente omdat beleggers vrezen voor een recessie, in Europa gaat hij omhoog omdat Duitsland flink meer schulden aangaat. Hoe lager de Amerikaanse rente, hoe onaantrekkelijker de dollar.

Ondertussen zijn de Europese beurzen juist met 10% gestegen. Terwijl slechts een paar maanden geleden iedereen het over het Amerikaanse exceptionalisme had, de overtuiging dat de VS structureel beter presteren dan de rest van de wereld. Raar, maar na een 10% koersdaling hoor je daar niemand meer over.

Al is niet alles de schuld van Donald Trump. Als we kijken waarom de Amerikaanse beurzen zo hard zijn gedaald, dan blijkt dat dat vooral door de Magnificent 7-aandelen; die zijn dit jaar 14% kwijt. Dat heeft vooral te maken met het DeepSeek-moment. De lancering van dat Chinese AI-model zorgde voor de nodige beroering.

Daarnaast is alleen het dramatische koersverlies van Tesla al goed voor een 1% lagere S&P 500. Logisch, er is een anti-Musk-houding ontstaan. Op sociale media gaan beelden van bekladde en beschadigde Tesla’s viraal. Of je nu pro- of juist anti-Musk bent, niemand wil een auto kopen die een mogelijk doelwit van vandalisme is. Ondertussen noteren de overige 493 niet-zo-Magnificent-aandelen vrijwel onveranderd.

De grote vraag is: wat nu? Het sentiment onder particuliere beleggers is erg somber. Historisch gezien zijn dat vaak de momenten dat er een korte termijn koersherstel plaatsvindt. Voor de langere termijn moet u zich afvragen, is dit het begin van een bearmarkt? Uit recente analyses van Bridgewater bleek dat het overrendement van aandelen ten opzichte van cash nog nooit zo hoog is geweest als over de afgelopen vijftien jaar.

Ergo, veel beter kan het niet worden. In de waanzin van alledag kan de langetermijnbeleger dit soort signalen beter serieus nemen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat zie je ook terug in de VS zelf. Bedrijven worden voorzichtig met hun investeringen. Als ondernemer heb je immers geen idee welke kant het opgaat. In de laatste enquête onder kleine ondernemers bleek dat de onzekerheid een nieuwe piek heeft bereikt. Terwijl zij over het algemeen erg pro Trump zijn. Die terughoudendheid zien we ook bij grotere ondernemingen. Zo maakt de defensie-industrie zich zorgen over de voorgestelde kostenbesparingen in het defensiebudget.

Ook de Amerikanen zelf worden onzekerder. Het consumentenvertrouwen in de VS is de afgelopen maanden gekelderd. Je zult een gemiddelde ambtenaar zijn, dan krijg je een mail van ene meneer Musk en mag je uitleggen wat je afgelopen week hebt gedaan. Zo niet, dan word je ontslagen. Die ambtenaren zullen wel wat voorzichtiger worden met hun uitgaven.

Ook ex-studenten worden onzeker. Ze moeten hun studielening nu echt afbetalen, anders gaat hun credit score – een essentieel onderdeel in het financiële leven van een Amerikaan – eraan. De werkloosheidsaanvragen nemen toe. Daarbovenop komen nog eens de importheffingen op Canadese en Mexicaanse producten, wat op korte termijn de inflatie zal aanjagen. Veel voeding en energie komt immers uit die twee landen en juist die productcategorieën zijn erg zichtbaar voor de consument.

Omdat onzekerheid slechts een gevoel is en veel van die enquêtes erg politiek gekleurd zijn, moet je er wel mee oppassen. Wellicht is het beter om naar de harde cijfers te kijken, al is ook dan het beeld niet anders. Vorige week daalden de consumentenuitgaven, voor het eerst sinds maart 2023. Bijzonder, want de inkomsten van de consument stegen juist. Je zag het ook terug in de tegenvallende omzetten en vooruitzichten van retailer Walmart.

Consumentenuitgaven zijn goed voor bijna 70% van de Amerikaanse economie en dus cruciaal. Maar bedenk wel dat bijna de helft ervan wordt gedaan door de 10% van de bevolking die het meest verdient. Hoewel die zo te zien niet bij Walmart kopen.

Het is duidelijk, onzekere bedrijven investeren niet, onzekere consumenten consumeren niet. Voor een land dat zo sterk leunt op consumentenuitgaven, kan dat een flinke tik geven. Onzekerheid is zand in de motor van de economie. En iemand in de Oval Office is lustig met zand aan het strooien. Het is te hopen dat de schade aan de Amerikaanse economische motor niet permanent is.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij McKinstry zie je goed het verschil tussen een vrouwelijke en een mannelijke ceo, een positie waarbij je toch bovenop de apenrots zit. Zit je er al wat langer en het gaat goed, zoals bij Wolters Kluwer, dan heeft de gemiddelde mannelijke ceo op een gegeven moment het idee dat hij door God zelf gezonden is, wat kan leiden tot onverantwoord risicogedrag. Daar zijn genoeg voorbeelden van in het verleden. Vrouwelijke ceo’s hebben daar minder last van. Voordat u uw commentaar geeft, twee opmerkingen: ja, het is mijn mening en geen feit. En ja, ik generaliseer.

Het fijne aan McKinstry is dat ze als een Steady Eddy leverde. Vooral in de afgelopen tien jaar was er jaar na jaar een mooie winstgroei. Als het een beetje tegenzat, dan was het 7%, en met wind mee soms dik boven de 20%. Over haar hele ambtsperiode is de winst van Wolters verviervoudigd. Ter vergelijking: die van de AEX-bedrijven steeg in diezelfde periode met 140%.

Het niet zo fijne aan McKinstry is dat ze een belachelijk salaris naar binnen harkte. Sinds haar aantreden ontving ze een dikke negen cijfers voor de komma, plus bonussen. Haar salaris was op een gegeven moment zelfs in een percentage van de totale winst uit te drukken. Ze had ieder jaar een hoge plek in de top tien van De Volkskrant van hoogst betaalde ceo’s. In de laatste uitgave stond ze op plaats zeven, met een inkomen van €15,6 mln.

Ik ben een aantal keer naar de jaarvergadering van Wolters Kluwer geweest. Daar heb ik tegen deze belachelijke beloning gestemd. Dergelijke bedragen geven scheve gezichten in bestuurskamers. Andere ceo’s willen dan ook dat soort salarissen. Helaas was ik een roepende in de woestijn.

De negatieve koersreactie na de aankondiging van haar vertrek geeft duidelijk aan dat beleggers het jammer vinden dat ze opstapt. De grootte van de reactie is misschien ook wel het besef dat het niet veel beter kan. De winstmarges staan op recordhoogte. Daarbovenop was de waardering van Wolters Kluwer nog nooit zo hoog als nu, zelfs hoger dan in de bubbeljaren van 2000. Je betaalt nu 31 maal de verwachte winst. Hoger dan de Magnificent 7-aandelen.

McKinstry neemt afscheid op het hoogtepunt. Beleggers moeten maar eens goed nadenken of ze haar voorbeeld willen volgen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat is een goede vraag. Het levert immers niets op. In de afgelopen tien jaar lag de gemiddelde Nederlandse spaarrente maar liefst 2,7% onder de inflatie. Leuk dus, dat sparen, maar je kunt er ieder jaar 2,7% minder van kopen. Je spaart dus achteruit. Er zijn veel verklaringen voor dit fenomeen.

De eerste is dat de cao-lonen in principe met de inflatie meestijgen. En stel, je hebt een eigen huis, dan veranderen je hypotheeklasten niet, maar je krijgt wel meer loon. Drie jaar geleden adviseerde ik iemand om een woning te kopen. Hij was een beetje terughoudend, vanwege een mogelijke daling van de huizenprijzen. Ik rekende even voor wat een vergelijkbare huur bij 2% inflatie per jaar zou worden: na dertig jaar zou een huur van €1400 naar €2500 zijn gegroeid. Terwijl bij koop zijn lening zou zijn afgelost.

En nu blijkt na drie jaar dat de inflatie maar liefst 18% was. Zijn hypotheeklasten bleven hetzelfde, terwijl zijn salaris met de inflatie meesteeg. Dan hou je opeens iedere maand flink wat geld over. En dat verdwijnt vaak automatisch naar de spaarrekening.

Een tweede factor is de onzekerheid. Consumenten zijn erg somber over de economie en hun eigen financiën. Al 66 maanden op rij is het consumentenvertrouwen negatief. Een record, volgens het CBS. Op zich is het vreemd, want de arbeidsmarkt is nog steeds uitstekend. Mogelijk speelt de onstabiele politieke situatie een flinke rol. Maar ook hoge geldontwaarding zorgt voor onzekerheid. Decennialang dachten we nooit meer hoge inflatie te krijgen. Dat perspectief is de afgelopen paar jaar wel veranderd.

Een laatste verklaring is de fiscale behandeling. Spaargeld wordt volgens de Belastingdienst geacht 1,44% op te brengen. Beleggingen 5,88%. Zelfs als het saaie staatsobligaties zijn met 2% rente. Dat is vreemd. Als je extra risico loopt wil de staat een deel van de opbrengst. Maar als je verlies lijdt, betalen ze niet bij. Dat is onrechtvaardig. In risico/rendement-perspectief is sparen dus wellicht slimmer dan beleggen. In dat opzicht zou de voorgestelde ‘platte vermogensbelasting’ van ChristenUnie-kamerlid Pieter Grinwis een beter idee zijn, alleen al vanwege de uitvoerbaarheid. Dit zou een lang verwacht einde kunnen maken aan de box 3-soap.

Het leuke aan al deze verklaringen is dat ze gebaseerd zijn op de gevoelens van consumenten. Het onderstreept eens te meer dat economie geen exacte, maar een sociale wetenschap is. Zelfs achteraf is het moeilijk om met 100% zekerheid te bewijzen dat je in economische zin gelijk of ongelijk had. Misschien maakt dat economie ook wel zo leuk. Of spreek ik nu alleen voor mezelf?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het fijne aan goud is dat het geen intrinsieke waarde heeft, die hangt af van wat de gek ervoor geeft. Hoe meer gekken, hoe hoger de prijs. In dat opzicht verschilt het weinig van crypto.

Bij goud is het makkelijker te bepalen wie die gekken zijn. In eerste instantie de centrale banken. Sinds de Oekraïneoorlog beseffen steeds meer landen dat het prettig is minder afhankelijk te zijn van de Amerikaanse dollar. Je kunt beter een groter deel van je reserves aanhouden in goud.

Bovendien, het is wel leuk, die Amerikaanse treasury’s, maar de kwaliteit van de debiteur holt achteruit. De schulden worden steeds hoger en de politieke onzekerheid groeit. Recent suggereerde president Donald Trump dat er fraude is gepleegd bij de terugbetaling van staatsleningen. Stel, de Amerikaanse overheid ziet je als ‘fraudeur’, dan krijg jij opeens je uitgeleende geld niet terug. Ik heb gekkere dingen gehoord in de afgelopen drie weken. Daar zit je dan, met je veilige dollarobligaties als reserve.

Traditioneel is de goudprijs sterk gecorreleerd met de obligatierente na aftrek van inflatie. Hoe hoger de rente, hoe onaantrekkelijker goud. Je mist immers de hogere rente-inkomsten. Deze correlatie is sinds de Oekraïne-oorlog geheel stuk. Er was ook een correlatie met de Amerikaanse dollar. Hoe sterker die was, hoe lager de goudprijs. Waarschijnlijk zijn er wat prijsgevoelige kopers. Maar ook die correlatie is er niet meer.

In het verleden zagen we ook dat de goudprijs vaak steeg bij een grote instroom in bijvoorbeeld goudindexfondsen. Maar deze groep kopers heeft de afgelopen vier jaar vooral verkocht. Dat is jammer, hebben we net de grootste goudrally van de afgelopen veertien jaar, missen ze die.

We zien ook veel goudaankopen door Chinese particulieren. Aandelen en obligaties vertrouwen ze niet. Voorheen stopten vermogende Chinezen hun geld graag in huizen. Maar die bubbel is geknapt en dan blijft goud als veilige haven over.

Nu goud zo in het voetlicht staat, is het wellicht tijd even wat voorzichtiger te worden. De voorpagina-indicator doet het ook in dit geval erg goed. In september 2022 kopte The Wall Street Journal dat goud zijn status als veilige haven had verloren. Achteraf was dat juist een van de beste koopmomenten: de prijs stond op $1700. Sindsdien is een ounce goud 71% duurder geworden, in slechts 2,5 jaar.

Op de lange termijn gezien, lijkt de goudhonger alleen maar te groeien. Maar als iedereen zo enthousiast is, is het vaak verstandig wat voorzichtiger te zijn. Misschien moeten we nog even wachten op die voorpagina voor het ultieme moment.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het geval van Canada en Mexico was het simpel. Trump had gezegd dat hij een importheffing zou opleggen en deed dat ook. Toch bijzonder om als eerste bij je goede buren te beginnen. Deze heffingen zouden ook de grootste impact hebben voor de Amerikaanse consument. De Verenigde Staten importeren veel energie en voeding uit deze twee landen: maar liefst een kwart van alle olie komt uit Canada. Een importheffing zouden Amerikanen direct in hun portemonnee merken.

Maar Mexico en Canada ontsnapten eraan, zonder eigenlijk echt iets te moeten inleveren. Gelukkig maar, want 75% van hun export gaat naar de Verenigde Staten. Al is de toon wel gezet. Op het toilet van meneer Trump zal geen tegeltje met ‘Beter een goede buur dan een verre vriend’ hangen, denk ik.

Bij China is het een ander verhaal. De importheffing van 10% komt bovenop de heffingen uit de eerdere periode Trump 1.0, die een schoolvoorbeeld zijn als het gaat om de economische effecten. Door de hogere importheffingen op bijvoorbeeld wasmachines stegen alleen de prijzen, het marktaandeel van Amerikaanse wasmachineproducenten bleef hetzelfde. Chinese wasmachines werden duurder, er kwam meer import uit andere Aziatische landen, zoals Vietnam, en de paar Amerikaanse producenten zagen een mogelijkheid om hun prijzen te verhogen.

China slaat terug met een heffing van 10% op onder meer Amerikaanse energie. Maar het land haalt nog geen 1% van de totale hoeveelheid energie die het gebruikt uit de Verenigde Staten. Daarnaast zal Google worden aangepakt, al is ook dat een wassen neus: de diensten van dat bedrijf zijn sinds een aantal jaar niet meer beschikbaar in China. De maatregelen zijn dus ronduit soft te noemen, om de handelsoorlog niet te laten escaleren.

Intussen wacht Europa af met welke tarieven het om de oren zal worden geslagen. 20% van de Europese export gaat naar de Verenigde Staten. Wat zal de reactie van Europa zijn? Hard of zacht. Wij zijn geen buren van de Verenigde Staten, maar dachten in de categorie verre vrienden te vallen. Trump doet echter niet aan vrienden.

Een zachte aanpak is om te beloven nog meer lng en wapentuig te kopen. Een harde is de Amerikaanse techbedrijven aanpakken. We kopen dan wel niet zoveel goederen uit de Verenigde Staten, maar nemen wel veel technische diensten af. De EU laat duidelijk weten deze techbedrijven te gaan aanpakken. Alle internetdiensten waarvan u nu gebruikmaakt, worden dan duurder.

Gaat dat de Verenigde Staten pijn doen? Waarschijnlijk niet. Bij de meeste van deze diensten heb je eigenlijk geen alternatief. Als je wint heb je vrienden, maar Trump heeft liever een handelsoorlog.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar wie gaat er nou een Chinees AI-model gebruiken? De Chinese overheid heeft immers een flinke vinger in de pap. Dat blijkt wel als je de chatbot naar de Chinese studentenprotesten op het Tiananmenplein in 1989 vraagt: daar geeft het geen antwoord op. Tenzij je in je vraag de E vervangt door een 3 en de I door een kleine L. Dan blijkt dat het model de informatie wel kan vinden.

Er is al heel veel over DeepSeek gezegd en geschreven. Het model zou meer hebben gekost dan de $5,6 mln waarmee wordt geschermd, en veel meer ontwikkeltijd dan de vermeende twee maanden. Dat zal best, maar er zijn maar weinig mensen die het echt weten. De Amerikaanse concurrentie beweert nu al dat R1 getraind is op basis van hun superieure modellen. Dat zou ook zomaar kunnen. Verder zou het DeepSeek-moederbedrijf, het hedgefonds High-Flyer Capital Management, het AI-model alleen maar hebben uitgebracht om te profiteren van een koersdaling van Nvidia. Ook dat is niet uit te sluiten. Maar: al deze discussies zijn slechts ruis voor de belegger.

Het gaat om de beleggingsimplicaties. DeepSeek heeft in korte tijd en met weinig geld een redelijk goed werkend model gemaakt. Bovendien is het open source, zodat iedereen erop kan voortbouwen. En bijkomend voordeel is dat het model veel efficiënter werkt, waardoor minder energie en minder geavanceerde chips nodig zijn. Een expert legde het in een stuk van The Wall Street Journal als volgt uit: andere AI-modellen gedragen zich als een bibliothecaris. Ze hebben alles gelezen, en formuleren daaruit een antwoord. DeepSeek daarentegen werkt als een detective. Het heeft al wel iets gelezen, maar zoekt iets pas helemaal uit als er een vraag over wordt gesteld.

Als er in de hele AI-keten minder geavanceerde chips nodig zijn, is dat goed voor degenen die de modellen gebruiken, maar niet voor de mensen die ze hebben gemaakt. Afgelopen jaar hebben de vier grootste technologiebedrijven meer dan $200 mrd in AI geïnvesteerd. Als het zoveel goedkoper kan, moet je eigenlijk een groot deel van deze investering afschrijven. En dan zijn de uitkomsten heel wat minder rooskleurig dan eerder gedacht. De pot met goud aan het einde van de AI-regenboog lijkt gevuld te zijn met koper.

Dus kijk goed naar de aandelen in uw portefeuille en bedenk: gaan die bedrijven van de ontwikkelingen profiteren, of hebben ze er juist last van? En laat u niet verleiden om in alle ruis mee te gaan. Die leidt slechts af.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Even de basis: aandelenrendement is simpel. Je kunt het eenvoudig opdelen tussen de verandering in waardering en winstgroei. En daarbovenop krijg je nog een beetje dividend. Op dit moment is dat voor de wereldaandelenindex een magere 2%, het laagste percentage sinds 2002.

De waardering van aandelen is de afgelopen tijd flink opgelopen. Dat verklaart meer dan de helft van dat prachtige rendement. Momenteel betaal je ruim achttien keer de verwachte winst, tegen 14,5 keer twee jaar geleden.

Op korte termijn maakt dat niets uit. Er zit weinig correlatie tussen de hoogte van de waarderingen en het rendement dat je in de komende twaalf maanden gaat maken. Wel bijzonder is dat het gepaard ging met een flinke stijging van de rente. De combinatie daarvan met stijgende waarderingen komt niet vaak voor.

Een mogelijke verklaring is dat aandelenbeleggers gewoon oogkleppen op hebben, wat in 1987 en in 2000 slecht afliep.

Een andere verklaring is dat obligaties een stuk onaantrekkelijker zijn geworden. Waarom zou je genoegen nemen met een bescheiden rente op een lening aan een overheid die steeds verder in het schuldenmoeras zinkt? Je ontvangt nu 4,6% op Amerikaanse staatsobligaties en 3,3% op Franse. Is dat wel genoeg? Deze landen hebben geen zin om iets te doen aan die oplopende schulden. Dus misschien is het dan, in tegenstelling tot het verleden, maar beter om in aandelen te beleggen, ondanks de hoge prijs.

De mooie winststijging is de tweede factor achter het prachtige rendement. Al heeft die wel een heel smalle basis. U kent het wel, de Magnificent 7-aandelen. Daar groeide de winst met een kolossale 37%, bij de overige 493 bedrijven was het een bescheiden 5%. Eigenlijk is dat vreemd. De Amerikaanse economie draait op volle toeren en toch is er slechts een minimale winstgroei. Dat komt vooral omdat de lonen harder stijgen dan de inflatie, waardoor de factor arbeid een groter deel van de koek krijgt dan de factor kapitaal.

De winsten van de Magnificent 7 kunnen doordenderen. Microsoft en OpenAI hebben net het $500 mrd grote AI-investeringsproject Stargate aangekondigd. Bedenk wel dat die enorme investeringen ooit winst moeten gaan opleveren, en afgezien van Nvidia is dat bij de overige techbedrijven voorlopig nog niet te zien. Maar gezien de waarderingen rekenen beleggers er wel op.

Genoeg reden dus om voorzichtig te blijven. En voorzichtigheid is het begin van wijsheid, zei Aristoteles al. Net zoals een analyse achteraf.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar, een meevaller is een meevaller, zullen veel obligatiebeleggers hebben gedacht. De opluchting kwam na een flinke daling van de Amerikaanse obligatiemarkt. In een maand zakten de koersen met 4%. Zo’n scherpe daling kwam de afgelopen tien jaar slechts vier keer eerder voor.

De lichte paniek in het VK ontstond door vrees over uit de hand lopende overheidsfinanciën. Als de Britse rente verder stijgt, moet meer rente over de overheidsschulden worden betaald en groeit het tekort verder. Dan moet ergens anders op worden bezuinigd of moeten de belastingen worden verhoogd.

De Labour-regering heeft met duidelijke woorden gezegd dat ook te zullen doen. Dat toont politieke moed en is slim getimed: ze heeft een grote verkiezingsoverwinning op zak en de volgende stembusgang is pas in 2029. Er is dus ruimte voor impopulaire maatregelen. Kiezers houden niet van bezuinigingen of hogere belastingen, maar ze zijn wel noodzakelijk en verstandig budgetbeleid werpt op lange termijn zijn vruchten af.

Desondanks steeg de Britse rente flink, vooral omdat hij werd meegezogen in de maalstroom van de VS: de Amerikaanse obligatierente stond voor het inflatiecijfer op bijna het hoogste punt sinds 2007.

De redenen voor die sterke stijging zijn divers. Als eerste zakt de inflatie niet zo hard als beleggers en de Fed hadden gehoopt. De Fed zal de rente dus naar verwachting niet zoveel verlagen. Bovendien is de olieprijs flink gestegen en ook dat zorgt voor meer inflatie.

Verder is er grote onzekerheid over het beleid van de aankomende president. De bekende econoom Paul Krugman denkt dat momenteel een soort krankzinnigheidspremie wordt ingeprijsd. Stijgen de overheidstekorten nog verder? Zorgt het nieuwe beleid voor nog meer inflatie?

Opvallend is dat ook hier de scheuring in de Amerikaanse samenleving duidelijk zichtbaar is. Democratische kiezers verwachten dat de inflatie flink gaat stijgen, Republikeinen voorzien juist een sterke daling.

In de Verenigde Staten is er dus in tegenstelling tot het VK geen verantwoord begrotingsbeleid. James Carville, voormalig politiek adviseur van Bill Clinton, zei ooit dat hij door reïncarnatie wilde terugkeren als de obligatiemarkt, want dan kan hij iedereen intimideren. De vraag is wie straks onder de indruk is: de obligatiemarkt of de nieuwe president. Het belooft een interessante periode te worden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar ook zonder dividend steekt de Duitse DAX-index met een koerswinst van 16% met kop en schouders boven de Europese indices uit. Hoe komt dat toch? De belangrijkste verklaring is dat de Duitse bedrijven niet hetzelfde zijn als de Duitse economie. Ja, de economie is een belangrijke factor, maar beursgenoteerde bedrijven en de Duitse economie hebben steeds minder met elkaar te maken. De vijf grootste bedrijven in de DAX mogen dan wel oer-Duits zijn, maar ze halen maar een zesde van hun omzet uit Duitsland.

Ik haal graag BASF als voorbeeld aan. Dat bedrijf is flink aan het besparen, vooral in Duitsland. Dat doet het vanwege de Europese problematiek: dure arbeid, hoge energiekosten, veel regels… Enfin, het hele Draghi-rapport is hier van toepassing. Terwijl BASF in de VS precies het tegenovergestelde doet. Het bedrijf investeert daar voor $2 mrd. En dat beeld zien we bij meerdere Duitse bedrijven.

En de Duitse auto-industrie dan? Er staan maar liefst zes bedrijven uit deze sector in de index. Toch hebben ze samen slechts een weging van iets meer dan 8%. SAP, het Europese antwoord op het AI-geweld uit de VS, heeft in haar eentje al een weging van 15%. Ruim de helft van de stijging in de gehele Duitse beurswaarde van afgelopen jaar komt alleen van dit aandeel.

Persoonlijk heb ik mijn twijfels. Iedere keer als ik met een SAP-applicatie moet werken, merk ik dat de Duitse Gründlichkeit ervan afdruipt. Je moet je schikken naar het SAP-systeem, anders zegt de computer ‘no’. Maar het SAP-systeem hangt in de cloud, en daar krijgen beleggers een warm gevoel van. De koers van het aandeel SAP is over de afgelopen twaalf maanden met 77% gestegen, en het bedrijf lijkt daardoor zo in het rijtje van de Magnificent Seven (de grootste techbedrijven ter wereld) te passen.

De harde koude data scheppen echter een ander beeld. De verwachte winst per aandeel steeg niet; nada, noppes. Dus SAP biedt een leuk cloud- en AI-verhaal, maar zit er voorlopig nog geen fundament onder de koers. Dan kun je beter in een van de Magnificent Seven-aandelen stappen. Misschien ook een hype, maar daar stijgen de winsten tenminste nog.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een goede jaarlijkse traditie om aan Nederlandse experts te vragen wat hun stock picks dan zijn. Er deden maar liefst 112 beleggingsexperts mee aan de enquête van dit jaar. Vorig jaar hadden ze prima keuzes gemaakt. Alle top picks stegen in koers en alle verwachte floppers, op Philips na, eindigden in het rood. Met een fictief long/short fonds met de populairste keuzes zou u 23% hebben verdiend. Het bijzondere is dat de beste beleggingsexpert van 2024 al eens eerder de beursgong als beste expert heeft mogen slaan. Wie het is, dat blijft nog even geheim.

Voor het komende jaar staat ASML wederom als favoriet bovenaan. Op zich niet zo bijzonder. Afgelopen jaren voerde het aandeel vrijwel elk jaar de lijsten aan. Een beetje de Max Verstappen van de AEX. En over al deze jaren was dat geen verkeerde keuze. Overigens heeft ASML volgens beleggerssite IEX.nl bij particuliere beleggers ook de favorietenrol voor 2025. Op grote afstand volgen ASM, BESI, NN, ASR en Shell. Samengevat moeten semiconductors, verzekeraars en Shell het in 2025 gaan doen. De aandelen waar u in het komende jaar maar beter vanaf kunt blijven zijn ArcelorMittal, Philips, Randstad en Prosus.

En waar staat de AEX-index op oudejaarsdag 2025? Het wordt volgens experts maar een matig beursjaartje. De mediaan is een kleine 4% boven de slotstand van 2024. De gemiddelde verwachting ligt nog lager, op 894 (+2%). Particuliere beleggers verwachten daarentegen een flinke stijging van maar liefst 13%. Ondanks de voorzichtigheid gaan de meeste experts ervan uit dat de beurs niet echt zal dalen. Slechts 42 van de 112 professionals verwachten dat de AEX in het rood zal eindigen. Dit vanwege de Trump-put. Deze werd in de commentaren diverse malen aangehaald.

Trump ziet de aandelenbeurs immers als populariteitsmeter en zal alles uit de kast halen om te voorkomen dat de beurs daalt. Dat is fijn, maar het betekent wel dat u de komende vier jaar elke ochtend met enige vrees wakker wordt om op uw telefoon te kijken wat de president nu weer allemaal heeft uitgetwitterd. Maar ja, je moet wat voor die Trump-put over hebben.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat viel dus wel mee. De Amerikaanse consument had genoeg gespaard tijdens corona en had zijn hypotheek lang vastgezet. De meeste Amerikanen hadden dus helemaal geen last van die gestegen rente. Bovendien voelden Amerikanen zich door de lage werkeloosheid erg comfortabel over hun positie op de arbeidsmarkt. Er was alle reden om geld uit te blijven geven.

Daarom zat de verwachting bij economen dus flink fout. Die goede economische groei is ook goed voor de bedrijfswinsten. En dat was weer een belangrijke factor voor het prachtige aandelenrendement in 2024. Dat verklaart gelijk waarom de zakenbanken zo hopeloos fout zaten met hun verwachtingen. Men ging uit van een koersstijging van 2% voor de S&P 500. Het werd 25%!

Maar wat verwachten de economen en strategen voor 2025? Van de vijftien grootste zakenbanken gaat alleen Citi van een milde recessie uit. De overige veertien verwachten dat de economie op dit niveau of misschien ietsje lager door zal blijven groeien.

En inflatie is geen enkel probleem. Die daalt rustig door richting de 2%. Alleen zakenbank Nomura denkt dat de inflatie naar 3,4% zal stijgen. Als de economen zo eensgezind zijn, dan moet je oppassen. Natuurlijk kunnen zij gelijk krijgen, maar de risico’s zitten dan altijd aan de andere kant. In de staart van de verwachtingen.

Stel, er komt toch een recessie. Historisch gezien kun je dan het beste in obligaties beleggen. Want tijdens een recessie is er minder vraag naar geld. Bedrijven investeren minder en consumenten consumeren minder. Rente is de prijs van geld, dus bij een lagere vraag zal de rente dalen. Bijzonder is dat de meeste zakenbanken wel een lagere obligatierente verwachten, ondanks dat de economie mooi zal doorgroeien. Voor de aandelenmarkt verwacht men na de 25% opnieuw een opperbest aandelenjaar. Voor 2024 verwachtte men een bescheiden 2%. Voor 2025 mag u 12% koersstijging voor de S&P 500 verwachten. Dat klinkt prachtig.

Oh, en mocht u verder nog willen weten wat de consensus onder de zakenbanken is: er komt geen herstel in de Chinese economie en de dollar wordt zwakker. Er is maar één bank (HSBC) die gelooft dat de dollar – euro verhouding onder pariteit komt.

Ik adviseer u om op deze rustige dagen eens goed na te denken waar de economen het dit jaar weer eens gruwelijk mis gaan hebben. Daar ligt de verrassing en het grote geld, want de verwachtingen zelf, die hebben de markten al in hun waarderingen verwerkt.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De cryptofans zullen me graag vertellen dat dit volkomen normaal is en dat ik er niets van snap. Dat klopt. Maar zolang de kopers deze scheetmunt graag willen kopen tegen een hogere prijs dan de verkopers ervoor vragen, blijft de koers stijgen. Een typisch voorbeeld van de Greater Fool Theory: zolang een nog grotere gek na jou komt die het tegen een hogere prijs van jou wil kopen is er niets aan de hand. Totdat de gekken op zijn.

Iets dergelijks zien we ook in de aandelenmarkt. In de meest recente enquête onder professionele beleggers van Bank of America blijkt dat iedereen vol in aandelen wil beleggen en dan vooral in Amerikaanse aandelen. Dat is bijzonder. Met Amerikaanse aandelen verdiende u over de afgelopen vijf jaar in euro’s bijna 120%. Dat is bijna driemaal zoveel als in de rest van de wereld. En dan word je enthousiast over Amerikaanse aandelen? De winsten van die bedrijven zijn in deze periode met slechts 55% gestegen. Er is dus flink wat lucht in de koersen geslopen. Allemaal in de hoop dat kunstmatige intelligentie superwinsten zal brengen.

Bijzonder is dat maar een paar aandelen de kar trekken. Alleen big tech gaat omhoog. Zelfs na de flinke correctie van deze week laten alle aandelen van de Magnificent Seven een sterke kerstrally zien, op Nvidia na. De rest van de beurs ligt er belabberd bij. De gelijkgewogen S&P 500 is deze maand 4% gedaald. En de goede oude Dow Jones-index is al tien dagen op rij aan het dalen, iets wat we sinds 1974 niet meer hebben gezien.

Zou het kunnen zijn dat beleggers deze ‘Mag7’-aandelen nog snel even bijkopen? Zo kunnen ze hun klanten aan het einde van het jaar laten zien dat ze briljante beleggers zijn? De meeste grote beleggers zijn al een paar jaar onderwogen in deze aandelen. Dat verklaart waarom ze al een tijdje bij de indices achterblijven. Deze window dressing gaat daarbij zeker niet helpen. Op deze manier blijf je achter de kudde aanlopen. Let op, op de lange termijn komen koersen en winsten altijd weer bij elkaar. De lucht zal eruit lopen. Ofwel omdat winsten heel hard gaan stijgen of omdat koersen hard gaan dalen. Laten we bij dat laatste scenario hopen dat dit niet met een donderslag gebeurt.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zorgkosten bedragen nu 16,6% van de totale Amerikaanse economie. Dat is een van de hoogste percentages van alle Oeso-landen. De levensverwachting van de gemiddelde Amerikaan is daarbij een van de laagste, en is zelfs verder aan het dalen.

Zorg is een businessmodel in de VS. Een heel winstgevend businessmodel zelfs. Ik kan u de dramaseries Dopesick en Painkiller aanraden, die zijn gebaseerd op het schandaal van Purdue Pharma, de maker van pijnstiller OxyContin. Ik zou ze niet met de kerst kijken, want ze zijn behoorlijk deprimerend. De zogenaamd niet verslavende medicijnen van Purdue speelden een belangrijke rol in de opioïdencrisis in de VS, die een ontwrichtende impact heeft gehad op de Amerikaanse samenleving. Iets wat wij hier in Nederland te allen tijde moeten zien te voorkomen.

Een beetje commercie is goed; het zorgt ervoor dat het systeem efficiënter kan draaien. Te veel is slecht. Natuurlijk is de situatie in Nederland heel anders, hoewel ook hier de commercialisering langzaam maar zeker in het systeem sluipt. Laatst sprak ik iemand die reisjes naar Ibiza regelde voor mondhygiënisten. Dan krijg ik toch de kriebels. In de farmaceutische- en zorgindustrie zijn dergelijke praktijken blijkbaar normaal. Wie garandeert mij dat ik niet allerlei overbodige behandelingen krijg aangesmeerd? Vertrouwen is een groot goed, en op deze manier komt dat wel onder druk te staan.

De benoeming van Kennedy als minister van gezondheidszorg heeft ervoor gezorgd dat de Amerikaanse farmasector maar liefst 10% is achtergebleven bij de brede markt. Is nu alles ingeprijsd en is het voor beleggers een mooi instapmoment? Er is namelijk weer eens een nieuw virus uitgebroken in Afrika. En misschien verzanden deze populistische ideeën ook wel in de bureaucratische machine, net zoals we met veel zaken in de Nederlandse politiek zien.

Nu een van de meest winstgevende markten mogelijk aan banden wordt gelegd, zou ik voorzichtig met beleggen zijn. Het zou wel eens een structurele ommekeer kunnen zijn in de farmaceutische industrie. En misschien maar goed ook. De Amerikaanse situatie geeft aan dat hebzucht niet altijd goed is, om Gordon Gekko’s uitspraak uit de film Wall Street maar weer eens tegen te spreken. Overigens is ook deze film niet als kerstfilm aan te raden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar er zijn meer verschillen. Ten eerste was het Griekse renteverschil ten tijde van de eurocrisis ruim 40 procentpunten. Dat is wel heel wat anders dan de huidige Franse risicopremie van 0,80%. Er zit een factor 50 tussen. Een ander groot verschil is dat men in Frankrijk de noodzaak tot ingrijpen niet echt inziet. In Frankfurt maakt men zich zorgen, in Frankrijk niet.

Opvallend is wel dat het een geïsoleerd probleem is. Tot nu toe gaat alleen de Franse renteopslag omhoog en trekt het niet de overige Zuid-Europese landen mee in de malaise. Bij Griekenland kon men nog dreigen om het land uit de euro te zetten. Bij Frankrijk is dat niet mogelijk. Er is geen euro zonder de Fransen. De euro is als een omelet. Je kan er ontevreden over zijn, maar een terugkeer naar nationale valuta wordt een puinhoop.

Die 0,80% risico-opslag op de rente is overigens eigenlijk veel te weinig. Amerikaanse zakenbanken vinden dat Frankrijk nog een soort ‘exorbitant privilege’-premie heeft: gezien hun hoge schuldengraad en de continue budgettekorten zou het renteverschil eerder richting dat van Italië moeten gaan.

Maar oké, wat nu? Nu de Franse regering is gevallen, komt er waarschijnlijk een interim-regering met een nietszeggende begroting. De eerst mogelijke nieuwe verkiezingsdatum is ergens in de zomer van 2025. En tot die tijd blijft het kwakkelen. Meestal zijn de stemverhoudingen na zo’n verkiezing niet veel anders. In het slechtste geval wordt extreemlinks groter en daarmee de middelvinger naar de rest van de Europese Unie ook. Een goed voorbeeld is de discussie over de pensioenleeftijd. Iedereen kan met de ogen dicht het financieringsprobleem zien aankomen, maar iedereen zal en moet vroeg met pensioen. Après nous, le déluge, is niet voor niets een Frans gezegde.

Zolang de Fransen niet beseffen dat ze een structureel probleem hebben, komt er ook geen oplossing. Misschien komt dat besef bij een echte crisis. Zoals bij het ontploffen van de obligatiemarkt ten tijde van de Britse budgetplannen van Liz Truss, twee jaar geleden. Een duidelijk voorbeeld dat financiële markten een van de weinige partijen zijn die de politiek kan corrigeren. Ik hoop niet dat de Fransen het zover laten komen. Maar ja, hopen is geen goede beleggingsstrategie.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gelukkig hebben kleine bedrijven dit jaar door de overwinning van Trump een deel van hun achterstand ingehaald. Beleggers verwachten dat Trump goed zal zijn voor de Amerikaanse economie en daar profiteren vooral nationale bedrijven van. Beleggers duiken massaal op indexfondsen die de Russell 2000 volgen. Is dat een goed idee?

Het is sowieso niet verstandig om de kudde te volgen. Maar ook fundamenteel is er nog wel het een en ander op aan te merken. Die belastingverlagingen van Trump zijn leuk, maar dan moet je wel eerst winst maken. En er zitten nogal wat verliesgevende bedrijven in deze index. Dat komt onder andere door het hoge gehalte biotechbedrijven; die maken over het algemeen geen winst.

Mocht u toch in kleinere bedrijven willen beleggen, dan zijn de midcapbedrijven misschien een aardig alternatief. Die bedrijven maken wel een mooie winst. En die winsten zijn over de afgelopen twintig jaar zelfs harder gestegen dan van de bedrijven in het grote zusje, de S&P 500. De winsten van de Russell 2000-bedrijven zijn daarentegen juist flink achtergebleven (21% minder). En dat terwijl de midcapaandelen op slechts zestien keer de verwachte winst staan. Vergelijk dat eens met een waardering van de S&P 500 van 22 maal de verwachte winst en de Russell 2000 38 keer.

In Europa is het beeld niet heel anders. Ook hier groeien de midcapwinsten harder dan bij de grote bedrijven. Op zich is die grotere winstgroei wel te verklaren. Kleinere bedrijven zijn meer gefocust en minder bureaucratisch dan grote bedrijven. En net als in de VS zijn ook hier de midcapbedrijven goedkoper. Hoewel de korting niet zo heel groot is. De brede Europese STOXX 600 staat op dertien keer de verwachte winsten. De midcapindex op 12,4 keer.

Misschien denkt u, ja, maar Europa koerst keihard op een recessie af, dan moet je toch niet in Europese bedrijven gaan beleggen? In principe klopt dat. Hoe slechter de economie, hoe minder winst de bedrijven maken, hoe lager de koersen. Maar beurzen lopen daar altijd wat op vooruit. Als de recessie wordt aangekondigd, is het meestal een ideaal moment om te kopen. Dus nu maar wachten op de vette krantenkoppen over de recessie. Bedenk echter: als je te lang wacht op het ultieme koopmoment, koop je misschien wel nooit. Want wie het onderste uit de kan wil…

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Logisch dat je boze kiezers krijgt. Deze boosheid was een belangrijke factor bij Trumps overwinning. Dat Biden de schuld kreeg is logisch, maar de hoge inflatie was vooral een internationaal fenomeen. De prijsstijgingen in bijvoorbeeld Nederland en het Verenigd Koninkrijk waren zelfs iets hoger. Maar Biden heeft wel een beetje schuld. Hij ging door met fiscale stimulering, ondanks de hoge inflatie. De Inflation Reduction Act had weinig met inflatiebestrijding te maken, maar vooral met investeringen in schone energie. Daarmee jaag je de economie aan en dus ook de inflatie.

Of het onder Trump veel beter zal gaan met de inflatie is de vraag. Als eerste weten we sowieso niet wat Trump daadwerkelijk gaat doorvoeren. Het is wel duidelijk dat hij wat aan de immigratie en aan de importtarieven wil gaan doen. En beide hebben een inflatieverhogend effect.

Als eerste de importtarieven. Als Trump daadwerkelijk tarieven van 60% op Chinese importen en 20% op de rest van de wereld gaat invoeren dan heeft dat een prijsverhogend effect. Het kan zijn dat de tussenhandel een deel van deze stijging voor eigen rekening gaat nemen. Daarnaast is het effect van deze tarieven in principe eenmalig. Het is niet zo dat de tarieven het jaar daarop weer met 20%/60% gaan stijgen.

In ieder geval hebben de importtarieven vooral impact op duurzame goederen. De meest in het oog springende inflatie, zoals die van voeding en energie zal er nauwelijks door worden beïnvloed. Sterker nog, Trumps ‘drill baby drill’-energiestrategie (pomp zoveel mogelijk olie op) zal een drukkend effect op de olieprijs en dus de benzineprijs hebben.

Als tweede lagere immigratie en massadeportatie. Deze zullen een flinke invloed op de Amerikaanse arbeidsmarkt hebben. In een van zijn speeches zei hij dat hij 20 miljoen immigranten wil terugsturen naar hun thuisland. Dat gaat niet lukken. Bedenk dat er 168 miljoen werkenden in de VS zijn. Maar ook hier is de belofte sterker dan de feiten. Het verhaal zal wel een afschrikwekkend effect op immigratie hebben. Hoe minder aanbod van arbeid, hoe hoger de lonen en dus hoe hoger de inflatie.

Dus Trumps beleid zorgt eerder voor hogere dan lagere inflatie. Wie weet gaat de Amerikaanse kiezer nog eens terugverlangen naar Bidens bacon.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoover was qua persoonlijkheid overigens het spiegelbeeld van Trump. Hoover, die opgroeide in de christelijke Quaker-gemeenschap, vond dat hij op een gegeven moment genoeg geld had verdiend en zich daarom kon inzetten voor de maatschappij. Een nobel streven. Bij Trump ligt dat iets anders.

Hoover moedigde de Amerikaanse bevolking aan om te participeren in de economische groei van het land. Hij adviseerde dan ook om iedere maand wat aandelen te kopen. Dat was destijds al een goed idee en heeft ook altijd gewerkt.

Alleen moest je vanaf het moment dat Hoover dit advies gaf, wel erg veel zitvlees hebben. Pas eind 1943 leverde deze veilige beleggingsstrategie eindelijk wat geld op. In de jaren ‘30 was de werkloosheid en de armoede zo hoog opgelopen dat de mensen al blij waren dat ze te eten hadden, laat staan dat ze geld over hadden om te beleggen.

Hoover was ook een groot voorstander van laisser-faire, ofwel: laat de economie maar op zijn beloop gaan. Als er een bank failliet gaat, dan is dat maar zo. In de loop van de tijd hebben we geleerd dat dit geen goed idee is. Trump is ook van de vrije markt. Velen zijn het alweer vergeten, maar weet u nog dat Trump tijdens zijn eerste termijn de regels voor kleinere regionale banken had versoepeld? Het was de belangrijkste oorzaak van de bankencrisis begin 2023. Het kordate optreden van de Fed heeft erger voorkomen.

Hoover vond het ook een goed idee om de Amerikaanse industrie te beschermen. De tarieven op geïmporteerde goederen werden flink opgeschroefd. Achteraf concludeerden economen dat dit de Grote Depressie groot maakte. En nu denkt ook Trump dat dit een goed idee is. Volgens een bekend gezegde herhaalt de geschiedenis zich niet, maar rijmt zij wel. Dus laten we er dan ook lessen uittrekken. Dat koersen veel verder kunnen oplopen dan je van tevoren ooit voor mogelijk had gehouden. Dat minder regelgeving ook meer risico betekent, en dus een grotere kans op ongelukken. En dat het opwerpen van handelsbarrières en importtarieven geen goed idee is.

Het is te hopen dat president Biden bij zijn vertrek wat geschiedenisboekjes laat slingeren in het Oval Office.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vrouwen zijn er om risico’s te beheersen en moeten altijd de puinhoop van mannen opruimen. Tenminste, dat is de mening van een recent informatief filmpje van BNN-Vara over het feit dat Philips een vrouwelijke cfo kreeg. Daarin werd gesteld dat zij de puinhopen mocht opruimen. Je zal net als cfo zijn aangenomen en dan vertelt zo’n presentator dat je daar alleen maar zit omdat je vrouw bent. Dat is een flinke belediging. Een goede topmanager is een goede topmanager. Of het een man of een vrouw is, doet niet ter zake.

U kent wellicht de befaamde uitspraak van ECB-president Christine Lagarde dat als Lehman Brothers Lehman Sisters zou hebben geheten, er wellicht geen Grote Financiële Crisis was geweest. Altijd makkelijk om in scenario’s uit een parallel universum te praten. Je kan het toch niet controleren.

Al moet ik wel toegeven dat ik denk dat de houding ten opzichte van risico van een gemiddelde vrouw anders is dan die van een gemiddelde man. En voordat u zich aangesproken voelt, ik heb het hier over gemiddelden en nee, het is niet door feiten onderbouwd.

Ik denk dat Herna Verhagen het niet zoveel beter had kunnen doen. Vergelijk PostNL maar met het Belgische Bpost. Het aandeel PostNL is onder Verhagens regime gedaald van €3,80 naar rond de €1,0. Bpost is sinds de introductie in 2013 zelfs 84% kwijtgeraakt.

Had ze het écht niet beter kunnen doen? Het probleem van PostNL is tweeledig. Ze hebben een postbedrijf dat langzaam aan het afsterven is. En in de pakketjesmarkt heerst een moordende concurrentie.

Misschien had mevrouw Verhagen toch wat risicovoller moeten optreden. Toen de Tweede Kamer pasgeleden 24-uursbezorging eiste, had ze ook kunnen zeggen: ‘Oké, hier heb je de postmarkt terug. Doe ermee wat je wilt, maar als wij geen fatsoenlijke winst kunnen maken, dan stoppen we er mee.’

En in de pakkettenmarkt vinden consumenten de bezorging door PostNL beter dan die van de concurrenten. Maar de premie die het bedrijf daarvoor ontvangt is te laag. Ik heb nog nooit een reclame gezien in de trant van: ‘Laat het door PostNL bezorgen, dan gaat het tenminste goed’.

Misschien moet de komende ceo van PostNL meer lef, meer risico tonen. Nu heb ik het idee dat ik naar een kikker in een pan met heet water zit te kijken. En of het een vrouwtjes- of een mannetjeskikker is, dat maakt niet uit.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Biff maakt zijn fortuin met een sportalmanak uit de toekomst, waarmee hij kan wedden op wedstrijden waarvan hij de uitslag al kent. Dat klinkt ideaal. Stel, je hebt de krant van morgen, dan is het wel erg makkelijk om rijk te worden. Toch?

Nou, niet helemaal. Vermogensbeheerder Elm Partners heeft het getest, in november 2023. Tijdens een proef kregen 118 personen allemaal een fictieve $50 en konden ze handelen op basis van de krant van de dag erna. Vergelijkbaar met Biff dus. De deelnemers kregen vijftien voorpagina’s van The Wall Street Journal uit de periode van 2008 tot en met 2022. Ze konden kiezen long of short te gaan in de aandelenindex of in dertigjarige staatsobligaties, en met welk bedrag. Dus wie echt zeker van zijn zaak was, kon ook groot inzetten. Het leuke is dat Elm Partners de test (Crystal Ball Trading Challenge) op zijn site heeft gezet.

U kunt dus zien hoe goed u belegt met een beetje hulp van een kristallen bol. Mocht u het spel spelen: het is ook erg nuttig om deze oude kranten te lezen. Het barst van de nieuwsitems die ook vandaag de dag nog actueel zijn. Onrust in de Gazastrook. De sterke dollar als gevolg van een zwakke Europese economie. Productieproblemen bij Boeing. McDonald’s dat een product moet terugroepen. Het nieuws van morgen is dus niets nieuws onder de zon.

Per saldo verdienden deze testers na de vijftien trades $1,62. Dat is een bescheiden 3,2%. Statistisch gezien is dat zo goed als niets. In slechts vijf van de vijftien keer koos de gemiddelde belegger de juiste richting van de aandelen. Het grappige is: hoe zekerder ze waren, hoe groter de kans dat ze het fout hadden.

Het is duidelijk, zelfs aan de krantenkoppen van morgen hebben we niets. Wellicht geeft de film meer inzicht in hoe de toekomst eruit komt te zien. Misschien goed voor de Amerikaanse kiezer om hem dit weekend nog eens te bekijken.

Stel, je weet dat Trump of Kamala Harris gaat winnen, kan je er dan ook wat mee verdienen? Ik vraag het me af. We leren in ieder geval dat als je heel zeker van je zaak bent, je een grotere kans hebt dat je fout zit. Mister Market maakt je bescheiden, zelfs als je voorkennis hebt.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat stond ook al in het rapport van voormalig ECB-president Mario Draghi. Maar de inkt daarvan was nog niet droog of Frankrijk en Italië verhoogden de belastingen voor bedrijven nog verder. Dat was nou net niet de bedoeling. De keerzijde van de Amerikaanse aanpak is dat je een ongebreideld kapitalisme creëert waarbij alleen het recht van de sterkste geldt.

Goldman Sachs heeft wat op die jaloezie verzonnen. Het kwam enige tijd geleden met de term Granolas als Europese tegenhanger van de Magnificent 7. Het is een gelijkgewogen mandje met de volgende aandelen: GlaxoSmithKline, Roche, ASML, Nestlé, Novartis, Novo Nordisk, L’Oréal, LVMH, AstraZeneca, SAP en Sanofi. Niet van alle bedrijven zijn de letters gebruikt, want het moet natuurlijk wel een beetje leuk klinken.

Ik had er al eerder een column over geschreven, maar die heeft alleen mijn prullenbak gehaald. Waarom zou ik het over een willekeurig mandje met aandelen hebben? Het is niet logisch om ze bij elkaar te stoppen, behalve dat ze het in het verleden erg goed hebben gedaan en dat ze Europees zijn. Goldman heeft dit mandje puur uit marketingoverwegingen samengesteld.

Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, en dat blijkt uit dit lijstje. De winstwaarschuwing van ASML was een harde schok. Maar ook LVMH staat onder druk, doordat de Chinese consument de hand op de knip houdt en de Franse regering bij succesvolle bedrijven wat extra belastingen wil ophalen. En ook Nestlé en L’Oréal zijn met winstwaarschuwingen gekomen.

Al met al heeft deze Granolas-combinatie dit jaar een bescheiden 8% rendement gemaakt. Leuk, maar niets vergeleken met de Magnificent 7, die in diezelfde periode stegen met 44%.

We leren hieruit dat als Europa bedrijven niet de ruimte gunt om te groeien, de regio alleen maar verder afdaalt in de economische pikorde.

Een tweede les is dat je altijd moet oppassen als een grote Amerikaanse zakenbank met een leuk commercieel ideetje komt. Dat doet me denken aan de Brics-landen, ook zo’n teleurstellend beleggingsconcept van Goldman. En dat is nu een vergaderclubje van enge landen geworden, dus blijf altijd zelf logisch nadenken. Maar ja, dat moet je eigenlijk altijd in beleggingsland.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Overheidsfinanciën stonden helemaal onderaan de lijst. Ik kan me wel voorstellen waarom: er zijn geen directe zorgen, en de schade van overmatige schulden zie je pas op langere termijn. Al is het dan wel dubbel zo pijnlijk om deze in te halen, kijk maar naar Italië, Griekenland en Argentinië.

Als kiezers het toch niet belangrijk vinden, dan kun je als presidentskandidaat allemaal leuke plannen presenteren, zelfs al kosten ze veel geld, zoals lagere belastingen of subsidies voor nieuwe huizenkopers en kinderbijslag. Het gevolg is dan ook enorme overheidstekorten.

Volgens een onderzoek van Deutsche Bank is het meest optimistische scenario een tekort van 7% in 2026. Dat is het geval als Harris zowel het Huis van Afgevaardigden als het Congres wint. In verkiezingstermen is dat een Blue Sweep, naar de kleuren van de Democratische partij. Ze kan dan de bedrijfsbelasting verhogen van 21% naar 28%. Dat is nog steeds lager dan de 32% van voordat Trump de belasting verlaagde in 2018. In het meest ongunstigste scenario is er een tekort van 9,7%. Dat is als Trump wint met een Red Sweep.

Leuk al die tekorten. Meer schuld is goed voor de economie op korte termijn. Maar wie gaat dat financieren? De Amerikaanse private sector zit al redelijk vol met deze schuld. China is zijn belang in Amerikaanse overheidsobligaties juist aan het afbouwen. Het heeft in de afgelopen tien jaar zijn portefeuille bijna gehalveerd, terwijl de Amerikaanse staatschuld is verdubbeld, van $17.000 mrd naar nu ruim $35.000 mrd. Als Trump zijn plannen gaat uitvoeren, komt daar volgens het Committee for a Responsible Federal Budget tot en met 2035 $7500 mrd bij. Bij Harris is dat ‘slechts’ $3500 mrd extra schuld.

Leidt dat tot een flink hogere rente? In principe wel. Het is een kwestie van vraag en aanbod. En als het aanbod van Amerikaanse staatsobligaties toeneemt en de vraag niet, dan moet de Amerikaanse overheid een hogere prijs (lees rente) bieden om kopers te verleiden. In de praktijk is deze correlatie er op korte termijn echter niet. Het gaat goed tot dat het fout gaat. Maar ja, dat is een zorg voor de volgende president.

Ooit worden te hoge staatschulden wel een thema in de verkiezingen. Maar dan is het te laat en vraagt iedereen zich hoe het zo uit de hand heeft kunnen lopen. Nou, daar hebben die kiezers dus zelf voor gestemd.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Recentelijk zag ik een overzicht van researchbureau Vanda over hoe de beleggingsportefeuille van een gemiddelde Amerikaan is samengesteld. Dat is bijzonder: die is overladen met technologieaandelen. In de top tien staan maar liefst acht Amerikaanse technologiebedrijven, goed voor ruim 38% van de portefeuille. Dat is nog meer concentratie dan in de S&P 500. Verder zit er een S&P 500-indexfonds en een Nasdaq-indexfonds in. Nog meer tech dus.

Wat verder opvalt, is dat er ook nog eens veel indexfondsen met een hefboom in zitten: één op de Nasdaq, één op de S&P500 en één op de chipindex. Die drie hefboomfondsen zijn samen goed voor 4% van de portefeuille. Een beetje gokken is leuk, maar dit is wel erg heftig. Bovendien zijn het vrij dure fondsen, want zo’n hefboom kost natuurlijk wel geld. Als de koersstijging er niet komt, zakken deze fondsen door die hoge kosten langzaam weg.

Toegegeven, deze extreme concentratie van technologieaandelen en speculatieve beleggingen leverde in de afgelopen periode een enorm rendement op. De hefboom-ETF op de Nasdaq is bijvoorbeeld in het afgelopen jaar in koers verdubbeld.

Deze vorm van speculeren wordt vooral gepromoot door finfluencers op TikTok, X en YouTube. Tja, als je een beetje goed beleggingsadvies wilt, waar haal je je informatie anders vandaan? Toegegeven, op YouTube vind je ook nog weleens wat nuttige informatie (zoek maar eens op ene Van Zeijl). Volgens Bloomberg is de instroom in deze hefboomproducten alleen dit jaar al $50 mrd.

Leuk dus, dat gokken, vooral als het goed gaat. En tot nu toe gaat het erg goed. Maar de gemiddelde portefeuille heeft nauwelijks spreiding en zit bovendien vol speculatieve beleggingsproducten. De Amerikaanse particulier heeft gegokt en gewonnen.

Maar iedereen weet hoe het afloopt met de gokker die blijft doorgaan. Uiteindelijk wint de bank altijd en blijft de gokker berooid achter. Een speculant zoals Michael Burry weet wat hij doet. Ik vrees met grote vreze dat de gemiddelde Amerikaanse particulier gewoon achter de finfluencers en de kudde aanloopt. De Amerikaanse particulier verkeert nu in de winningmood en zit vol adrenaline. Maar de kater komt later.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Michael Burry is bekend van de film The Big Short. In 2007 analyseerde hij de Amerikaanse huizenmarkt en speculeerde op een crash. Die kwam er vervolgens ook. Hij verdiende er een vermogen mee en kreeg een sterrenstatus. Het verhaal was zo spectaculair dat er dus zelfs een film van werd gemaakt.

En dit jaar zette hij dus vol in op Alibaba. Het aandeel was goed voor 21% van zijn portefeuille. Met andere bedrijven zoals Baidu en JD.com erbij maakten Chinese technologieaandelen 45% van zijn totale portefeuille uit.

Het duurde even, maar Burry kreeg gelijk en flink ook. De aandelen deden het hele jaar bijna niets, maar de afgelopen paar weken explodeerde de koers. Over drie maanden gerekend, kwam er 50% bij. De kleine belegger die er een enorme klapper mee maakte, stond te juichen op de banken.

Al had hij natuurlijk wel zelf zijn huiswerk gedaan. Toen hij het aandeel kocht, stond het op slechts achtmaal de verwachte winst. Ter vergelijking: de koers-winstverhouding van Amazon op dat moment was 42. Hij had gekeken naar de hoeveelheid cash op de balans en de goede vrije cashflow. Bovendien was destijds het sentiment rond Chinese techaandelen dramatisch slecht. Grote beleggers speculeerden op een daling, zo gaf recent onderzoek van Bank of America aan.

In diezelfde week kreeg ik een telefoontje van een onbekende belegger. Hij vroeg of ik de Corné van Zeijl was die hem tips had gegeven. Ik vertelde hem dat ik wel Corné van Zeijl ben, maar geen tips geef. Deze meneer had via Whatsapp contact met iemand die zich als mij voordeed. De geadviseerde aandelen waren zo goed als waardeloos geworden. Hij had er een klein vermogen mee verloren. Ik schrok van het bedrag.

Als je naar de koersontwikkeling van beide geadviseerde aandelen kijkt, zie je duidelijk een ‘pump and dump’-schema. Daarbij kopen oplichters aandelen van een klein beursgenoteerd bedrijf op, en halen vervolgens kleine beleggers over ook in te stappen. Zodra de fraudeurs denken dat iedereen erin zit, dumpen ze massaal hun stukken en blijven de kleine beleggers met een flink verlies achter.

Hierbij dus een woord van waarschuwing. Het grote verschil tussen deze twee tips is dat de eerste ‘tip’ niet actief werd gepusht. Burry’s beleggingen zitten in een investeringsmaatschappij. Zijn belangen moeten daarom worden gemeld en de media pikt dat dan op. In het tweede geval werd het aandeel duidelijk gepusht.

Ik vind het bijzonder vervelend voor het slachtoffer. Hopelijk is het een les is voor anderen. Dus mijn tip, wees altijd voorzichtig en achterdochtig als je tips hoort. En doe altijd je eigen huiswerk.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Anderzijds omdat het voor beleggers nogal wat uitmaakt wie er gaat winnen. Deze verkiezingen gaan bepalen hoe de Amerikaanse maatschappij en economie er in de komende jaren en waarschijnlijk ook na de volgende presidentsperiode uit gaan zien.

Meestal doet de Amerikaanse beurs het niet zo goed richting de verkiezingen — zeker als het een spannende race is, en dat is het. Om na de verkiezingsdag weer te herstellen, wie er ook wint.

Mijn mailbox zit al propvol met rapporten over de impact van de nieuwe president op de financiële markten. Simpel samengevat zeggen ze: Trump wil belastingen verlagen en dat is goed voor aandelen, Harris wil belastingen verhogen en dat is slecht. Maar na de afgelopen verkiezingen bleken alle scenario’s nutteloos. In 2016 was bijvoorbeeld de consensus dat onder Trump de obligatierente zou stijgen omdat de Amerikaanse staatsschuld zou exploderen. Die staatsschuld steeg inderdaad fors, maar de rente daalde. Interessanter is het om te kijken naar wat de beurs over de verkiezingen zegt, in plaats van andersom.

Een van de mooiste indicatoren is het aandeel Trump Media. Het bedrijf draaide over de afgelopen twaalf maanden een omzet van slechts $1,6 mln en had daarin $135,7 mln aan kosten. Het zal waarschijnlijk failliet gaan als Trump niet verkozen wordt. Maar goed, dat zijn beleggers in Trumpbedrijven wel gewend. Ten tijde van het televisiedebat tussen Biden en Trump en de aanslag op laatstgenoemde, steeg de koers van Trump Media. Deze gebeurtenissen verhoogden Trumps kans op het presidentschap. En als hij president wordt, zal dat ongetwijfeld goed zijn voor zijn socialemediakanaal Truth Social, onderdeel van Trump Media.

De gokmarkten (als dat onder financiële markten mag worden verstaan) geven ook een oordeel. Op dit moment krijgt u een hogere uitbetaling als Trump wint. Ergo, men schat de kans op winst voor Harris hoger in. Ze ligt daar nu 12% voor op Trump. Voordat u als Harrisfan gaat juichen: Biden lag bij de vorige verkiezingen 25% voor, maar hij won maar ternauwernood.

Verder is er een sterke correlatie tussen de koers van de bitcoin en de kansen van Trump. Helemaal onlogisch is dat niet. Trump is erg pro-crypto en wordt flink gesponsord door de cryptogemeenschap. Al is de genoemde correlatie de laatste paar weken weer zoek, doordat andere factoren de koers van de bitcoin doen zwalken.

Al met al lijken de financiële markten ervan uit te gaan dat Harris gaat winnen. Maar de marges zijn zo dun dat ik gewoon 5 november zou afwachten.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat klinkt als een luxeprobleem dat we allemaal wel zouden willen hebben. Hoe zouden wij ook dit soort ‘problemen’ kunnen krijgen?

Als eerste een laag belastingtarief. Die route hebben we in Nederland reeds gevolgd en ik denk dat we als Nederland besloten hebben dat dát niet de juiste weg is. Ierland hanteert een belasting van 12,5%. Het gemiddelde in Europa is 21,3%. Maar ook Ierland zal moeten voldoen aan de Global Minimum Tax Rate van 15%. Het loonde de moeite voor Ierland om een laag belastingtarief in te voeren. Er waren namelijk toch nauwelijks grote bedrijven. De overheidsinkomsten ondervonden dus bijna geen schade van die lage tarieven. Maar op deze manier trok het wel nieuwe bedrijven aan.

Maar er zijn meer redenen waarom buitenlandse (en vooral Amerikaanse) bedrijven zich graag in Ierland willen vestigen. Ten eerste spreekt men er uitermate goed Engels. Logisch, maar Nederlanders beheersen die taal ook prima. Een andere reden die we moeilijk kunnen na-apen, is dat 9,5% van de Amerikanen aangeeft van Ierse afkomst te zijn. Dat schept toch een band. Slechts 0,27% is van Nederlandse afkomst.

Daarnaast heeft Ierland een stabiel politiek systeem. Na de brexit werd dit een uitermate belangrijke factor. Een stabiel politiek systeem zou ik ook wel willen, maar ja dat is aan de kiezers. En natuurlijk moet het land wel onderdeel van de EU zijn, anders heb je geen toegang tot een regio met 450 miljoen inwoners.

Tja, en dan wat te doen met die 13 miljard? Er gaan al plannen op om er leuke dingen mee te doen. Maar dan giet je extra olie op een economie die toch al oververhit is. In de nasleep van de financiële crisis vanaf 2008, klapte de oververhitte Ierse huizenmarkt, met dramatische gevolgen. Ik zou daar dus een beetje voorzichtig mee zijn. Doe ‘een Noorwegen’, zou ik zeggen. Begin nog een staatsfonds (Ierland heeft er al een, à €17 mrd), maar dan een dat belegt in start-ups. Daar heb je wat aan voor de toekomst. En maak het bestendig zodat toekomstige politici niet in deze pot kunnen graaien om alsnog op korte termijn gerichte leuke dingen te doen voor de mensen.

De Ierse lessen geven vooral aan dat je een beetje lief en een beetje betrouwbaar voor bedrijven moet zijn. Net als in een goede relatie. Want zonder bedrijven, geen werk en geen bloeiende economie.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als een fanfare die voor het circus uitloopt, kwamen Duitse autofabrikanten in de afgelopen weken met dramatisch bedrijfsnieuws om dat beeld te bevestigen. Volkswagen overweegt het sluiten van fabrieken omdat de kosten te hoog zijn. Een gemiddelde werknemer in de fabriek in Wolfsburg verdient €65.000 per jaar. De beurswaarde van VW is nog maar de helft van die van tien jaar geleden. Duitsland was altijd de locomotief van Europa, maar heeft last van hoge energiekosten, bovenmatige regelgeving en een sterke terugval van de export naar China.

Draghi stelt minder regels voor en een soepele omgang met fusies, vooral bij technologiebedrijven. Maar bovenal meer schulden. Draghi wil dat Europa €800 mrd per jaar gaat lenen. Dat is 5% van de totale economie, te besteden aan digitalisering, een schonere economie en een vergrote defensiecapaciteit.

Van extra schulden maken is nog nooit iemand rijker geworden, tenzij diegene het goed investeerde. De besteding van het Europese coronaherstelfonds laat zien dat de lidstaten goed zijn in geld uitgeven, maar niet in structureel hervormen om de economie op gang te helpen.

De inkt van Draghi’s plan was nog niet droog of Brussel kwam al met het plan om nog eens €350 mrd aan gezamenlijke schuld uit te geven. Terwijl er toch duidelijk in het Verdrag van Maastricht staat dat we dat niet zouden doen.

Wat helpt dan wel?

Hogere productiviteit. Slimmer en efficiënter werken dus. Dat betekent ook structurele hervormingen op de arbeidsmarkt. Pijnlijk en politiek gezien moeilijk om door te voeren, maar nodig. Anders gaat het werk gewoon weg. De keiharde reorganisaties in de Duitse auto-industrie zijn daar een goed voorbeeld van.

Investeren voor de lange termijn, in onderwijs bijvoorbeeld. Zorg ervoor dat buitenlandse studenten willen blijven komen. Ja, ze moeten ergens wonen en dat geeft druk op de woningmarkt. En misschien blijven er een aantal hangen. Maar dat wil je juist. Ze leveren een bovenmatig positieve bijdrage aan de economie.

En zoals Draghi voorstelt: minder regels. Regels zijn in principe goed. Ze zijn er om de maatschappij te beschermen. Maar van een overvloed van regels wordt de maatschappij niet beter. Als de regelmakers een beetje gezond verstand gebruiken en nadenken over de toegevoegde waarde, zou dat al veel helpen.

Noem me sceptisch, maar sinds het begin van de euro is duidelijk dat extra schulden niet de oplossing zijn. Verre van. Anders zou Italië een heel welvarend land zijn, toch?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op zich is dat simpel. Allereerst is de winstgroei die analisten verwachten momenteel erg hoog. De consensus gaat uit van een stijging van 13,4%. Dat ligt ver boven het historisch gemiddelde, en komt eigenlijk alleen maar voor net na een recessie of toen tijdens de belastingverlaging van toenmalig Amerikaanse president Donald Trump. Het zou natuurlijk kunnen dat er een sterk herstel komt, maar voorlopig worden de vooruitzichten voor de Amerikaanse economie alleen maar somberder. Bovendien zal er ook niet meer zoveel hulp van de consument komen. Joe Sixpack spaart nog maar 3,9% van zijn inkomen, bijna het laagste percentage sinds de grote financiële crisis.

Daarbij is die hoge winstgroei ook nog eens hoog gewaardeerd. Amerikaanse aandelen staan nu op 21,4 keer de verwachte winst. Alleen in de periode rond de internetbubbel in 2000 en net na corona waren aandelen duurder.

Ja maar, meneer van Zeijl, de Fed gaat de rente toch verlagen? Iedereen weet toch dat dat goed is voor aandelen? Dat klopt. Maar iedereen weet ook al dat die renteverlaging er aan gaat komen. Er zou weleens een ‘’t bezit van de zaak, is ‘t eind van het vermaak’-correctie kunnen komen. Bovendien regeert de aandelenbeurs helemaal niet zo positief op zo’n eerste verlaging. Zakenbank UBS heeft het onderzocht. De laatste zestien keer na zo’n eerste verlaging deed de markt het niet goed. Alleen als de economie daarna weer sterk herstelt, krijg je ook een mooie beurs. UBS meet het herstel van de economie als een stijging van de ISM index van vijf punten of meer.

En stel nou dat Kamala Harris de verkiezingen wint. Dan krijgen we wellicht een belastingverhoging van 21% naar 28% voor bedrijven. Daar gaan de winsten een flinke knauw van krijgen, precies het tegenovergestelde van 2018. Toen gingen de winsten fors omhoog, omdat Trump de belastingen voor bedrijven verlaagde. Tegenwoordig dragen Amerikaanse bedrijven nog maar 8% bij aan het totale inkomen van de staat. Die belastingverlaging had vrijwel geen positief uitwerking op de economie. Maar het had wel een permanent negatief effect van maar liefst $2300 mrd op het begrotingstekort.

Natuurlijk kan ik ongelijk krijgen. Aandelen kunnen nog duurder worden. De winstgroei kan nog hoger worden. De economie kan onverwacht toch harder groeien. Alles kan, maar voorlopig zie ik genoeg reden om aan de berenkant te blijven. Ook al is het hier stil.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de verklaringen voor die grote daling is de carrytrade met de yen. Dat klinkt slim en interessant, en de meeste beleggers weten niet hoe dit een dergelijke koersdaling moet verklaren. Maar goed, de Japanse Nikkei-index ging heel hard omlaag en er was iets met de Japanse rente, dus dat zal wel met elkaar te maken hebben.

Natuurlijk is er een relatie. Veel handelaren zaten al heel lang short in de Japanse munt. Dat was makkelijk geld verdienen. Je leende tegen een lage rente in yens. En dat geld belegde je weer in Amerikaanse obligaties, waarop je een hoge rente kreeg. Dat renteverschil kun je dus iedere keer in je zak steken. Dat is de carrytrade met de yen, en die munt daalde ook nog. Dus als je je geleende yens terugbetaalde, waren ze ook nog eens goedkoper.

Dat ging goed, totdat het fout ging. De centrale bank van Japan verhoogde de rente en opeens steeg de yen zowaar in koers. En dus tuimelde iedereen over elkaar om deze trade weer terug te draaien. Een stijgende yen is slecht voor de Japanse aandelenkoersen en dus kelderde de beurs in dat land.

Een andere verklaring voor de scherpe correctie was de Amerikaanse recessieangst. Diverse commentatoren kwamen ineens met de Sahm-indicator op de proppen. Menigeen had er nog nooit van gehoord. Deze regel van mevrouw Claudia Sahm zegt dat als de werkloosheid met een half procent stijgt, er een recessie volgt. En inderdaad, sinds de Tweede Wereldoorlog heeft deze indicator nog geen fout signaal gegeven. Het bijzondere is dat Sahm zelf zegt dat je voorzichtig moet zijn. Volgens haar kan het zijn dat deze indicator in niet werkt in tijden van toenemende arbeidsparticipatie en hoge immigratie.

Nog een verklaring waren de berichten dat de nieuwe chips van Nvidia niet goed werkten en dat Warren Buffett de helft van zijn Apple-aandelen had verkocht.

Allemaal argumenten die van tevoren niemand had aangegeven, maar die achteraf de correctie prima verklaren. Ik denk dat de belangrijkste verklaring is dat het sentiment overmatig optimistisch was en dat beleggers terug op aarde vielen. Maar nu de koersen weer gestegen zijn, is het optimisme ook weer terug.

Aangezien september historisch gezien een slechte maand is voor aandelen, zou ik nog een beetje voorzichtig zijn. Net als met je vakantieplannen: als je weet op basis van statistieken weet dat er op je favoriete vakantiebestemming in een bepaalde periode veel orkanen zijn, waarom zou je er dan heen willen? Wacht even tot het orkaanseizoen voorbij is, zou ik zeggen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kijk je naar de huidige situatie, dan lijkt het beleid weinig effect te hebben. De Fed heeft zijn beleidsrente enorm snel en veel verhoogd: in slechts vijftien maanden ging hij van 0% naar 5,25%. We moeten ver terug in de tijd om een dergelijke sterke renteverhoging van de Fed te zien. Toch is er amper sprake van afzwakkende economische groei.

Hoe zinvol is zo’n rentebeleid eigenlijk? Is het niet een beetje trekken aan een monetair touwtje? Zo verhoogde de Fed in de periode 2004-2006 de rente van 1% naar 5,25%, maar kwam de recessie pas in 2008. En dan nog kun je je afvragen of dat echt het gevolg was van de gestegen rente. De kredietcrisis werd vooral veroorzaakt door de geklapte huizenbubbel. De gestegen rente was hooguit de brandende lucifer bij de lont van de woningmarkt.

Er zijn meerdere verklaringen. Om te beginnen: het duurt altijd even voordat de impact op de economie te zien is. Je gaat als bijvoorbeeld de rente op je creditcard stijgt, niet direct minder geld uitgeven. En het aantal consumenten dat besluit geen nieuwe auto te kopen omdat de rente nu echt te hoog is geworden, is beperkt. Het percentage dat zegt dat het een slechte tijd is voor zo’n aanschaf, is momenteel net zo hoog als in 2021, toen de Fed nog helemaal niets aan de rente had gedaan. Wel groeit het aantal Amerikanen dat hun creditcardschulden en autoleningen niet meer kan betalen.

Een andere belangrijke verklaring: het percentage huizenbezitters met een lange rentevaste periode is enorm toegenomen. Zij gaan natuurlijk niet meer verhuizen, want dat zou betekenen dat hun hypotheeklasten enorm stijgen. De huizenmarkt gaat daardoor op slot, maar het zorgt er ook voor dat deze consumenten geen last hebben van stijgende rentelasten, terwijl dat in de vorige rentecyclussen wel het geval was. Ze kunnen hun geld dus aan andere dingen uitgeven, wat de economische impact van een rentestijging beperkt.

Waarschijnlijk komen de centrale bankiers met dezelfde conclusies naar buiten, maar klinkt het een stuk gewichtiger. Of zouden ze ook nog andere verklaringen hebben gevonden? Misschien toch maar de vakantie van volgend jaar eens in Jackson Hole plannen. Wellicht worden we er wat wijzer van. Zo’n economisch zomerkamp lijkt me best interessant. Nu nog kijken of ik ook mevrouw Van Zeijl zo gek kan krijgen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar het is de keuze van de klant om meer of minder in aandelen te beleggen. Op deze manier heeft de klant meer risico dan hij heeft aangegeven te willen. Dat vind in principieel onjuist. De basis in deze portefeuilles waren Duitse staatsobligaties en wereldwijde aandelen. Toen ik weer rustig achter mijn bureau zat, heb ik de spreadsheets erbij gehaald.

Als je voor één maand belegt, doen aandelen het in 56% van de gevallen beter en obligaties in 44%. Met een 12 maandshorizon liggen deze percentages op 61 en 39. Dus ja, hoewel ik principieel tegen ben, heeft deze expert rekenkundig gelijk. Sinds 1970 heb je met wereldwijde aandelen 8,6% verdiend en met Duitse staatsobligaties 5,7%. Dat verschil lijkt niet zo groot, maar het betekent wel dat een investering van €100 aan het begin nu tot ruim €9000 is uitgegroeid. Bij Europese obligaties is dat maar €2000. Zie hier het effect van het rente-op-rentewonder. Of het achtste wereldwonder zoals Albert Einstein het noemde.

Ondanks deze klinkende rendementscijfers, ben ik terughoudend met de stelligheid van deze opmerking. Dit soort opmerkingen hoor je vooral als koersen lekker omhooggaan. Bij een beurscrash verdwijnt die stelligheid als sneeuw voor de zon.

De belangrijkste vraag is misschien wel: waarom doen aandelen het ‘altijd’ beter? De voornaamste reden is natuurlijk de onderliggende winstgroei van de bedrijven. Hoe hoger de winsten, hoe hoger de koersen. Die bedrijfswinsten stijgen door een betere productiviteit, het herinvesteren van niet-uitgekeerde winsten en inflatie waardoor winsten automatisch meegroeien. Dat hebben staatsobligaties allemaal niet. Die keren gewoon rente uit, meer niet.

Als je de grafiek erop naslaat, vallen wel een paar andere dingen op. In de jaren zeventig was er een enorm hoge inflatie, maar liepen aandelen hopeloos achter bij obligaties. De belangrijkste verklaring is dat er wel een hoge inflatie was, maar dat dit vooral naar de werknemers ging. Bedrijven kregen een steeds kleiner deel van de koek.

En, als je de pech had om in 1970 vol in aandelen te zijn gestapt, dan had je in 2012 nog steeds geen extra rendement behaald ten opzichte van de saaie veilige staatsobligaties. Tweeënveertig jaar is lang, zelfs voor een langetermijnbelegger. Maar in 2012 hoorde je deze beleggingsadviseur niet over het overrendement op aandelen.

De conclusie is duidelijk. Ja, aandelen doen het op lange termijn ‘altijd’ beter, maar lange termijn kan weleens héééél lang zijn. Veel langer dan menig belegger aankan.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de verklaringen is het verschil in economische groei. Over het afgelopen decennium groeiden de VS gemiddeld 1% per jaar meer dan de Europese economieën. Strategen lijken het een vanzelfsprekendheid te vinden dat Amerika harder groeit. Tijd om naar de oorzaken te kijken.

Enerzijds komt het doordat de Amerikaanse bevolkingsgroei ook hoger is. Dat laatste effect is goed voor de helft van het groeiverschil. Overigens moet het aantal werkenden in dezelfde mate meegroeien, anders heeft het economisch geen zin.

Daarnaast heeft de Amerikaanse overheid onder president Joe Biden de boel flink aangejaagd met allerlei fiscale stimulansen. Een groot deel daarvan werd besteed aan langetermijninvesteringen, zoals chipfabrieken, infrastructuur en vergroening. De overheidsfinanciën zijn na Donald Trumps belastingverlaging nog verder uit de hand gelopen, maar het geld is wel nuttig besteed.

Naast de fiscale stimulans is de flexibiliteit van de Amerikaanse arbeidsmarkt een belangrijke factor. Dat is niet altijd even fijn als werknemer, maar het zorgt er wel voor dat bedrijven makkelijker investeren.

En als laatste geeft de Amerikaanse consument heel gemakkelijk zijn geld uit. Alle extra spaarcenten na corona zijn uitgegeven. Dat was goed voor de economie, maar dat potje is nu wel op.

Hoe anders is het beeld in Europa. Daar zit men nog steeds op zijn spaarcenten. In de meeste Europese landen is die coronaspaarpot bijna niet aangesproken. Goed voor de potentiële groei, maar van potentiële groei kun je niet leven.

In Europa hebben we veel meer last van vergrijzing, terwijl de pensioenleeftijd in de meeste landen niet (genoeg) stijgt. Dat, gecombineerd met starre arbeidsmarkten, zorgt voor sombere vooruitzichten, zeker in het huidige populistische klimaat. Zo’n arbeidsmarkt is een politieke keuze, maar een van de consequenties is lagere economische groei. En we hebben een overvloed aan bureaucratie, dat wel. Voeg daarbij het stilvallen van exportmarkten zoals China en het plaatje is compleet.

Gelukkig heeft zuidelijk Europa nog een paar plusjes. Enerzijds de enorme fiscale stimulans vanuit Brussel en anderzijds de positieve toerisme effecten. Met verwondering kijk ik daarom naar de diverse antitoerismeprotesten. Als je er economisch zo van afhankelijk bent, is een dergelijke beweging erg gevaarlijk.

Dus blijft dat groeiverschil zo groot? De aanjagers van de Amerikaanse economie - bevolkingsgroei, het coronaspaarpotje en de fiscale stimulans - zullen ongetwijfeld in een lagere versnelling gaan draaien. Maar een economische revival in Europa? Hoe goed je ook kijkt, ik zie niet waar het vandaan moet komen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dan is de beleggingsbeslissing snel gemaakt. U koopt snel VW-aandelen en weet dat het wel goed zit met uw pensioen. In 2024 kijkt u weer naar uw VW-aandelen en u ziet dat ze niet eens de brede index hebben bijgehouden. Dat kan gebeuren, maar het is niet wat u had verwacht.

Nog een voorbeeld. In 2000 zag u al dat we twintig jaar later alles met een telefoonachtig apparaatje zouden doen, zelfs op het internet surfen. En dat apparaat hadden we altijd bij ons. Het is de lifeline met de rest van de wereld. Wie gaat er tegenwoordig nog de deur uit zonder?

Op dat moment was er het beursgenoteerde bedrijf Palm. Met een Palm kon je bellen, het was een adresboek en je agenda stond erin. En belangrijker, Palm was de eerste met de technologie om draadloos connectie te maken met het internet. Dan moest je wel in deze marktleider beleggen, toch? Het resultaat: de concurrentie haalde Palm keihard in en niemand heeft ooit meer van het bedrijf gehoord.

Het beleggingsresultaat? In 2000 was Palm $45 mrd waard. In 2010 werd het uit zijn lijden verlost door een overname van $1,2 mrd door Hewlett Packard. Dat was overigens nog een heel rijkelijk bod, want een paar jaar later werd deze overname volledig afgeschreven.

Nog eentje dan. In datzelfde jaar zag u in de bol ook dat mensen met hun telefoon foto’s maakten en die naar familie en vrienden stuurden. En op het internet plaatsten. Logisch dat je dan in KPN moet beleggen. De koers stond toen boven de 100 gulden … Misschien overbodig om te noemen, maar er is geen aandelensplitsing geweest.

Ik moest aan deze voorbeelden denken toen ik de enorme investeringen van de grote vier technologiebedrijven zag. Een kleine $200 mrd alleen al in 2024. Deze grote vier zijn goed voor 54% van Nvidia’s omzet. En beleggers zijn er blij mee, want de cloud en AI zijn de toekomst. Daar heb je geen glazen bol voor nodig. Die blijheid doet me denken aan die van KPN’s aandeelhouders in 2000.

Nee, zo’n glazen bol is leuk, maar het wil niet zeggen dat je er ook geld mee kan verdienen. Mocht u er een tegenkomen die werkt, kijk dan vooral naar de koersenpagina’s. Daar heb je wel wat aan.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland wil ieder jaar €12 mrd uitlenen aan het nieuwe fonds, dat het geld dan in aandelen belegt. Die pensioenpot moet uiteindelijk uitgroeien tot een vermogen van €200 mrd in 2035. Ik heb het even nagerekend, dan moet je op aandelen 8,5% per jaar verdienen. Dat is ambitieus, om het zachtjes uit te drukken.

Even ter vergelijking, ons pensioenvermogen is €1500 mrd. En er zijn ongeveer vijfmaal zoveel Duitsers als Nederlanders. Maar, zoals gezegd, op zich is het een goed idee. Aandelen leveren op langere termijn een hoger rendement op. Al is het wel beleggen met geleend geld. Wij hebben de pensioenpot over een lange periode opgebouwd met een deel van ons salaris. Bovendien hebben we net een prachtige aandelenperiode achter de rug, met rendementen die ver boven het historische gemiddelde liggen.

Op zich is het vreemd dat het fonds wil gaan beleggen met geleend geld. Want Duitsers hebben van nature een antipathie voor risico. Daarom bezit slechts 40% van de bevolking een huis. In andere landen is dat percentage veel hoger. Het verklaart ook waarom men zo weinig in aandelen belegt. Volgens de Oecd bestaat de gemiddelde Duitse beleggingsportefeuille voor slechts 10% uit aandelen. Bij Amerikanen ligt dat percentage op 40. En uit recent onderzoek bleek ook nog eens dat áls Duitsers uiteindelijk gaan beleggen, ze er slecht in zijn.

Een van de belangrijkste verklaringen daarvoor is dat ze van nature pessimistisch zijn ingesteld. En pessimisten maken minder rendement dan optimisten. Ze kunnen niet zo goed tegen verlies. Misschien is dat de reden voor de enorme gedrevenheid van Duitse voetballers om in die laatste minuut toch nog even de beslissende goal te maken.

Bovendien zijn Duitsers extreem slecht in het timen van de beurs. Ze durven niet te beleggen als de markten omhooggaan, maar zijn net zo somber als ieder ander op de bodem van de beurs. Dat is jammer, wel de downside, maar niet de upside van hun beleggingen. Een prachtig voorbeeld is de oprichting van de technologiebeurs Neue Markt in 1997. Het moest de Duitse versie van de Nasdaq worden. Na het klappen van de internetbubbel werd deze markt in 2001 weer gesloten.

Ik vrees met grote vreze. De voortekenen zijn slecht. Duitsers zijn slecht in beleggen en slecht in timen. En dan willen ze nu, net na een prachtige aandelenperiode, pensioenvermogen opbouwen door te beleggen in aandelen met geleend geld. Dat klinkt als een recept voor ellende.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alle overige activiteiten liggen in dezelfde lijn. De naam werd geboren toen de oprichters een dronken man tegenkwamen die naar een striptent wilde en hen naar Rick’s vroeg. Die club bestond helemaal niet, maar ze dachten dat als potentiële klanten daar automatisch naar vragen, dan zal het wel een goede naam zijn. Daarvoor heetten de clubs Trump’s. Je verwacht het niet.

Stripclubs worden gezien als een vroege economische indicator. Ze zijn de eerste die het merken als het wat minder gaat met de economie. Bedrijven moeten dan de kosten in de gaten houden, en ook klanten letten op de kleintjes en laten deze bezoekjes als eerste varen. Sinds begin 2023 is de koers van het aandeel meer dan gehalveerd, terwijl de brede S&P 500-index met 34% is gestegen. En de verwachte winsten zijn in lijn met deze cijfers gedaald.

In Nederland hebben we geen beursgenoteerde stripclubs, maar we hebben wel bedrijven zoals Randstad. Wellicht een beetje een saaie en teleurstellende vergelijking voor sommige lezers. Maar uitzendbureaus zijn ook een goede voorspeller voor de economie. Immers, als het wat slechter gaat met de economie, gaan uitzendkrachten er als eerste uit. En hoewel de arbeidsmarkt nog steeds erg krap is, zien we nu al dat bij vrijwel alle uitzenders de verwachte winsten dalen.

De koers van Randstad is dit jaar al met 22% gedaald. Goed voor de op een na slechtste plek in de AEX. Bij concurrenten Manpower, Hays en PageGroup is het beeld niet anders. Alleen Adecco is een uitzondering, maar dat heeft het zichzelf in de afgelopen decennia erg moeilijk gemaakt. Te veel dure overnames met een verkeerde timing. Met een beetje zelfhulp moet die winst daar wel omhoog kunnen.

Vorige week kwam PageGroup al met een winstwaarschuwing. Opvallend is wel dat vooral de permanente plaatsing van werknemers bij klanten dramatisch was. De omzet daalde met 13%. Bij de uitzendkrachten ‘slechts’ met 10%.

Ik ben altijd op zoek naar goede, originele economische indicatoren. Ik ben echter niet van plan om stripclubs te gaan bezoeken om te weten of het beter of slechter met de economie gaat. Mocht een lezer daar wel informatie over hebben, dan hou ik me van harte aanbevolen. Onder strikte anonimiteit natuurlijk. Tot die tijd kijk ik maar naar die saaie Randstad-aandelen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Want die hoge verwachtingen zijn er. Ik hoorde een verslag van de IEX-beleggersdag. Op de vraag wie er ASML-aandelen bezit, gingen vrijwel alle handen omhoog. Ik kan me dat enthousiasme goed voorstellen. In de afgelopen vijf jaar is het aandeel ver-5-voudigd. Natuurlijk word je daar blij van. Die technologiebedrijven trekken de hele AEX omhoog. Vandaar dat er record na record wordt neergezet.

Het is is tech wat de klok slaat, maar de koersen van de kleinere bedrijven blijven hopeloos achter bij de grotere broers. De huidige stand van de Amsterdamse Midkap is nauwelijks hoger dan de piek in 1998. Dat is ruim zesentwintig jaar zonder serieuze koersstijging - een wereldwijd fenomeen.

Belegger GMO gaf in zijn recente nieuwsbrief een verklaring voor die goedkope kleine aandelen. Het ziet in de verschuiving van actieve naar passieve beleggingen een belangrijke factor. Indexfondsen kopen gewoon wat er in een graadmeter zit. Hoe zwaarder de weging van de individuele aandelen, hoe meer ze kopen. De tien grootste bedrijven zijn nu goed voor 38% van de brede S&P 500-index. Die verhouding is nog nooit zo scheef geweest als nu.

Managers van de actieve beleggingsfondsen zijn allemaal fundamenteel getraind. Degenen die in de schoolbanken hebben gezeten, kennen de Fama-French smallcapeffecten uit hun hoofd. Volgens deze theorie groeien kleine bedrijven veel harder dan de grote. Maar dat is nu niet zo. En intussen worden die goedkope kleine aandelen alleen maar goedkoper. Dat zorgt ervoor dat die actieve beleggers nog meer moeite hebben om de indexfondsen bij te houden.

Omdat de winsten wel zijn gestegen, is de waardering van deze midkapaandelen laag. U betaalt slechts 12,5 maal de verwachte winst, tegen 15,8 keer voor de AEX. Wie overigens denkt dat een dergelijke lage waardering een goede bescherming biedt tegen een eventuele koerscorrectie, komt bedrogen uit. Ook in 2000 volgden beleggers de technologienamen, zoals kinderen de rattenvanger van Hamelen. En ook toen waren smallcaps goedkoop en sterk achtergebleven. Maar in de grote daling die daarop volgde, gingen de kleine aandelen net zo hard naar beneden. Beide daalden 50%. Op dat moment was het overigens wel een mooi moment om die kleine aandelen op te kopen.

Voor de echte langetermijnbeleggers, die kijken of ze waar voor hun geld krijgen en bereid zijn veel geduld op te brengen, zijn die kleine bedrijven wellicht interessant. Maar verwacht geen bescherming bij een correctie. Als je verliest, dan verlies je met z’n allen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar Trump is ook met Harris als tegenstander in het voordeel. Daarom zie je nu de eerste bewegingen op de beleggingsmarkten in anticipatie op de presidentsverkiezingen in november. Beleggers zetten in op de zogeheten Trumptrade: de lange obligatierente stijgt, terwijl de korte rente niet meestijgt.

De lange rente stijgt omdat Trump waarschijnlijk zijn eigen belastingverlaging uit 2017 voor de rijken en bedrijven verlengt. Die zou anders eind 2025 aflopen. Wel loopt de Amerikaanse overheid daardoor over de komende tien jaar een bescheiden $4000 mrd aan belastinginkomsten mis. Ter vergelijking: de huidige staatsschuld bedraagt bijna $35.000 mrd.

De korte rente stijgt niet mee omdat Fed-voorzitter Jerome Powell begin 2026 wordt vervangen. Trump benoemt dan waarschijnlijk een kandidaat die op zijn hand is, eentje die een losser monetair beleid zal voeren. En een los monetair beleid gecombineerd met een los fiscaal beleid zal de inflatie verder omhoog stuwen. Maar dat zijn zorgen voor later. Politiek beleid heeft steeds meer een kortetermijnhorizon.

Een recent researchpaper van professor Roberto Gomez Cram over de impact van de toename van de Amerikaanse overheidsschuld op de rente, geeft aan dat bij iedere extra 1% groei in de schuldenratio, de rente met 0,3% stijgt. Dus hou er, de volgende keer dat u weer eens blij bent met een aangekondigde belastingverlaging of gratis kinderopvang, rekening mee dat u dan ook een hogere rente op uw schulden gaat betalen. De medaille heeft altijd een keerzijde.

Voor aandelen is het eenvoudig. Bedrijven krijgen onder Trump een lossere regelgeving en lagere belastingen. Kiezers vergeten gemakshalve dat iemand de leraren, de politie en de rest van de overheid moet betalen. Als de rijken en de bedrijven dat niet doen, moet de gewone burger dat doen. En regelgeving is er ook ter bescherming van de consument, de kiezer.

Ik vrees dat we over een paar jaar naar Biden, of zelfs naar Trump 1.0, terugverlangen. Trump 1.0 was nog een ‘onschuldige’ proteststem tegen de politieke kliek in Washington. Trump 2.0 zal Amerika permanent veranderen. Maar wie weet zorgt mevrouw Harris nog voor verrassingen. En dan kan die hele Trumptrade weer teruggedraaid worden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn natuurlijk ook genoeg slechte voorbeelden van aandeleninkoop. Denk maar eens aan ING, dat vlak voor de grote financiële crisis een inkoopprogramma van €5 mrd aankondigde. Om vervolgens in die crisis weer voor miljarden aandelen uit te geven tegen een ramsjprijs.

Als tegenwerping gebruik ik graag het voorbeeld van de wereldkampioen aandeleninkopen: het Amerikaanse Autozone. Dat heeft sinds de beursintroductie maar liefst 88% van de aandelen teruggekocht. Het bedrijf wordt simpelweg goed gerund en heeft een prima cashflow, en die wordt gebruikt om aandelen in te kopen.

Als je gewoon blijft zitten, behoor je tot de laatste aandeelhouders en ben je uiteindelijk alleen-eigenaar van het bedrijf. Een belegging in Autozone van $100 ten tijde van de emissie zou nu $161.000 waard zijn. Die prachtige koersgroei is volledig ondersteund door winstgroei per aandeel. De winst van Autozone groeit 14% per jaar. Maar omdat het aantal aandelen per jaar met 7% krimpt, hoeft de koek over steeds minder aandeelhouders verdeeld te worden. En dus groeit de winst per aandeel met maar liefst 21%, al ruim dertig jaar lang. Vandaar de superrendementen.

Toch lijkt er enige kentering te komen in de aandeleninkoop. Jamie Dimon, de ceo van het Amerikaanse J.P. Morgan, gaf aan dat hij geen extra aandelen zal inkopen omdat de aandelen van zijn zakenbank simpelweg te duur zijn. Dat is een belangrijk signaal. Het aandeel noteert nu tweemaal de boekwaarde. Waarom zou je iets kopen wat tweemaal zoveel kost als het waard is?

En dat geldt voor de hele Amerikaanse markt. In de VS zijn de kosten van vreemd vermogen nu hoger dan die van eigen vermogen. Dat is voor het eerst sinds in twintig jaar. En toch zien we nog steeds inkopen. De verklaring is dat die inkopen op korte termijn voor een hogere vraag naar aandelen zorgen en dat drijft de koers op. En dat is weer goed voor de personeelsopties die al die managers hebben gekregen.

Ik ben nog steeds een voorstander van aandeleninkoop. Zolang men maar zijn gezonde verstand gebruikt, mag men van mij aandelen inkopen tot ze een ons wegen. Maar ja, gezond verstand moet je altijd gebruiken, toch?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het gebeurt niet vaak dat verkiezingen zo’n grote invloed op beurskoersen hebben. Maar het brengt, gecombineerd met de recente downgrade van de Franse staatschuld door kredietbeoordelaar S&P, de financiële problemen van dat land voor het voetlicht. En wat beleggers toen zagen, was geen prettig vooruitzicht.

Frankrijk heeft een aantal grote structurele problemen. Het begrotingstekort bedraagt 5,5%. De staatschuld loopt daarom flink uit de hand. Vijftien jaar geleden waren de Duitse en Franse staatschulden in percentage van de economie nog aan elkaar gelijk. Nu is de Franse bijna tweemaal zo hoog. Bij iedere poging om daar verandering in te brengen, schieten de Fransen direct in de protestmodus.

Er is een grote kans dat er na de verkiezingen een verdeeld parlement komt. En verdeelde parlementen gaan nóg minder hervormen. Een klein kijkje in het partijprogramma van het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen geeft nog meer reden tot zorg. Ze wil de uitgaven met 2% van de economie verhogen en de belastingen verlagen. Dan kom je op een jaarlijks tekort van 6% à 10%. En een staatschuld van 128% in 2028.

Moody’s houdt op 25 oktober de Franse staatschuld opnieuw tegen het licht. Als ook deze kredietbeoordelaar hem afwaardeert, dan komt de gemiddelde rating op A, in plaats van de hogere AA. Dat is wellicht een groter probleem voor beleggers in Franse obligaties, want veel daarvan zijn dan verplicht er afscheid van te nemen. Dus stijgt de Franse rente nog verder.

Nee, Macrons gok doet aan die van de voormalige Britse premier James Cameron denken. Hij ging er in 2016 van uit dat de Britten wel voor de Europese Unie zouden stemmen. Dat bleek een grove miscalculatie, met de brexit als gevolg. Macron lijkt met zijn keuze voor snelle verkiezingen dezelfde kant op te gaan. De angst van obligatiebeleggers is er niet voor niets. Het belooft spannend te worden op 30 juni.

Laatst hoorde ik een Britse belegger zeggen: ‘Wat krijg je als je Macron en Cameron combineert? Een macaron, een klein koekje met veel blabla voor te veel geld.’ Net als Franse obligaties. Echte beleggers kiezen waar voor hun geld. De ergste angst mag dan achter de rug zijn, deze zoete verleiding laat ik graag aan mij voorbijgaan.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijzonder is ook dat Musk in de periode 2021–2022 een 10%-belang in Tesla heeft verkocht. In totaal cashte hij voor $39 mrd. De gemiddelde verkoopprijs lag rond de $300 per aandeel. Vergeleken met de huidige koers van $180 is dat een wereldprijs.

Het is eens te meer een les dat je goed moet opletten wat insiders doen. De verklaringen bij dergelijke verkooptransacties van insiders zijn vaak hetzelfde: een scheiding, een verbouwing, of de aankoop van een socialemediabedrijf. Wat de reden ook is, de timing van de verkoop is vaak opvallend gunstig voor de insider.

Een objectieve waarnemer zal misschien denken dat het wat flauw is om achteraf die bonus terug te halen. Musk zou hem krijgen als de beurswaarde van Tesla bepaalde niveaus zou bereiken. Die niveaus waren destijds dermate hoog, dat je wel geestverruimende middelen moest hebben gebruikt om ze je voor te kunnen stellen. Ten tijde van de vergadering in 2018 stond de koers op $20. De koers explodeerde daarna, en de aandeelhouders hebben daarvan geprofiteerd. Dus heeft hij recht op zijn bonus. Dat de koers daarna is ingestort is jammer, maar verandert niets. Aandeelhouders moeten dus niet zeuren.

Maar Musk had in 2018 22% van het stemrecht. In totaal stemde slechts 73% voor het bonuspretpakket. Dat is opvallend laag, bij een gemiddeld beloningsvoorstel ligt dat rond de 95%. Hij had daarom zelf een grote stem in zijn eigen bonuspakket. Bovendien bestaat de board, zeg maar de raad van commissarissen, die het bonusvoorstel samenstelde, vooral uit vrienden en familie. Twee van de boardleden heten Musk. De ene is Elon zelf, de andere heet Kimbal en is zijn broer.

Juridisch gezien is deze zaak overigens nog niet gestreden. Toen de rechter bepaalde dat de stemming ernstige gebreken had vertoond, schreef Tesla een nieuwe stemming uit. Maar de rechtszaak gaat erover of de stemming in 2018 netjes verlopen is.

In principe is een bonus een goed idee. Zo staan de neuzen dezelfde kant op. Als het goed gaat met het bedrijf, krijgt de ceo meer geld en de aandeelhouders ook. Maar dergelijke grote bonuspakketten zijn buiten proporties en dan werkt het mechanisme niet meer. Bovendien kun je je afvragen of het proces rond de toekenning van het pakket netjes is verlopen. Gelukkig zijn er ook in het land van het überkapitalisme rechters die daar een stokje voor steken. Maar wat het besluit op de vergadering ook wordt, deze zaak krijgt zeker nog een staartje.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Mexico heeft links gewonnen. Dat was wel verwacht, maar niet met zo’n grote meerderheid. Dat houdt in dat de politieke omgeving minder bedrijfsvriendelijk zal zijn. In India waren de koersen eerst nog gestegen omdat Narendra Modi op een meerderheid leek af te stevenen. Dat bleek achteraf niet het geval, en hij zal een coalitie moeten aangaan, waardoor hij zijn plannen minder voortvarend kan uitvoeren. Vooral de koersen van de bedrijven van Gautam Adani, een goede vriend van Modi, daalden. Die zouden flink profiteren van Modi’s grote infrastructurele plannen.

In het Verenigd Koninkrijk (4 juli) lijkt het gemakkelijker. Labour loopt al sinds december 2021 voor op de Conservatieven, nu zelfs met een dikke 20% marge. Maar dat weet iedereen al en deze verwachting zit al volledig in de koersen ingeprijsd. De regering van Rishi Sunak doet het eigenlijk oké, maar hij wordt keihard afgerekend op zijn illustere voorgangers, May, Johnson en Truss.

De belangrijkste verkiezingen zijn natuurlijk die in de Verenigde Staten. Als je een voorspelling zou moeten maken, maakt Donald Trump momenteel de meeste kans. Van de zes staten waar het echt spannend wordt, gaat hij er in vijf aan kop. Al het zijn maar polls en we weten dat we daarmee voorzichtig moeten zijn. Ik hou mijn hart vast voor de impact op de Amerikaanse maatschappij en rechtsorde. Want Trump 2.0 wordt Trump 1.0 in het kwadraat.

Aandelenbeleggers zien Trump wel zitten, maar obligatiebeleggers zijn een beetje bang. Dat was de vorige keer ook zo. Toen verloren obligatiebeleggers 5% na zijn onverwachte zege. Trump wil de belastingen voor bedrijven nog verder verlagen, wat verdere druk op het begrotingstekort zal geven. Goed nieuws voor aandelen, maar slecht voor obligaties. De hogere importtarieven zullen een inflatieverhogend effect hebben.

Al met al flink wat negatieve factoren voor Amerikaanse obligaties. De vraag blijft altijd hoeveel zit er al in de koers ingeprijsd? Zouden de VS ook een Lizz Truss-moment kunnen krijgen? Toen de Britse premier-voor-49-dagen haar financiële plannen aan de buitenwereld toonde, was de schokgolf zo groot dat de rente op overheidsschulden van 3,0% naar 4,5% steeg. Best knap dat je de markten zo in beweging kan zetten.

Ergo, het is erg moeilijk om als belegger geld te verdienen aan de verkiezingsuitkomsten. Zelfs bij een goede voorspelling weet je nog de impact op de koersen niet. Er zijn genoeg verkiezingsgoeroes die hun diensten aan beleggers aanbieden. Zoals de uitkomsten van India en Mexico laten zien, kunt u hun gage maar beter in uw zak houden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is net zo belangrijk als de Europese verkiezingen en krijgt net zo weinig aandacht. Dat een Amerikaanse commerciële partij dat bepaalt, is eigenlijk wel bijzonder.

De beleggingsgevolgen van een dergelijke beslissing zijn duidelijk. Als de EU als land wordt behandeld, kan de spread (het renteverschil tussen het land en de Duitse staatsobligaties) dalen. Indexbeleggers zullen deze EU-obligaties dan automatisch kopen, wat nu niet het geval is. EU-obligaties hebben eenzelfde risicopremie als Frankrijk. Daardoor is de Franse rente ongeveer 0,45% hoger dan de Duitse.

Momenteel heeft de EU €473 mrd aan schulden uitstaan, dat betekent een weging van 5,4% in de totale Eurozone obligatie-index. Het is eigenlijk een soort schuld op holdingniveau. Ieder land is verantwoordelijk voor zijn eigen schuld en daarbovenop ook nog eens de EU-schuld. Dus stel dat de rest van EU niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, dan mag u als Nederlander voor deze €473 mrd opdraaien, bovenop de eigen Nederlandse staatschuld.

Voor beleggers is dit misschien een kleine stap, voor Europa is het een reuzestap. Er is opnieuw een drempel geslecht op weg naar een gezamenlijke euroschuld. Dat was niet de bedoeling, maar tijdens de coronacrisis zijn we erin gefoezeld. Daar valt op zich mee te leven, als iedereen zich maar aan de begrotingsregels houdt. Jammer dat men daar in het zuiden van Europa, en dat zuiden begint al bij de Belgische grens, anders over denkt.

Ik klaag weleens dat de schulden in de VS de kant van Italië op gaan. Maar er is één groot verschil. In de VS kunnen de belastingen nog omhoog. Politiek gezien misschien onmogelijk, maar het kan wel. In Italië kan dat niet. De economie is te zwak en de belastingen zijn al hoog. Maar men zou weleens wat strenger de belastingontwijking/ontduiking kunnen aanpakken. Dat schijnt ook politiek onmogelijk te zijn. Overigens is Frankrijk het toekomstige probleemkind. De schulden lopen daar het hardst op.

Het is een treincrash in slow motion. Iedereen kan zien dat dit op een gegeven moment wel fout moet gaan, maar zolang er geen ongeluk gebeurt dendert het gewoon door. Ook al is de trein al een paar keer bijna uit de rails gelopen. Met deze stap van de MSCI hebben we weer iets meer ons lot aan elkaar verbonden. Als we gaan, dan gaan we met z’n allen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bijzondere is eerder dat het na al die jaren nog steeds werkt. Dat komt waarschijnlijk omdat het zo moeilijk te verklaren is. Je kan toch als beleggingsadviseur moeilijk bij je klanten aankomen dat ze alle aandelen moeten verkopen simpelweg omdat het mei is. Overigens is het effect wel enigszins aan corrosie onderhevig. In een recent artikel in The Wall Street Journal werd gekeken naar het effect in de periode 1950 -1999 en van 2000 tot nu. En daaruit blijkt dat het effect er nog steeds is, maar minder uitbundig dan in de eerste vijftig jaar.

Dit seizoenseffect is natuurlijk ook maar één van de verklarende factoren voor de beurs. Er zijn nog zoveel andere. Als je aan een dalende beweging begint, moet je eerst op een hoogtepunt zijn gekomen. De meeste neergaande markten beginnen bij een punt van veel optimisme. Dat optimisme is nu duidelijk gestegen na het recente aprildipje. Maar er kan nog meer lucht in.

Een andere prachtige indicator is dat Mike Wilson, Morgan Stanley’s strateeg en lange tijd een pessimist op de aandelenmarkt, de handdoek in de ring heeft gegooid. Eerder dacht hij nog dat de S&P 500-index richting de 4500 zou dalen. Zijn nieuwe doel is 5400.

Verder blijkt uit het meest recente onderzoek van Bank of America onder grote beleggers dat netto 41% van de institutionele beleggers overwogen zijn in aandelen. Dat is een hoog percentage. Bovendien is het kasniveau dat ze aanhouden minimaal, wat meestal een mooie contra-indicator is.

Nu is er nog maar één grote beer over, de Amerikaanse strateeg van JPMorgan, Marko Kolanovic. Zijn stelling is: als de koersen stijgen, wil dat nog niet zeggen dat ik ongelijk ga krijgen. Het doel voor de S&P 500 blijft dan ook onveranderd op 4200 eind 2024. Dat zou een verlies van een dikke 20% zijn.

Nee, ik denk dat de berichten over de dood van het Sell-in-May-effect schromelijk overdreven zijn, maar dat wil nog niet zeggen dat het ook ieder jaar werkt. Op het punt van maximaal optimisme is de kans op een daling het grootst. Nu steeds meer beren de handdoek in de ring gooien, lijken we al lekker op weg.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat mij elk jaar opvalt, is dat Buffett nog altijd wordt gezien als die oude lieve slimme opa. Terwijl hij volop belegt in oliemaatschappijen, banken, verzekeraars en nutsbedrijven, die menige brand hebben veroorzaakt. Bovendien treedt hij de normale corporate-governanceregels met voeten. Probeer maar eens een kritische vraag te stellen op de jaarvergadering.

Menig andere ceo zou met een dergelijke houding op de digitale brandstapel zijn gegooid. Maar iedereen houdt van Warren Buffett. Briljant om te zien hoe een dergelijk imago standhoudt in deze polariserende tijden.

Wat aan de aandeelhoudersvergadering van dit jaar specifiek opviel, was de verkoop van de aandelen Apple. De ceo van dat techbedrijf, Tim Cook, was zelfs in de zaal aanwezig. Berkshire is dan ook de grootste aandeelhouder in Apple, maar dat belang is nu iets minder groot. Dat ‘iets’ is overigens 115 miljoen aandelen, ter waarde van grofweg $21 mrd.

Sinds Buffett het aandeel in portefeuille heeft, is het verachtvoudigd. Hij zei dat hij het om belastingredenen moest verkopen. Dat komt wat vreemd over, maar details ontbreken. Buffett vermeldde dat Apple nog steeds een briljant bedrijf is. Maar ja, wat zou u zeggen als u er nog voor $165 mrd aan aandelen in uw portefeuille had zitten.

Verder valt natuurlijk zijn enorme berg met geld op, die afgelopen kwartaal verder is gegroeid door de cash die het bedrijf instroomt en door de verkopen van aandelenposities. Berkshire Hathaway heeft nu $189 mrd aan cash op de balans. Dagobert Duck zou er jaloers op zijn. Die berg zal doorgroeien, want Buffett ziet geen aantrekkelijke bedrijven om te kopen.

De laatste tijd hoor ik veel commentaar dat het aandeel Berkshire Hathaway de afgelopen twintig jaar maar net de S&P 500 heeft kunnen bijbenen. Dat klinkt alsof Buffett zijn touch een beetje kwijt is. Toch is dat maar uiterlijke schijn. Want die enorme berg met geld is een sleepanker voor zijn portefeuille. Bovendien heeft hij veel minder technologieaandelen dan er in de S&P 500 zitten. Hij heeft alleen Apple.

Ondanks deze twee enorme sleepankers heeft hij de index toch bijgehouden. En met een veel lager risicoprofiel. Je ziet dat vaker, dat achteraf alleen naar het rendement wordt gekeken, en niet naar het risico. Maar als er ooit een crash komt, dan zit je toch heel wat veiliger in Berkshire Hathaway dan in de brede S&P 500. Ik hoop voor Warren dat hij dat nog mee gaat maken. Die berg met geld ligt er immers niet voor niets.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer was het dus anders. Er zijn een aantal verklaringen waarom deze redenatie achteraf niet opging. De Amerikaanse consument had de rente op zijn hypotheekschuld vastgezet. Dat was een slimme actie en het zorgde ervoor dat Joe Sixpack, de gemiddelde Amerikaanse consument, maar beperkt last had van de rentestijging. Bovendien was de arbeidsmarkt uitstekend. En krapte op de arbeidsmarkt betekent hogere lonen. Tel daarbij de enorme fiscale stimulans op en het rooskleurige plaatje is compleet.

De meeste economen gaan er voor 2024 van uit dat de Amerikaanse economie een recessie kan vermijden. De consensus ging van een hard landing naar een soft landing scenario. En dat is nu een vliegende doorstart geworden. De Amerikaanse economie zal de grond niet eens raken. Afgelopen zomer was de Bloomberg consensus onder economen een groei van de economie van slechts 0,6% in 2024. Nu verwacht men een plus van maar liefst 2,4%.

Maar aangezien de consensus in 2023 zo verschrikkelijk fout zat is het misschien toch aardig om eens te kijken of deze overtuigde consensus ook dit keer niet uitkomt.

En inderdaad als je goed kijkt zijn er hier en daar al wat haarscheurtjes in dat optimistische beeld te zien. De economic surprise index, die aangeeft in hoeverre de laatste economische cijfers mee of tegenvallen, is duidelijk neerwaarts aan het draaien. De eerste indicatoren over de arbeidsmarkt worden voorzichtig ietsje minder rooskleurig. Ook de verwachtingen van de Amerikaanse inkopers worden negatiever. En als laatste kunnen steeds minder consumenten hun schulden betalen. Het percentage consumenten wat achterloopt met zijn betalingen op consumptieve kredieten, zoals creditcards en autoleningen, is het hoogste van de afgelopen 10 Jaar. Op zich logisch, de Amerikaanse consument betaalt nu U$ 300 miljard op jaarbasis meer aan rentelasten op dit soort leningen.

De consensus is duidelijk, ook in 2024 komt er een prachtige economische groei, opgestuwd door de uitgaven van de Amerikaanse consument plus de enorme fiscale stimulans. Maar in 2023 waren economen ook zo zeker van hun zaak. Daarom loont het de moeite om eens na te denken wat er gebeurt als al deze rooskleurige verwachtingen niet uitkomen. Al is het alleen maar als gedachten oefening. Dan bent u in ieder geval voorbereid op het onverwachte. Want misschien is het dit keer (weer) anders.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En nu grijpt de Amerikaanse overheid dus in. TikTok USA moet binnen 270 dagen verkocht worden of stoppen. Al kan je wel vraagtekens zetten bij de rechtszekerheid in de Verenigde Staten. Als dergelijke wetgeving zo snel door het parlement wordt gejaagd, zonder dat politici hard bewijs van spionage hebben gezien, geeft dat te denken. Maar TikTok kon blijkbaar ook geen tegenbewijs overleggen. En wie is dan het volgende slachtoffer? De case dat ook ASML een veiligheidsrisico is, is zo gemaakt. Ik chargeer natuurlijk, maar u begrijpt de stelling.

Een gedwongen verkoop gaat over het algemeen tegen een ramsjprijs, wat waarschijnlijk ook bij TikTok USA het geval zal zijn. Diverse gieren cirkelen er al boven. Ook meneer Mnuchin, die minister van financiën was in de regering van Trump. Ligt het aan mij, of ben ik de enige die het raar vindt dat een voormalig politicus een bedrijf wil kopen dat door de regering verplicht in de etalage wordt gezet.

Pikant detail is dat Trump nu tegen is. Toen hij nog president was, wilde hij juist een verkoop doordrukken. Hoe dat te rijmen is met zijn anti-China-campagne, is mij een raadsel. Is het omdat zijn vriend en medestander Jeff Yass 15% van de aandelen ByteDance, het moederbedrijf van TikTok, bezit? Of zou Trump hopen op de stem van alle jonge TikTok-kiezers bij de komende presidentsverkiezingen? Grappig is dat beide kandidaten het sociale medium in hun campagne inzetten.

Ik ben voorstander van een TikTok-dieet. De maatschappij is volgens mij beter af met minder zinloze filmpjes. Of het een beveiligingsrisico is, is moeilijk te beoordelen. Ik sluit niet uit dat China de verkoop van TikTok USA verbiedt. Ja, Bytedance zal het meest winstgevende deel van zijn bedrijf verliezen. Maar naast Jeff Yass zitten er nog meer grote Amerikaanse aandeelhouders in Bytedance, zoals de private-equitypartijen General Atlantic, Susquehanna en Sequoia Capital.

Wordt de wereld anders zonder TikTok? Nee, consumenten schakelen gewoon over naar Amerikaanse concurrenten met soortgelijke verslavende filmpjes, zoals Reels van Youtube, of Instagram. De wereld kan goed zonder TikTok, te goed zelfs. De tijd voor TikTok zit erop. Tik, tik, tik.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het sentiment is wat bibberig, maar CVC kan het zich niet veroorloven om de beursgang voor de derde keer uit te stellen, dat zou een enorme smet op het blazoen zijn. En een smetteloos imago is belangrijk als je jezelf als succesvol belegger wil presenteren.

Als ik de sales van private equity zie, moet ik aan een autoverkoper denken. Mooie praatjes in overvloed, maar je moet op je hoede zijn. Toegegeven, ik heb ook weleens met tevredenheid een auto bij een dealer gekocht. De fondsen die deze private-equitypartijen aanbieden, laten volgens de verkopers altijd een briljante performance zien. Maar in iedere folder staat ook dat dit de beste auto is die je kunt kopen.

U begrijpt, ik ben een tikje wantrouwig bij mooie folders, cijfers die te mooi lijken om waar te zijn en gladde verkopers. Dat is in de beleggingswereld een hele gezonde houding. Ja, ik geloof best dat private-equitypartijen het kapitaal harder en efficiënter aan het werk zetten. Maar dat betekent flink wat meer schuld en dus een hoger risico. En daarom gaat het bij deze private-equityparticipaties wat vaker mis dan bij een normaal bedrijf. Daarnaast gaat het doorverkopen van de participaties de laatste tijd veel moeizamer door de gestegen rente.

Al gaat deze beursgang niet over de fondsen, maar over de beheerder daarvan. Iemand vroeg of veel institutionele beleggers zouden inschrijven op deze beursgang. Ik zou niet weten waarom. Veel grote pensioenbeleggers zijn al klant bij de private-equitypartijen, daarvoor hoef je de aandelen nog niet te kopen. Als ik een indexfonds van BlackRock koop, dan hoef ik de aandelen van BlackRock zelf ook niet te bezitten.

Maar is het nou een goede belegging? Tijd om eens de statistieken erbij te pakken. Er is een indexfonds met 89 beursgenoteerde private-equitybeheerders. Sinds de introductie, zestien jaar geleden, loopt dit fonds maar liefst 22% achter bij de brede index. Misschien komt dat omdat de dealmakers van private-equitybeheerders zoveel commissie opstrijken. Wat de reden ook is, een belegging in deze private-equitypartijen was over het algemeen teleurstellend.

Is er dan niks goeds op te merken over CVC? Jawel, het bijzondere aan deze IPO is dat de echte insiders nauwelijks verkopen. Alleen investeerders die niet bij de operationele gang van zaken betrokken zijn, zoals het staatsfonds van Singapore, bieden hun aandelen aan.

Natuurlijk gaat CVC het veel beter doen dan zijn concurrenten. Tenminste, dat staat in de glimmende folders. Maar ja, dat stond ook in de folders van die 89 andere private-equityaanbieders.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Diverse klokkenluiders hebben in de loop der jaren geprobeerd de slechte kwaliteitscontroles bij het bedrijf aan de kaak te stellen. Alle kritiek werd door het management rück­sichts­los van tafel geveegd. Dergelijke kwaliteitsproblemen zijn dramatisch voor je imago als betrouwbare vliegtuigbouwer. Intussen krijgt concurrent Airbus alle orders binnen. Zoveel zelfs dat ze niet genoeg kunnen leveren.

Een van de belangrijkste verschillen tussen Boeing en Airbus is dat de ceo van Boeing van private-equitybelegger Blackstone komt. Logisch dat met deze achtergrond het bedrijf vooral gericht is op kortetermijnwinstmaximalisatie. Bij Airbus staat een ingenieur aan het roer. Deze verschillen zien we ook in de financials terug. In het afgelopen decennium besteedde Boeing $36 mrd (€33,7 mrd) aan re­search and de­ve­lop­ment, Airbus €90 mrd. Boeing beloonde de aandeelhouders met $60 mrd, Airbus slechts €10 mrd. En als laatste kreeg Boeing-ceo Calhoun $33 mln aan salaris, 50% meer dan het jaar daarvoor. Vreemd, gezien de operationele drama’s. Ter vergelijking, de ceo van Airbus verdient €6 mln per jaar. Deze week bleek dat Calhoun en andere Boeing bazen ook nog eens privétripjes met het bedrijfsvliegtuig hadden gemaakt ter waarde van een half miljoen dollar. De regels voor corporate governance worden hier met voeten getreden. Als aandeelhouder krijg je daar toch tranen van in je ogen.

Natuurlijk gaat Boeing niet failliet. De Amerikaanse overheid zal dat niet laten gebeuren. Voormalig president Barack Obama zei ooit eens dat hij wel een gouden horloge verwachtte omdat hij de beste verkoper van de vliegtuigen was. Het geeft aan dat vliegtuigen bouwen en overheidsbemoeienis onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Ik weet alleen niet of dat een gezonde basis is. Bovendien willen klanten niet graag afhankelijk zijn van één leverancier.

In de beleggingswereld is er het gezegde ‘never catch a falling knife’. Dat is dus zeker zo met vallende vliegtuigen. De koers van Boeing is dit jaar alweer met 35% gedaald. Ooit zal de koers wel een bodem vinden, de vraag is op welk niveau en wanneer. Het leert ons in ieder geval dat kortetermijnwinstmaximalisatie gepaard gaat met grote risico’s. En er komt een dag dat die risico’s zich uiten en dan kun je maar beter weg zijn en voorlopig weg blijven. En het leert ook dat je slechte corporate governance heel lang kan negeren, maar er komt een dag dat de gevolgen zich aandienen — en dan krijg je een hoge rekening gepresenteerd.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een paar jaar geleden had The Wall Street Journal een dergelijk verhaal over een belegger die alleen maar Tesla-aandelen had. Iedere keer als hij wat geld overhad, kocht hij bij. Hij had een simpele baan, ik meen vrachtwagenchauffeur, maar verdiende goed en had weinig kosten. Op het moment van het interview waren deze aandelen $10 mln waard. Na de recente koersdalingen zal hij wat minder blij en overtuigd zijn, maar het blijft een flink vermogen.

Wijze woorden over diversificatie zijn aan deze beleggers verspild. Ook de wijsheid dat nog nooit iemand armer is geworden van winst nemen, hebben zij in de wind geslagen. Ze hebben het vertaald in: van winst nemen is nog nooit iemand echt rijk geworden.

Deze voorbeelden spreken natuurlijk ontzettend tot de verbeelding. Maar in een onderzoek naar de S&P 500 over de afgelopen 30 jaar bleek dat 40% van de aandelen in deze index een daling van 70% heeft meegemaakt en daar nooit meer van is hersteld. Toch laat de brede index mooie rendementscijfers zien. Dat komt vooral door de toppers. Probleem is alleen dat je niet van tevoren weet welke aandelen dit zijn.

Deze twee beleggers hebben geluk gehad. Als je het ze vraagt, zullen ze dat ongetwijfeld ontkennen. Inzicht, meneer Van Zeijl, inzicht. Maar tegenover ieder ASM- en Tesla-succesverhaal is er een begraafplaats vol mislukte en teleurstellende beleggingen. Van de ASM-belegger weet ik dat er ook een aantal teleurstellingen waren, maar daar hoor ik hem nooit over.

Een tijdje geleden mocht ik een beleggingstip geven bij tv-programma Bulls & Bears. Dat is overigens geen slimme bezigheid, want bij het geven van een tip heb je alleen maar neerwaarts risico. Gaat het fout, dan heb jij het gedaan. En pakt het goed uit, dan weet niemand het meer. Maar ik adviseerde om je portefeuille simpelweg samen te stellen uit één fonds. Het Cardano-mixfonds neutraal, dat geeft gelijk een maximale spreiding. En dat bleek het beste resultaat te hebben gegeven.

Maar ja, het is natuurlijk wel supersaai en u heeft nooit een goed verhaal op een verjaardag over hoe briljant u bent. En voor sommige beleggers is dat zelfs belangrijker dan een goed rendement.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mogelijk hebben deze indexbeleggers verkocht omdat je nu weer wat rente op obligaties krijgt. In het verleden was er een prachtige correlatie tussen de goudprijs en de reële obligatierente, oftewel de obligatierente na aftrek van inflatie. Maar deze goudgerande correlatie is al anderhalf jaar compleet zoek. Dat maakt beleggen ook zo moeilijk, zo heb je een perfecte correlatie en zo is die weer weg.

De verklaring achter de werking van deze indicator was vrij simpel. Als de rente laag is, mis je weinig rente op beleggingen zoals obligaties. Ik weet dat het DSM-pensioenfonds ooit een deel van zijn obligatieportefeuille heeft ingeruild voor goud, omdat je destijds toch geen rente meer op obligaties kreeg. Een goede beslissing zo bleek achteraf. Een van de belangrijkste oorzaken achter de huidige stijging van de goudprijs is dat steeds meer centrale banken goud kopen. Volgens het IMF was goud in 2018 nog slechts 7% van hun totale balans, nu is dat al ruim 10%.

De echte gold bugs beleggen nog liever in goudmijnen dan in het gele metaal zelf. Logisch, als de prijs van goud stijgt, stijgt de winst van deze goudmijnbedrijven automatisch mee. Maar ook deze correlatie is compleet verdwenen. Tot 2011 ging dit verband perfect op. Daarna was de verhouding helemaal zoek. De koersen van goudmijnaandelen zijn met 40% gedaald, terwijl de goudprijs is gestegen.

Op zich is dit enorme verschil interessant. Liggen hier beleggingskansen? Misschien, maar dan moeten we eerst weten waarom die goudmijnaandelen het zo slecht hebben gedaan. Het antwoord is eigenlijk heel simpel. Goudmijnbedrijven zijn slecht in winst maken. De winst van de sector is nog hetzelfde als 15 jaar geleden, terwijl de goudprijs dus fors steeg. Dat is vreemd. Als de goudprijs stijgt, dan stijgt de omzet, terwijl de kosten gelijk blijven. Dus de zouden de winsten omhoog moeten gaan. Maar de kosten voor het delven van goud zijn enorm gestegen.

Goudmijnaandelen zijn dus een slechte inflatiebescherming. En die inflatiebescherming is nou net een van de belangrijkste redenen waarom beleggers goud kopen. Daarnaast hebben deze bedrijven veel waardevernietigende overnames gedaan, waardoor de schulden flink waren opgelopen.

Maar de ergste inflatie lijkt achter de rug. En de schulden zijn afbetaald. Misschien is het tijd voor een revival. En werkt de goudgerande correlatie weer. Aan de goudprijs ligt het in ieder geval niet.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijvoorbeeld de Duitse treinstakingen. Die zijn eindelijk achter de rug. De vakbonden hebben met succes een kortere werkweek bedongen. Dat is bijzonder, aangezien er ook in Duitsland er een enorm tekort aan treinpersoneel is. Dan lijkt me arbeidstijdsverkorting geen oplossing.

Een ander voorbeeld van bijzondere Duitse bureaucratie is de discussie over de levering van Taurus-rakketten aan Oekraïne. Er zouden misschien Duitse soldaten nodig zijn om ze te bedienen. Dat is een onzinargument, maar het gevolg is wel dat ze niet geleverd worden.

Ook de sluiting van de Duitse kerncentrales valt in deze categorie missers. Na de ramp met de kerncentrale in het Japanse Fukushima heeft men dat zo afgesproken. Dat in de tussentijd geen goedkoop gas uit Rusland meer komt, maakte voor de besluitvorming kennelijk niets uit. We hebben besloten dat de kerncentrales dichtgaan, dus gaan ze dicht. In het Duits gebruikt men de term neue Erkenntnisse (voortschrijdend inzicht) blijkbaar niet zo veel.

In 1998 omschreef The Economist Duitsland als de zieke man van Europa. Het land kwam erbovenop door een medicijn van flinke versobering van de arbeidsvoorwaarden en toenemende vraag naar Duitse industriële producten. Vooral afgelopen decennium profiteerde het van de sterke Chinese vraag naar Duitse machines en auto’s. De Chinese groei is nu aanzienlijk lager en daar heeft de Duitse economie last van. De verwachte economische groei in 2024 is nu zelfs lager dan die in Italië. Dit soort cycli is normaal. Erger is dat de Duitse politiek een fundamenteel probleem aan het creëren is.

Vroeger was er het gezegde dat als Duitsland niest, Nederland ziek wordt. Gelukkig hebben we in de loop der jaren flink wat resistentie opgebouwd. Het feit dat de Tweede Kamer serieus nadenkt om de fouten die in de ‘nacht van Omtzigt’ oktober vorig jaar, toen een hausse aan wetsvoorstellen werd goedgekeurd, zijn gemaakt, terug te draaien, stemt mij hoopvol. Voortschrijdend inzicht is toch beter te begrijpen dan neue Erkenntnisse. De economische cycli zullen best wel weer een keer in het voordeel van Duitsland draaien. Maar gezien de genoemde structurele problemen is een dieet met minder bureaucratie en wat meer arbeidszin nodig. En om te voorkomen dat Nederland net zo ziek wordt als Duitsland, zou dat ook voor ons geen slecht idee zijn.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik ben een Westlander en daar ben ik trots op. Ik merk dat er steeds vaker een negatief beeld van het Westland wordt geschetst, vanuit Den Haag en Rotterdam en door mensen zoals meneer Knot. Laten we de kassen, die alleen maar ruimte innemen en veel energie verbruiken, en voor overlast zorgende arbeidsmigranten maar snel het land uitgooien.

Mag ik een keer een weerwoord geven?

Laten we eens beginnen met dat energieverbruik. Het Westland is de gemeente met relatief de meeste aardwarmteprojecten in Nederland. Er zijn nu al zes succesvolle putten. Deze projecten zijn straks goed voor een derde van het totale energieverbruik van de gemeente. Overigens proberen onze aardige buurgemeenten dat ook, maar daar is de succesratio een stuk lager. Een sprankje Westlandse ondernemingsgeest maakt toch vaak het verschil uit.

Daarnaast is het Westland een grote energieproducent. 11% van de Nederlandse elektriciteitsopwekking komt van warmtekrachtkoppelingen. Dat zijn van die grote turbines die bij de kassen staan. Je kan een tuinbouwkas ook zien als een elektriciteitscentrale, die zijn restwarmte gebruikt om de kassen te verwarmen. Dat is heel wat milieuvriendelijker dan een gewone energiecentrale die zijn restwarmte in de rivier loost. Bovendien is deze elektriciteitsproductie uitermate flexibel. En dat is hard nodig bij de huidige energieonbalans.

Buurgemeenten schetsen graag het beeld dat alle arbeidsmigranten in de grote steden wonen en in het Westland werken. Als je de aantallen van Rotterdam en Den Haag bij elkaar optelt kom je op ongeveer 100.000 arbeidsmigranten uit. Maar er werken er maar 12.000 in de kassen. Waarvan er 4500 in het Westland wonen. Het is makkelijk met het vingertje te wijzen, maar de optelsom van buurgemeenten klopt van geen kanten. Bovendien woon ik in het Westland en werk in Rotterdam, moet daar ook niet voor gecorrigeerd worden?

Daarnaast zijn kassen een uitermate efficiënte manier om te telen. Daardoor heb je een extreem hoge productie met relatief weinig milieubelasting. De Nederlandse glastuinbouw is een lichtend voorbeeld voor de rest van de wereld, aldus de wereldberoemde bioloog Sir David Attenborough. Niet voor niets staan drie Westlandse bedrijven in de R&D top 30 van Nederland. Als je de kassen het land uitwerkt, ben je ook het hele ecosysteem kwijt.

Op 6 en 7 april stellen de Westlandse tuinders hun kassen weer open. Misschien is het een idee als meneer Knot en de wethouders uit de buurgemeenten eens langskomen voor een bakkie pleur. Dat is koffie op z’n Westlands. Beter dan vrijblijvend te roeptoeteren uit een ivoren toren.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De hype rond Nvidia is daar een goed voorbeeld van. Sinds de wereld werd verrast met wat OpenAI allemaal kan, zijn de winstverwachtingen van Nvidia verzevenvoudigd. De koers is in dezelfde periode verzesvoudigd. Iedere keer zijn de verwachtingen torenhoog. En iedere keer verslaat Nvidia deze verwachtingen met dubbele cijfers.

Maar er zijn ook veel verschillen. Ja, techaandelen zijn duur, maar nog niet zo duur als in 2000. Op de piek in 2002 stond de MSCI Technologie index op 48 keer de verwachte winst. Nu ‘slechts’ op 28 keer. Voordat u te enthousiast wordt, bedenk dat u tien jaar geleden deze aandelen kon kopen tegen slechts elf maal de winst.

Een ander verschil is dat er dit keer geen IPO golf is. Ten tijde van de internet bubbel kwamen er honderden bedrijven naar de beurs om geld op te halen voor investeringen in deze nieuwe technologie. Kent u Newconomy van Maurice de Hond of WorldOnline nog? Die golf met beursintroducties zien we nu niet.

De financiële positie van de grote tech bedrijven is nu stukken beter. De meeste hebben flink wat cash op de balans staan. Hoewel dat slinkt: de ‘Magnificant Seven’ zaten een paar jaar geleden nog op een geldberg van $349 mrd. Nu is dat nog ‘maar‘ $145 mrd. OpenAI-ceo Sam Altman stelt dat er maar liefst $7.000 mrd nodig is. Nou vraag ik me altijd af hoe zo iemand aan deze schattingen komt en waarom hij dat zegt, maar het piketpaaltje is gezet.

Als u wilt investeren in kunstmatige intelligentie is dit wel een belangrijk punt. Iemand moet al deze investeringen ophoesten. De grootste klanten van Nvidia zijn Microsoft, Meta, Amazon en Alphabet, samen goed voor 40% van Nvidia’s omzet. Eén ding is zeker, Nvidia verdient eraan. Het is de vraag of deze techreuzen uiteindelijk ook voldoende rendement op deze gigantische investeringen gaan maken.

In de internetbubbel waren de hoofdspelers de zogenaamde ‘Four Horsemen’, Microsoft, Cisco, Intel en Dell. Wie zijn klassiekers kent weet dat de Four Horsemen symbool staan voor vier rampen. Dat hebben beleggers wel gemerkt. De naam Magnificant Seven komt uit een Westernfilm. Daar overleefden er uiteindelijk maar drie van de zeven het vuurgevecht. Ik denk dat Nvidia daar wel bij hoort, maar wie zijn dan de andere twee?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik ken nog een klimaatslachtoffer, Warren Buffett. Zijn Berkshire Hathaway werd afgelopen jaren op diverse plekken keihard door Moeder Natuur geraakt. Zijn elektriciteitsbedrijf PacifiCorp moet miljarden ophoesten vanwege de mogelijke rol die hun apparatuur heeft gehad bij meerdere bosbranden na blikseminslagen. De winst van Berkshire Energy daalde met ruim 40% door deze voorzieningen.

Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren steeds meer orkanen. Dat raakt de schadeverzekeringstak van Berkshire Hathaway. In dit segment had Buffett nou net een meevaller. Omdat zijn klanten beseffen dat er steeds meer orkanen komen, konden de verzekeringspremies flink omhoog. Maar 2023 was juist een opvallend mild orkaanjaar. Dus minder schade en meer premies. Gezien de trend is 2023 duidelijk een uitzondering. Ook daar is Buffett dus een klimaatslachtoffer.

Ondanks deze natuurrampen koopt Buffett steeds meer aandelen in het oliebedrijf Occidental Petroleum. Tegenwoordig goed voor maar liefst 4,4% van zijn beleggingsportefeuille. Als je olieaandelen koopt en tegelijkertijd geraakt wordt door schade van natuurrampen, dan ben je de veroorzaker van je eigen ellende. Kortzichtig zult u zeggen? Ik ken meneer Buffett niet persoonlijk, maar ik denk dat hij deze factoren scheidt.

Of hij nou olieaandelen koopt of niet, dat heeft geen oorzakelijk verband met de milieuschade die hij oploopt. Als Buffett ze niet koopt, koopt iemand anders die aandelen. De wereld wordt daar niet beter of slechter van. Hij bezit ruim een kwart van alle aandelen. Daarmee zou hij ook zijn stemrecht kunnen gebruiken om Occidental duurzamer te maken. Maar ook dan blijft hij de milieuschade houden. Als er in China of India vraag naar olie is, zal er olieaanbod van andere oliemaatschappijen komen.

En dan kun je voor het hoofkantoor van Berkshire op de snelweg gaan protesteren of tomatensoep naar een schilderij gooien, maar daar verander je de wereld niet mee. Het enige resultaat van deze acties is nog meer verdeeldheid in de maatschappij. Misschien zijn daarom de grote winnaars in recente verkiezingen juist die partijen geweest die bescherming van het milieu niet hoog in het vaandel hebben staan. Hoe krijg je de wereld dan wel beter? Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Verder heb ik geen oplossing. Hoewel ik als Koos Werkeloos toch alle tijd heb gehad om daarover na te denken. Wereldproblemen oplossen is niet makkelijk, al denken sommige snelwegplakkers van wel.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wanneer deze super intelligente mensen geld beleggen, zou je buitengewone resultaten verwachten, toch? Maar wat blijkt? De investeringsclub behaalde een schamele 2,5% per jaar terwijl de S&P 500 15,3% per jaar steeg. Dat is simpelweg een dramatisch verschil.

Maar interessanter is de vraag: waarom doen de Mensa-beleggers het zoveel slechter? Ook daar heeft mevrouw Laise onderzoek naar gedaan. De slimste jongetjes en meisjes van de klas bleken geen samenhangende beleggingsstrategie te hebben. Ieder kwartaal pasten ze hun strategie weer aan. Ze probeerden de markt te timen, gingen mee in de laatste beleggingshypes, waren te zelfverzekerd, misten discipline en hadden geen langetermijnvisie. Kort gezegd: alles waar gewone beleggers ook tegenaan lopen.

Warren Buffett zei al eens, je hebt niets aan een bovenmatig hoog IQ. Waar je wel wat aan hebt, is emotionele stabiliteit en vrede met de gevolgen van je beleggingsbeslissingen. Beleggen is een eenvoudig spel, maar het is niet gemakkelijk. Voortdurend word je gebombardeerd met meningen en visies van anderen, zeker als je een beetje op sociale media zit. Dat brengt je aan het twijfelen – daar gaat je emotionele stabiliteit. Omdat je nooit zeker weet waar de koersen zich naartoe bewegen, zijn veel mensen onzeker.

Nu beleg ik niet in crypto’s, maar ik analyseer weleens wat en zet dat op X. Als je over crypto’s tweet, weet je van tevoren zeker dat je overspoeld zult worden met visies en meningen van mensen die het denken beter te weten. Dat klopt overigens; ik heb weinig verstand van de techniek achter de digitale valuta. De boodschap van de reacties komt vaak op hetzelfde neer: iedereen had de koersbewegingen kunnen zien aankomen. Ik heb eens de moeite genomen om bij al deze commentatoren te kijken of ze een beweging van tevoren ook hadden voorspeld. Letterlijk niemand, maar dan ook helemaal niemand, had van tevoren iets over de aankomende schommeling gezegd. Ergo: veel lawaai, weinig inhoud. Ook voor beleggers met een grote mond is beleggen moeilijk.

‘Smart money’ heeft dus niets met IQ te maken, maar vooral met boerenslimheid. Als u té slim bent, zit dat alleen maar in de weg. Een beetje emotionele stabiliteit à la Buffett, daar heb je veel meer aan. Maar ja, dat ligt ook niet zomaar op straat.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als we kijken naar de data sinds 1926, blijkt dat 32% van het totale rendement bestaat uit dividend. De afgelopen tien jaar is dat slechts 17%. Een van de verklaringen van het verschil ligt in de populariteit van aandeleninkoopprogramma’s. De voordelen hiervan zijn duidelijk. Aandelen inkopen is een flexibele manier om geld aan aandeelhouders terug te geven. Die programma’s zijn makkelijk aan te passen als het wat minder gaat. Als je als bedrijf het dividend aanpast, geeft dat een sterk negatief signaal. Als een inkoopprogramma wordt afgeschaald, zijn beleggers er niet blij mee, maar zijn de koerseffecten over het algemeen beperkt.

Beleggers willen dus geen dividend meer, maar willen tegenwoordig vooral groei. En groei vind je in kunstmatige intelligentie (AI). Dat is fijn, maar al die groei moet uiteindelijk wel leiden tot een gezonde onderliggende inkomstenstroom. Het is de vraag of beleggers niet een beetje te enthousiast zijn over al die AI-groei. Er zijn toch wel wat vergelijkingen te trekken met de internetbubbel van 2000. Ook toen dacht men dat iedereen internet zou gaan gebruiken. Dat is weliswaar uitgekomen, maar 90% van de internetbedrijven zijn uiteindelijk wel failliet gegaan of in de vergetelheid geraakt.

Eén van de uitzonderingen was Amazon. Daar zijn die prachtige vergezichten wel uitgekomen. Zelfs meer dan dat. Het bleek vooral succesvol in het faciliteren van webshops en het aanbieden van de serverruimte die ze toch overhadden. Het is tegenwoordig goed voor $250 mrd omzet. Daar hadden beleggers destijds niet van durven dromen.

Stel, u heeft dat aandeel per ongeluk op de top van de markt gekocht, in december 1999. Ondanks deze ‘miskoop’ heeft u toch nog een mooie 15,8% rendement per jaar gemaakt. Over zo’n lange periode betekent dit dat uw vermogen dan 35 keer zo groot is geworden. Dat klinkt prachtig, zeker achteraf. Maar bedenk wel dat de koers tussentijds met 94,4% daalde. Weinig beleggers kunnen tegen zo’n daling. Ik weet er één: Jeff Bezos. En hij is dan ook een van de rijkste mensen ter wereld geworden.

Al die mooie AI-vergezichten zijn leuk, maar uiteindelijk moeten ze wel realiteit worden. Ik heb dan toch een voorkeur voor een mooie stabiele dividendstroom. Of, zoals Rockefeller ooit zei: ‘Do you know the only thing that gives me pleasure? It's to see my dividends coming in’. Mmm, als je dat zo leest klinkt meneer Rockefeller eigenlijk wel heel zielig. Een beetje arm zelfs.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom is het eigenlijk een probleem? Ik las in de Volkskrant een prachtige metafoor. De stroommarkt is als de aardbeienmarkt. In de zomer heeft iedereen met een volkstuintje aardbeien in overvloed. Onder de aardbeiensalderingsregeling kun je die allemaal bij de groenteboer inleveren. En in de winter, als niemand aardbeien heeft, kun je ze daar ook weer ophalen, tegen dezelfde prijs. Zo gaat het nu ook met zonnestroom.

Dat was één van de redenen om deze regeling te laten bestaan. ‘Een overheid die de spelregels verandert tijdens het spel, dat is gewoon niet eerlijk’, aldus meneer Kops van de PVV. Nou, meneer Kops, iedereen die zonnepanelen op zijn dak legde, wist dat de salderingsregeling op een gegeven moment zou verdwijnen. Dat het financieel niet leuk is, is een ander ding.

Eén van de grote nadelen is dat er nu geen stimulans is om efficiënt met dat overschot om te gaan. Ik ga nu natuurlijk geen accupakket kopen om die zonne-energie op te slaan. Het kost de overheid ook een hoop geld door het gemis aan energiebelasting. Demissionair klimaatminister Jetten rekende uit dat dit grapje €2,8 mrd tot en met 2030 zou gaan kosten. Waar gaat dat geld vandaan komen? Bezuinigen op de zorg, op het onderwijs, op het openbaar vervoer? Ik ben benieuwd waar de populistische partijen voor kiezen.

Bovendien is deze subsidie ook niet meer nodig. Door de enorme toename is de prijs sterk gedaald, waardoor zonnepanelen een terugverdientijd van slechts zeven jaar hebben. De prijs wordt bepaald door vraag en aanbod. Als je het marktmechanisme uitschakelt, krijg je uitwassen. Dat zagen we eerder met de subsidies voor hybride SUV’s. Die auto’s werden tweedehands vooral aan het buitenland verkocht. Daar gaat je milieuwinst.

Het leert ons hoe de toekomst er uit ziet onder een populistisch regime. Allemaal gratis bier en leuke dingen voor de mensen. Maar gratis bier bestaat niet, iemand moet er voor opdraaien. Ik stel voor dat de kiezers die op deze populistische partijen hebben gestemd dit rondje van 2,8 miljard gaan betalen. Want als er gratis bier wordt uitgedeeld, wil ik ook dat het écht gratis voor mij is.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Asset allocation, oftewel het bepalen in welke beleggingscategorie je het beste kunt beleggen, is wat ik doe in het dagelijkse leven. We wilden natuurlijk wel weten waarom we de prijs hadden gewonnen. Want van je fouten kun je leren, maar als je wat van je successen kunt opsteken, is dat mooi meegenomen. Volgens de jury kwam dat vooral omdat veel concurrenten begin 2023 onderwogen in highyieldobligaties zaten. Dat zaten wij ook, maar deze positie hebben we op tijd gesloten.

Begin 2023 wist iedereen zeker dat we in een recessie zouden komen. Dan moet je niet in risicovolle highyieldobligaties beleggen. Dat zijn immers de bedrijven die in een recessie het eerst in de problemen komen. Die recessie kwam er echter niet, en dus deden highyieldobligaties het prima. Daar hadden wij dus geen last meer van.

Maar de belangrijkste verklaring was onze overweging in emerging markets debt. 2023 werd vooral door de houding van de centrale banken in de opkomende markten een bijzonder jaar. Die centrale banken zijn gewend om met hoge inflatie om te gaan. Als zij te hard stijgt, weten zij als geen ander dat je als de wiedeweerga de beleidsrente moet verhogen.

Dat zijn ze daar gewend en dus deden verhoogden ze daar veel eerder dan de ECB of de Fed. Die dachten dat die inflatieschok tijdelijk zou zijn. Daar kregen ze uiteindelijk wel gelijk in. Alleen kwamen er nog een paar schokken overheen en voor je het wist zat je in een mini loon-prij spiraal. Hoewel, mini, de Duitse vakbond voor de bouwindustrie heeft net een looneis van 21% neergelegd. Dat noem ik geen mini meer.

Omdat de centrale banken in de emerging markets veel eerder de inflatie bestreden met renteverhogingen, konden ze ook weer snel verlagen. En dat is natuurlijk goed voor obligaties. Als de korte rente, waar centrale banken over gaan, daalt, trekt dat ook de lange obligatierente mee naar beneden. Daarom deden deze obligaties het beter dan de rest. Vooral in Oost-Europa en in Zuid Amerika zagen we dat fenomeen.

Toch bijzonder dat landen als Polen, Hongarije, Brazilië en Colombia vooruitlopen op de centrale banken in de westerse wereld. Misschien een idee dat Jerome Powell van de Fed en Christine Lagarde van de ECB proberen te leren van de successen van deze centrale bankiers. Want dat is toch fijner dan leren van je eigen fouten.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij elkaar heeft ze daarmee al ruim $1 mrd verdiend. Ze heeft een enorme schare fans, de Swifties, en aangezien ze erg anti-Trump is, sluit ik niet uit dat haar opmerkingen nog invloed gaan krijgen op de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november. 18% van de kiezers zegt de kandidaat te steunen die Taylor Swift ook steunt.

Als kiezer zou ik ook naar de verkiezingsprogramma’s en de geloofwaardigheid van de kandidaten kijken. Maar wat mevrouw Swift zegt geeft blijkbaar meer doorslag. Ongetwijfeld zullen aan de andere kant de Trump-fans niet meer naar haar concerten gaan.

Maar, terug naar de economie. Dit enorme succes geeft aan hoeveel de gemiddelde Amerikaanse consument snakt naar entertainment, na corona. De dienstensector loopt prima. De restaurants zijn vol. De inkoopmanagersindices voor de dienstensector laten een veel zonniger beeld zien dan die in de productiesector. Een van de redenen voor dit verschil is dat de consumenten wel even genoeg spullen hebben gekocht. Ze gaan dus van dingen kopen naar plezier. Daarom zie je nu ook de autoverkopen terugvallen.

Dat was ook terug te zien in de inflatiecijfers van afgelopen tijd. Sommige producten worden zelfs goedkoper, zoals tweedehands auto’s. Hertz verkoopt zijn voorraad Tesla’s bijvoorbeeld met grote korting. Een Tesla van 2 jaar oud kun je nu voor $18.000 kopen. Niet voor niets moet Hertz een kwart miljard afschrijven op zijn autovloot. De goedereninflatie staat dus onder druk. Maar de diensteninflatie is er nog volop.

Even terug naar Taylor Swift. Ik kwam een oude advertentie tegen uit 2007. Toen kostte een kaartje nog $20. Oké, toen was ze ook nog niet zo bekend. Binnenkort treedt ze in Nederland op. De kaartjes kosten nu €220. Ik sla even over. Als meer concertbezoekers dat doen, daalt de vraag vanzelf en normaliseren de prijzen weer. Of zoals het gezegde onder economen luidt: het beste recept tegen hoge inflatie is hoge inflatie, want uiteindelijk zorgt dat voor vraaguitval. Je hoeft niet naar dat concert. Hoewel veel Swifties daar ongetwijfeld anders over denken.

Al met al zal deze All American Girl in 2024 weer een enorme invloed op de Amerikaanse economie en maatschappij hebben. En dat alleen omdat ze een paar leuke liedjes zingt. Misschien gaat het toch nog een wrede zomer voor Trump worden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de olieprijs stijgt, dan gaat de prijs aan de pomp snel omhoog, maar bij een daling gaat hij maar langzaam naar beneden. Ophef alom. Het ESB-artikel spreekt over pomphouders, dus we kunnen Shell niet de schuld geven. Dat is nou weer jammer. Het is natuurlijk veel makkelijker om boos te worden op een grote oliemaatschappij dan op de pomphouder op de hoek. Ik gun hen die paar centen per liter, want ze gaan het nog moeilijk genoeg krijgen met al die elektrische auto’s.

Het feit dat dit met chocoladeletters op de voorpagina van de populaire kranten stond, geeft aan hoe gevoelig de benzineprijs bij de consument ligt. Niet voor niets komt nog regelmatig de boosheid over het kwartje van Kok bovendrijven. Wist u dat deze ‘tijdelijke’ belastingverhoging in 1991 werd doorgevoerd?

In de Verenigde Staten is de gevoeligheid nog groter. Consumenten zijn allergisch voor inflatie en de benzineprijs is een poster child van inflatie. Het staat immers op grote borden langs de weg en je moet regelmatig tanken. Dat is gelijk een van de verklaringen waarom de Amerikanen het weer wat zonniger inzien. De inflatie daalt, de benzineprijs daalt, dus wordt de consument wat blijer. Afgelopen zomer stond het vertrouwen nog op een dieptepunt; alleen begin 1980 was het nog lager. In beide gevallen was het dal tijdens de inflatiepiek.

Het maakt overigens nogal wat uit voor welke partij je stemt. De economische situatie is volgens de Republikeinen dramatisch, en die ontstond direct toen Joe Biden tot president werd verkozen. Bij de Democraten was precies omgekeerd. En we hebben het over dezelfde economie. Toch bijzonder, dat je oordeel afhangt van de politieke bril die je ophebt.

Naast de lagere inflatie is er nog een andere reden voor het toenemende optimisme onder consumenten: het zogeheten wealth effect. Als je aandelenportefeuille sterk stijgt, voel je je rijker en geef je meer uit. Die beleggingen zijn nu goed voor maar liefst 25% van het totale vermogen van consumenten. Dat is bijna een record. En op zich ook zorgwekkend. Stel dat de aandelenmarkt ooit een keer daalt.

Voor Biden komt het allemaal mooi uit. Sowieso is de economische groei onder hem stukken hoger dan onder zijn voorganger Donald Trump, ook als je de covidcrisis niet meerekent. Dat is bijzonder, zeker gezien de enorme stijging van de rente waar Biden mee te maken had. Trump weet daar uitstekend de aandacht van af te leiden, dus wordt Biden daar in de peilingen niet voor beloond. Maar gelukkig voor hem wordt dat vertrouwen dus nu wat beter. En dat gevoel wordt door de harde feiten van benzineprijzen en aandelenkoersen ondersteund. Gezien de sterke fluctuaties in deze prijzen is die steun wel wat onstabiel.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu denken veel beleggers dat centrale banken het beleggingsjaar gaan bepalen. Uit de recentste enquête van Bank of America onder grote beleggers blijkt dat maar liefst 52% daarvan denkt dat de centrale banken de grote stimulans van de aandelenmarkt in 2024 gaan worden. Ik vind dat vreemd, want dat hebben we net al in het afgelopen kwartaal gezien.

In oktober ging de markt uit van een Fed-rente eind 2024 van 4,8%. Nu is deze renteverwachting bijgesteld naar 3,9%. Er zijn dus al zes renteverlagingen ingeprijsd, terwijl de Fed dit jaar slechts negen keer vergadert. Aan die extreme daling ligt een combinatie ten grondslag van meevallende inflatiecijfers en een Fed-voorzitter die tijdens de decembervergadering onverwacht over renteverlagingen begon. We weten nog altijd niet waarom hij opeens zo’n draai maakte. Let wel, zes verlagingen is net zo veel als in 2008. Maar toen stond de economie op het randje van de afgrond.

De geldmarkt gaat dus van een recessie uit, anders heb je geen zes renteverlagingen nodig. Maar ik denk dat de Fed heel wat voorzichtiger gaat zijn. Nu denk ik dat al een tijdje en heb ik voorlopig het gelijk aan mijn zijde, maar blijft dat ook zo? Oftewel: hoe zou ik in 2024 ongelijk kunnen krijgen?

Ik kan een scenario bedenken waarbij de Fed ergens in het tweede kwartaal de eerste verlaging doorvoert. De markt zal daarin een bevestiging zien dat er nog veel meer en veel snellere verlagingen komen. Een dergelijk scenario hebben we al gezien bij de centrale banken in de emerging markets, met name in Oost Europa en Zuid-Amerika. Die waren sneller met hun renteverhogingen dan de Fed en de ECB en nu ook sneller met verlagen. En bij deze verlagingen zie je dat de markten nog enthousiaster anticiperen op nog meer van dergelijke stappen.

In de afgelopen dagen gooide Fed-gouverneur Christopher Waller al wat koud water op deze oververhitte verwachtingen. Hij vond drie renteverlagingen wel genoeg. En alleen als de inflatie daadwerkelijk daalt, zal er worden verlaagd.

2024 wordt inderdaad een jaar waarin de centrale banken de stemming bepalen. Maar gezien het grote enthousiasme waarmee de markt op een sterke daling in de rentes rekent, eindigt dat waarschijnlijk weer in een teleurstelling. Nou ja, beter dan een bloedneus.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De belangrijkste koersverkruimelaar is de daling van Chinese aandelen. Een paar jaar geleden was dat land nog goed voor bijna 40% van de totale MSCI Emerging Markets Index. De koersen gingen er zo enorm hard omlaag dat de weging nu nog maar 23% is. Concurrent India zit China op de hielen met een weging van 17%. Taiwan volgt met 16%, Zuid-Korea met 13% en Brazilië met 6%. Die landen deden het allemaal prima, het was China dat de boel naar beneden trok.

Vanwege die slechte performance gooien veel beleggers de handdoek in de ring. We zien de laatste tijd een enorme uitstroom uit emerging markets-beleggingsfondsen. Een jaar geleden werd daar nog juist veel geld ingestopt, omdat Chinese aandelen sterk zouden gaan profiteren van de heropening van de economie na de strenge coronalockdowns. Dat leert eens te meer dat de gemiddelde belegger graag aandelen koopt die gestegen zijn en verkoopt als de koersen gedaald zijn. Laat ik een tip geven; als je rijk wilt worden met beleggen moet je juist laag kopen en hoog verkopen. Niet andersom.

Waarom doen die Chinese aandelen het dan zo slecht? Als eerste dus omdat het economisch herstel in de periode na corona er niet kwam. Maar ook de steeds toenemende spanningen tussen de Verenigde Staten en China vormen een oorzaak voor de dramatische underperformance. Het heeft veel Amerikaanse beleggers wat schuw gemaakt voor Chinese aandelen. Wat als de spanningen echt uit de hand lopen, wil je dan als Amerikaan nog wel in Chinese aandelen beleggen? Wordt dat niet als een soort landverraad gezien? Zeker als Donald Trump straks weer president is. Dan komen die gevluchte Amerikaanse beleggers waarschijnlijk helemaal niet meer terug. Ik weet dat het misschien een beetje overdreven klinkt, maar ja, alles is overdreven in de politiek vandaag de dag.

Daarom is de stembusgang in Taiwan van komend weekend zo belangrijk. Het voornaamste punt in die verkiezingen is de relatie met China. Sommige kandidaten willen meer afstand, andere willen juist meer toenadering, om een oorlog te voorkomen. Je weet niet hoe China gaat reageren op de verkiezingsuitslagen.

Genoeg risico in de emerging markets dus. Een schrale troost is dat China beurstechnisch steeds meer een lichtgewicht wordt. Je zou soms hopen dat dat geopolitiek gezien ook zo was.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eerst een terugblik op 2023. Men was toen erg terughoudend. De experts dachten dat de AEX-index dat jaar op 726 punten zou eindigen. Er zou een recessie komen in zowel de US als in Europa. Logischerwijs zouden de winsten dan onder druk komen te staan. Daardoor verwachtte men vooral in het eerste halfjaar lagere koersen. Die recessie kwam er niet, nou ja, heel lichtjes in Europa en de dalende koersen kwamen er al helemaal niet. De verwachtingen waren dus veel te somber.

Qua aandelenkeuzes zaten de experts juist erg goed. Het lijstje met verwachte toppers dat bestond uit ASML, Philips, ING, Adyen en ASM, liet een stijging van maar liefst 40% zien. Vooral Philips was een gewaagde keuze, maar leverde toch een koersstijging van 57% op. De floppers daarentegen gingen met slechts 18% omhoog. Dat waren bedrijven als Unibail, Arcelor, Exor en Randstad. De beste expert had Besi als topper en Prosus als flopper gekozen. Een combinatie die goed was voor een plus van 150%.

Voor 2024 zet men weer heel voorzichtig in. De gemiddelde verwachting voor waar de AEx eindigt is 804 punten, een plus van slechts een paar procent. De mediaan, het getal waarbij de helft van de verwachtingen erboven ligt en de helft er onder, is 825. Dus ook voor 2024 weer veel terughoudendheid.

De redenen zijn divers. Er komt een enorme golf met verkiezingen aan. De eerste zijn in Taiwan, volgende week al. Bovendien hangen er voortdurend donkere wolken van mogelijke geopolitieke spanningen boven de markt. Ook de extreme rentedaling in de afgelopen twee maanden vond men een beetje teveel van het goede. Die rente kan komende tijd wel weer omhoog.

Bij de aandelenkeuzes van 2024 staat ASML voor de zoveelste keer bovenaan. Daarna volgen DSM, NN en Adyen. Deze zijn in 2023 achtergebleven. Bij de 2024 flopaandelen staat Philips met kop en schouders bovenaan. De experts denken dat het aandeel veel te hard is opgelopen, terwijl de problemen nog niet zijn opgelost. Na Philips volgt Besi. Dit aandeel is in 2023 al 141% gestegen. Een beetje overdone, vinden de experts. En na Besi volgen ArcelorMittal, Randstad, IMCD en Heineken.

De conclusie is simpel, ook 2024 wordt weer een aandelenjaar van niks tot weinig. Maar ja, dat dachten de experts over 2023 ook. Dat bleek achteraf erg mee te vallen. Persoonlijk denk ik dat ze dit jaar wel gelijk krijgen. Maar dat dacht ik vorig jaar ook, dus...

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia en Tesla zijn samen zo groot dat ze ruim 17% van de totale wereldwijde aandelenindex (de MSCI ACWI) uitmaken. De overige 2939 bedrijven zijn goed voor 83%. Dus van iedere €100 die er in een wereldwijd indexfonds gaan, wordt er €17 belegd in deze zeven bedrijven. Hoezo, maximale spreiding in een wereldaandelenindex?

Bloomberg heeft tegenwoordig zelfs een Magnificent Seven-index. Deze index is dit jaar met 112% gestegen. Nvidia, waar een jaar geleden nog bijna niemand over sprak, steekt daarbij met kop en schouders boven de anderen uit: +234%.

Dit soort cijfers tarten iedere fantasie en beleggers zouden weleens last van hoogtevrees kunnen krijgen. Maar een echte belegger kijkt niet alleen naar prijzen, maar ook naar wat je ervoor terugkrijgt. De onderliggende winsten zijn ook flink gestegen. De gemiddelde winst per aandeel van het groepje ging dit jaar met 89% omhoog. Oké, ook hier neemt Nvidia een groot deel voor zijn rekening. Dit is dan ook het enige bedrijf dat echt megawinsten maakt door de AI-hype. Nvidia levert de gereedschappen, de chips. Tijdens de goldrushes waren het ook de verkopers van pikhouwelen, schoppen en goudpannen die het meest en het makkelijkst geld verdienden. Zonder de Nvidia-superwinsten waren de winsten van de Magnificent Seven ‘maar’ 42% hoger. Prachtig hoor, maar het staat niet in verhouding tot de koersstijging.

Grofweg de helft van die magnifieke koerswinst komt van hogere winsten en de andere helft van hogere waarderingen. En hogere waarderingen komen en gaan als eb en vloed. Als we wat dieper in die mooie winsten duiken, blijkt dat ze vooral gedreven worden door een flink winstherstel bij Amazon en Meta. Bij de grootste twee, Apple en Microsoft, gaan de winsten nauwelijks omhoog. Bij Tesla gaat de winst zelfs flink naar beneden. Tesla heeft een sterke prijsconcurrentie in de elektrische auto-industrie aangewakkerd en heeft daar nu zelf veel last van. Bovendien hangt bij de bedrijven die groot zijn in sociale media, nog altijd de donkere wolk van strengere regelgeving boven hun bedrijfsmodel.

Nee, 2023 was een prachtig jaar voor een belegging in de Magnificent Seven, maar besef dat een groot deel van uw koerswinsten zijn gebaseerd op hogere waarderingen in de hoop dat deze bedrijven superwinsten gaan maken met AI. Zoals u weet is hoop geen strategie en zeker geen beleggingsstrategie.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorzaak van deze stijging is een mix van veel optimisme over wat kunstmatige intelligentie (AI) gaat brengen, een aantal meevallende inflatiecijfers en een voorzitter van de Federal Reserve die tijdens de laatste rentevergadering nog wat extra olie op het vuur gooide. Zelf zetten de Fed-leden drie verlagingen in de zogeheten dot plot. In die puntenwolk staan al hun renteverwachtingen met stippen ingetekend. De Fed gaat dus de rente verlagen zonder dat er een economische noodzaak is. Gewoon voor de zekerheid, net zoals in 1995 en in 1998. Dat klinkt ook logisch met een werkloosheid van slechts 3,7%, een loongroei van 4% en dalende inflatie.

De Fed zegt dan wel drie verlagingen, maar de markt hoort zes. Tenminste, die zitten momenteel in de markten ingeprijsd voor heel 2024. Als je zes renteverlagingen verwacht, ga je uit van een flinke recessie. Mr. Market verwacht blijkbaar dat de Fed flink moet ingrijpen om te veel economische schade te voorkomen.

De enorme rentedaling op de obligatiemarkt geeft dat ook aan. Een daling van ruim 1% in slechts twee maanden tijd komt vrijwel nooit voor. Alleen tijdens crises, zoals die in 2020 of de grote financiële crisis van 2008. Nu is de rentedaling er wel, maar de crisis niet.

De extreme beweging is ook te verklaren door de hedgefondsen. Die gokten eind oktober nog op een rentestijging. En nu op een rentedaling. Deze partijen hebben daarom massaal obligaties gekocht en dat zorgt voor hogere koersen en dus een lagere rente.

Aandelenbeleggers zijn optimistisch, maar op heel andere gronden. Natuurlijk vinden die een rentedaling wel fijn. Vandaar dat ze nu maar liefst twintig maal de verwachte winsten voor Amerikaanse aandelen betalen. Twee maanden geleden was dat nog zeventien. Maar in tegenstelling tot de obligatiebeleggers verwachten zij juist wel een heel goede economie. De komende twaalf maanden gaan de Amerikaanse bedrijfswinsten met 11,4% stijgen. Dat is in historisch perspectief veel. Gemiddeld ligt de verwachte stijging net iets onder de 10%. Voor een dergelijke winsttoename moet de economie wel een beetje flink groeien. Het is niet voor niets dat ze massaal geld in aandelen stoppen. De instroom in S&P 500-indexfondsen was niet vaak zo groot.

Het lijkt dus erg op een Goudlokje-scenario. Beleggers geloven graag in sprookjes. Alles lijkt perfect. Totdat de grote boze wolf langskomt. De alles-rally is eigenlijk een alles-is-perfect-rally. En als alles perfect moet zijn, is de kans op tegenvallers het grootst.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de afgelopen maanden zijn Signa’s party planners, jagers en het personeel van de privéjets ontslagen. Dan schieten de tranen je in de ogen. Niet vanwege het medelijden met deze werknemers, maar vooral van dit soort uitspattingen op bedrijfsniveau. Natuurlijk kan een bedrijf in theorie goed lopen als het dit soort fratsen uithaalt, maar in de praktijk is het vaak een teken dat het management niet meer met beide benen op de grond staat. De herinnering aan de ondergang van woningbouwcorporatie Vestia komt bovendrijven. Ook daar richtte één iemand met een te groot ego immense schade aan. De maatschappelijke gevolgen zijn nog altijd zichtbaar. Woningbouwcorporaties zitten nog immer op de blaren.

Signa zou wel eens de kanarie in de kolenmijn kunnen zijn. Komende tijd moeten er flink wat schulden van onroerendgoedbedrijven worden afgelost en geherfinancierd. Banken zijn uitermate terughoudend om ze nieuw krediet te verschaffen. Dat betekent dat deze bedrijven mogelijk panden gedwongen moeten verkopen en dat drukt de prijzen weer.

Genoeg ellende in de onroerendgoedmarkt dus. Toch schieten de koersen van beursgenoteerde onroerendgoedaandelen omhoog. In slechts zes weken tijd zijn de belangrijkste Europese onroerendgoedindices met 30% gestegen. Dat klinkt vreemd gezien alle ellende in die sector.

Maar dat is het voordeel van de beurs. Beleggers wisten allang van die narigheid en die zat dus al in de koersen verwerkt. Ondanks de scherpe koersstijging van de afgelopen maand, staan deze aandelen nog altijd 40% onder de precoronatop. De laatste koersstijging komt vooral door de rentedaling. Onroerendgoedaandelen zijn uitermate rentegevoelig. Deze koersbewegingen zijn een prachtig voorbeeld dat de beurs toch een uitermate efficiënt systeem is om alle factoren supersnel in de prijs te verdisconteren.

Ik zie bij grote beleggers steeds meer voorkeur voor niet-beursgenoteerde beleggingen. Want dan heb je geen last van koersfluctuaties. Toegegeven, Mr. Market heeft soms wel wat weg van iemand met een bipolaire stoornis, maar dat is nog altijd beter dan je ogen sluiten voor de werkelijkheid. Voordat je het weet, heb je uit vrees voor bewegende koersen een belang in een niet-beursgenoteerd onroerendgoedbedrijf met een ceo met een ego van hier tot Tokio. Dan maar wat koersfluctuaties in je portefeuille.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mijn verwachting op een hogere olieprijs was gebaseerd op de verhoudingen van vraag en aanbod. De luchtvaart gebruikte toen nog steeds 2 miljoen minder olievaten per dag dan voor de coronaperiode. Na corona wilde iedereen weer op vakantie, dus dat zou voor een sterke toename van de vraag zorgen. Mensen wilden inhalen wat hij of zij aan vakanties hadden gemist. Het aantal vliegbewegingen is nu zelfs groter dan voor de pandemie uitbrak. Dus die vraag kwam er wel, maar het prijseffect niet.

Ook de heropening van de Chinese economie zou voor een sterke vraag impuls zorgen. Dat viel tegen. De Chinezen hebben nooit een coronaspaarpotje gehad. Dus toen ze uit de lockdown kwamen, hadden ze ook niets extra’s om uit te geven, wat wij in de westerse wereld wel hadden.

Daarnaast ging ik er van uit dat de VS hun strategische olievoorraden weer zouden aanvullen. Maar de Amerikaanse president Joe Biden, die flink wat olie had verkocht om de olieprijs te drukken, heeft dat tot op heden nog steeds niet gedaan. Dus ook deze verwachte vraag kwam er niet.

En als laatste verwachte ik een recessie in de VS en in de eurozone. Daar zouden we dan tegen het einde van het jaar weer uit zijn. Een betere economie betekent meer vraag naar olie. Die recessie kwam er niet. Sterker nog: pas nu zien we langzamerhand de vooruitzichten voor de Amerikaanse economie verbleken. Dat is dan ook gelijk de belangrijkste verklaring voor de lagere olieprijs in de afgelopen maanden. En de bescheiden productiebeperking van de Opec+ is niet genoeg om de prijzen omhoog te houden.

De argumentatie van mijn vriend destijds was simpelweg dat de olieprijs overbought was. Sentiment wint het vaak van de fundamenten, vooral op korte termijn. Ik heb nog eens teruggekeken wat de consensus toen was. De grote zakenbanken gingen uit van een olieprijs van $93 eind 2023. Dat zou een stijging van 27% zijn geweest. De consensus was dus al heel erg optimistisch. Ik had beter moeten weten.

Op moment van schrijven hangt het erom of ik mijn weddenschap verlies of niet. Nu verwachten de Amerikaanse zakenbanken een prijs voor een vat Western Texas olie (WTI) van $85 eind 2024. Dan weet u dat alvast, mocht u ook een weddenschap willen aangaan.

Maar uh, een fles wit was het toch? Of ben ik in de war met WTI?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daarnaast vind ik het ook heel bijzonder dat je op zo’n leeftijd nog in het management van een van de grootste beursgenoteerde bedrijven van de S&P 500 zit. Het geeft duidelijk aan dat als je doet wat je leuk vindt en je bent er nog toe in staat, je eigenlijk nooit met pensioen hoeft.

Wat weinigen weten, is dat Munger eigenlijk de belangrijkste motor achter het succes van Berkshire Hathaway was. Warren Buffett was het vaakst in het nieuws, maar Munger was een succesvollere belegger voordat ze samen gingen werken. Buffett hanteerde voor die tijd de beleggingsstijl ‘cigar butts’, waarbij je goedkope afgedankte bedrijven koopt, in de hoop dat ze meer waard worden. De strategie is vergelijkbaar met het oprapen van een bijna opgerookte sigaar die nog één goede haal overheeft.

Mungers strategie was er een van goede bedrijven kopen tegen een redelijke prijs en daar lang op blijven zitten. En als er eens een correctie kwam en je had je huiswerk goed gedaan, kon je deze bedrijven nog goedkoper kopen. Door zijn beleggingssucces heeft hij Buffett ook bekeerd.

Berkshire Hathaway heeft sinds 1978, toen Munger toetrad, een rendement van 20% per jaar gemaakt. Als je toen $1 mln had geïnvesteerd, zou dat nu $3,7 mrd waard zijn. Omdat Munger in de loop van zijn leven zoveel aan goede doelen heeft weggegeven, was zijn vermogen ‘maar’ $2,6 mrd. Zijn kompaan Buffett bezit $97 mrd. Maar jaloezie heeft hij afgezworen in zijn leven. Daar word je niet gelukkiger van.

Naast zijn beleggingslessen gaf Charlie Munger ook veel levenslessen. Om een paar bijzondere op te sommen: Hoe kun je een goede vrouw vinden? Door je zo te gedragen dat je een goede vrouw verdient. En probeer iedere dag een beetje wijzer te worden dan toen je opstond. Vandaar dat hij zo slim was. In honderd jaar ben je heel wat keren uit bed opgestaan.

Mocht u zich op een regenachtige zondagmiddag vervelen (en dat soort dagen zijn er genoeg), lees dan eens wat van de management letters van Berkshire Hathaway door. Die staan vol met dit soort wijze lessen. En heel wat anders dan het gebruikelijke management blablabla dat u bij een normaal beursgenoteerd bedrijf vindt. Nee, er mogen best wat meer Charlie Mungers in het bedrijfsleven rondlopen. En ook daarbuiten overigens.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toch behoorde Argentinië vroeger tot de rijkste landen ter wereld, net als de Verenigde Staten. ‘Zo rijk als een Argentijn’, luidde ooit een Frans gezegde. Tegenwoordig is het land afgedaald tot nummer 21 op de wereldranglijst. De economie van de VS is nu ruim dertig keer groter. Het verschil is het populisme van de Peron-beweging. Populisme is er vooral goed in de economie op korte termijn te stimuleren door cadeautjes te geven, maar de rekening komt altijd later. Italië in de jaren zeventig en tachtig is daar ook een goed voorbeeld van. Na veertig jaar zit men nog steeds met de schuldenellende.

In Argentinië moest het dus anders en koos de bevolking voor een populist van de andere kant, eentje à la Donald Trump. Opvallend is dat je als trumpiaan blijkbaar een raar kapsel moet hebben. De nieuwe president wil het mes in het overheidsapparaat zetten. Vandaar dat Milei campagne voerde met een kettingzaag - alles voor de beeldvorming. Diverse ministeries en de centrale bank worden afgeschaft. De Argentijnse peso wordt vervangen door de Amerikaanse dollar als betaalmiddel. Dat belooft interessant te worden. De Amerikaanse Fed bepaalt dus voortaan het monetaire beleid in Argentinië, maar die kijkt natuurlijk alleen naar de Amerikaanse economie.

Na de verkiezingen schoten de aandelenkoersen omhoog. Ook beleggers denken: alles beter dan de huidige situatie. Maar bedenk dat deze enthousiaste beleggers slechts financiële toeristen zijn. In andere markten heb je langetermijnbeleggers. Het verleden heeft geleerd dat dat geen goede strategie is in Argentinië. Deze beleggers zijn in no time weer verdwenen als blijkt dat het Milei-beleid ook niet werkt.

Argentinië leert dus dat populisme op korte termijn een leuk feestje geeft, maar op lange termijn is het een economisch drama. Ik ken geen voorbeelden waar het goed is afgelopen. De economie en de maatschappij kunnen best wat klappen hebben, dat hebben we wel in de VS onder Trump gezien. Maar als het lang genoeg doorgaat, bezwijken deze fundamenten. Leuk al dat gratis bier, maar de rekening komt altijd. En voordat u het weet, kiest u uit ellende voor een man met een raar kapsel, een leren jasje en een kettingzaag.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Powell kijkt tegenwoordig ook naar de super-kerninflatie. Daar wordt naast voeding en energie ook nog het effect van de huizenmarkt uitgehaald, zoals wij ook in Europa naar de inflatie kijken. Dat doet de Fed omdat de daling van de huizenprijzen met grote vertraging in de cijfers terechtkomt. Een centrale bank stemt zijn monetaire beleid af op de inflatie die wordt veroorzaakt door vraag en aanbod. En dan heeft het inderdaad weinig zin om naar de huizenprijzen van een jaar geleden te kijken. Die super-kerninflatie was overigens ook lichtjes gedaald, naar 3,7%.

Na deze cijfers denken beleggers zeker te weten dat de inflatiehobbel achter ons is. De markt gaat nu al uit van vier renteverlagingen door de Fed volgend jaar. Blijven dromen zou ik zeggen. Dat gaat veel langer duren. Als je nog maar net zo’n enorme inflatiehobbel achter de rug hebt, zal de Fed lang wachten totdat hij echt zeker weet dat de geldontwaarding weer onder controle is.

Beleggers mogen dan tevreden zijn, consumenten zijn dat zeker niet. Die zijn uitermate gevoelig voor prijsstijgingen. Er is dan ook een hoge correlatie tussen het consumentenvertrouwen en de inflatie. Nu de inflatie daalt, zou dat vertrouwen dus weer moeten stijgen. Maar nog steeds hoor je veel geklaag dat die daling wel leuk is, maar lagere inflatie betekent nog steeds prijsstijgingen.

Feitelijk klopt dat. Sommige mensen willen dat de prijzen terug naar het precoronaniveau gaan. Dan kunnen ze lang wachten. Dat gaat niet meer gebeuren. En eigenlijk is dat maar goed ook. Want in de tussentijd zijn de lonen ook flink gestegen. Dus als de prijzen zouden dalen, zou er ook een daling van de lonen moeten komen. Daar zit niemand op te wachten. Het is bovendien een bekend psychisch fenomeen dat mensen snel gewend zijn aan een salarisstijging, maar de prijzen van vroeger nog lang onthouden. Ja, vroeger was een biertje nog twee gulden.

Op sociale media zie ik veel vingers wijzen naar overheden en centrale banken als veroorzakers van deze inflatie. Maar goed, stelt u zich eens voor dat er tijdens de coronacrisis geen steun was gegeven. Dan zou de uitval van de vraag een dramatisch effect op de economie hebben gehad. Dat we een inflatiehobbel hebben gekregen is een vervelend bijeffect. Maar wel veel beter dan een complete ineenstorting van de economie. Dan maar een beetje inflatie.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Laten we eerst eens beginnen bij de stelling dat de spaarrente te laag is. Dat klopt. Deze man had het over ING. Daar is de spaarrente 1,25% op bedragen boven de €10.000. Als je je geld aan de Nederlandse staat geeft tot half januari, krijg je 3,4%. Dat is dus bijna drie keer zo veel. Maar goed, zo’n obligatie valt bij de fiscus onder beleggingen, dus mag je er gelijk 2% aan belasting over betalen. Dan houd je na een hoop gedoe netto hetzelfde over. Zie ook mijn column Sparen is dom.

Dus ja, banken geven een belachelijk lage rente. Maar de argumentatie was dat banken een maatschappelijke instelling zijn. Uh, nee. Banken zijn in het bezit van de eigenaren, de aandeelhouders en die hebben genoeg reden tot klagen. Het rendement op het eigen vermogen is belachelijk laag. Ik heb het even bij ING gecheckt: gemiddeld 7% over de afgelopen vijf jaar. Bij een ‘gewoon’ bedrijf zouden aandeelhouders allang hebben aangedrongen op verkoop aan een of andere private-equitypartij.

Dat lage rendement is ook wel logisch. Banken moeten veel kapitaal aanhouden, want we willen geen bankencrisis meer. Banken betalen gewone winstbelasting, maar daarbovenop ook nog een bankenbelasting ,en straks nog extra bankenbelasting. Daarnaast moeten ze nog kapitaal inleggen voor het depositogarantiestelsel en hebben ze enorme kosten door de controle op witwaspraktijken.

Daarom moet je op lange termijn ook niet in banken beleggen. Het aandeel ING is de afgelopen twintig jaar 55% bij de brede Europese index achtergebleven. De man op de radio klaagde dat ING €3,5 mrd teruggaf aan de aandeelhouders door middel van een aandeleninkoop. Zo kan je tenminste het rendement op eigen vermogen nog een beetje opkrikken. Die €3,5 mrd is eerder een doekje voor het bloeden.

En in de tijd dat de ECB-rente negatief was, berekenden ze dat voor kleine spaarders niet door. Ze legden er dus geld op toe. Nu verdienen ze wat meer en loopt iedereen gelijk te miezemauzen

Dus ja, de banken geven een belachelijk lage rente. Dan kan je klagen en zeuren, maar niemand dwingt je om je spaargeld daar aan te houden. Je bent gewoon zelf te lui om het naar een normaal renderend alternatief te brengen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel beleggers schuiven dit seizoensbeleggen onder het hoofdstuk wichelroedelarij. Dat is mooi. Hoe minder beleggers denken dat dit seizoenseffect bestaat, hoe langer de werking ervan. Onderzoek van de New York Fed toonde aan dat het vooral komt omdat de dagen in deze periode snel korter worden. Daar worden beleggers niet vrolijker van. En sombere beleggers kopen geen aandelen. Daarna wordt dat verlies weer ingehaald.

Veel beleggers denken in 1-factormodellen. De beurs gaat gemiddeld in november omhoog, dus moet je in november kopen. Maar de werkelijkheid is een stuk complexer. De aandelenmarkt is eerder een 1000-factormodel. En niet alle factoren wegen even zwaar.

Een van de zwaar wegende zijn de winsten. Logisch, op lange termijn zijn winsten de voornaamste reden waarom je aandelen koopt. Als de winsten stijgen, wordt het bedrijf meer waard. Andere beleggers zijn daarom bereid om meer te betalen voor uw aandelen. Maar op korte termijn betalen die beleggers soms veel te veel of veel te weinig voor de winststroom.

Of, zoals Benjamin Graham, de leermeester van Warren Buffett, het zei: ‘Meneer Markt is een man die iedere dag aan je deur verschijnt. Hij biedt aan om aandelen te kopen of te verkopen. Soms biedt hij ze te goedkoop aan als hij heel erg somber is, soms veel te duur als hij enthousiast is. Aan u de keuze om daar op in te gaan of niet. Morgen is hij weer terug.’

Daarom is er zoveel focus op de publicatie van de winstcijfers. Het geeft een kleine aanwijzing over de richting aan de winsten. Het huidige winstseizoen is wel oké. Er was in Europa op een daling van 13% gerekend, maar tot dusverre is dat ‘slechts’ -7%. Toch reageren de koersen daar niet echt op. Bedrijven met slechte cijfers worden hard afgestraft, bedrijven met goede cijfers worden slechts matig beloond. En, misschien wel belangrijker, de verwachtingen voor het vierde kwartaal worden neerwaarts bijgesteld.

De cijfers zijn dus wel goed, maar de verwachtingen gaan niet omhoog. Ondanks de koersdalingen blijven aandelen daardoor duur. Maar misschien is het goed om toch een beetje met het seizoen mee te bewegen. De statistieken zijn nu in uw voordeel.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Meloni wil namelijk €24 mrd extra uitgeven om de economie te stimuleren. En hoe stimuleert ze de economie? Met belasting verlagen en met het verhogen van de uitkeringen en de salarissen van ambtenaren. Daarbovenop komt nog eens €13 mrd extra aan rentebetalingen vanwege de gestegen rente. Ach, als je al €2700 mrd aan staatsschuld hebt uitstaan, maakt het ook niet meer uit.

En zo komt Italië weer een stapje dichter bij een schuldencrisis. Er komt een moment dat beleggers beseffen dat deze situatie onhoudbaar is. De ECB zag dat al een tijdje geleden aankomen en heeft daarom bij voorbaat het TPI-instrument klaargezet. To Protect Italy, tenminste, zo hebben beleggers het vertaald. Daarmee kan de ECB extra Italiaanse obligaties kopen als de rente van dat land te ver oploopt.

Uit een rondgang onder beleggers blijkt dat men verwacht dat de ECB dit instrument zal inzetten bij een renteverschil tussen de Duitse en Italiaanse obligaties boven de 2,50%. Dat is nu iets boven de 2,00%.

Het probleem is dat Frankrijk steeds meer op een tweede Italië gaat lijken. De overheidsschulden in percentage van de economie, zijn er van alle eurolanden het snelst gestegen. En ook Frankrijk komt met plannen om de staatsschuld verder op te laten lopen. Recentelijk kwam de regering met een subsidie voor huizenkopers, omdat woningen zo duur zijn.

Ik vraag me weleens af of deze politici ook zo met hun eigen huishoudportemonnee omgaan. Gelukkig komen er nieuwe Europese begrotingsregels aan. De Maastricht-regels gaan naar de prullenbak. Tja, als je je niet houdt aan de oude regels, dan verzin je toch gewoon nieuwe? Helaas is daar in Nederland in het huidige verkiezingsgeweld totaal geen aandacht voor.

Voeg daar bij het feit dat anti-Europapartijen een steeds grotere stem krijgen. De AfD (extreemrechts en anti-Europa) is nu bijvoorbeeld de tweede partij in Duitsland. En die willen echt niet voor de Italiaanse schulden opdraaien.

Ik voerde deze discussie met een Engelse collega in de kroeg (na het werk). Hij is een fervent bremainer, dus antibrexit. Maar als hij de Europese financiële en politieke situatie van nu beziet, lijkt het een treinramp in slowmotion. Je weet dat dit een keer fout gaat. Hij sluit niet uit dat de Britten over een jaar of tien terugkijken en dan blij zijn dat het Verenigd Koninkrijk uit deze politieke wanorde is gestapt. Ik ben bang dat dit zomaar eens een realistisch scenario kan worden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het betekent waarschijnlijk ook dat ik sindsdien veel te veilig heb belegd en dus te weinig rendement heb gemaakt. Als je de kranten van toen erop naslaat, werden er diverse triggers en oorzaken gegeven. Zoals de Palestijnse opstand. En het feit dat aandelenkoersen al zolang aan het stijgen waren, dat een correctie niet kon uitblijven. Een andere verklaring vond men in het strakke monetaire beleid van de Fed na het Louvreakkoord. Daardoor daalde ook de geldhoeveelheid en dat is meestal een teken dat er een recessie aankomt. De trigger werd gevonden in de automatische handelssystemen. Als je het niet weet, kun je altijd de computer de schuld geven.

Zo te zien is zelfs achteraf verklaren niet altijd even makkelijk. Zou er morgen een crash komen, dan zou je ook nu bijna al deze verklaringen kunnen noemen. Ik kijk liever naar de fundamentele oorzaken van de crash. En die waren simpel, de rente steeg in rap tempo. Hij stond begin 1987 op 7% en vlak voor de beurscrash op 10%, terwijl tegelijkertijd de waardering van aandelen steeg. Aandelenbeleggers stonden erbij en keken ernaar. Tot het moment dat men het vertrouwen verloor en er paniek uitbrak.

En ook nu zien we weer een stijgende rente plus hoge waarderingen. Het geeft mij een beetje een 1987-gevoel. Maar aangezien u in deze column al genoeg sombere verhalen leest, zal ik het proberen van de positieve kant te benaderen. In 1987 stond de rente 10% en nu nog niet op de helft. En nu worden de winsten en de waarderingen gedreven door de Magnificent 7, de grote techfondsen, zoals Apple, Meta en Amazon. Daar blijven de winsten almaar stijgen, wat de economie ook doet. Of het nou een recessie wordt of een softlanding-scenario. Tenminste, daar gaan beleggers nu van uit. Maar goed, voorlopig worden de Amerikaanse winsten ietsje omhoog bijgesteld. Hoe je het ook wendt of keert, dat is positief.

Het belangrijkste verschil is misschien wel de risicopremie. Dat is het verschil op het verwachte rendement op aandelen en op obligaties. In 1987 daalde die van +1% naar -3%. Nu van +3% naar +1%. Dus nee, 2023 is geen 1987. Maar bedenk wel, de geschiedenis herhaalt zich nooit precies, maar rijmt wel. Dus ik sluit een lightversie van 1987 toch niet uit. Hè, ben ik toch weer somber. Maar misschien hoort dat er wel een beetje bij, op Beurscrash Day.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de afgelopen maanden schoten de rentepercentages extra hard omhoog. Achteraf had iedereen een verklaring: de sterke Amerikaanse economische groei, de stijgende olieprijs, of de stijging van de dot plot, de puntenwolk met de renteverwachtingen van de Fed-leden. Wie die dot plot-verklaring aanhoudt, moet wel heel goede ogen hebben, want de verschillen waren amper zichtbaar.

De mooiste verklaring vind ik de stijging van de term premium. Veel mensen moesten eerst even googelen wat de term premium precies inhoudt. Het is de premie die je op tienjarige obligaties ontvangt, in vergelijking met tien éénjarige leningen na elkaar. Er zijn diverse diepgaande studies met allerlei enorme modellen over gemaakt, maar die bieden geen toegevoegde waarde. De term premium is namelijk helemaal geen verklaring, maar het gevolg van vraag en aanbod.

En daar is wel het een en ander in veranderd. Zo zullen Amerikaanse banken niet zoveel staatsobligaties meer kopen. Sommige regionale banken hadden er te veel van op hun balans staan, wat leidde tot de bankencrisis dit voorjaar. Ook de Chinese overheid is met de huidige geopolitieke spanningen niet zo happig meer om te kopen. En de grootste opkoper, de Amerikaanse Federal Reserve, zit nu eerder aan de verkoopkant. Geen QE (quantitative easing) meer, maar QT (quantitative tightening).

Ook aan de aanbodzijde is het nodige veranderd. De Amerikaanse overheid moet gigantische bedragen lenen: $4500 mrd in de komende twaalf maanden. Maar het was allang bekend dat de financiën daarvan uit de hand lopen. Zie ook mijn column van augustus: Garantie op 150% koerswinst. De tekorten van de VS gaan nu zelfs die van Italië voorbij. Dan heb je het wel heel bont gemaakt.

De afgelopen maand is het voor de markt opeens een probleem geworden. Ik blijf het bijzonder vinden dat een bestaand probleem opeens wordt ontdekt en dan pas een issue is voor beleggers.

Maar wat nu? Het is een goede beleggingsstrategie om in een bearmarkt te kopen. Maar houd er rekening mee dat koersen altijd nog verder kunnen dalen. Op Amerikaanse staatsobligaties ontvangt u nu een mooie 4,6% rente. Maar of het echt een goede langetermijnbelegging is? Het geruzie onder Amerikaanse politici, de enorme staatsschuld van $33.500 mrd en het continue begrotingstekort van 6% geven duidelijk aan dat deze Treasury's geen risicoloze belegging meer zijn.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In mijn onderzoek ben ik ver gegaan, heel ver. Als eerste heb ik diverse Birkenstock-winkels bezocht. Het hoge prijsniveau in vergelijking met concurrenten was bijzonder. De echte Birkenstock-fan zal direct wijzen op de superieure kwaliteit. Hetgeen ik door eigen ervaring wens te betwijfelen.

Maar alsof dat niet genoeg was, ben ik ook naar de film Barbie geweest. Dat was een unieke ervaring. Ik was letterlijk de enige man in de zaal. Mocht u zich afvragen wat die film met deze emissie te maken heeft: Birkenstock is door Barbie een hype geworden onder fashionista’s. Binnen een paar dagen waren alle roze Birkenstocks uitverkocht.

In mijn vorige column stipte ik al even aan dat ook Birkenstock waarschijnlijk toegevoegd gaat worden aan de lange reeks met IPO-teleurstellingen. Ook als je verder onderzoek doet dan alleen winkels en de barbiefilm bezoeken, ziet het er niet goed uit. De verkoper, een private-equityfirma (het eerste alarmsignaal), wil een beurswaarde van €8 mrd zien. Dat is ongeveer tweemaal het bedrag wat die er in 2021 voor heeft betaald. Een bijzonder aantrekkelijk rendement in slechts twee jaar tijd (tweede alarmsignaal).

Het lijkt erop alsof het bedrijf met stoom en kokend water naar de beurs toe moet. Logisch: nu is de barbiehype er, straks niet meer (alarmsignaal 3). De waardering is meer dan stevig te noemen. Als Birkenstock eenzelfde waardering krijgt als vergelijkbare bedrijven, zoals Crocs en Dr. Martens, dan kom je op een bedrijfswaarde van €2 mrd tot €3 mrd uit, en geen €8 mrd. Waarschuwingssignaal 4.

Het merk zou nog verder kunnen groeien. Maar het heeft al een enorme groei achter de rug. De gemiddelde Amerikaanse klant heeft thuis 3,6 paar Birkenstocks staan. Het verzadigingspunt lijkt mij dichtbij. Zeker als de Amerikaanse consument het toch wat moeilijker gaat krijgen. Waarom zou je dan nog een vierde paar Birkenstocks willen kopen.

En waarom wil Birkenstock eigenlijk naar de beurs? Mag ik even een quote laten horen? 'The company's aim to raise its global profile while still retaining its roots in Germany.' Dit is duidelijk investmentbankonzintaal en daarmee het vijfde alarmsignaal.

Is er dan geen enkel scenario te bedenken waarin een belegging in dit aandeel wel een succes zal worden? Ik kan het in ieder geval niet bedenken. Misschien is dat mijn gebrek aan fantasie. Dat is waarschijnlijk volledig verdampt na het zien van de barbiefilm.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vooral beurslievelingen, zoals Alfen, Just Eat Takeaway, Flow Traders en Galapagos, hebben flinke klappen gekregen. Nu zien we bij beurslievelingen vaker grote koersbewegingen. Eerst loopt iedereen achter elkaar aan, maar als deze aandelen eenmaal uit de gratie vallen, is de koersdaling extra groot. De overwaardering loopt er dan uit. De genoemde aandelen zijn daar uitstekende voorbeelden van.

Een slimme belegger kijkt niet teveel naar de koers, maar vooral naar wat voor waarde hij ervoor terugkrijgt. Die waarde van de bedrijven is vooral in de winstgevendheid te vinden. Bij de AEX-aandelen zien we dat de koersen en de winsten in lijn zijn gestegen. Beide zijn 5% hoger. De koersen in de Midkap zijn dus met 11% gedaald, maar de winsten stegen met 8%. Dat klinkt als een aantrekkelijke combinatie. De Midkap heeft daardoor een bescheiden waardering van 10,6 maal de verwachte winst.

Volgens de theorieboekjes verdient u op langere termijn meer met kleinere bedrijven. Dat heeft een logische verklaring. Grote beleggers laten deze aandelen links liggen omdat er te weinig liquiditeit is. Dat verklaart waarom ze relatief goedkoop zijn. En als je voortdurend goedkopere aandelen koopt, terwijl de winst gewoon doorgroeit, komt het wel goed met dat rendement. En als die kleintjes succesvol zijn en groot worden, dan zullen die grote beleggers die aandelen ook kopen en zo de waardering omhoog stuwen. Dat levert een extra bonus op. Maar zoals u ziet kan een langetermijnstrategie weleens op korte termijn even niet werken.

Aan de andere kant van het spectrum heb je de grote aandelen. Deze zijn erg duur, vooral de zogenaamde Magnificent Seven: Apple, Microsoft, Google, Amazon, Meta, Tesla en Nvidia. Gemiddeld staan deze op 28 maal de verwachte winst. Deze hoge waardering hebben ze vanwege de grote AI-belofte. Straks gebruikt iedereen AI. En vooral de grote zeven zullen hiervan profiteren. Het doet me toch wel erg aan de grote internet belofte van 2000 denken. En u weet hoe dat is afgelopen is.

Langzamerhand daalt het realisme bij beleggers in. Ja, de waardering van Amerikaanse aandelen is hoog en de sterk gestegen rente biedt een aantrekkelijk alternatief. Als de grote aandelen dalen, zullen de kleintjes gewoon mee naar beneden gaan. Maar als die koersdaling eenmaal is geweest en u zoekt dan naar koopjes, zou ik toch eens op de kleintjes letten. Want wie het kleine niet eert ...

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De beursintroductie van Arm was zorgvuldig georkestreerd. Eerst werd er een aantal succesvolle klanten gebeld of ze mee wilden doen, zoals Apple, Nvidia en Amazon. Als dergelijke bedrijven meedoen, dan moet het wel goed zijn, is de gedachte die ze bij beleggers in het hoofd willen planten. De ingelegde bedragen zijn voor deze bedrijven kleingeld, maar dat maakt voor het verhaal niet uit.

Een ander hoofdstuk uit het boek Hoe krijg ik een succesvolle IPO is melden dat er veel meer vraag is dan aanbod. Eerst gaf Arm aan dat er vijf keer zoveel vraag was, een paar dagen lager was dat tien keer. Daarna staat in datzelfde boek dat je de koersrange moet verhogen. Vervolgens meldt je dat de inschrijving eerder sluit vanwege de grote vraag.

Al deze berichten schreeuwen stuk voor stuk dat de beursintroductie een succes is. Je moet er nú bij zijn, anders mis je de boot. Beleggers die geen stukken toegewezen kregen, kopen dan alsnog op de aandelenmarkt. Daardoor schiet de koers omhoog en voilà: de IPO is een succes.

Er valt trouwens wel wat af te dingen op dat succesverhaal. Na de eerste ronkende krantenkoppen over de koersstijging bij de introductie, zakte de koers van zowel Arm als Instacart weg. Dat beeld zien we vaker. De openingswinst krijgt alle aandacht, de glijvlucht daarna is niet zo nieuwswaardig.

Overigens werd een beperkt percentage naar de beurs gebracht. Slechts 10% van de Arm-aandelen is geplaatst, de rest houdt grootaandeelhouder SoftBank aan. Dus je kan dat eerste kleine plukje heel goedkoop in de markt zetten, want de meeste aandelen heb je nog. NB: SoftBank kocht vlak voor de beursintroductie voor $60 per stuk Arm-aandelen van zijn eigen Vision Fund en betaalde daarmee een stuk meer dan de emissieprijs. Hoezo succesverhaal?

Bij de Birkenstock-introductie moest ik nog even denken aan een ander episch schoenenmerk, Dr. Martens. Ook daar was de beursintroductie een succes. De koers was na de beursintroductie £5, inmiddels staat hij op £1,45. En dat in anderhalf jaar tijd.

Al deze teleurstellingen werden in 2002 uitvoerig beschreven in een onderzoek van Jay Ritter. De eerste dag een koerssprong, en daarna een lange teleurstellende periode van underperformance. Als ik naar de huidige opwinding over IPO’s kijk, is er niets veranderd. Tja, als je niet leert van je fouten, ben je gedoemd ze te herhalen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zo was er de ISM-index. Die inkopersindex geeft al sinds 1948 aan waar het heen gaat met de economie. En met zo’n lang trackrecord heb je enig recht van spreken. Ook uit de yieldcurve, het verschil tussen de Fed-rente en de tienjaarsrente, bleek duidelijk dat we zware economische tijden tegemoet zouden gaan. En de yieldcurve heeft altijd gelijk gehad.

Wat men even vergat is dat de voorspeltijd weleens erg lang kan zijn. En dat is nu niet anders. De yieldcurve geeft al bijna een jaar lang aan dat we een recessie in gaan. Het grappige is dat de yieldcurve ook de coronarecessie aankondigde en die kwam er dan ook. Niet dat het iets met de yieldcurve te maken had, maar het trackrecord bleef daardoor intact.

Nu moet je je nooit laten verblinden door een enkele indicator en stoppen met zelf nadenken. Er zijn ook wel wat factoren op te noemen waarom het dit keer anders is. De arbeidsmarkt is nog erg krap. En de rentegevoeligheid van de Amerikaanse economie is een stuk minder geworden. Daardoor hebben de renteverhogingen van de Fed minder effect. Veel Amerikanen zijn zo slim geweest om de rentevastperiode van hun hypotheek te verlengen. Dus ook al stijgt de rente flink, je hebt er geen last van als je je hypotheek voor tien jaar hebt vastgezet. Alleen wordt wel een huis voor nieuwe kopers onbetaalbaar en dat raakt uiteindelijk de economie.

Vandaag de dag is de consensusverwachting van een keiharde recessie voor de Amerikaanse economie veranderd in een softlandingscenario. Gezien de stellige overtuiging die iedereen had dat er een recessie zou komen, weet u nu hoeveel die consensusmening waard is.

Ik kan u aanraden om eens naar de LEI te kijken, de Leading Economic Indicator van de Conference Board. Hier hebben alle knappe koppen van die board over nagedacht. Het is een combinatie van tien indicatoren die allemaal een uitstekend track record hebben. Acht van de tien staan op rood. Alleen de aandelenmarkt (ja, die voorspelt de economie ook) en de werkeloosheidsuitkeringsaanvragen staan nog op groen. Aandelenbeleggers komen er ook nog wel achter. Die zitten nu nog in het softlandingkamp, maar als ze er eenmaal achter zijn, dan is LEIden in last.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

AI biedt dus mogelijkheden. Dus als je AI zou laten beleggen, zouden er toch briljante rendementen uit moeten komen? Bloomberg-onderzoeker Matt Levine heeft de rendementen van dertien beleggingsfondsen onderzocht die beleggen op basis van een algoritme. Alle dertien bleven ze hopeloos achter bij de brede index, vooral omdat ze niet meededen met de hele AI-hype. Dus AI gelooft er zelf niet in. Misschien omdat het algoritme het sentiment van de gemiddelde belegger onderschat, al kan het natuurlijk ook uiteindelijk toch gelijk krijgen.

Een andere manier om AI te benaderen, is om je geld gewoon in een of meerdere AI-aandelen of -fondsen te stoppen. Als lezer van het FD wist u dat natuurlijk al in een vroeg stadium, dankzij mijn column Ai AI.

Natuurlijk wordt u nu gezien als de financiële goeroe. U was er vroeg bij, al was het met maar met een paar honderd euro. In welk aandeel of fonds u precies had moeten stappen, dat heb ik destijds niet verteld, dat bleek nog erg moeilijk te zijn. Achteraf weten we dat u al uw geld in Nvidia had moeten stoppen. Het aandeel steeg met 232%. Maar achteraf is een koe in de kont kijken.

Ook onze eigen Besi (+90%) en ASM International (+92%) surften mee op de hype. Het leek van te voren logisch dat ook Microsoft tot de toppers zou behoren, maar dat aandeel ging ‘slechts’ 39% omhoog. Dat klinkt veel, maar het techbedrijf staat daarmee onderaan het lijstje van de zogeheten Magnificant Seven: Apple, Microsoft, Amazon, Google, Nvidia, Tesla en Meta.

Als je het niet weet, zou de meest logische keuze een indexfonds zijn geweest. Ik heb vier indexfondsen gevonden die beleggen in het AI-thema, en in elk daarvan is natuurlijk Nvidia opgenomen. Dan zit je wel goed zou je zeggen, maar het tegendeel blijkt waar: de vier fondsen deden het allemaal dramatisch slechter dan de S&P 500. Twee staan zelfs in het rood over de afgelopen drie jaar. De conclusie is dat je wel een briljant idee kan hebben, maar dat je bij de uitvoering ervan toch nog volledig de plank kan misslaan. Beleggen blijft toch een beetje moeilijk, ook al krijg je hulp van een algoritme.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De obligatie wordt de ‘Van Peteghem-bon’ genoemd, naar de Belgische minister van Financiën. Iedere politicus met een beetje ego wil zijn of haar naam ergens aan verbonden hebben. Er was ooit eerder een vergelijkbaar project: de 'Leterme-bon'. Daarmee werd €5,7 mrd opgehaald. Toen was het vooral een schreeuw om hulp, Belgische spaarders hadden geld genoeg en de Belgische overheid zat in een crisis.

Een belangrijke verklaring voor het huidige succes is dat het een eenmalige uitgifte is. Je kan nu een belastingkorting krijgen, dus als je niet toeslaat, mis je de boot. Dat werkt altijd erg goed in marketing, het is nu of nooit.

De Belgische banken schreeuwen intussen moord en brand. Men vindt het valse concurrentie. Menig Belg zal daar hartelijk om lachen. De banken hebben het zelf uitgelokt met hun lage spaarrente. Diverse banken verhogen snel hun rente of bieden soortgelijke obligaties aan. Ze zijn veel te bang hun spaarklanten voorgoed kwijt te raken als die eenmaal de smaak van het beleggen hebben geproefd. Nu kan die hogere rente dus opeens wel.

Ook in Nederland bieden banken te weinig spaarrente en zou de minister van Financiën iets dergelijks kunnen doen. Een 1-jarige staatsobligatie uitgeven, met hetzelfde belastingtarief als op een spaarrekening. Maar goed, Sigrid Kaag heeft weinig behoefte om populair te worden.

Nederlanders met een bescheiden vermogen kunnen ook gewoon met hun spaargeld een dergelijke obligatie kopen. De vermogensvrijstelling is €114.000 per stel. Kopen zij voor bijvoorbeeld €100.000 aan 1-jarige Nederlandse staatsobligaties, dan krijgen ze opeens 3,12% rente. Dat is een verschil van ongeveer €2000 per jaar vergeleken met een spaarrekening. En je hebt minder kredietrisico dan bij een bank. Het enige nadeel is dat je geld voor een heel jaar vaststaat. Maar als je echt in geldnood zit, kan je de obligatie altijd weer verkopen.

Nederlanders met een vermogen boven de vrijstelling — dat zijn toch 2,5 miljoen huishoudens — kunnen het ook doen, maar mogen 2% belasting aftikken. Dan hou je minder over dan op een spaarrekening. Voor hen loont simpel sparen, ook al worden ze door de banken afgeknepen. Dankzij de Belastingdienst, maar ja, leuker kunnen ze het niet maken. Of wel, mevrouw Kaag?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alleen ontvangt u die koerswinst pas in 2120, als de lening wordt afgelost. De beleggers die deze obligatie op 140% hebben gekocht zullen wel een beetje zuur kijken. Maar ja, bij een koers van 140% was het effectieve rendement op deze obligatie 0,37%. En die 0,37% krijgen ze ook, als ze maar wachten tot 2120.

Wie het wel leuk vindt, is de Oostenrijkse staat. Die is blij dat ze die superlage rente heeft vastgezet. De lening hoeft pas in 2120 te worden afgelost en in de tussentijd hoeft slechts 0,85% rente te worden betaald.

Oostenrijk heeft daardoor relatief weinig problemen met de oplopende rente. De gemiddelde looptijd van zijn staatsschuld is 12,6 jaar. Dat is vrij lang in internationaal perspectief. De Nederlandse staatsschuld heeft een kortere gemiddelde looptijd van slechts 9,5 jaar. Daardoor hebben de Nederlandse staatsfinanciën flink last van de gestegen rente.

In de Verenigde Staten is het nog veel erger. De gemiddelde looptijd van de uitstaande schuld is daar slechts 7,7 jaar. In 2024 moet er $2600 mrd worden afgelost. Dat moet dan tegen een flinke hogere rente worden geherfinancierd. En hoe meer de Amerikaanse overheid aan rente moet betalen, hoe groter het overheidstekort. En dan moeten ze nog meer lenen.

Bovenop die herfinanciering moeten ze natuurlijk ook nog het lopende tekort financieren. Dit jaar komt de Amerikaanse overheid grofweg $2000 mrd tekort. Je vraagt je af welke beleggers al die schuld gaan kopen. Chinese en Japanse beleggers hebben er niet zoveel trek meer in. En voorheen kocht de Federal Reserve veel staatsschuld op, maar die is zijn balans nu ook aan het afbouwen.

Dit is een probleem dat tot ongelukken gaat leiden. Voordat u in paniek raakt, besef dan twee dingen. Allereerst: in Japan loopt de schuld al decennialang op en niemand vindt dat een probleem. Ten tweede: toen ik op de middelbare school zat, werd de Amerikaanse staatsschuld al als groot probleem gezien. Dat moest wel tot ongelukken leiden. We zijn ruim veertig jaar verder en er is nog niets gebeurd. Sterker nog, de schuld is alleen maar verder opgelopen.

Maar op een dag komt er een Minsky-moment, een plotselinge omslag na een stabiele periode. Anders gezegd: het gaat goed totdat het fout gaat. We zijn veertig jaar dichter bij dat omslagpunt gekomen. Nee, dan zitten de Oostenrijkers er een stuk relaxter bij. Ook al geven ze een garantie op 150% koerswinst.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daarnaast zie ik in de Verenigde Staten een fiscale afgrond opdoemen. Afgelopen jaren heeft de overheid de economie flink gestimuleerd, wat met corona ook wel nodig was. Maar dat is nu klaar. Ook de stijgende rentelasten gaan voor de diverse overheden een last worden.

En als laatste ben ik wat pessimistisch over de winsten. Het tweede kwartaal was nog prima, maar de inflatie daalt en de stijging van de loonkosten loopt nog even door. Dat is niet goed voor de winstmarges.

Gelukkig vind ik nu Michael Burry aan mijn zijde. Hij is bekend van het doorprikken van de krediet/huizenbubbel in 2008. Daar is zelfs een film over gemaakt: The Big Short. Nu denkt hij dat aandelen flink gaan dalen en heeft naar schatting voor $42 mln aan putopties gekocht, met een onderliggende waarde van $1,6 mrd. Vooral dat laatste bedrag werd door veel media opgepikt en menig belegger is er van geschrokken. Al is Burry’s trackrecord wat betreft beursvoorspellingen niet bepaald om over naar huis te schrijven. Sinds 2015 heeft hij al zeven keer een crash voorspeld. De S&P 500 schommelde in dat jaar rond de 2000. Nu staat hij op 4500.

Overigens gaat het te ver om Burry’s voorspelling zomaar bij het grofvuil te zetten. Allereerst deel ik zijn mening. En ten tweede: met zijn kredietbubbelvoorspelling was hij drie jaar te vroeg. Maar toen hij uiteindelijk gelijk kreeg, kreeg hij ook echt goed gelijk.

En u weet hoe het met voorspellingen van beursgoeroes gaat. Ze hebben nooit ongelijk, het duurt alleen nog even voordat de rest van de beleggers het snappen. Net als met Cassandra uit de Griekse oudheid. Zij voorspelde ook rampspoed, onder andere de val van Troje en haar eigen dood. Niemand geloofde haar, maar ze kreeg wel gelijk. Niet dat ze er veel aan had, maar toch.

Cassandra’s zijn door de tijden heen altijd populair geweest. Waarschijnlijk omdat de gemiddelde persoon eerder openstaat voor slecht nieuws dan voor goed nieuws. Dat zien we ook in de kranten terug.

Filosoof en econoom John Stuart Mill schreef al: niet de man die hoopt als andere wanhopen, maar de man die wanhoopt als andere hopen, wordt bewonderd als wijs man. En wie wil er nu niet gezien worden als wijsgeer. Nee, genoeg reden om nog even te blijven wanhopen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En terecht, je wilt alle mogelijke twijfel over integriteit voorkomen, want daarmee beschadig je zowel het bedrijf als jezelf. Of, zoals het gezegde luidt: geld kun je altijd weer terugverdienen, maar je goede reputatie kun je maar één keer kwijtraken. Overigens laten voorbeelden als de Amerikaanse oud-president Donald Trump zien dat in de politiek andere regels gelden. Maar vermogensbeheer gaat over vertrouwen. En om stemmen te trekken is vertrouwen tegenwoordig niet meer nodig.

Bij Cardano worden deze regels nu nog verder aangescherpt. Ik mag straks geen individuele aandelen bezitten. Wat ik heb mag ik houden, maar ik mag niets meer kopen.

Daardoor moet ik dus heel goed nadenken over hoe mijn portefeuille er voor de komende jaren uit gaat zien. Dat moet je natuurlijk altijd wel, maar beleggen wordt nu helemaal à la Warren Buffett. Zijn adagium luidt: de beste periode om aandelen in je portefeuille te houden, is voor altijd.

Het dilemma is dat ik niet zo positief ben over de beurs. Maar ik wil nog wel wat aandelen kopen nu het nog kan. En dan alleen maar in de bedrijven waar ik minimaal 5 à 10 jaar in wil blijven zitten. Diverse aandelen in mijn portefeuille hebben overigens zo’n periode al achter de rug.

Eigenlijk is het niet zo moeilijk. Je koopt alleen die aandelen waarvan je denkt dat ze het de komende 10 jaar goed zullen doen. Dat zijn de aandelen waar je een goede en stabiele winstgroei voor verwacht. En dat alles tegen een beetje redelijke waardering.

Dit is dezelfde strategie die de grootaandeelhouders van Beter Bed volgen. Die blijven ook gewoon in het bedrijf zitten nu het wordt overgenomen. Voor hen maakte de beursnotering toch niet zoveel uit. Als je zo’n groot belang hebt in zo’n illiquide aandeel, kun je er toch niet van af.

En als ik dan zo somber ben over de beurs, koop ik gewoon wat bescherming op indexniveau. Hoeveel mensen deze column ook lezen, ik kan niet de hele markt in beweging zetten. Dan resteren er nog wat aandelen waar ik alleen op kortere termijn optimistisch over ben. Daar leg ik dan gewoon een stoplossorder onder, die ik iedere keer een beetje naar boven bijstel. Oh, en nu wilt u natuurlijk weten welke aandelen er allemaal in mijn privéportefeuille zitten? Dat ga ik niet vertellen, want dat zou wel als marktmanipulatie kunnen worden opgevat. En dat wilde men juist voorkomen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar ik weet nog dat we een aantal jaar geleden bij een grote bank zaten en daar met de inflatiespecialist spraken. Na de meeting zeiden we tegen elkaar: 'Dat deze man nog een baan heeft!' Want er waren nauwelijks nog beleggers die in dit thema geïnteresseerd waren. Tegenwoordig is dat dus wel anders. De man werkt er nog steeds. Die zal wel een flinke inflatiecorrectie op zijn salaris hebben gehad.

Leuk, dat beleggers de trend belangrijk vinden, maar ze moeten wel bedenken dat centrale banken het uiteindelijke rentebeleid bepalen. Die kijken naast de trend ook naar het niveau en zolang ze dat te hoog vinden blijven ze voorzichtig. Rekent u maar op een lange pauze. Ze willen immers zeker weten dat alle zeven koppen van het inflatiemonster zijn afgehakt. De inflatie moet naar de 2%.

Sommige economen vinden dat een inflatiedoelstelling van 3% ook wel goed is. Als centrale banken echter hun doel van 2% loslaten, lopen ze het risico het vertrouwen van de markt te verspelen. De economen die betogen dat dat wel mee zal vallen hebben makkelijk praten langs de zijlijn. Maar wie moet de brokstukken lijmen, mochten ze toch ongelijk hebben?

Het heeft overigens niet zo veel zin om naar de verwachtingen van de ECB- en Fed-economen zelf te kijken. Die zitten er vaak naast. Dat geldt overigens ook voor de economen bij alle grote banken. Mocht u toch een indicatie willen hebben, kijk dan eens bij Truflation. Dit researchbureau kijkt naar de inflatie, maar dan met realtimeprijzen op basis van 10 miljoen datapunten. En ze maken iedere dag een update. Dat geeft een veel beter inzicht dan de officiële inflatiecijfers.

Een mooi voorbeeld is de woningmarkt. Die laat volgens de officiële Amerikaanse statistieken nog steeds een stijging zien. Maar marktdata geven aan dat er allang een afkoeling is. Als je deze marktcijfers in je berekening meeneemt, kom je aanzienlijk lager uit. Truflation komt dan zo op een prijsstijging van 2,1%, in plaats van de officiële 3%. Helaas berekent het deze data niet voor Nederland of de eurozone. Een kleine tip voor de ECB: sluit een contract af met deze partij en laat ze een dergelijke indicator maken voor de eurozone. Denk dan wel even na over welke inflatieclausule je in het contract zet. Truflation of wrongflation?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat zijn meme-aandelen precies? Memes zijn grapjes voor insiders. Dat zegt wel genoeg over de meme-aandelen. De speculanten zien deze aandelen als een grap. Let wel, de bedrijven waar we over spreken zijn wél echte bedrijven met echte werknemers. Een paar bedrijven hebben geprofiteerd van het feit dat ze een memesticker kregen opgeplakt. Gamestop heeft bijvoorbeeld van de enorme koersstijging gebruik gemaakt door aandelen uit te geven. Daarmee waren de balansproblemen opgelost.

Zo is het ook met Tesla gegaan. Veel partijen zaten short omdat Tesla zoveel schulden had. Maar toen de koers opliep heeft Tesla flink wat aandelen uitgegeven om de schulden af te lossen. En daarmee werd het bedrijf aantrekkelijker en ging de koers verder omhoog. Dit patroon zagen we vorige week ook bij online-autodealer Carvana. Het aandeel is vernegenvoudigd, terwijl het een aandelenuitgifte aankondigde. Bijzonder, want bij gewone bedrijven is een aandelenuitgifte negatief voor de koers. Als bestaande aandeelhouder moet je immers het bedrijf dan met nieuwe aandeelhouders delen. Jouw deel van de koek wordt kleiner.

Maar welke aandelen kunnen we de sticker meme geven? Dat is een interessante vraag. Het zijn vaak achterhaalde bedrijfsmodellen. Gamestop is daar een mooi voorbeeld van. Wie koopt er nog in een winkel videospellen? Daarnaast zijn het meestal bedrijven met veel schulden. Vandaar dat grote speculanten vaak flinke shortposities hebben. Dat laatste is vaak ook een voorwaarde om als meme-aandeel betiteld te worden. Een laatste kenmerk is dat ze populair zijn onder particuliere beleggers.

We kunnen ook gewoon kijken welke aandelen er in het Meme-indexfonds zitten. Dit indexfonds heeft de toepasselijke beursticker MEME. Het is een bijzondere portefeuille. Ik noem een paar namen: Coinbase, Carvana, Rivian en Lucid, Tesla en Robinhood. En natuurlijk de klassiekers AMC, Gamestop en Blackberry. De indrukwekkende stijging van het fonds dit jaar leert mij in ieder geval dat je veel kunt verdienen als je op tijd de speculatiegolven weet te timen. En dat er in sommige delen van de markt weer flink wordt gespeculeerd. Ik gebruik het graag als marktindicator. Hoe meer speculatie, hoe voorzichtiger je moet zijn. Historie leert dat dat niet de beste momenten zijn om te gaan beleggen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daarnaast is het plan van president Joe Biden voor het kwijtschelden van een groot deel van de studentenschulden door het hooggerechtshof afgeschoten. Voor veel Amerikaanse ex-studenten was dat een flinke schok. Eén op de drie ex-studenten rekende op kwijtschelding. Biden heeft nog wel een nieuwe wet gemaakt, maar die geldt voor een beperkte groep ouderen. Als je minimaal 20 jaar hebt betaald, wordt in de meeste gevallen het restant kwijtgescholden.

Die studentenschulden zijn dus wel een ding — 27 miljoen mensen met een totale studieschuld van meer dan $1000 mrd ($41.000 per persoon) moeten weer gaan betalen. Dus in 20% van de Amerikaanse huishoudens ziet men de uitgaven flink oplopen. Na drie jaar ben je dat niet meer gewend. Zakenbank Barclays berekende een 8 tot 9%daling van het beschikbare inkomen voor deze groep Amerikanen. Daarbij komen ook nog eens de hogere rentes op de autoleningen en credit cards. Het bekende gezegde luidt dat de Fed doorgaat met de rente te verhogen tot er iets in de economie kapot gaat. De vraag is, gaat de Amerikaanse consument kapot door deze schuldenlast? Ik hoor hier en daar al de eerste vergelijkingen met de krediet crisis van 2008.

Nee, ik denk het niet, maar het gaat wel pijn doen. De consumentenbestedingen zullen een flinke tik krijgen. De grote financiële crisis van 2008 was een ramp. Maar toen lag het schulden niveau van de consument een stuk hoger. Hypotheken waren toen 100% van het beschikbare inkomen. Tegenwoordig is dat nog maar 64%. Ter vergelijking: die studieschulden zijn 9%. Bovendien waren veel consumenten in de afgelopen jaren zo verstandig om hun hypotheekrente vast te leggen.

U gaat in de komende tijd in de Amerikaanse media ongetwijfeld veel zielige verhalen lezen van deze studenten. Maar goed, als je een schuld aangaat, moet je die ook terugbetalen. Want als de overheid het voor je oplost, betaalt uiteindelijk iedereen het.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik ben er wel blij mee, want deze grootgebruiker (@beursanalist) beseft heel goed dat hij geen klant is van Twitter, maar het product. Maar dit product is het wel even zat om door Elon Musk iedere keer een beetje meer te worden afgeknepen. Het succes van Threads geeft wel aan dat er blijkbaar meer mensen zijn die het wel even hebben gehad met de nukken van Musk. Het Twitter-verkeer in de VS laat dan ook een daling zien. Het is wel bijzonder om te zien dat iedereen nu naar het nieuwe product van de vorige Mister Evil rent. Een jaar geleden was Meta-baas Mark Zuckerberg nog de grote boeman.

Twitters klanten zijn de adverteerders. Ik kan me een paar redenen voorstellen waarom zij de concurrentie verwelkomen. Concurrentie is altijd goed. De advertenties die je nu op Twitter ziet, zijn van bijzonder lage kwaliteit. Het lijkt soms wel op teleshopping-tv. Daar wil je als adverteerder niet tussen staan. Bovendien weet Meta beter dan Twitter wat de adverteerders willen. Maar Meta wil voorlopig nog even geen advertenties. Ze gaan eerst eens kijken hoe succesvol Threads echt is. Dat lijkt mij een slimme langetermijnstrategie.

Ondanks het megasucces van Threads reageerde de koers van Meta nauwelijks. Ik kan me daar iets bij voorstellen. Dat het heel veel gedownload wordt, wil niet zeggen dat het ook een succes zal worden. Concurrent Mastodon was ook even populair. Van de Amerikaanse gebruikers hoor ik dat de beleving bij Threads toch anders is dan bij Twitter. Musk mag zijn platform dan wel als een dorpsplein zien, ik zie het meer als een vuilnisbelt waar je, als je goed zoekt, enkele pareltjes kunt vinden.

Alleen is het nu nog wachten tot wij er in Europa toegang toe krijgen. Meta zegt dat de regels in de EU te streng zijn om Threads te introduceren. Dat klinkt als afpersing: als jullie niet doen wat ik wil, krijgen jullie dit mooie nieuwe speeltje niet en de rest wel. Het lijkt me niet goed dat de EU daarvoor buigt. Het geeft eerder de normen en waarden van een bedrijf als Meta weer. Voor mij een teken dat de grote Amerikaanse technologiebedrijven eerder harder dan zachter moeten worden aangepakt.

Deze Twitter-fittie geeft wel duidelijk aan hoe belangrijk concurrentie is om naar boven te brengen wat het beste is voor de consument. En een sterke overheid die haar rug recht houdt en de consument beschermt.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Thames Water kampt al jaren met de gevolgen van achterstallig onderhoud, zoals waterlekkage, waterverontreiniging en milieuschade. Afgelopen week nam de ceo na slechts twee jaar al ontslag. En de gigantische schuldenlast van £16 mrd hangt als een zwaard van Damocles boven het bedrijf.

Om het achterstallig onderhoud aan te pakken, beloofden aandeelhouders £1,5 mrd te investeren. Daar is slechts £500 mln daadwerkelijk van overgeboekt. Daarbij komt nog dat de schulden gekoppeld zijn aan de inflatie. En aangezien die hardnekkig hoog is, lopen de rentelasten flink op.

Thames Water is een typisch geval van sprinkhanen private equity: een bedrijf volladen met schuld, te weinig investeren, geld overboeken naar de aandeelhouders en de maatschappij met de puinhoop achter laten. Dit is private equity van zijn slechtste kant.

In 1989 trok de Europese Commissie al eens ten strijde tegen de Britse regering om de kwaliteit van het drinkwater te normaliseren. Weet u nog dat een van de redenen voor de Britten om de EU te verlaten, al die vervelende EU-regels waren?

Overigens is het wel bijzonder om te kijken wie die private-equitypartijen zijn. Het is een buitengewoon setje. Als eerste zijn er diverse infrastructurele fondsen. Die zijn de laatste jaren erg populair onder grote beleggers. Vervolgens wat staatsfondsen, zoals die van China en Qatar. En dan nog een groepje pensioenfondsen, onder andere van de Britse universiteiten en British Telecom.

Ik geef toe, het klinkt erg populistisch, maar ik zou ervoor pleiten die uitkeringen terug te vorderen van deze sprinkhanen. Het is slechts een luchtballonnetje, dat net zoals al die ballonnetjes uit de Tweede Kamer waarschijnlijk juridisch niet uitvoerbaar is. Bovendien gaat de terugvordering dan ten koste van het vermogen van de pensioenfondsen. De gepensioneerden lijden er dus onder. Maar aan de andere kant, zij hebben ook van die bovenmatige uitkeringen geprofiteerd.

Een saillant detail is dat ook ABP aan dit sprinkhanengedrag meedeed. Het heeft net vorig jaar zijn belang à £170 mln verkocht. Pensioenfonds Zorg en Welzijn heeft nog steeds 2,2%. Als mijn linkse gedachten bewaarheid zouden worden, moeten ook ABP en PFZW de bovenmatige uitkeringen terugstorten.

Nu zijn de bedragen niet dusdanig dat het de pensioenuitkeringen zal raken. Wel geeft het duidelijk aan dat de wereld niet zwart-wit is. Wil je het roofkapitaal aanpakken, blijken opeens gepensioneerden de dupe.

Conclusie: het is altijd goed om naar het totaalplaatje, inclusief alle bijeffecten, te kijken voordat men zijn onderbuikgevoelens laat spreken.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bijzondere aan de huidige periode is dat het productiedeel van de economie al een tijdje schreeuwt dat het dramatisch slecht gaat, maar dat het met de service-industrie goed blijft gaan. Logisch, mensen hebben genoeg spullen gekocht in de coronaperiode en zijn daar wel even klaar mee. Ik heb vorige week een tweedehands reserveracefiets op Marktplaats gekocht. Ik schat dat de prijzen wel zo’n 30% lager zijn dan tijdens het hoogtepunt van de pandemie. Ook bedrijven zien minder vraag naar spullen. In de coronatijd hebben ze hun magazijn maximaal gevuld, omdat ze van alles tekort kwamen.

Die vraag valt nu weg. Momenteel wil men geld uitgeven aan leuke activiteiten. De eerder genoemde inkoopmanagersindices voor de service-industrie staan over het algemeen nog comfortabel boven het neutrale niveau van 50. Consumenten kunnen niet wachten om hun coronaspaarpotje uit te geven aan: terrasjes, vakanties en concertkaartjes.

Op de beurs is dat prachtig terug te zien. Iedereen heeft het over AI, maar het BEACH-thema is net zo winstgevend. BEACH staat voor: Booking, Entertainment, Airlines, Cruises en Hotels. Een voorbeeld: Royal Carribean staat dit jaar 105% hoger en is daarmee de op twee na grootste stijger van de hele S&P 500-index. Het moet alleen Nvidia en Meta voor zich laten. Een paar andere voorbeelden: Carnival +97%, Norwegian Cruise Line +60%, Delta Airlines +40%, Las Vegas Sands +22%, Wynn resorts +27% en ticketverkoper Live Nation Entertainment met +27%. Zelfs ‘onze eigen’ Air France-KLM is 41% gestegen.

Mocht u nog op deze rijdende trein, of varende boot zo u wenst, willen springen, bedenk dan dat de coronaspaarpotjes op enig moment leeg zijn. Wat blijft er nog van dit beleggingsthema over als iedereen klaar is met uitgeven en de harde realiteit onder ogen ziet?

Ik roep nog even de coronahype in herinnering. Doe-het-zelfzaken, tuincentra en verkopers van fitnessapparaten kenden uitstekende tijden. Kent u Peloton nog? In januari 2021 stond de koers op $167, nu op $7,50. Dit is ook de toekomst voor deze BEACH-aandelen. In het verleden waren vrijwel al deze subsectoren slechts matig winstgevend.

Oftewel: er is een tijd om naar het strand te gaan en er is een tijd om er weg te blijven. In de laatste service-PMI’s van afgelopen maand zijn al de eerste haarscheurtjes te zien. Tijd om de strandstoeltjes in te klappen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eén factor is dat beleggers blij zijn dat het einde van de renteverhogingen in zicht is. ECB-bestuurslid François Villeroy zei het deze week ook, we hebben het meeste wel gehad. Nou is dat een makkelijke uitspraak. In een jaar tijd zijn er acht renteverhogingen geweest, waardoor de ECB-rente 4% hoger staat. Het lijkt me stug dat er nog eens 4% bijkomt. Maar de korte rente is dit jaar dus alleen maar omhooggegaan.

Die stijgende koersen komen dus niet door een gunstige rentebeweging, want ook de rente op tienjarige obligaties is nauwelijks veranderd. Zijn het dan misschien de winsten? Nee, ook niet. De verwachte winst van de bedrijven in de MSCI World index is in euro’s gemeten een paar procent gedaald. En dan moet de recessie nog komen. Ik hoor steeds meer beleggers zich afvragen of die recessie er überhaupt wel komt.

De reden dat die recessie zo lang op zich laat wachten is dat veel consumenten nog steeds hun coronaspaarpotje aan het spenderen zijn. En zolang ze dat blijven doen, blijft de economie draaien. Maar dat spaarpotje is een keer op. Ik weet niet hoe consumenten gaan reageren als ze zien dat de bodem ervan in zicht komt. Van recessie-uitstel komt nog geen recessie-afstel.

Waar komen die gestegen koersen dan wel vandaan? Een belangrijke verklaring is de draai in het beleggerssentiment. Beleggingsexperts waren begin 2023 erg somber en er heilig van overtuigd dat het eerste halfjaar slecht zou worden. Ook indicatoren zoals de call/putratio en de enquête onder particulieren zien we duidelijk draaien van pessimistisch naar optimistisch.

Beleggerssentiment werkt als eb en vloed. Het komt en gaat. Ik kan u garanderen dat beleggers ook wel weer een keer somber gaan worden. Maar als u denkt daar makkelijk rijk van te worden, dan heeft u het mis. Ook al is er te veel optimisme op de beurs, het kan nog een flinke tijd aanhouden. In de loop van 1999 was al duidelijk dat de hype rond internet bubbelachtige vormen had aangenomen. Maar pas in september 2000 werd het hoogtepunt neergezet. Menig beursbeer lag toen al op apegapen.

Wie weleens een zandkasteel aan de vloedlijn heeft gemaakt, weet waar ik het over heb. Ook al ben je er zeker van dat het tij weer zal keren, bedenk dat zelfs het stevigste kasteel weggespoeld kan worden door een laatste golf. Dat geldt ook voor aandelen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu is er wel een Turks wonder gebeurd. Er zijn serieuze economische mensen aangesteld. Zo werd Mehmet Simsek minister van financiën. Hij belooft een terugkeer naar een normale economische politiek. Een gewaagde uitspraak in het huidige Turkse politieke landschap. Hij zegt daarmee immers dat het oude beleid niet deugde. Maar tegelijkertijd is het ook een teken dat Simsek genoeg krediet denkt te hebben om dit te kunnen zeggen.

Daarnaast is Hafize Gaye Erkan benoemd als nieuwe gouverneur van de Turkse centrale bank. Turkijewatchers zeggen dat ze goed is, maar van haar cv moet ze het niet hebben. Ze was voorheen co-ceo van First Republic. U weet wel, een van die Amerikaanse regionale banken die recentelijk omviel.

Een normale rente betekent dat de huidige rente flink zal stijgen. Dat zou de Turkse lira sterker moeten maken. Toch kelderde de munt met 16% sinds Erdogans recente herverkiezing. Alsnog een economisch wonder, maar niet een waar Erdogan op had gehoopt.

De belangrijkste verklaring voor de scherpe daling is dat de Turkse overheid nu zal stoppen met opkopen om de lira te steunen. Als je naar een grafiek van de lira kijkt, is die steun niet echt terug te zien. Het is één grote glijvlucht naar beneden. De enorme bedragen die met de opkoopacties gepaard gingen, waren dan ook niet meer dan een doekje voor het bloeden. En door dit beleid kwam de bodem van de Turkse schatkist al snel in zicht.

Een ander voorbeeld van desastreus populistisch beleid was de spaarrekening, waarbij de Turkse overheid je saldo beschermde tegen inflatie. Dat klinkt heel aantrekkelijk, zeker met die hyperinflatie in Turkije. Maar ja, het moet wel ergens van betaald worden. Dus óf hogere belastingen, en dan betalen Turken toch weer zelf de rekening, óf hogere staatschulden, en dan draaien hun kinderen voor de schade op.

Beleggers vrezen ook dat als het nieuwe beleid niet snel genoeg werkt, het economische dreamteam weer snel op straat staat. Maar voordat je een betrouwbaar economisch en monetair beleid hebt opgezet, ben je tientallen jaren verder.

Turkije geeft de rest van de wereld een wijze les. Ook autocraten kunnen niet achteloos met monetair en economisch beleid experimenteren. Dat leidt tot ongelukken, met grote schade voor de bevolking. Want wonderen, ook in de economie, gebeuren alleen in sprookjes.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de opmerkelijkste voorbeelden van dit moment is de boycot van Bud Light. Joe Sixpack laat dat biertje massaal links liggen, nadat transgender Dylan Mulvaney er een paar had ontvangen van Budweiser en er een TikTok-filmpje over maakte.

Als persoon heb ik hier wel een mening over. Ik vind het complete onzin dat er zoveel gedoe is omdat iemand een paar blikjes bier kreeg en daar een videoblogje over heeft gemaakt. Het klinkt eerder als verfrissende marketing. Maar wellicht had het bedrijf zich iets meer kunnen inleven in zijn gemiddelde klant.

Als belegger leg je dit waardeoordeel naast je. Je moet omgaan met de feiten. Wat vindt de gemiddelde Amerikaanse bierdrinker ervan? Feit is dat dit biertje erg populair was bij conservatief Amerika. En nu niet meer. De verkopen van Bud Light zijn dit jaar al 24% gedaald. Dat is vrij dramatisch en de winstverwachtingen worden daarom flink naar beneden bijgesteld. De koersdaling van AB InBev, de moeder van Budweiser, is dan ook niet mis. De Stoxx 50 Index steeg 13% dit jaar, maar AB InBev daalde met 10% (dat is €10 mrd aan beurswaarde). Ter vergelijking: Heineken steeg 8%.

Om het tij te keren heeft Budweiser de verantwoordelijke marketingmanager ontslagen en snel een oer-Amerikaans promotie filmpje gemaakt, met vlaggen, Amerikaanse tradities, landschappen en paarden. Ik zie Joe Sixpack uit de Midwest niet snel terugkeren naar Budweiser. Die wil zich niet identificeren met een transgender. Iets dergelijks zagen bij het beruchte Buckler-drama van Heineken, toen cabaretier Youp van het Hek het merk in een paar zinnen om zeep hielp. Het pijnlijke is dat nu ook de lhbtq-gemeenschap Budweiser boycot vanwege diens knieval voor conservatief Amerika. Deze doelgroep is toch goed voor 4,5% van de Amerikaanse bevolking.

De verhitte polariserende discussie tussen woke en antiwoke is een zorgwekkend gif in maatschappelijke zin. Maar ook als belegger moet je oppassen niet gemangeld te worden. Gezien de publieke verontwaardiging over iets onbenulligs als een biertje en een filmpje, is het helaas onmogelijk om te voorspellen waar de volgende reclameramp plaatsvindt.

Er zijn voor bedrijven wel wat belangrijke lessen uit te trekken. Denk na voordat je een standpunt inneemt. En heb je dat gedaan, hou dan je rug recht, anders krijg je ruzie met iedereen. Er is overigens een groot voordeel aan deze discussie; goedkoop scoren als je maar even met een regenboogvlag zwaait, is er niet meer bij.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Politiek gezien een handige zet. Maar bedenk wel dat de beleidsmakers hun beleid tussentijds kunnen aanpassen. Dat hebben we vaker gezien bij centrale bankiers. Of zoals de econoom John Maynard Keynes het ooit zei, ‘When the facts change, I change my mind’. Eerder zei men al niet te veel te tornen aan het rentebeleid, tot ze in januari wel een kleine aanpassing doorvoerden. Oftewel: we houden ons aan ons woord, totdat we het niet meer doen. De vraag is dus niet óf het beleid wordt aangepast, maar wanneer.

Er zijn dan ook genoeg redenen om het beleid te veranderen. De inflatie is eindelijk aan het stijgen. De kerninflatie bedraagt nu 4,1%. Voor dergelijke cijfers moeten we terug naar begin jaren negentig. Toen was de Japanse economie oververhit. Logischerwijs beginnen nu ook de lonen mee te stijgen.

Oké, stel Ueda gooit het monetaire roer om, wat gebeurt er dan?

Als eerste zal de rente op obligaties snel stijgen. Dat is nog wel een dingetje. De Bank of Japan heeft namelijk ¥547.000 mrd aan staatsobligaties op zijn balans staan. Dat is €3700 mrd. En door de rentestijging zullen deze obligaties flink minder waard worden. Japan heeft een overheidsschuld waarbij die van Italië verbleekt: 263% van de totale economie. En als je daar op termijn een hogere rente op moet gaan betalen, zorgt dat voor een gigantische deuk in het overheidsbudget.

Een hogere rente zal de Japanse yen aantrekkelijker maken en dus stijgt de koers. Maar een sterkere yen is negatief voor Japanse bedrijven en dus dalen de aandelenkoersen. Een hogere rente zorgt er ook voor dat Japanse beleggers minder geld in Amerikaanse overheidsobligaties gaan steken. Nu nog is Japan de grootste buitenlandse belegger in deze zogeheten treasuries. Als de Japanse belegger zich terugtrekt, kan de Amerikaanse obligatiemarkt daar flink last van krijgen.

Dus de schok van een hogere Japanse rente zal een tsunami van Japans geld in werking zetten. Die golf met geld raakt veel markten. Het is daarom goed dat de Bank of Japan daar langdurig over nadenkt. Het was een mooi experiment om de inflatie weer tot leven te wekken. Dat inflatiedeel is gelukt. Nu eens kijken hoe dat experiment weer afgebouwd gaat worden. Ik hoop dat het net zo succesvol zal zijn.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via c.zeijl@cardano.com. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Natuurlijk is zorg nummer één het schuldenplafond. Ik denk ook dat er een oplossing zal komen, maar in het huidige politieke klimaat is het moeilijker dan ooit. Sinds 1960 heeft men al 87 keer zijn hoofd gestoten tegen dit plafond. En uiteindelijk kwam men er altijd uit. Dus zullen ze er de 88ste keer ook wel uit komen. Besef wel dat tijdens de crisis rond het schuldenplafond in 2011 de S&P 500 met 17% daalde, en nu lijken aandelenbeleggers zich er geen enkele zorgen over te maken. Intussen dansen de politici onbezorgd als idioten langs het ravijn. Het gaat goed, totdat ze erin vallen.

Overigens zijn er nog serieuze problemen genoeg. Meer dan genoeg zelfs. Ik zal er een paar uit die enorme stapel uitlichten. Zo is er de credit crunch. Door de recente bankencrisis zijn met name Amerikaanse banken veel terughoudender geworden met het uitlenen van geld. In een door schulden gedreven economie als de Verenigde Staten gaat dat pijn doen.

Ik maak me ook zorgen dat de verwachte renteverlaging van de Amerikaanse Federal Reserve er voorlopig niet gaat komen. De rentefutures geven een rentedaling na de zomer aan. Maar wie de notulen van de Fed-vergadering van deze week goed leest, moet toch tot een andere conclusie komen. Zo las ik dat de beleidsmakers onzeker zijn over toekomstige verhogingen. Ze denken dus nog in verhogingen, niet in verlagingen. Ook staat er dat ze de inflatie nog steeds onacceptabel hoog vinden. Dat is ook zo, de dalende trend in de kerninflatie stokt. Ook dit betekent dat ze voorlopig nog niet gaan verlagen. En met deze krappe arbeidsmarkt hoeven ze het voorlopig ook niet te doen.

Een derde zorg is de dalende geldhoeveelheid. Weet u nog dat de beurzen zo enthousiast stegen omdat er zoveel geld werd gecreëerd? Nu daalt die geldhoeveelheid, maar niemand trekt zich er wat van aan.

Als belegger vind ik het niet erg dat er veel zorgen zijn. Het is dan vaak koopjestijd. Maar die koopjes zijn er nu niet. De koers-winstverhouding staat nu op 18,3 maal de verwachte winst. Als je dit op de lange termijn beziet, dan was dit alleen in de postcoronaperiode en in de internetbubbel hoger. Dus nu heb je een combinatie van dure aandelen én veel zorgen. En als belegger is dat een combinatie om je zorgen over te maken. Een muur van zorgen zelfs.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat was althans de consensus, wat ook bleek uit een enquête van Bank of America onder professionele beleggers. Begin januari anticipeerde 91% op een scherp Chinees herstel. En 26% van de beleggers zat overwogen in opkomende markten, het hoogste percentage van de afgelopen twee jaar. Je zag dan ook een flinke instroom in dit soort fondsen.

Maar zoals zo vaak, als alle beleggers aan de ene kant staan, dan is het gras ergens anders groener. En dat was inderdaad het geval. Het rendement was belabberd. Na een kleine opleving in januari, toen er nog volop hoop was, begon de glijvlucht van deze aandelen. Dit jaar had u met een belegging in de MSCI Emerging Markets Index slechts 1% verdiend. De AEX steeg in dezelfde periode met 11%.

Uit de Chinese economische cijfers van afgelopen week bleek inderdaad dat het herstel net zo teleurstellend was als de aandelenrendementen. Ook de Chinese inflatiecijfers gaven dat aan. In een oververhitte economie gaat de inflatie omhoog, en in China zie je het tegenovergestelde beeld. De inflatie daalde er afgelopen maand van 0,7% naar 0,1%. Voor de goede orde, dit zijn jaarcijfers, geen maandcijfers. Er is dus zo weinig vraag, dat de prijzen niet stijgen.

Dat is ook terug te zien in de olieprijs. De meeste beleggers gingen ervan uit dat de vraag naar die grondstof sterk zou herstellen. Maar eigenlijk hadden we het al kunnen weten. De verwachtingen waren optimistisch vanwege dat Chinese herstel, maar de olieprijs deed helemaal niets. De Opec+ verlaagde niet voor niets haar productie. Als de vraag tegenvalt, moet je wat aan het aanbod doen.

De vraag is waarom er niet zo'n uitbundig herstel is zoals we dat in de westerse wereld wel zagen. Wij hadden last van propvolle restaurants en overvolle vluchthavens. Een verklaring is dat de Chinese economie last heeft van de toegenomen politieke spanningen. Het gevolg is dat het aandeel van Chinese importen in de VS is gedaald van 24% in 2017 naar nu 15%. Of komt het door de nasleep van de huizenbubbel? De markt lijkt uit te bodemen, maar afgelopen week ging er toch weer een projectontwikkelaar failliet. De Chinese huizenmarkt was enige jaren geleden goed voor maar liefst 16% van de totale economie.

Het geeft in ieder geval eens te meer aan dat als je doet wat iedereen doet, je verdient wat iedereen verdient. En dat is meestal niet zoveel. In dit geval dus slechts 1%, om precies te zijn.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een interview zei Moskowitz dat hij een speciale overheidsbijeenkomst had bijgewoond over de problemen in de bankensector. Sorry? Je had voorkennis, handelt daarmee en je ziet niet eens het probleem? De koers van Seacoast is flink gedaald en staat nu een kwart lager. Zijn excuus achteraf was dat zijn adviseur zei dat hij moest verkopen. Die verklaring was genoeg en Moskowitz ging vrijuit.

Nou meneer Moskowitz, goed gedaan, financieel gezien. Maar moreel verwerpelijk. Ik zit liever aan de goede kant. Ik had ooit SNS-aandelen, werkte daar, maar had geen voorinformatie. Ik heb die aandelen tot het laatst toe vastgehouden, ook voelde je op een gegeven moment aan je water dat het mis zou gaan. Financieel dom, maar het voelt een stuk beter.

The New York Times heeft er onlangs onderzoek naar gedaan. Bijna een vijfde van de politici heeft gehandeld in aandelen van bedrijven die beïnvloed kunnen worden door de beslissingen van commissies waarin ze zitten. Democraten en Republikeinen zijn allebei even erg. De gemiddelde aandelenportefeuille van de congresleden deed het vorig jaar maar liefst 17,5% beter dan de brede index. Goh.

Een paar voorbeelden. De vrouw van congreslid Alan Lowenthal, een Democraat, verkocht één dag voor de uitslag van het rapport over de ramp met de Boeing 737 MAX, haar aandelen van die vliegtuigbouwer. Te toevallig om toeval te zijn.

Bob Gibbs, een Republikein, kocht aandelen in farmaceut AbbVie in 2020 en in 2021. Maar hij zat in de commissie die onderzoek deed naar de hoge prijzen in de farmaceutische industrie, waaronder die van AbbVie. Óf zijn oordeel over het bedrijf werd beïnvloed door zijn privébezit, óf hij had voorkennis. In beide gevallen zit hij fout. En dan vragen ze zich af waarom het vertrouwen in de Amerikaanse politiek zo onder druk staat. Hun morele kompas is flink van slag.

Gelukkig zijn in Nederland de regels een stuk strenger. Bovendien zijn Nederlandse bedrijven zo internationaal, dat wetgeving van de Tweede Kamer nauwelijks invloed heeft op beursgenoteerde bedrijven.

Tegenwoordig kun je als gewone belegger meeliften op deze politieke voorkennis. Een indexbouwer heeft een fonds gemaakt dat de transactie van de Democraten nabootst: NANC. Inderdaad, die ticker is afgeleid van Nancy Pelosi, de voormalige leider van de Democraten. En voor wie de Republikeinen wil volgen, is er het KRUZ indexfonds, U raadt het al, van Ted Cruz. Beide fondsen presteren overigens in de korte tijd dat ze beursgenoteerd zijn ondermaats. Zou er dan toch nog gerechtigheid zijn?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de koersen daarvan dalen is op zich logisch. De cijfers over het eerste kwartaal waren prima, met uitzondering van die First Republic dan. De rentemarges waren nog erg hoog. Maar die zullen gaan krimpen, want om klanten te behouden moeten ze een concurrerende rente bieden. Dus zal de winst flink dalen.

Daarnaast is ook het risico flink gestegen. Bij het omvallen van Signature, Silicon Valley Bank en First Republic zijn de klanten gered, maar de aandeelhouders niet. Daarom verkopen beleggers nu. Let wel, een dalende koers zegt wat over de angst onder beleggers, niet over de angst onder spaarders. Maar stel je spaart bij zo'n bank en ziet de koers scherp dalen, dan ga je toch twijfelen. Het kost niets om je spaargeld over te boeken naar een veiliger bank.

Wat in deze crisis opviel, is dat kleine beleggers na de eerste koersval deze Amerikaanse regionale banken kochten. Het kopen-op-de-dip adagium gaat dus nog steeds op. Die beleggers zijn van een koude kermis thuisgekomen. Dat krijg je ervan als je niet nadenkt over de toekomst van een bedrijf en je beleggingsbeslissing puur op basis van een koersbeweging maakt. Het staat natuurlijk iedereen vrij om dat te doen, maar verwacht dan geen rendement. Deze beleggers zijn in de eerste twee maanden al 20% kwijtgeraakt.

Toch denk ik (of is het hoop) dat deze bankencrisis zal uitdoven. Maar de volgende crisis wacht alweer om de hoek en de problemen komen waarschijnlijk uit de onroerendgoedsector. Met name regionale banken hebben veel onroerendgoedleningen uitstaan. Dat hoeft, als het een goede hypotheek betreft, geen probleem te zijn. Maar als het een lening is aan een eigenaar van een aftakelend winkelcentrum, dan heb je wel een probleem. Ook kantoren worden geplet tussen veel leegstand enerzijds en hoge financieringskosten anderzijds. In totaal staat er voor $4500 mrd aan dit soort leningen uit. Amerikaanse banken zijn goed voor 38% van dit bedrag.

Nou ziet iedereen deze problemen wel. Ook Charlie Munger, de 99-jarige partner in crime van de bekende belegger Warren Buffett, verwacht veel bankenpijn. Alleen niet in de orde van grootte à la de bankencrisis van 2008. Het voordeel is dat deze leningen geen acuut probleem zijn. Maar het word wel een lang zeurend hoofdpijndossier. Ik zou dus nog maar even wegblijven bij die regionale banken. Dat is waarschijnlijk overbodig advies, u bent vast een slimme belegger die zelf nadenkt en niet alleen koersen kijkt.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Natuurlijk komt men tot een oplossing. Tenminste, dat denkt 80% van de professionele beleggers, volgens een onderzoek van Bank of America. En waarom zou je dat ook niet denken? Sinds 1960 is men 87 keer tegen dit plafond aangelopen. En iedere keer komen de politici er na veel gesteggel om 5 voor 12 toch weer uit. De vraag is of dat dit keer ook weer zo zal zijn. De politieke tegenstellingen zijn immers alleen maar groter geworden.

Mr. Market is er in ieder geval niet gerust op. Het renteverschil tussen 1- en 3-maandsschuldpapier van de Amerikaanse overheid loopt enorm op. Dat komt omdat 1-maands nog voor juni is en het 3-maandspapier voor erna. Deze maand is dat renteverschil ver-zes-voudigd. Daarnaast is de verzekeringspremie die u betaalt voor bescherming tegen een mogelijk faillissement van de Amerikaanse overheid, gestegen naar 1,3% op jaarbasis. Een jaar geleden was dat nog maar 0,06%.

Wie is er eigenlijk schuldig aan dit schuldenprobleem van $31.400 mrd? Het simpele antwoord is: iedereen. Trump heeft in zijn regeerperiode de belastingen drastisch verlaagd, vooral voor bedrijven en de rijken. Ondanks de goede economische groei liep het begrotingstekort daardoor op. Maar ook Biden droeg zijn steentje bij. Zijn laatste 'corona relief'-plannen waren eigenlijk niet meer nodig. Maar ja, als je de verkiezingen wilt winnen moet je wat leuks doen voor de bevolking. Met bezuinigen win je niet. Daarbij kwam ook de Inflation Reduction Act, het groenesubsidieplan. Dat kost nog eens $369 mrd. Plus nog eens de explosieve stijging van de defensieuitgaven door onder andere de Oekraïneoorlog.

Bij de vorige discussies had de obligatiemarkt er nauwelijks last van. Maar de polarisatie zal ervoor zorgen dat het politiek gekibbel eindeloos blijft doorgaan en er geen oplossing wordt bereikt. Dan gaat de overheid op slot. Dus ambtenaren moeten zonder loon naar huis. En voor de financiële markten kan het betekenen dat er rentebetalingen op schuldpapier moeten worden overgeslagen en dan zijn de VS dus eigenlijk failliet. Dat zal een schokgolf in de markten veroorzaken. De rente op Amerikaanse staatsobligaties kan daardoor flink stijgen, en daarmee wordt het schuldenprobleem alleen maar nog groter.

Ik hoop dat ik ongelijk ga krijgen, maar een snelle blik op het Amerikaanse politieke slagveld doet het ergste vrezen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tegelijk lijkt iedereen dat ook al te weten. Hoe je het sentiment ook meet, overal is men in meer of mindere mate somber. De call/putratio is vrij laag, dus optiebeleggers zitten al in putopties als bescherming tegen een mogelijke daling. JPMorgan geeft aan dat zijn particuliere klanten niet meer in aandelen willen stappen. Het cashniveau in hun portefeuilles was alleen in 2008 en 2020 hoger. De instroom in aandelenfondsen is dan ook laag te noemen. En uit de maandelijkse enquête van Bank of America onder fondsmanagers blijkt dat men niet eerder zo negatief was. Om een dergelijke somberheid in het verleden te zien, moeten we terug naar de financiële crisis van 2008.

Ook de meeste strategen van de grote zakenbanken zijn somber. UBS, Citi, Morgan Stanley en JPMorgan verwachten allemaal nog een neerwaartse koersbeweging. Tussen de regels van hun researchrapporten lees ik dat ze het zelf ook een vervelende situatie vinden. Ze roepen al een tijdje dat de koersen gaan dalen en dat doen ze maar niet. Ik wacht op de eerste strateeg die de handdoek in de ring gooit. Een dergelijke capitulatie gebeurt vaak net voordat de beurs wel gaat dalen. Maar zover is het nog niet. Want als iedereen zo somber is, is het meestal beter precies het tegenovergestelde te doen.

De laatste sentimentindicator is de VIX, de beweeglijkheid die in de optiepremie zit ingeprijsd. Die graadmeter staat op het laagste niveau sinds begin 2022. Als koersen niet van hun plaats komen, verwachten beleggers meestal dat ze dat de komende tijd ook niet zullen doen. De VIX kun je zien als een soort angstpremie, als hij erg hoog is, is dat een teken dat er veel angst in de markt zit. Dan is het vaak beter om aandelen te kopen.

Het lijkt dan logisch om nu de omgekeerde strategie te hanteren. Verkopen bij een lage VIX. Die mensen moet ik teleurstellen. Een lage VIX zegt niks. De beweeglijkheidsindex kan heel lang laag blijven. In 2017 bijvoorbeeld, toen schommelde de VIX het hele jaar rond de 10 en liep de beurs gewoon heel rustig met kleine stapjes omhoog. Uiteindelijk stond de S&P 500-index aan het eind van het jaar 20% hoger. De VIX is een indicator die alleen maar een koopsignaal geeft, maar geen verkoopsignaal. Met een lage VIX kan je dus niks. Deze spreuk kan zo het boekje met beleggerstegeltjeswijsheden in.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eén ding is zeker, die verwachting van een compleet vlakke groeilijn gaat niet uitkomen. Er zullen onverwachte factoren een grote rol gaan spelen in de wereldeconomie. Dat hebben we de afgelopen paar jaar gezien en dat zal in de toekomst ook zo zijn. Alleen welke factoren dat zijn, dat weten we nog niet en het IMF ook niet.

Maar verder is het een mooie saaie verwachting. Tot je het rapport gaat lezen. Dan valt op dat ze eigenlijk erg somber zijn. Dat is niet ongewoon voor economen, die zijn vaker wat aan de sombere kant. Vandaar dat je moet oppassen als je macro-indicatoren gebruikt om de beurs te voorspellen. De beurs voorspelt eerder de economie dan andersom. Of zoals Warren Buffett zei: 'If I depended in my life on economic forecasts, I don't think I'd make any money.'

Een mooi voorbeeld zijn de IMF-voorspellingen van maart 2009. De economendenktank waarschuwde dat het voorlopig niet meer goed zal komen. De 2008-recessie zou nog veel erger worden en zou minimaal tot in 2010 duren. De AEX was net onder de 200 gedoken. Maar zoals altijd, als al het slechte nieuws al in de koers zit, kan die alleen nog maar omhoog. Als u die dag was begonnen met beleggen, had u uw geld in de twee jaar daarna bijna verdubbeld.

Ergo, het zijn slimme economen daar bij het IMF, maar pas op als u hun verwachtingen voor uw beleggingen gaat gebruiken. Toch is het de moeite waard om eens te kijken waarom ze nou zo somber zijn.

Een van de belangrijkste reden is dat men vreest dat de inflatie veel langer hoog blijft. Om een voorbeeld te geven: de inflatie in Nederland zal dit jaar dalen naar 3,6% en gaat volgend jaar weer wat stijgen, naar 4,2%. Dat klinkt bijna laag. Maar bedenk daarbij wel dat het bovenop de 11,6% van vorig jaar komt. Bovendien is het nog steeds tweemaal zo hoog als de ECB-doelstelling.

Dat betekent dat centrale banken veel langer aan de monetaire rem moeten trekken. En daar maakt het IMF zich zorgen om. Hoe langer centrale banken de rente moeten verhogen om de inflatie te bestrijden, hoe langzamer de economie groeit. Dat raakt vooral een kredietgevoelige economie als de Verenigde Staten erg hard. Daar zien we al de eerste tekenen van een credit crunch.

Nee, als belegger kunt u de IMF-verwachtingen links laten liggen, maar als homo economicus zijn het wel risico’s waar u rekening mee moet houden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gelijkgewogen index, waarbij alle 500 aandelen een weging van 0,2% hebben, klom met slechts 2,5%. Het waren vooral de techzwaargewichten die de kar trokken. De Amerikaanse beurs werd in het eerste kwartaal $2700 mrd meer waard, maar $2200 mrd daarvan kwam van de technologiesector, dat is 80%. Een bijzondere wederopstanding.

Voor een verklaring moeten we vooral naar 2022 kijken. Dat jaar was juist een drama voor techbeleggers. De MAMAA-aandelen, Meta, Amazon, Microsoft, Apple en Alphabet, lieten vorig jaar een koersverlies van gemiddeld 45% zien. Dat was vooral een kwestie van herwaardering. De winsten waren niet eens zo slecht, met uitzondering die van Meta, maar verder was het wel oké.

En daar zat gelijk het probleem. Deze aandelen waren priced for perfection. En oké was niet perfect genoeg.

Eenzelfde beeld zagen we ook bij onze eigen ASML. De koers ging van €700 naar €500, terwijl de winstverwachtingen alleen maar verder opliepen. Overal ter wereld wil men zijn eigen chipindustrie opbouwen. En ASML was hét bedrijf dat hiervan gaat profiteren. Ik kwam dat verhaal vaak tegen in buitenlandse media. De les die hieruit getrokken kan worden, is dat als iedereen het erover heeft, alles al in de prijs is verwerkt.

Maar dit jaar is het dus anders. Er zijn een aantal verklaringen voor de mooie performance. Als eerste is het een reactie op de enorme koersdaling van vorig jaar. En Meta heeft het licht gezien en zette in op winstgevendheid. Dat wisten beleggers te waarderen. Een andere verklaring is dat beleggers bang zijn voor een mogelijke credit crunch. Daar kunnen veel bedrijven veel last van krijgen, maar deze techbedrijven hebben juist flink wat cash op de balans. Een laatste factor is de sterke daling van de rente. Dan doet dit soort groeiaandelen het over het algemeen goed.

Leuk dat koersen zijn herrezen, maar wat nu?

Een paar kanaries in de kolenmijn zijn intussen gestopt met zingen. Apple-ceo Tim Cook heeft net flink wat aandelen verkocht. Nu doet hij dat wel vaker, maar in het verleden had hij een prima timing. Hetzelfde geldt voor Microsoft-ceo Nadella. U bent dus gewaarschuwd, deze insiders zijn aan het verkopen.

Een andere kanarie zijn de cijfers van Foxconn. De verkopen over de laatste periode waren maar liefst 21% lager. Foxconn is de grootste toeleverancier van Apple. Dat belooft niet veel goeds voor de iPhone-verkopen. Dus ik zou een beetje oppassen voor u te veel gaat geloven in het wonder dat tech heet.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als ik zie wat voor verwachtingen in de obligatiemarkt zitten ingeprijst dan druipt de somberheid er van af. In de Verenigde Staten verwacht men dat de Fed de rente in de loop van het jaar hard zal laten dalen. Voor de bankencrisis ging men nog uit van een Fed-rente van 5,5% tijdens de eerste vergadering van 2024. Nu nog maar 4,2%.

Dat is een bijzonder scenario. Het lijkt niet logisch. De Fed gaat er zelf ook vanuit dat de rente gewoon voorlopig hoog blijft. Een langere periode waarin de Fed de pauzeknop ingedrukt houdt is reëler. De Fed zal eerst even willen kijken hoe de inflatie zich ontwikkelt. Natuurlijk gaat de inflatie omlaag. Maar de vraag is hoe snel? Er zijn genoeg tweede-orde-effecten, ofwel afgeleide gevolgen. In Nederland hebben we het voorbeeld van het zorgpersoneel. Die heeft er net 15% bijgekregen. Ik gun iedereen een flinke salarisstijging. Maar wie gaat het betalen? De premie voor de zorgverzekering gaat dus omhoog en dat jaagt de inflatie weer aan. Dus wil iedereen weer meer salaris. Enzovoort, enzovoort.

Het kan natuurlijk zijn dat de sombere obligatiebeleggers gelijk gaan krijgen. Maar daar is wel een donker scenario voor nodig. Bijvoorbeeld een scenario waarin de angst voor nog meer omvallende banken voortduurt. Dan zou de Fed kunnen helpen door de rente te verlagen. Of een scenario waarin de economie keihard onderuit gaat. In dat geval hoeft de Fed niet zo bang te zijn voor hoge inflatie en zullen de pijlen worden gericht op het redden van de economie. Bedenk daarbij dat de Fed vooral kijkt naar de werkgelegenheid. En die is nog steeds uitstekend.

Aandelenbeleggers zien intussen alleen maar de positieve kant van deze lagere rente. De negatieve gevolgen van de bankencrisis wordt achteloos terzijde geschoven. In 2008 halveerde de wereldaandelenindex. Bij de huidige bankencrisis was er een korte correctie van slechts 5%. Analisten zien al weer een sterk winstherstel gloren eind 2023. Terwijl de economie flink last zal krijgen van de daling in de kredietverlening. En ook de lonen zullen een groot deel van de winstkoek opeten.

Het lijkt erop of aandelenbeleggers slechts de zonnige kant willen zien, terwijl obligatiebeleggers alleen maar donkere wolken aan de horizon zien. Maar slechts één van de twee gaat gelijk krijgen. En als de waarheid in het midden ligt, zullen ze allebei teleurgesteld worden.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grootste schok was de afboeking van de achtergestelde obligaties, de AT1 bonds, à ZFr 17 mrd. Zo heb je een obligatie, zo heb je niets. Het bijzondere is dat de aandeelhouders nog wel een fooitje over houden, maar de obligatiehouders helemaal niets. Niet iedere obligatiehouder is het er mee eens, maar het mag, want het staat in de kleine lettertjes.

De verliezen op deze obligaties zitten gelukkig vooral bij partijen die het kunnen dragen; vooral veel grote beleggers in het Midden-Oosten en in Azië. Verder nog Zwitserse pensioenfondsen en diverse obligatiebeleggingsfondsen. Een laatste bijzondere groep is het personeel van Credit Suisse. Dat kreeg een deel van hun bonus in deze AT1-obligaties uitbetaald. Overigens kunnen zij ook hun nog te ontvangen bonussen op hun buik schrijven. De Zwitserse overheid verbiedt deze uit te keren. Wel zuur als ook je baan nog eens op spel staat.

De belangrijkste fall-out is dat de vraag naar deze achtergestelde obligaties zal afnemen. Toezichthouders over de hele wereld hebben afgelopen weken met grote spoed gemeld dat een afboeking à la Credit Suisse onder hun toezicht niet zal gebeuren. Maar ik denk dat de gemiddelde belegger hier voorlopig zijn vingers niet aan wil branden. Dus als banken kapitaal willen ophalen, dan zal er toch eerder een aandelenuitgifte moeten komen. Meer verwatering is niet goed voor de koersontwikkeling. De winst per aandeel verwatert immers ook.

Een tweede fall-outeffect zal de druk op de kredietverlening zijn. Als de kapitaalratio’s van banken omhoog moeten, kun je kapitaal verhogen of minder geld uitlenen. Hoe minder kredietgroei, hoe minder consumptie en investeringen, hoe minder economische groei. In de Verenigde Staten zal dit effect waarschijnlijk het grootst zijn. Banken moeten door de crisis nu een flinke premie betalen op hun leningen. Het geld wordt dus duurder en dat berekenen ze door aan hun klanten. En ze zullen voorzichtiger zijn om het geld uit te lenen. Bloomberg meldde al dat momenteel 9% van de aanvragen voor autoleningen wordt afgewezen. Dat is het hoogste percentage van de afgelopen zes jaar. Dat maakt de kans op een recessie een stuk groter.

Dus het lijkt erop dat we opgelucht adem kunnen halen. De crisis lijkt voorbij, met de nadruk op lijkt. Maar de gevolgen gaan we nog wel een tijdje merken.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar wonder boven wonder reageerde de koers er niet op. Juf Ank uit de tv-serie Luizenmoeder zei het al: 'Dat vinden wij niet raar, dat vinden wij alleen maar heel bijzonder!' Maar een dag later zei de grootste aandeelhouder dat hij geen geld meer zou bijstorten en stortte de koers alsnog in. Bijzonder.

Een bank is niets meer dan een gebouw met mensen, wat computers met eentjes en nulletjes en heel veel vertrouwen. Als het vertrouwen weg is, is de bank weg. De huidige crisis geeft wel aan dat alleen geld niet genoeg is. In Europa zijn de geëiste balansratio’s sinds 2008 enorm verhoogd. En de meeste banken zitten ruim boven die verhoogde eisen, ook Credit Suisse.

De vergelijking met de omgevallen Silicon Valley Bank is snel getrokken. Maar bij die Amerikaanse bank was de oorzaak vooral de versoepelde regelgeving die toenmalig president Donald Trump in 2018 doorvoerde, gecombineerd met slecht balansmanagement en veel blootstelling aan techstart-ups. Zo smelt het kapitaal snel weg. Silicon Valley Bank was dan ook bezig met een aandelenemissie. Toen diverse venturekapitalisten hun deelnemingen opriepen hun geld weg te halen, ontstond er een bankrun. En in het huidige digitale tijdperk is dat in vierentwintig uur gebeurd.

Bij Credit Suisse daarentegen was het een lange serie van slechte kredieten, omkoopschandalen, belastingontduiking en witwaspraktijken. In de afgelopen twintig jaar haalde de bank bijna ieder jaar wel de krantenkoppen met een nieuw schandaal. In 2021 was het helemaal raak met de ondergang van Archegos en Greensill Capital. Dat was een flinke kostenpost die niet alleen het vermogen, maar ook het vertrouwen verder uitholde. En met ieder schandaal groef Credit Suisse het eigen graf een beetje dieper. De huidige crisis is dus niet raar.

Hoe nu verder? Op banken wordt een hoop gemopperd. Maar ze zijn een essentieel onderdeel van de economie. Zonder banken geen krediet, zonder krediet geen investeringen en dus geen economische groei. In de VS hebben de instanties de juiste beslissing genomen door de tegoeden bij de omgevallen banken te garanderen.

Bij Credit Suisse kan dat niet zomaar, daar is het een maatje te groot voor. Even ter vergelijking, Credit Suisse heeft een balans van ZFr 530 mrd, bij de Zwitserse Nationale Bank is dat nog geen ZFr 400 mrd. De lening van ZFr 50 mrd die Credit Suisse nu krijgt is substantieel, maar de vraag is of het genoeg is. Dat kun je niet uitrekenen, het blijft een kwestie van vertrouwen.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Recentelijk was er Nelson Peltz. Die had op zijn oude dag wat aandelen Disney gekocht. Hij eiste dat het entertainmentconcern moest hervormen en wilde een zetel in het bestuur. Dat was net nadat de nieuwe ceo Bob Iger was aangetreden. Zoals zo vaak bij een nieuwe ceo voerde hij een flinke kostenbesparing door. Het aandeel liet een koerswinst(je) zien en Peltz kraaide de victorie. Van de bestuurszetel zag hij maar af.

Activisten doen vaak alsof ze het voor de beleggersgemeenschap doen. Dat klinkt erg nobel, maar dat is het niet. Ze zitten er vooral voor hun eigen portemonnee. Het primaire doel is erop gericht dat je een hoop herrie maakt over een bedrijf dat problemen heeft. Die aandacht zorgt ervoor dat meer beleggers hopen op verbetering en het aandeel kopen. En dus gaat de koers omhoog. Die media-aandacht is wel een essentieel element.

Ik snap die aandacht voor activistische aandeelhouders wel. Er is vaak wat aan de hand met het bedrijf. En die activisten zijn meestal miljardairs. Dus moet het wel een goede strategie zijn, toch? Maar dan vooral voor de activisten zelf. Als we de cijfers erbij pakken, blijkt het toch vooral veel lucht te zijn. Er is een aantal indices dat deze activistische aandeelhouders volgt. Die laten stuk voor stuk een flinke underperformance zien ten opzichte van de brede markt.

Een mooi voorbeeld is de activist Carl Icahn. In 2012 nam hij een 10% belang in Netflix. Hij zei dat het bedrijf zo verliesgevend was dat het maar aan de hoogste bieder moest worden verkocht. Maar sindsdien is de beurswaarde keer vijfendertig gegaan. Het bedrijf opdoeken was dus niet echt een briljant inzicht. Als hij zijn belang gewoon had vastgehouden was dat net zo veel waard als zijn totale vermogen nu.

Maar goed, Icahn heeft er wel geld mee verdiend, en die winst kwam groot in het nieuws, want het sprak tot de verbeelding. Het doet me een beetje denken aan voetbalsupporters. Vanaf de zijlijn weten ze het ook allemaal beter, maar er is er geen een die zijn baan inruilt voor een carrière als coach. En als zo’n activist een beetje mee gaat zitten coachen, worden de resultaten meestal niet beter.

Als u wilt beleggen bij een dergelijke ‘briljante’ activist, besef dan vooral dat het een hoop lawaai en lucht is. Het is vooral briljant voor zijn eigen portemonnee en niet voor de uwe.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grote strijd gaat natuurlijk tussen Google en Microsoft. Google meldde al Code Red in december. Oftewel: de alarmbellen gingen op vol volume af bij het bedrijf. Microsoft lijkt er vol op in te zetten. Ik ken al diverse gebruikers die zijn overgeschakeld van Google op Bing.

Google heeft nu wereldwijd 92% marktaandeel in zoekmachines. En haalt daar $87 mrd van de totale $75 mrd bedrijfswinst vandaan. Ergo, de rest maakt verlies. Microsoft kan alleen maar winnen, Google heeft alles te verliezen.

Een tweede beleggingsaspect is de mogelijke hype in AI-aandelen. Van een aantal bedrijven is de koers al geëxplodeerd. Moet u er nu nog in beleggen? Mijn advies is: doe het wel. Koop voor een miniem bedrag een paar van deze aandelen. Dat is ter bescherming van uw ego. Het kan zomaar zijn dat dit de volgende hype wordt. Dan we krijgen een herhaling van een bubble zoals bij memeaandelen, crypto’s of de niet-winstgevende technologieaandelen.

De kans daarop is overigens kleiner dan toen. Een goede hype drijft vaak op ruime monetaire omstandigheden. Dat is nu niet het geval, de rente is flink aan het stijgen. Maar stel, er komt toch een hype, dan bent u er vroeg bij. Op de buurtbarbecue kunt u met veel bravoure vertellen dat u in de AI zit. Tja, goede beleggers zitten er altijd als eerste in. Dat u slechts een paar honderd euro heeft geïnvesteerd dat vertelt u er natuurlijk niet bij. En als het misloopt vertelt u helemaal niets.

Het alternatief is dat u niets doet en uw buurman op die barbecue ditzelfde verhaal tegen u ophangt. Dan krijgt u waarschijnlijk last van fomo, fear of missing out. U gaat dan tegen nog verder opgepompte koersen deze hype kopen. Meestal levert dat een flink verlies op.

Warren Buffett zei het al; ‘Een bubbel ontstaat als beleggers niets van een fenomeen snappen. Maar de buurman, die dommer is dan u, vertelt u hoe rijk hij ermee geworden is. En uw vrouw vraagt: “Waarom zijn zij wel rijk geworden en wij niet?”’

De kans op verlies is namelijk groot. Uit een recente studie van de Bank of International Settlements (BIS) bleek dat 81% van de cryptobeleggers geld heeft verloren, vooral veel kleine beleggers. Hetzelde geldt voor memeaandelen.

Als u deze ellende kan voorkomen door een paar honderd euro in zo’n AI-aandeeltje te stoppen, dan lijkt me dat een goede investering.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toch heeft sparen natuurlijk ook zijn voordelen. Veel mensen kunnen slecht tegen de heftige beursbewegingen. Na een tijdje hangen ze kotsend over de reling en verkopen ze met verlies. Om deze emoties en verliezen te mijden kunt u maar beter veilig sparen. Al is het maar om uzelf te beschermen.

Sparen bij de bank levert echter niets op. Op Valentijnsdag toonde ING zijn liefde voor zijn klanten en verhoogde de spaarrente van 0,15% naar 0,40% (boven de €10.000). U mag daar 0,11% belasting over betalen. Daar houdt u dus vrijwel niets aan over. En bedenk dat de ECB-rente 2,5% is. Dat is een flink verschil en verklaart gelijk waarom de winsten bij de banken zo stijgen.

Maar als de bank u te weinig geeft, kunt u het ergens anders zelf gaan halen. Waar dan? Nou, gewoon bij de overheid zelf. Op een 1 jarige Nederlandse staatslening krijgt u 2,9%. Dat is al flink meer. Dat betekent wel dus u pas over een jaar uw geld terug krijgt, maar daar staat tegen over dat de Nederlandse staat een stuk veiliger is dan uw bank. Dat klinkt als een inkoppertje.

Alleen loopt u dan nog tegen een ander probleem aan. Als u een staatslening koopt, is het een belegging en geen spaargeld. En dus wordt u tegen het hoge tarief belast, naar verwachting een procent of twee. Komende week, op 28 februari, maakt de Belastingdienst bekend hoeveel u precies gaat betalen.

Er zijn natuurlijk manieren om dit te omzeilen. U kunt staatsleningen verkopen voor het jaareinde. Al weet ik niet of dat zo handig is. Als u te snel weer terugkoopt, kijkt de Belastingdienst door deze constructie heen. Bovendien moet u dan allemaal kosten maken.

Een alternatief is dat u een lening koopt die voor het einde van het jaar gewoon afloopt. Maar als u dan in simpele Nederlandse staatsleningen wilt beleggen, heeft u pech gehad. Vrijwel alle Nederlandse leningen lopen in januari of juli af. Juli is te kort en januari is net te lang, want dan betaalt u alsnog het hoge belastingtarief. Dan zult u op zoek moeten gaan naar een alternatief, zoals Duitse of Franse staatsleningen, of een bedrijfsobligatie die wel voor het einde van het jaar afloopt.

Het is allemaal wel een hoop gedoe voor een paar procent rendement. Maar ach, wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Shell is natuurlijk een ultiem voorbeeld. Iedereen is boos over de winsten van dat bedrijf. Maar als ik naar de langetermijnwinstontwikkeling over de afgelopen 20 jaar kijk, dan blijft het achter bij de wereldaandelenindex. Shells winsten stegen in die periode met 3,9% per jaar. Dat is minder dan die van de wereldaandelenindex (+4,3%) en heel veel minder dan bij Exxon (+8,1% per jaar). Shell maakt dus niet te veel winst, maar te weinig.

Hetzelfde geldt voor Ahold. De Twitterteams van Lilian Marijnissen en Jesse Klaver zaten al klaar. En inderdaad, toen de kwartaalcijfers werden gepubliceerd, vloeiden de klaagtweets over Aholds superwinsten voorspelbaar uit hun pen. Logisch, dat bekt lekker. Als je door de supermarkt loopt, zie je alleen maar gestegen prijzen.

Maar dat is niet het complete beeld. De mooie winsten van Ahold worden vooral in de Verenigde Staten behaald. Daar kunnen de prijzen gemakkelijk worden verhoogd. Maar in Europa niet, daar dalen de marges. In 2021 was de winstmarge nog 4,3%. In 2022 is dat gedaald naar 3,6%. Dat resulteerde in een winstdaling van 13%. En in 2021 waren de winsten ook al 2% gedaald. Maar dat zal meneer Klaver u niet vertellen.

Eenzelfde beeld zien we bij Heineken, ook daar dalen de marges in Europa. Ja, de biertjes worden duurder, veel duurder. Iedereen die dit weekend carnaval gaat vieren, zal schrikken. Heinekens Europa omzet steeg met 19% in 2022. Maar de bedrijfswinst met slechts 5%. Ergo, ook hier staan de marges onder druk.

Hoe hoger de inflatie, hoe hoger de winsten. Dat beeld klopt wel. Immers als kosten met 10% stijgen en de omzet ook, blijft er automatisch 10% meer winst over. Sommige bedrijven kunnen gemakkelijk hun prijzen verhogen, andere hebben het moeilijk. Een tuinder die geen vast gascontract heeft, ziet zijn kosten exploderen. En het is maar de vraag of hij straks meer voor zijn tomaten krijgt.

Een laatste factor wil ik nog even noemen. Vooral bedrijven die veel loonkosten hebben, zullen het moeilijk gaan krijgen. De prijsstijging was in 2022, maar de hogere loonkosten komen dit jaar. Dat zal de winstmarges gaan drukken.

Maar goed, dit zijn allemaal slechts feiten. En een verkiezingscampagne draait niet op feiten, maar op verhalen. Toch jammer als de verhalen zo hard door de feiten onderuit worden gehaald.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik heb een prachtig voorbeeld. Bij de opening van het Biotechnology Center in Delft in 2017 zei Geraldine Hatchett, nu co-ceo, letterlijk tegen mij: 'Wij hadden hier niet gestaan als DSM geen Nederlands bedrijf was geweest.' Dat geeft aan hoe belangrijk het is dat een hoofdkantoor in Nederland staat. Hoe cru is het, dat juist DSM zijn nationaliteit als los wisselgeld inlevert en naar Zwitserland verhuist.

In alle discussies over het ondernemersklimaat worden vaak Shell en Unilever als voorbeeld genoemd. Ja, ook dat is jammer. Zeker nu er krokodillentranen worden gehuild over Shells megawinsten. Vreemd overigens dat er complete stilte is nu BP een zelfde soort superwinsten publiceerde. Geen ophef op Twitter, geen discussie in praatprogramma’s, geen boze Tweede Kamerleden. Vreemd, want beide zijn 100% Brits, beide zijn oliemaatschappijen en beide boeken superwinsten.

De Vereniging van Effectenbezitters is nog even in DSM’s overnamepapieren gedoken. En dan ontstaat duidelijk het beeld dat het bedrijf er alles, maar dan ook letterlijk alles voor overhad om de combinatie met Firmenich aan te gaan. Corporate governance is direct bij de afvalbak gezet, u weet wel de G in ESG. Het stemrecht van aandeelhouders is beknot tot 20%. Alleen bij de leden van de familie Firmenich ligt dat anders, daar is het 30%. Twee keer fout dus.

En de DSM-managers (150 in totaal) krijgen een flinke bonus, van gemiddeld €97.000 per persoon. Maar je hebt altijd baas boven baas. De managers van ‘fusie’-partner Firmenich krijgen gemiddeld €773.000 als cadeautje. Tja, Firmenich heeft het onderste uit de kan gehaald en kreeg het deksel niet op de neus. Dus er valt wat uit te delen. De kosten zijn toch voor de DSM-aandeelhouders.

Ook geeft DSM aan dat het niet echt in de boeken van Firmenich heeft mogen kijken. Je betaalt miljarden voor een bedrijf, maar weet eigenlijk niet wat je koopt.

Stuk voor stuk rode vlaggen. In een goede onderhandeling moet je bereid zijn om ieder moment weg te lopen. De kunst van het onderhandelen heeft Firmenich zo te zien heel wat beter onder de knie dan de DSM'ers. DSM is verkwanseld, omdat het DSM-management te graag wilde. Zo ontzettend jammer. Afscheid nemen is een beetje doodgaan. Het imago van Nederland als succesvol ondernemingsland is met DSM’s vertrek een beetje afgestorven.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sindsdien is er veel gebeurd. De economie werd heen en weer geslingerd tussen een situatie die steenkoud was tijdens de coronacrisis, en eentje die oververhit was met dubbelcijferige inflatie.

Maar volgens veel strategen is Goudlokje weer terug. Zij zijn erg optimistisch over de inflatie. Volgens Bloomberg gaan economen uit van een inflatie voor de Verenigde Staten van 2,5% eind 2023. Beleggers zijn nog optimistischer en verwachten zelfs een Amerikaanse inflatie van 2,2%. Een half jaar geleden was dat nog 6,0%. Natuurlijk zijn er voorbeelden genoeg. Zo zijn de prijzen voor het verschepen van een container weer terug op het niveau van voor de coronapandemie. Zo krijgt Fed-voorzitter Jerome Powell uiteindelijk toch nog gelijk met zijn transitory inflation. En de aanstaande recessie lijkt erg mild te worden.

Omdat iedereen weer in het Goudlokje-scenario is gaan geloven, schieten de koersen omhoog. Ik word altijd een beetje voorzichtig als iedereen zo enthousiast is. Ik denk namelijk dat er wel een flinke kans op een recessie is. Vooral omdat de Amerikaanse economie buitengewoon rentegevoelig is. Amerikaanse consumenten hebben veel schulden.

Om maar eens een voorbeeld te geven. De gemiddelde Amerikaan heeft $29.000 aan auto leningen openstaan. De rente daarop is van 4,5% naar 7,0% gegaan. De betalingsachterstanden lopen snel op. Nu is dat al 5,5% van de uitstaande leningen. Dat is bijna het hoogste niveau van de afgelopen 30 jaar. Niet echt een teken van een gezonde financiële situatie.

Hetzelfde beeld zien we bij de creditcards. De huizenverkopen kelderen, want niemand kan bij deze rente het zich veroorloven om een nieuw huis te kopen. En aangezien 70,6% van de economie uit consumentenuitgaven bestaat, lijkt mij een recessie logisch. Dat geeft niet, maar beleggers rekenen er niet op.

Maar wat nu? Ik denk dat er teveel optimisme is. De inflatie zal niet zo hard dalen als iedereen hoopt en/of de recessie wordt wat heftiger. En bovendien: of de economie nu in het rood gaat of niet, er zal wel een winstrecessie komen. De inflatiegolf van vorig jaar duwde de winstmarges omhoog. Maar komende periode moeten de bedrijven de lonen verhogen. Dat betekent dus hogere kosten in tijden van minder omzetgroei. Reken dus maar op een flinke winstdaling.

Enfin, voordat u weer in het Goudlokje-scenario gaat geloven, vergeet niet dat er maar liefst drie beren in het Goudlokje verhaal voorkomen. En u weet toch waar beren in beleggingsland voor staan?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mocht u zich afvragen waarom het nu opeens zo stil is, deze week ging de blackout-period in. Fed leden houden dan hun mond in aanloop naar de rentevergadering. Om te voorkomen dat beleggers nieuwe informatie in deze speeches menen te horen. Mevrouw Lagarde geeft daarentegen wel bijna iedere dag een speech, maar hier staat meestal niet zoveel bijzonders in. Ze praat veel, maar zegt weinig.

Mr. Market slaat de opmerkingen van de Fed leden in de wind en verwacht een flinke daling in de tweede helft van het jaar. De future curve laat eerst een rentestijging zien naar bijna 5%, om vervolgens hard te dalen naar 4,2% bij de eerste vergadering 2024. Dat klinkt raar. Waarom zou je zo snel van beleid veranderen? Volcker heeft die fout ook eens gemaakt. Begin jaren tachtig verlaagde hij de rente omdat hij dacht de strijd met het inflatie monster te hebben gewonnen. Uiteindelijk bleken nog niet alle zeven koppen van het monster te zijn afgehakt. En dus moest de rente weer omhoog. Ik ga er van uit dat Powell hiervan heeft geleerd en dus de pauze knop lang ingedrukt zal houden. Eerst maar eens kijken of de inflatie echt onder controle blijft.

Het vreemde is dat deze koersen er wel staan, maar ik ken bijna niemand die ook van een dergelijke verlaging uitgaat, op een verdwaalde strateeg na. Dat bleek ook uit een enquête van zakenbank JP Morgan. Daarin gaf maar liefst 86% van hun klanten aan dat ze geen renteverlaging in het tweede halfjaar verwachten.

Wat is dan de verklaring voor dit verschil van inzicht? Ik hoor dat vooral handelaren op deze korte rentemarkt handelen. In tegenstelling tot de geïnterviewde beleggers, zijn zij veel opportunistischer over de acties van de Fed. Misschien, gemiddeld zitten er slechts 8 maanden tussen de laatste verhoging en de eerste verlaging. Maar ja, dat waren allemaal periodes zonder zo’n extreme inflatie explosie.

Dan blijft natuurlijk de vraag over, kan je hier aan verdienen? Een belegger zou kunnen gokken op een hogere rente dan wat de markt nu inprijst. Maar bedenk geld ligt nooit zomaar op straat. Meestal zie je dan iets over het hoofd. Ik weet alleen nog niet wat. En bedenk ook, een jaar geleden ging de Fed er van uit dat de Fed rente nu op 1,75% zou staan. En het is 4,25%. Als de Fed leden niet weten wat ze zelf gaan doen, denkt u het dan beter te weten?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgezien van deze boosheid werkt de kortingstrategie wel. In ieder geval op korte termijn. De Chinese Tesla-verkopen zijn in de eerste weken van januari met 80% gestegen. Dus nu heeft Musk ook in de Verenigde Staten en Duitsland flinke kortingen doorgevoerd. Een model 3 is in de VS 6% goedkoper, een model Y 20%. Bijkomend voordeel is dat sommige modellen daardoor ook in aanmerking komen voor overheidssubsidie.

Beleggers zien de prijsverlagingen als positief. Hun redenatie is dat Tesla zó efficiënt produceert dat het daardoor de prijzen kan verlagen en daarmee een flink stuk marktaandeel kan pakken. Tesla zal zeker meer auto’s verkopen.

Maar de prijsstunt kan ook een teken zijn dat het in de problemen zit en op deze manier van zijn overtollige voorraad af wil. Want het is leuk dat Tesla overal ter wereld gigafabrieken heeft neergezet, maar als er alleen geproduceerd wordt en niet verkocht, zit je met een giga voorraadprobleem.

Voor de kortetermijnwinstgevendheid is het natuurlijk slecht. Als je 23% korting geeft, gaat je omzet met 23% naar beneden, maar de kostprijs van de auto verandert niet. De toename in het verkoopvolume zal dat niet genoeg compenseren. Het veroveren van marktaandeel heeft wel een duidelijk netwerkeffect. Tesla werd wel gezien als de Apple van de auto-industrie. Heb je eenmaal een Tesla gekocht, dan ben je volledig Tesla-afhankelijk. Hetzelfde zien we bij Apples iPhone. Voor extra diensten moet je flink bijbetalen. En dat is goed voor de langetermijnwinst.

Het betekent nogal wat voor de auto-industrie. De Chinese concurrenten, zoals Xpeng en Aito, voerden ook direct flinke prijsverlagingen door. Zoiets zien we (nog) niet in de westerse markten.

Wat mij verbaast, is dat de aandelenkoersen van de grote westerse autoproducenten amper reageren. De Europese auto-index van Stoxx is dit jaar 11% gestegen, meer dan de brede aandelenmarkt. Misschien omdat ze het vorig jaar al zo slecht hebben gedaan (-20%). Of omdat beleggers hopen op een normalisering in China, zodat er geen leveringsproblemen meer zijn.

Maar het blijft bijzonder dat één producent zo gaat stunten en de rest van de markt zo onbewogen blijft. Zouden beleggers hopen dat het allemaal wel overwaait? Ze weten toch dat hoop slechts uitgestelde teleurstelling is?

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zijn stelling was, dat als banken tijdens de financiële crisis in een weekend genationaliseerd konden worden, dat dan ook kan bij energiebedrijven. In principe kan alles. Maar dat het kan wil nog niet zeggen dat het een goed idee is. De banken liepen in 2008 het risico failliet te gaan door een liquiditeitscrisis. Er was een digitale run op de banken. En als je ze allemaal failliet laat gaan, zijn alle bankrekeningen leeg, ook die van u en van meneer Kwint. Dat zou een financiële chaos zijn geworden. Overigens had de overheid had best een hogere vergoeding voor deze steun mogen krijgen. De aandeelhouders van de banken zijn er erg goedkoop vanaf gekomen, behalve bij de nationalisatie van SNS Reaal. Toen had het ministerie van Financiën zijn lesje geleerd.

Bij energiemaatschappijen liggen de zaken heel anders. Sommige vrezen dat deze bedrijven door overheidscompensatie te veel winst zouden gaan maken. Maar nationalisatie betekent dat je iets van iemand afpikt. Pikken is niet eerlijk. Ik weet niet of meneer Kwint een koophuis heeft, maar volgens dezelfde SP-argumentatie zou je kunnen zeggen: ik nationaliseer jouw huis, want je hebt er belachelijk veel aan verdiend. Ook daar kwam overheidssponsoring aan te pas. Dat zou net zo oneerlijk aanvoelen.

Afgezien van deze oneerlijkheid is het misschien wel belangrijker dat bedrijven Nederland zouden mijden als de pest. Geen bedrijven, geen werk, geen overheidsinkomsten. Er zijn genoeg voorbeelden in Zuid-Amerika waar men deze aanpak heeft geprobeerd. Hoewel er daar diverse socialistische paradijzen zijn, ervaren de inwoners van die landen het toch als heel wat minder paradijselijk.

Overigens, als de overheid goedwillend ergens een hoop geld tegenaan gooit, loop je de kans dat er misbruik plaatsvindt. Het STAP-leerbudget is een goed voorbeeld daarvan. Een cursus technische analyse voor cryptobeleggers van Miss Bitcoin op kosten van de overheid, hoe krijg je het verzonnen? Pijnlijk, het zijn immers uw en mijn belastingcenten die naar deze onzin vloeien. Gelukkig gaat de ACM goed controleren of de subsidiestromen naar de energiebedrijven geen overwinsten opleveren. Daar zullen we vertrouwen in moeten hebben.

Deze onfrisse zaken bewijzen eens te meer dat de overheid voorzichtig moet zijn met subsidies. Ingrijpen in de markteconomie heeft vaak onbedoelde en negatieve bijeffecten. En daar zou meneer Kwint ook wel eens over mogen nadenken.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een terugblik is nuttig. Heeft het überhaupt zin om naar deze experts te luisteren? Een jaar geleden verwachtten ze dat de AEX in het rood zou eindigen. Daar hebben ze gelijk in gekregen. In al die dertig jaar voorspelde men slechts twee keer een daling. De andere keer was in 1999. Als ik de commentaren teruglees dan valt op dat men het vooral over de stijgende inflatie had. En dat de centrale banken wel moesten gaan ingrijpen. Dat zou leiden tot een hogere obligatierente. Op alle punten dus prima gescoord.

Dit jaar hebben ze het vooral over de aanstaande recessie, de Amerikaanse dollar die gaat verzwakken en een obligatierente die niet gaat dalen. Opvallend is dat vrijwel iedereen ervan uitgaat dat het eerste halfjaar slecht gaat worden en dat in de tweede helft pas weer een herstel optreedt. Dat is ook de verwachting als ik naar de strategen van de grote zakenbanken luister. Het is dus wel heel erg de consensusgedachte.

Gemiddeld verwacht men dat AEX op oudejaarsdag 2023 op 725 punten staat. Een aardige plus van een procent of vijf. Ik krijg weleens kritiek dat de verwachte bewegingen altijd erg beperkt zijn. In de praktijk zijn de uitslagen een stuk groter. Dat klopt, maar als er zo veel mensen meedoen, ruim 120 dit jaar, dan krijg je al gauw bescheiden uitslagen.

Ik vraag de experts ook naar hun favoriete aandeel. Afgelopen jaar waren hun keuzes zozo. De beste expert zat long Shell en short Just Eat Takeaway. De perfecte keuze met een netto rendement van 96%. Maar de hele groep professionals had gemiddeld ietsje verloren.

Mocht u ondanks deze matige cijfers toch willen weten wat ze voor 2023 verwachten: hun toplijst bestaat uit ASML, Philips, Adyen en ASM International.

ASML en Adyen en ASM International vallen in de categorie koersen naar beneden, winsten omhoog.

Philips is een typische herstelkandidaat. Men hoopt, met nadruk op hoop, dat de zaken ten goede gaan keren en het bedrijf langzaam naar een afwikkeling van de apneuaffaire kan gaan toewerken. Denk daarbij wel aan de tegeltjeswijsheid ‘hope is not a strategy’.

Unibail is het aandeel dat u maar beter links kan laten liggen, aldus de experts. Het floplijstje wordt afgemaakt met ArcelorMittal, Exor en Randstad.

Overigens, de beste les die we uit de enquête kunnen leren, is wel dat zelf nadenken te belangrijk is om aan anderen over te laten. Zelfs als die anderen experts zijn.

Over de column van Corné van Zeijl

Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via corne.vanzeijl@actiam.nl. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.

See omnystudio.com/listener for privacy information.