Ook veiligheidsadviseurs van grote Europese landen waren aan boord. 

Wat is er gebeurd? Luttele minuten nadat de trein vol diplomaten de Oekraïense grens met Polen overstak, werd een passagierstrein geraakt. Niemand raakte daarbij gewond. Maar omdat die diplomatentrein eerder dan gepland was vertrokken, wordt nu gesuggereerd dat DIE trein misschien wel het doelwit had moeten zijn.

Aan boord van die diplomaten trein zat ook Reinier van Lanschot, Europarlementariër namens Volt. Wij spraken Reinier op BNR over wat er nu precies is gebeurd daar aan de Pools-Oekraïense grens én de gevolgen van deze aanval.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De uitslag? 53 procent, een kleine meerderheid, besloot tegen verdere consulaties met de EU te stemmen. En dus is die route voor nu in ieder geval afgesneden, zo heeft de regering van IJsland vandaag ook in een boodschap aan Brussel overgebracht.

Ik spreek erover met Edwin Zanen: al 22 jaar woonachtig op IJsland, met zijn Nederlandse vrouw en op IJsland grootgebrachte kinderen. Opgeleid tot fysisch demograaf, nu al jaren werkzaam in het toerisme. Dit is zijn terugblik op een heet weekendje IJsland.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

The European Commissioner for Enlargement Marta Kos tells BNR that Montenegro, Albania and Iceland could enter the EU by 2030. 'But I could also say potentially four, because Moldova is moving really fast. They are doing a great progress and I love to tell that they are the best students in class'.

Stefan de Vries and Geert Jan Hahn spoke for nearly an hour to the EU's enlargement chief in the Berlaymont building in Brussels. They touched upon a variery of issues regarding enlargement.

An edited version of this interview was discussed in Make Europe Great Again, the well listened-to podcast (in Dutch) on European affairs. Make Europe Great Again was nominated for best podcast at the 2025 edition of the Dutch Podcast Awards, in the category 'best daily podcast'. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook praten we over de adoptie van de stad Cherson en de volgende edities van de jaarlijkse wederopbouwconferenties voor Oekraïne.

Ook spreekt Geert Jan met Sjoerdsma over de hulp die Nederland naar Venezuela stuurt, na de aardbevingen ten westen van de hoofdstad Caracas.

Hier lees je meer over de toegezegde steun van Nederland aan Oekraïne.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan ging ontbijten met Veldkamp bij Place du Luxembourg en sprak over hoe de EU met China zou kunnen omgaan.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En mind you, Polen is momenteel van alle grote economieën van Europa veruit de snelst groeiende.

Een belangrijke oproep van de Poolse Eelco Heinen in aanloop naar de Europese top morgen in Brussel, want de economische staat van Europa staat volle bak op de agenda. Op vrijdag is de hele dag ingeruimd voor de meerjarenbegroting. Maar twee andere grote thema's zijn concurrentiekracht én hoe om te gaan met China. En in beide gevallen is het antwoord mogelijk de rapporten van de Italiaanse oud-premiers Mario Draghi en Enrico Letta - over hoe je de Unie competitiever kan maken. 

Vorige week sprak Geert Jan in Brussel hier ook al over met Wim Mijs,CEO van de Europese Banken Federatie. Ook dat gesprek vind je terug in deze podcastfeed.

Dat gesprek klonk trouwens als muziek in de oren van Domanski, want de Poolse economie dus groeit als kool. Qua omvang zijn ze nu een trillion dollar economy. Qua koopkracht zijn ze Spanje voorbij. De verwachte groei zit voor dit jaar op 3,5 procent - terwijl het gemiddelde van de eurozone op 1%, misschien 1,1% uitkomt.  

En deze Domanski zelf is nu minister van financiën én van economische ontwikkeling, krijgt het vertrouwen van Tusk. Was voorheen fondsmanager, beleggingsdirecteur, wordt in Brussel ook gezien als de drijvende kracht achter de pogingen voor een Europees defensiefonds. Hij vertelt ook dat ie vijftien jaar terug volle bak heeft geinvesteerd in de voorloper van InPost, het grote pakketkluizenbedrijf.

En hij zit ook, net als Eelco Heinen, dus in de E6. Dat is de club van grootste economieën van Europa die een kopgroep zijn gevormd om die kapitaalmarktunie te versnellen, te versterken en om de Spaar- en InvesteringsUnie van Letta nou eens van de grond te krijgen.

Europese Commissie
We weten dat de Europese Commissie volgende maand met een rapport komt om de concurrentiekracht van Europese banken te analyseren en met aanbevelingen te komen. Die banken hebben al gezegd: wij willen wel bijdragen aan die groei van Europa, minder risico, meer groei en meer schaal en meer integratie. Domanski wil dat ook, wil dus tempo maken. En hij legt ook uit dat dat het accent is dat Polen legt binnen die E6 in Brussel.

Hoe kijkt hij dan naar kapitaal dat naar de VS gaat in plaats van naar Europa? Domanski noemde dat onlangs op een podium Polen nog 'een grove schande'. Maar Domanski zegt ook: laten we naar onszelf kijken, niet altijd afgeven op wat Trump doet, maar vooral dat rapport van Enrico Letta nou eens omarmen.

Deze man wil dus volle bak vooruit, dus daar zal niet elke econoom hetzelfde over denken. Maar In Polen is dus onlangs een innovatieplan opgezet, geïnspireerd door Frankrijk. En dan heb je het over een overheidsgestuurd programma om institutioneel kapitaal te mobilieren voor investeringen in innovatieve techbedrijven, scale ups en durfkapitaal.

In Nederland kun je dit misschien een beetje vergelijken met Invest-NL maar dat is toch ook meer publiek-privaat. Hoe dan ook zou het interessant zijn als morgen op die Europese top Rob Jetten en Emmanuel Macron en Donald Tusk hierover in gesprek gaan met de andere 24 Europese leiders. Benieuwd wat er dan voor vooruitgang wordt geboekt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van de grotere economieën van Europa is Polen de snelst groeiende, met een verwachte groei dit jaar van 3,5 procent. Nederland loopt eerder in de pas met het gemiddelde van de Eurozone, rond de 1 à 1,1 procent.

Dit zijn nuttige cijfers om erbij te pakken op een Nederlands-Pools Business Forum, vandaag georganiseerd bij VNO-NCW in Den Haag. Geert Jan was daarbij en sprak met handelsminister Sjoerd Sjoerdsma.

Sjoerdsma heeft de Poolse minister van Financiën en Economische Ontwikkeling, Andrzej Domanski, uitgenodigd voor een werkbezoek. De subtop van de Europese economie kwam dus bij elkaar in Den Haag. 

Ook werd Sjoersma nog even gevraagd naar het laatste nieuws rondom de Straat van Hormuz en een handelsmissie naar China.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister het gesprek dat Geert Jan en Tineke hadden in Brussel, aan de vooravond van het in werking treden van het Pact.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De EBF, dat is de koepelorganisatie van de Europese banksector waar duizenden banken onder vallen maar ook nationale bankiersverenigingen zoals de NVB. En die EBF heeft een rapport laten opstellen door consultancybedrijf Oliver Wyman. En daar komt dit bedrag, deze duizelingwekkende schatting, dus uit naar voren.

Als wij in de EU dat investeringstekort niet fixen, dan haalt de Europese Unie bij lange na NIET de economische doelen die we bijvoorbeeld hebben rondom de energietransitie, defensie, AI en industriële capaciteit. 

Naast een gesprek met Wim Mijs was er ook een presentatie van het rapport, genaamd 'Bridging the Gap'. Enrico Letta kreeg het eerste exemplaar overhandigd. Bij die presentatie werd harde taal niet geschuwd. Wat opviel: bijna alle sprekers zijn van mening dat Europa geen risico's meer durft te nemen en zelfs extreem risicomijdend is.

Michael Hager, de kabinetschef van Eurocommissaris Valdis Dombrovskis, zei: "Het is alsof we in een auto rijden terwijl we ons met zestig gordels hebben vastgemaakt én de airbag al hebben uitgeklapt. Kortom, ons kan niks gebeuren. Probleem is alleen: dan gebeurt er ook niks." En Enrico Letta zegt: dit kan wel eens bloederig worden in Europa, Europese landen dreigen gekoloniseerd te worden door Amerika of China. Dus we moeten aan de bak, zegt Letta. 'We hebben dat verrekte geld nu meteen nodig'.

De Europese Commissie komt over een maand met een eigen rapport over de concurrentiekracht van Europese banken. Maar het Oliver Wyman-rapport blijkt al: de rol van de banken mág groter zijn, met grotere financieringscapaciteit, misschien wel iets kleinere buffers, maak meer spaargeld vrij, verhoog rendement zorg dat er continu wordt geïnvesteerd, vergroot schaal, versterk integratie. Daar kun je miljarden en miljarden mee vrij spelen en inzetten, zonder dat je stabiliteit verliest. En dan kun je in ieder geval proberen dat jaarlijkse biljoenen-gat iets te verkleinen, een bedrag dat inmiddels gelijk staat aan het BBP van Nederland

En daarover ging ik dus in gesprek met Wim Mijs.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik geloof niet dat het taalgebruik van Trump bijdraagt aan een goede relatie. En volgens Trumps veiligheidsstrategie voelt hij ook geen liefde voor Europa als geheel, als blok. Maar ook in ons eigen belang kan het de moeite zijn om toch in de relatie te investeren, ook al zou dit voor de korte termijn zijn of voor enkele zaken.

Ik legde deze gedachten en vragen voor aan twee prominente Amerikaanse denkers die ook veel met Europeanen hebben gewerkt: Nate Swanson en Ivo Daalder. Zij kennen de voordelen én nadelen van de Europese opstelling door de jaren heen. Onze kracht en onze zwakte, in daden en gedrag.

Ik sprak Swanson en Daalder op de nieuwste veiligheidsconferentie van Nederland, de Nextgen Security Conference in Den Haag. En in een tweeluik presenteer ik deze interviews, met deze specifieke insteek. De interviews zijn in het Engels (Swanson) en het Nederlands (Daalder).

Zelf liep ik 2,5 dag op deze conferentie rond en sprak ik met nog meer mensen. Dat gold ook voor mijn collega's Michal van der Toorn en Stefan de Vries. Onze gezamenlijke afdronk kun je ook horen in podcastvorm, namelijk in onze extra lange aflevering van Make Europe Great Again. 

Over Ivo Daalder:

Ivo Daalder is in 1960 geboren in Den Haag, maar ruilde Nederland op zijn achttiende in voor eerst het Verenigd Koninkrijk en daarna de Verenigde Staten. Sinds zijn naturalisatie in 1994 mag Daalder zich officieel Amerikaan noemen.

Na te hebben gestudeerd en onderzoek te hebben gedaan aan diverse topuniversiteiten in het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten maakte Daalder sinds de jaren negentig ook politiek carrière. Zo was hij hoofd Europese Zaken in de Nationale Veiligheidsraad onder toenmalig president Bill Clinton, buitenlandadviseur voor de democratische presidentskandidaten Howard Dean en Barack Obama en werd hij onder Obama in 2009 ook de Amerikaanse NAVO-ambassadeur. Van 2013 tot 2025 was Daalder voorzitter en daarna ook CEO van de vooraanstaande denktank Chicago Council on Global Affairs.

Daalder is momenteel verbonden aan de Universiteit van Harvard via het onderzoekscentrum / denktank Belfer Center, hij is columnist bij Politico, en publiceert ook via zijn eigen podcast en Substack-nieuwsbrief.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik geloof niet dat het taalgebruik van Trump bijdraagt aan een goede relatie. En volgens Trumps veiligheidsstrategie voelt hij ook geen liefde voor Europa als geheel, als blok. Maar ook in ons eigen belang kan het de moeite zijn om toch in de relatie te investeren, ook al zou dit voor de korte termijn zijn of voor enkele zaken.

Ik legde deze gedachten en vragen voor aan twee prominente Amerikaanse denkers die ook veel met Europeanen hebben gewerkt: Nate Swanson en Ivo Daalder. Zij kennen de voordelen én nadelen van de Europese opstelling door de jaren heen. Onze kracht en onze zwakte, in daden en gedrag.

Ik sprak Swanson en Daalder op de nieuwste veiligheidsconferentie van Nederland, de Nextgen Security Conference in Den Haag. En in een tweeluik presenteer ik deze interviews, met deze specifieke insteek. De interviews zijn in het Engels (Swanson) en het Nederlands (Daalder).

Zelf liep ik 2,5 dag op deze conferentie rond en sprak ik met nog meer mensen. Dat gold ook voor mijn collega's Michal van der Toorn en Stefan de Vries. Onze gezamenlijke afdronk kun je ook horen in podcastvorm, namelijk in onze extra lange aflevering van Make Europe Great Again. 

Over Nate Swanson:

Nate Swanson was tot voor kort dé Iran-adviseur van het Witte Huis. Swanson heeft 18 jaar voor de Amerikaanse overheid gewerkt, woonde in Iran, heeft vijf verschillende regeringen gediend, en heeft dus ook veel samengewerkt met ons Europeanen. Swanson was van 2022-2025  directeur Iran bij de Nationale Veiligheidsraad (NSC). Daarna werd hij in Trump II lid van de Iran-werkgroep, waarin hij onder meer nucleair onderhandelaar was.

Vorig jaar zomer werd Swanson door Trump de deur gewezen. In een veelbesproken publicatie in Foreign Affairs 'voorspelde' Swanson al hoe de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran zich zou ontwikkelen. 

Swanson is nu resident senior fellow en directeur van het Iran Strategie Project bij de bekende denktank Atlantic Council.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bob Deen was te gast in BNR's De Avondspits, samen met Geert Jan. We blikten vooruit op die bijeenkomst, die de Nederlandse buitenlandminister Tom Berendsen kwalificeert als 'verkennend'. Terwijl Bob Deen van mening is dat Brussel veel minder over poppetjes moet speculeren dan het nu doet, is Geert Jan juist ontstemd over het feit dat we nu pas met de benen op tafel eens gaan filosoferen over een Europese positie in deze oorlog, die nota bene op ons continent plaatsvindt.

Dat en meer in dit gesprek met Bob Deen, onder leiding van Liesbeth Staats en Niels Heithuis.

Het hele gesprek met Tom Berendsen kun je trouwens beluisteren in de podcast 'BNR De Wereld'.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jeroen Lenaers, vicevoorzitter van de christendemocratische EVP-fractie in het Europees Parlement, volgt de democratie en rechtsstaat in Hongarije al jaren op de voet en kent Magyar vanuit de EVP-fractie. In 2024 werd Magyar één van de nieuwe Tisza-europarlementariërs. Lenaers leidde en begeleidde Magyar nog in zijn eerste dagen in het Europees Parlement in Brussel. 

In dit gesprek met Lenaers zoomen we in op de persoon Peter Magyar, de miljarden euro's die hij uit Brussel probeert te verkrijgen - in ruil voor versnelde hervormingen - én op de relatie van Magyar met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Die verstandshouding leek voor het oog van de wereld een deuk op te lopen toen Magyar niet tegen een motie van wantrouwen tegen Von der Leyen stemde, en zich daarmee niet hield aan de fractiediscipline binnen de EVP.

Maar volgens Lenaers, die als chiep whip binnen de EVP over de fractiediscipline gaat, zat dat verhaal net iets anders in elkaar.

Dat en meer in dit gesprek met Jeroen Lenaers.

Luister ook naar onze ervaringen op campagne met Peter Magyar, in het weekend van de parlementsverkiezingen medio april| Op campagne met de opvolger van Orban. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kost verdient Scholtalbers op een plek waar het óók goed toeven is, namelijk bij de European University Institute (EUI) in het oeroude Fiesole. Hier draait het niet alleen om de Etruskische of Romeinse cultuur, maar juist om de moderne Europese geschiedenis. Dit weekend is het groot feest in Fiesole en Florence, want dan viert de European University Institute de vijftigste verjaardag. 

EUI is een onderwijs- en onderzoeksinstituut dat vaak direct relevant is voor EU-beleid en politieke besluitvorming. Een actueel voorbeeld is het analyseren van de economische en institutionele gevolgen voor Europa van Trumps importheffingswoede richting ons continent.

De bekende diplomaat Max Kohnstamm was de eerste directeur van dit instituut, tussen 1976 en 1981. Het instituut was een decennialange wens van de zes oprichters van de Europese gemeenschap voor Kolen en Staal.  Pieter Omtzigt behaalde in Florence zijn doctoraat. En de Finse president Alexander Stubb was vóór zijn presidentschap de eerste directeur van de relatief nieuwe School of Transnational Governance, een onderdeel van EUI. Scholtalbers werkte in die tijd nauw met Stubb samen.

Komend weekend regent het bekende namen in Florence, bij een speciale viering van het jubilieum. Los van alle alumni komen ook Roberta Metsola, Antonio Costa, Antonio José Seguro en Sergio Mattarella langs.

Het belang en het werk van dit instituut bespreek ik in deze podcastaflevering met Roeland Scholtalbers, die ook jarenlang in Brussel werkte, maar uiteindelijk weer thuiskwam in Italië. Wil je hem volgen op sociale media? Dat kan professioneel via LinkedIn en voor de mooie kiekjes en verhalen via Instagram.

Veel luisterplezier!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De opwarming van de aarde en ook Europa is bekend. Maar dat ons continent twee keer zo snel opwarmt als de andere continenten (gemeten sinds 1980 wordt Europa per decennium ruim een halve graad celsius warmer) is toch een kop die niet iedereen zag aankomen. Ecosystemen en klimaatzones in Europa veranderen, ook al houden we ook in de toekomst een relatief mild klimaat. 'Maar Nederland krijgt meer weg van het Zuid-Europa van voorheen', zegt Groenemeijer.

En dit betekent ook meer extreem weer. En langduriger extreem weer. Lange periodes van droogte, van hitte, van nattigheid, van hagel, van onweer. En op verschillende plekken in Europa is de uitdaging dan weer anders. Dat betekent dat ook bijvoorbeeld herverzekeraars en luchtvaartbedrijven interesse tonen in het werk van ESSL, dat ook samenwerkt met weerinstituten en universiteiten. 'Iedereen wil met het veranderende weer kunnen omgaan'.

Wat er de komende jaren op Europa afkomt, kun je in deze podcast met Groenemeijer beluisteren. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De laatste jaren was ze vaak in Nederland, zo heb ik haar ook persoonlijk leren kennen en ben ik naast van fan van haar boeken nu ook volger van haar gedachten en overpeinzingen. Nino denkt en vertelt en publiceer veel over de relatie tussen oost- en west Europa. En dat blijft interessant en relevant, ook al ben ik het niet altijd met enkele gedachte honderd procent eens. Maar dat hoeft ook niet natuurlijk. Want als ik haar spreek, zoals voor dit interview, dan bevraag ik haar en gaat het om haar gedachten. 

In dit interview verbinden we twee hoofdonderwerpen aan elkaar. Ten eerste spreken we elkaar vanwege haar nieuwe bundel Oost en West - met persoonlijke notities, toespraken en essays. Daarnaast praten we over de actualiteit. De opkomst van het populisme in Europa en Amerika, de demonstraties tegen afglijdende democratie maar juist ook de passieve houding die zij hierover in West-Europa en Amerika waarneemt. 

Tijdens dit interview spreken we Engels, Nino kwam tot mij vanuit Berlijn, waar ze woont. En misschien goed om te zeggen, dit interview is opgenomen voordat we de uitslag van de Hongaarse verkiezingen kenden.

Veel plezier met het luisteren naar dit gesprek. En mocht je haar bundel willen lezen, die vind je hier.

En beluister hier het gesprek uit 2022.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een interview met Taras Katsjka, de Oekraïense vicepremier én minister van Europese en Euro-Atlantische integratie. 

In deel 2 van dit interview met Katsjka praten we onder meer over de grondstoffendeal die Oekraïne met de VS heeft gesloten. Dit akkoord kwam bijna een jaar geleden tot stand. Hoofdonderhandelaar van deze deal was toen Katsjka zelf. Hij weerspreekt de perceptie dat het akkoord vooral gunstig voor de Amerikanen zou zijn geweest, en dat Oekraïne nu ook de eerste vruchten van de afspraak plukt.

Ook praten we over de Droezjba-pijpleiding, die enige tijd door Rusland in het westen van Oekraïne is gebombardeerd. Hongarije en Slowakije kunnen om die reden geen gebruik maken van het olietransport dat vanuit Rusland door Oekraïne de EU zou moeten bereiken. De Europese Commissie heeft een team van technische experts gestuurd voor inspectie, maar om onduidelijke redenen heeft Oekraïne nog niet toegestaan dat de experts hun opdracht kunnen vervullen. Katsjka legt uit waar dit volgens hem aan ligt. Notitie: dit gesprek is afgelopen maandag 30 maart opgenomen. Ook nu, om moment van publicatie, hebben we nog geen bericht van verandering van de situatie. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een interview met Taras Kachka, de Oekraïense vicepremier én minister van Europese integratie en Euro-Atlantische relaties. We bespraken diverse onderwerpen tijdens zijn bezoek aan Nederland. In dit deel gaan we vooral in op de Lviv-conferentie en het eerste Nederlands-Oekraïense Business Forum én we praten over de wens van Oekraïne om lid te worden van de Europese Unie. Enjoy!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Berendsen heeft deze boodschap vanochtend in een één-op-één gesprek in Breda overgebracht aan de Oekraïense vicepremier Taras Kachka.

Eerder meldde BNR al dat Oekraïne dat Europees inspectieteam momenteel niet toelaat tot de pijpleiding.

Het draait in dit geval om de oliepijpleiding die Russische olie via Oekraïne naar Hongarije transporteert. Die is in het westen van Oekraïne kapot gegaan na een Russisch bombardement. Maar er is natuurlijk al jaren een aanhoudende vete tussen Oekraïne en Hongarije, Zelensky en Orban. En die pijplijn staat symbool voor de relatie tussen de twee landen: die is stuk.

De Europese ingenieurs zitten intussen in de wachtkamer. Zij zijn in opdracht van de Europese Commissie gestuurd om de schade in Oekraïne te bestuderen - en Oekraïne ging aanvankelijk ook met dit Europese aanbod akkoord. Maar vicepremier Kachka liet aan BNR weten dat de veiligheidsprocedure nog niet is afgerond – en dat toegang dus nog niet is verleend.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In De Ochtendspits van 31 maart ging het in ieder geval over de laatste ontwikkelingen rond de Droezjba-pijpleiding. Want vicepremier Kachka bevestigt dat Oekraïne een Europees inspectieteam, dat op voordracht en in afspraak met de Europese Commissie naar Oekraïne is gekomen, nog geen toegang heeft verleend om de beschadigde infrastructuur rond die pijpleiding te inspecteren.

Ook ging het over luchtafweer. Want mogelijk dient een alternatief voor de Amerikaanse Patriotsystemen zich aan, zeker nu de raketten zo schaars zijn.

Luister naar het gesprek met Iwan Verrips en Bas van Werven, met audiofragmenten van de Oekraïense vicepremier.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De interviews zijn van vóór de vergadering, bij de zogeheten inloop.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een week als deze, met een oorlog in het Midden-Oosten die ook economische gevolgen wereldwijd kent, ervaart Van Putten ook weer extra stress in de toch al noodlijdende auto-industrie. Daar komen de verkiezingen in Beieren (lokaal) en Baden-Württemberg (deelstaat) nog eens bovenop. 

Hoe kijkt Fred van Putten naar de Duitse politiek, de economie en de innovatie en technologie in relatie tot de auto-industrie? Dat hoor je in dit gesprek.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit verhaal gaat verder dan dat we praten over schepen die niet door de straat van Hormuz kunnen. Dit gaat om grondstoffen. Dit gaat om energieprijzen die hoog zijn. Dit gaat om de prijs van vrachtschepen. Dit gaat om de beschikbaarheid van vrachtschepen. En dan verschilt dat weer per sector. Want automobielbedrijven verschillen van elkaar qua afzetmarkt en toeleveringsketens. En dat kan voor een bedrijf in medische apparatuur ook weer anders zijn. Ik heb met verschillende ondernemers en werknemers van grote Europese bedrijven hier in Zuid-Duitsland gesproken.

Het werkt altijd goed om één voorbeeld te geven om een sectoraal probleem te schetsen. Neem Ensinger. Een bedrijf dat we ook wel een hidden champion noemen. Het is een bedrijf dat weinig mensen kennen, maar gigabelangrijk is voor de allergrootste industrieën en voor onze producten. Het draait om technische en hoogwaardige kunststoffen. Daar maak je onderdelen bijvoorbeeld van. En die kunststoffen zitten dus overal in. Ensinger is wereldmarktleider, actief in tientallen landen, maar tegelijkertijd wel zo'n typisch Duits familiebedrijf. En één van die familieleden is de Nederlander Jan van Schaik. Werkt al 17 jaar voor Ensinger hier in Nufringen, in Zuid-Duitsland, en is verantwoordelijk voor de commercie en internationale expansie.

In deze reportage hoor je zijn verhaal en ons interview. Over het Midden-Oosten, deelstaatverkiezingen en Europese autonomie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En dat in geopolitiek woelige tijden, wat de noodzaak tot samenwerken ook vergroot.

Ik sprak erover met organisator Jean Pierre Heijster, terwijl wij uitkeken op een bizar aantal aan bijzondere auto's. Een walhalla voor de autoliefhebber.

Heijster onderkent de crisis die de Duitse auto-industrie momenteel meemaakt, maar denkt dat er een kans is voor het hart van de Europese auto-industrie, met ook een rol voor Nederland met partnerbedrijven, om zich uit deze problemen te 'innoveren'. 'Het wordt een strijd, maar als iedereen in Europa met mondiale partners die strijd aangaat, dan geloof ik dat we een heel eind kunnen komen.'

Een kortere versie van ons gesprek is vanmiddag uitgezonden BNR Nieuwsradio in De Avondspits. En is ook terug te luisteren in de dagelijkse podcast die we maken, geheten Make Europe Great Again. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar durfde Merz tijdens de persconferentie Trump al te weerspreken? Oordeel zelf.

Deze audio is ook te beluisteren in de podcast Make Europe Great Again en was vanochtend tevens te beluisteren in De Ochtendspits.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik sprak erover in onze podcast Make Europe Great Again, toen ik net in Stuttgart was gearriveerd.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eén van de andere landen uit dit rijtje is Roemenië. Onlangs bracht ik een bezoek aan dat land. Ook daar waren net drones de grens met Oekraïne overgevlogen. Niet voor het eerst, want drones en raketten vliegen al door het Roemeense luchtruim sinds Rusland in 2022 Oekraïne op brute wijze in z'n geheel binnenviel. Bij aanvallen op het Oekraïense havengebied grenzend aan de Zwarte Zee vliegen drones regelmatig via Moldavië en Roemenië terug Oekraïne in, of ze landden zelfs - al dan niet neergeschoten door de Oekraïense luchtafweer - op het grondgebied van deze landen.

Het Roemeense parlement heeft inmiddels toestemming gegeven aan het leger om vijandige drones indien nodig neer te schieten. Een ongekende stap voor Roemenië, dat historisch gezien enige angst voor Rusland kent en niet snel in potentie escalatoire stappen onderneemt. Wel is Roemenië onder de huidige president Nicosur Dan een trouwe EU- en NAVO-bondgenoot, en biedt het land ook steun aan Oekraïne.

Roemenië heeft zich ook gecommitteerd aan de 'Trump-norm', de nieuwe NAVO-norm van vijf procent waardoor NAVO-bondgenoten miljarden euro's extra de komende jaren in defensie moeten investeren, om de afschrikking op peil en geloofwaardig te houden. Eén van de bedrijven die door het Roemeense ministerie van defensie als 'veelbelovend' wordt gezien is het dronebedrijf BraveX Aero uit het Noord-Roemeense Cluj. Een drone start up die eigenlijk is opgericht voor civiele doeleinden, maar sinds 2024 de stap richting 'dual use' heeft gemaakt; zowel civiele als militaire inzet. Het Roemeense defensieministerie ziet in BraveX Aero ook een mogelijke partner om samen met Oekraïne de droneproductie tussen beide landen (die een grens van zo'n 650 kilometer delen) op te voeren. BraveX wil in 2028 jaarlijks 500 drones kunnen leveren - en in 2030 één van Europa's leidende fabrikanten in hun specifieke dronesegment. 

De meerwaarden naar eigen zeggen: Europese topkwaliteit in de elektrische categorie, een lange vliegtijd in combinatie met een hoog laadvermogen én modellen met de mogelijkheid om te wisselen tussen verbrandingsmotor en elektrisch. Daarnaast zijn de drones honderd procent in Europa geproduceerd (geen Chinese componenten). 'Al weten we heus wel dat we niet de enige op de markt zijn', zegt CEO Razvan Costea-Barlutiu tegen BNR.

Ook is BraveX Aero eind oktober een partnership aangegaan met het Duitse bedrijf Uniq Things. Brave X biedt multirotor-drones aan die meer dan vier uur in de lucht kunnen blijven terwijl ze ook nog zeven kilo aan 'apparatuur' of 'spullen' met zich meezeulen, terwijl Uniq Things gespecialiseerd is in de (autonome) coördinatie tussen verschillende drones, ook wel 'dronezwermen' genoemd. Samen spreken ze in het persbericht van 'Swarm-as-a-service', een drone oplossing die makkelijk opschaalbaar is bij veiligheidsvraagstukken of in noodsituaties. Eén 'dronepiloot' moet deze zwerm kunnen bedienen.

Ik ging in Cluj langs bij één van de oprichters en investeerders, Mircea Vadan en sprak met hem over zijn bedrijf, zijn drones, angst in Roemenië voor Rusland en Europese autonomie. Ook Iulia Oprea schoof aan, zij is Chief Legal & Regulations Officer bij BraveX Aero.

Luister ook naar BNR's De Oostflank, waarin verslaggevers van BNR reizen langs de oostgrens van Europa en de stemming peilen in landen die grenzen aan Rusland en/of Oekraïne. Hier verschijnen ook uitgebreide reportages van mijn bezoek aan Roemenië, met veel aandacht ook voor hybride oorlogsvoering.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer hoor je een gesprek dat ik had met Ivan en Yaroslava, twee 'dronemakelaars' die pre seeds startups in de dronewereld koppelen aan wereldwijd kapitaal met hun investeerdersplatform United Angels Network. Ze delen trouwens alles, want ze zijn ook nog eens getrouwd. Daarnaast is Ivan actief voor de Oekraïense luchtverdediging.

Het gesprek voor deze podcast duurt ongeveer tien minuten, maar we hebben nog meer gepraat in een restaurant in Lviv. Komende zondag komt een artikel online waarin onder andere dit echtpaar centraal staat.

Veel luister- en leesplezier.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer hoor je een gesprek dat ik had met Oleksii Khobor. Oleksii is een Oekraïense knappe kop. Een 26-jarige promovendus aan de polytechnische universiteit van Lviv op de afdeling informatiesystemen en netwerken. Hij koppelt AI en ML aan defensie en focus mij op innovatie en doorontwikkeling. Momenteel werkt hij aan drie projecten, die niet alleen academisch relevant zijn maar ook direct kunnen bijdragen aan de veiligheid van Oekraïne. 

Oleksii werkt aan een 'tankdrone', een vliegende schildwacht rondom een tank. Daarnaast richt hij zich op het analyseren van videobeelden die drones maken in oorlogsgebied, met de gedachte dat echte dreiging van valse dreiging door middel van machine learning kan worden onderscheiden. En tot slot werkt hij volgens hetzelfde concept aan het detecteren van mijnen en explosieven die onder de grond liggen. 

Het gesprek voor deze podcast duurt ongeveer een kwartier, maar Oleksii en ik hebben veel meer tijd met elkaar doorgebracht. Onder meer in dit artikel kun je meer lezen over de inzichten die hij met mij wilde delen, en hoe het leven in Lviv momenteel is.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer hoor je een gesprek dat we in de studio hadden met oud-minister van buitenlandse zaken Bert Koenders, onder leiding van Bernard Hammelburg. Dit deel van het gesprek gaat over de Nexperia-zaak. 

De hele aflevering van BNR De Wereld staat ook online.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer hoor je een gesprek dat ik had bij Nikhef in Amsterdam, waar internationale wetenschappers elkaar tot grote hoogten drijven. En dat is handig als je hoog inzet, zoals Nederland doet met het initiatief om de Einstein Telescoop naar het zuiden van Nederland te halen.

Ik ging langs bij Nikhef, en sprak met Sjoerd Sjoerdsma, CEO van Einstein Telescoop Nederland. Hij hoopt volgend jaar 2,4 miljard euro bijeen te hebben om de kansen op een Einstein Telescoop in Nederland te vergroten. 

Een ingekorte versie van dit gesprek hoor je in Make Europe Great Again.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit keer hoor je een gesprek dat we in de studio hadden met voormalig MIVD-baas Pieter Cobelens, onder leiding van Bernard Hammelburg. Dit gesprek gaat over de veelbesproken 'dronemuur' in Europa. Dit gesprek geef ik vorm met wat ik uit Oekraïne hoor en daar zelf heb gezien. 

Het gesprek met Pieter Cobelens is onderdeel van deze aflevering van BNR De Wereld.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze verhalen vind je mogelijk ook op andere uitzendkanalen van BNR terug.

Je gaat luisteren naar een gesprek dat ik had met presentator Liesbeth Staats in The Daily Move, het avondspitsprogramma van BNR. We spraken over ontwikkelingen en innovatie op het gebied van technologie, IT en defensie, waarbij steeds vaker de opmerking wordt gemaakt dat Europa kan leren van Oekraïne. Maar wat kan Europa dan precies leren en waar moet de EU dan in investeren? En wat zie je als je door Oekraïne reist, op het terrein van miltech en deftech?

De hele uitzending van TDM vind je trouwens hier.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze verhalen vind je mogelijk ook op andere uitzendkanalen van BNR terug, al dan niet in gemonteerde vorm. Maar het ruwe materiaal, vaak in het Engels, dat vind je dus hier.

Je gaat zo luisteren naar een gesprek met Liudmyla Kryzhanovska. Zij is de directeur van Promprylad.Renovation, dat is een social impactproject. Je kunt het op veel verschillende manieren omschrijven, maar het komt er op neer dat in de stad Ivano-Frankivsk in West-Oekraïne een hele oude sovjetfabriek staat, die eigenlijk zelfs nog ouder is en uit de tijd van de Habsburgers dateert, als gebouw. Maar in die fabriek worden nu geen machine onderdelen of gasmeters meer gemaakt, het gaat niet meer om massaproductie en kwantiteit, maar om impact maken en kwaliteit. Die oude fabriek heeft 40.000 m2, steeds meer vierkante meters worden gerenoveerd. En inmiddels zitten er 75 sociale ondernemingen in dat gebouw. Van barista’s tot boekhandelaren, van pottenbakkers tot eigenaren van een uitzendbureau, en van co-working spaces tot kinderopvang. En veel van die ondernemers zijn intern ontheemden, oftewel: het zijn Oekraïners die voor de oorlog op de vlucht zijn, maar wel in eigen land zijn gebleven. Naast huis en haard waren ze ook hun bedrijf verloren - en in Promprylad hebben ze de kans gekregen om hun ondernemerschap nieuw leven in te blazen.
 
Deze week won Promprylad nog een prestigieuze Europese prijs, namelijk de New European Bauhaus-prijs (NEB) in de categorie ‘Kampioenen’. De Europese Commissie, organisator van de NEB, noemt Promprylad een ‘demonstratie van hoe een oude fabriek herboren kan worden als hub voor innovatie en sociale investeringen’. Naast mooie woorden is er ook een prijs van 30.000 euro, die met veel genoegen op de stapel aan donaties, subsidies en financiering komt.  Hartstikke retro dus, dat Promprylad. Ik ging langs bij Kryzhanovska, we maakten een rondje over het terrein, dronken een bakkie pleur van een koffiekunstenaar uit de bezette stad Berdjansk en gingen daarna in gesprek over het project Promprylad.

Het gesprek met Kryzhanovska vind je in aangepaste vorm terug in de Perestrojkast. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van maandag tot en met donderdag, om 16:00 uur online. Met een update van 10 minuutjes. De podcast vind je hierrrr! Abonneer je direct! 

Met uiteraard ook veel aandacht voor de reizen die Geert Jan door Europa maakt. Luisteren dus!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europaverslaggever Geert Jan Hahn bespreekt samen met Amerikakenner Coks Donders hoe uniek de eerste uren van de 47ste president van Amerika waren. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europaverslaggever Geert Jan Hahn neemt het laatste en belangrijkste Europese nieuws met je door. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | 'Poetin wil geen vrede, maar een bestand is niet uitgesloten'

Komende week reist Van der Burg met de vaste Kamercommissie Buitenlandse Zaken af naar Amerika. Hij hoopt hier vooral informatie in te winnen over hoe Amerika naar verschillende geopolitieke zaken kijkt. Toch denkt Van der Burg dat ook Amerika belang heeft bij een sterk Oekraïne. 'Poetin stopt niet bij Oekraïne. Ook Trump heeft er belang bij dat Rusland niet als winnaar uit de strijd komt.'

De oproep om Oekraïense vluchtelingen terug te sturen naar veilige delen in Oekraïne zoemt ook rond. Volgens Van der Burg is dat iets wat we gezamenlijk in Europa moeten regelen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | BNR Nieuws Top 150

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | BNR Nieuws Top 150

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het hele gesprek met de Oekraïnse ambassadeur kun je beluisteren in onze podcast BNR Perestrojkast. Op maandagavond 13 januari in Nieuwspoort, Den Haag interviewen de heren van de Perestrojkast de minister van Buitenlandse Zaken, Caspar Veldkamp. BNR organiseert dat evenement samen met Haagsch College en Raam op Rusland. Wil je daarbij zijn en heb je een vraag over oorlog of vrede, ga dan naar www.bnr.nl/perestrojkast 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europaverslaggever Geert Jan Hahn krijgt de indruk dat Oekraïne in het openbaar wil laten zien dat ze open staan voor onderhandelingen en ziet dat de suggestie wordt gewekt dat Rusland daar niet voor openstaat.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gistermiddag kwam de Roemeense veiligheidsraad met het nieuws dat Rusland de presidentsverkiezingen heeft beïnvloed. Wat als de ultranationalistische Georgescu er met de winst vandoor gaat? Blijft Roemenië dan nog wel een trouwe bondgenoot van de NAVO?

In de The Daily Move met Liesbeth Staats gaat Europaverslaggever Michal van der Toorn erover in gesprek samen met Stefan Popa, schrijver en Roemenië-kenner.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Brussel zit Europa-verslaggever Geert Jan Hahn die vandaag aanwezig is bij Rutte's eerste NAVO-top met buitenlandministers. Hahn legt uit dat het best een slimme zet van Rutte kan zijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Michal van der Toorn gaat hierover in gesprek met Tesseltje de Lange, hoogleraar Europees Migratierecht aan de Radboud Universiteit. Als expert op het gebied van Europese regelgeving rond arbeidsmigratie en integratie onderzoekt ze of arbeidsmigratie van buiten de EU een oplossing kan bieden voor de personeelstekorten in de Nederlandse zorg- en technieksector. 

De Lange gelooft dat arbeidsmigratie kan helpen om de gaten op de arbeidsmarkt te vullen, maar ze waarschuwt dat het niet genoeg is. Het moet onderdeel zijn van een breder pakket aan oplossingen.

Luister ook | 4. Cyprus voorbeeld voor EU-lidmaatschap Oekraïne?

Over de maker

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is dagelijks te horen in The Daily Move en wekelijks in de rubrieken Blik op Europa in BNR De Wereld en Blik op de Wereld in BNR Zakendoen. Ook werkt ze op de achtergrond voor verschillende BNR-programma's.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het idee van een voedselbos is de structuur van een bos nabouwen, maar alles wat erin staat is eetbaar of heeft een functie voor de andere bomen. Maaike: ‘We willen laten zien dat het interessant is voor anderen om ook te doen. We willen graag een voorbeeld zijn.’

In Burgos leg ik onderzoeker Luis Marcos de vraag voor of er niet veel meer migranten moeten komen om die lege dorpen nieuw leven in te blazen. En dan óók de niet-Westerse, óók mensen die géén huizen bouwen of een voedselbos aanleggen?

‘Ja’, antwoordt hij stellig. ‘Mensen van buiten zijn de enige oplossing voor het probleem van ontvolking. Dat kunnen mensen zijn die nu in de stad wonen en hunkeren naar het platteland, maar natuurlijk ook migranten. De Spaanse economie zou niet zonder hen functioneren.’

Een treffend voorbeeld van de migrant als redder in nood is een bericht dat ik las in een Spaanse krant. Er worden buschauffeurs gezocht in Marokko en Latijns-Amerika, omdat er in Spanje te weinig zijn. Door het gebrek aan buschauffeurs raken steeds meer dorpen hun busverbinding kwijt - voor sommigen de enige vorm van transport. En voor Spaanse kinderen soms de enige mogelijkheid om op school te komen. 

Maaike en Tibor vullen geen slecht betaalde of essentiële banen als buschauffeur in. Toch ziet Marcos hen als deel van de oplossing voor het verlaten Spanje: ‘Het platteland is in Spanje met een zekere minachting bekeken. Mensen uit het dorp werden gezien als dommer, armer. Alsof plattelandsbewoners minder waard waren dan mensen uit de stad.’ 

Het feit dat ze nu zien dat er een Nederlandse familie komt, zet mensen aan het denken, aldus Marcos. ‘Oh Nederlanders, gecultiveerde mensen, goed voorbereide mensen, en die komen hier naar een dorp… Goh, misschien is het zo slecht nog niet om te wonen in een dorp. Ze komen met ideeën om er bomen neer te zetten, groenten en fruit te verbouwen, de huizen op te knappen, er komen nog meer families… Dat heeft een didactische waarde voor de samenleving.’

Daarom hebben we het nodig dat deze ervaring succesvol wordt, besluit Marcos. ‘Dat ze er geen genoeg van krijgen, dat het meer mensen aantrekt, dat het nog eens gebeurt. Dat ze zien: deze Nederlanders zijn gekomen… waarom zou ik niet hetzelfde doen?’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook keren we weer terug naar de Universiteit van Burgos, op een uur rijden van het dorp. Onderzoeker en docent Luis Marcos vertelt waarom Spaanse vrouwen relatief laat zijn met het krijgen van hun eerste kind (31,6 jaar ten opzichte van 30,3 jaar in Nederland en 29,7 in Europa). Dat heeft alles te maken met het economische model in Spanje. ‘Het is een model waarbij jongeren weinig toekomst hebben. Ze kunnen moeilijk rondkomen en een woning vinden is lastig. Om die reden vertrekken veel jongeren zelfs uit Spanje.’

In een bar in Burgos ontmoeten we de 28-jarige journalist Sara Sendino. Zij schrijft bij de krant veel over het lege Spanje. Recentelijk maakte ze een reportage over een dorp waar de burgemeester zocht naar iemand om de enige bar over te nemen. In ruil daarvoor mocht diegene gratis in een huis wonen en hoefde er voor de bar ook geen huur betaald te worden. Sendino legt uit waarom de functie van een bar in het lege Spanje veel verder gaat dan voorzien in een hapje en een drankje. ‘In een dorp zijn veel mensen alleen. Als iemand een dag niet in de bar is geweest, maken mensen zich zorgen om diegene. Het is een plek van samenkomen, van delen en van omkijken naar je buren.’

In verschillende Spaanse dorpen is de vraag naar nieuwe inwoners zo hoog, dat er een heuse babybonus in het leven is geroepen. Dat wil zeggen: een eenmalige financiële bijdrage voor iedereen die een kind op de wereld zet. Maar Luis Marcos gelooft niet dat het echt zoden aan de dijk zal zetten. Wat wel zou werken, zegt hij, is ervoor zorgen dat jongeren toegang hebben tot een woning en stabiel werk. ‘De maatschappij moet snappen dat er op het platteland dezelfde openbare voorzieningen moeten zijn.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Want hoe minder mensen er wonen, hoe minder er wordt geïnvesteerd in voorzieningen als infrastructuur, vrijetijdsvoorzieningen, woningen en arbeid. Met als gevolg dat een gebied nóg minder inwoners aantrekt en steeds verder in verval raakt. Naar schatting heeft Spanje drieduizend onbewoonde dorpjes. 

Voor deze aflevering reizen we af naar het dorpje Bárcena de Bareba, gelegen in de autonome regio Castilla y Leon. Je kunt hier uren ronddwalen zonder een mens tegen te komen. Tot voor kort was de Spaanse Carlos de enige inwoner van het spookdorp. Maar sinds begin dit jaar zorgt het Nederlandse koppel Maaike en Tibor samen met hun twee kinderen én hulptroepen uit Nederland er voor een hoop reuring. 

Voor 3,5 ton kochten Maaike en Tibor het grootste deel van de verlaten huizen op, met het doel het dorp op te knappen en weer nieuw leven in te blazen. Ook legt het stel een voedselbos aan, waarmee ze uiteindelijk zelfvoorzienend hopen te kunnen leven. Een documentaire over de verwoestijning van Spanje deed ze besluiten om Amsterdam in te ruilen voor deze plek. Hoe vergaat het ze tot nu toe? En wat is hun missie hier precies?

Ook reizen we af naar Burgos. Luis Marcos doet aan de universiteit van deze stad onderzoek naar La España Vacía (‘Het lege Spanje’), al omschrijft hij het liever als La España Vaciada, ofwel ‘Het leeggemaakte Spanje’. Want dit gebied was niet - in tegenstelling tot de Schotse hooglanden of Lapland - altijd al zo dunbevolkt. Hij verklaart waarom de mensen zijn vertrokken, en op welke manier grote bedrijven nu profiteren van die leegloop.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lees ook | Defensie koopt extra F-35's, onderzeebootjagers en helikopters, maar 2,4 miljard is niet genoeg

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor Noord-Cyprus gelden de Europese regels niet, ook al is het officieel wel EU-gebied. Dit voorbeeld gebruiken voor Oekraïne is ingewikkeld, legt Armin Cuyvers, hoogleraar Europees recht aan het Europa Instituut van de Universiteit Leiden, uit.

In ieder geval tot aan de Russische invasie in Oekraïne had Cyprus ook met de Russen een goede band. Tegelijkertijd ligt het land dichterbij de brandhaarden in het Midden-Oosten dan het Europese vasteland. Oorlog, vrede en geopolitieke belangen kruisen elkaar op Cyprus.

Luister ook | 4. Uitzonderingspositie Denemarken is niet wat het lijkt

Over de maker

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is dagelijks te horen in The Daily Move en wekelijks in de rubrieken Blik op Europa in BNR De Wereld en Blik op de Wereld in BNR Zakendoen. Ook werkt ze op de achtergrond voor verschillende BNR-programma's.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering wordt niet alleen gezocht naar een oplossing, maar wordt de EU-toetreding van Cyprus ook onder de loep genomen. Brussel heeft namelijk dat vooruitzicht ook aan andere landen met bezet gebied beloofd, terwijl voorheen nog werd gezegd dat er nooit meer een land moest toetreden dat geen volledige controle over eigen grondgebied had. Wat is dan het perspectief voor een land als Oekraïne? Geert Jan hoort in ieder geval bekend jargon, en geeft alvast een voorzetje aan de epiloog-makers. 

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering worden de vormen van verzoening op Cyprus onder de loep genomen. Geert Jan krijgt een rondleiding door de bufferzone, waar de VN-veiligheidstroepen zijn gestationeerd. Hij krijgt te horen welke initiatieven er zijn om mensen van beide kanten van de demarcatielijn met elkaar in contacten te laten komen. Maar propaganda en desinformatie speelt nog steeds een grote rol, en kan als een lont in het kruitvat werken. 

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering wordt het geweld op Cyprus onder de loep genomen. Wat is er vijftig jaar geleden nou gebeurd en hoe vormt de geschiedenis nog steeds het eiland? En welke invloed hebben de oorlogen om Cyprus heen op de huidige situatie? 

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Voor Cyprus was hij zelf aan de beurt als maker. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om daar meer duidelijkheid over te krijgen praat Geert Jan Hahn met Claes de Vreese. Zelf afkomstig uit Denemarken maar al 25 jaar wonend in Nederland. Hij is hoogleraar politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam en beschrijft hoe Denemarken aan die uitzonderingspositie is gekomen, en waarom dat anders is dan Nederland nu wil.

Luister ook | 4. Oostenrijk neutraal in een veranderende EU

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël en de Verenigde Staten verwachten dat er een vergeldingsactie komt voor de aanslag op het Hamas-kopstuk die in de Iraanse hoofdstad Teheran vorige week om het leven is gebracht.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar dit keer...is het de laatste. Het reces komt eraan. En daarmee komt er ook voorlopig een einde aan dit project. Negen maanden hebben we de ontwikkeling bij Volt gevolgd - zoals de afspraak was - met wekelijkse updates. De kersverse Volt-Europarlementariër Anna Strolenberg is de laatste gast.

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds het najaar van 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa.

Is het de beweging gelukt om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave gebleken?

U mag het zeggen. 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa-verslaggever Geert Jan Hahn duidt het bezoek van Koeleba en ziet dat Oekraïne China vooral wil overtuigen om op te passen met de steun aan Rusland die Oekraïne weer kan treffen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | 1. De Deense uitzondering

De enige manier om dat succesvol te doen, zegt oprichter en voorzitter Michala Bendixen, van de organisatie ‘Refugees Welcome’, is om degenen die al in Denemarken te zijn te 'straffen’. Dat gebeurt onder andere door veel tijdelijke vergunningen uit te geven en strenge voorwaarden te stellen aan gezinshereniging. Bendixen ziet van dichtbij op welke manier vluchtelingen en asielzoekers die naar Denemarken komen door dat beleid worden geraakt. In Norrebro, volgens haar de meest multiculturele wijk van Denemarken, schetst ze hoe zo'n systeem kan werken.

Opvallend: Integratie is niet het probleem – nieuwkomers komen snel aan het werk. Maar of ze zich altijd even welkom voelen, dat weet Fedaa Sultan. Hij is naar Denemarken gekomen als hij is zelf naar Denemarken gekomen als Palestijnse vluchteling uit Egypte. Hij ervoer hoe het leven in een Scandinavische samenleving is. Vooral tijdens de winters kan het voor nieuwkomers bijna onmogelijk zijn om andere mensen te ontmoeten en vrienden te maken. Zijn organisatie Migrantcirklen is er om dat te veranderen.

Hoe ziet het beleid van afschrikken er precies uit? En welke impact heeft dat op vluchtelingen en migranten die al in Denemarken wonen, of erheen willen komen? Dat hoor je in deze aflevering.  

Over de maker

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar dit keer op donderdag. Een voorbeschouwing met Volt-Europarlementariër Reinier van Lanschot op de mogelijke herverkiezing van Ursula von der Leyen. Stemt hij voor of tegen?

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds het najaar van 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vandaag zal BNR ook aanwezig zijn bij de herdenking van de vliegramp. Daarover hoor je meer van verslaggever Michal van der Toorn op BNR en onze website.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoogleraar migratie Thomas Gammeltoft-Hansen, verbonden aan de Universiteit van Kopenhagen, weet er alles van. Als directeur van het Centre of Excellence on Global Mobility Law, geeft hij les en adviseert hij politici en diplomaten over dit soort zaken. En, zo legt hij uit, de Deense opt-outs waren eigenlijk alleen bedoeld om Denemarken in de Europese Unie te houden. 

In 1992 stemden de Denen namelijk in een referendum tegen goedkeuring van het verdrag van Maastricht. Paniek brak uit in Brussel, en uiteindelijk stemde Denemarken een jaar later vóór een lidmaatschap met opt-outs. Het uiteindelijke resultaat wat betreft migratie: zo ongeveer het strengste asielbeleid van Europa. 

Eva Singer, directeur van de afdeling asiel bij de Danish Refugee Council ziet dagelijks welk effect het beleid van afschrikking heeft op vluchtelingen en migranten. Vooral het tijdelijke karakter van de verblijfsvergunningen zorgt voor veel stress, ziet ze. Verder zijn er strenge regels voor gezinshereniging en de asielzoekerscentra liggen in afgelegen gebieden.

In deze aflevering wordt de Deense uitzondering onder de loep genomen. Hoe ziet die opt-out precies in elkaar, wat zijn de effecten, en gaat Brussel ooit hetzelfde doen voor Nederland? 

Over de maker

Michal van der Toorn werkt als buitenlandredacteur en Europa-verslaggever voor BNR Nieuwsradio. Ze is wekelijks te horen in de rubriek Blik op de Wereld in BNR Zakendoen en werkt mee aan de geopolitieke programma’s.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wil je het hele gesprek terugluisteren? Ga dan naar onze BNR-app of je favoriete podcast-app en download de nieuwste aflevering van BNR's Perestrojkast.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vandaag is Geert Jan in de regio en gelijknamige stad Sumy. Een grensregio die zwaar onder druk staat van Russische drones en hele zware zweefbommen. En met name de energie-infrastructuur heeft daar flink onder te lijden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vandaag bezoekt Geert Jan het kinderziekenhuis van Tsjernihiv. Daar is de verslagenheid groot na de aanval eerder deze week op hun collega's van het kinderziekenhuis in Kyiv. Geert Jan spreekt met directrice Tetyana Lebedeva en met de Nederlandse humanitaire ondernemer Jeroen Ketting. 

Wil je meer weten over hoe het Oekraïne vergaat? Ga dan naar bnr.nl en lees de uitgebreide verhalen die Geert Jan daar deze week maakt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onze Europaverslaggever Geert Jan Hahn is ter plaatse in Oekraïne met humanitair ondernemer Jeroen Ketting en bezoekt een kraamziekenhuis in de stad Cherson. Daar zijn de mensen de beschietingen zo zat dat ze hebben besloten hun ziekenhuis ondergronds uit te breiden. En dat is niet de enige plek waar ze onderduiken voor de Russische raketten.

Op bnr.nl vind je de uitgebreide verslagen van de reis die Geert Jan door Oekraïne maakt, waaronder het verhaal van vandaag over hoe Oekraïne ondergronds gaat.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat bespreek ik in deze aflevering met Theresa Kuhn, hoogleraar Europese studies aan de Universiteit van Amsterdam, en zelf ook Oostenrijkse.

Door die neutraliteitspolitiek hebben Russen met banden tot het Kremlin makkelijk voet aan de grond kunnen krijgen in Oostenrijk. Hoe beïnvloedt dit de positie van Oostenrijk binnen de Europese Unie? En wat betekent dat weer voor de buitenlandpolitiek die de EU graag als één blok wil voeren, ondanks dat dat nationaal beleid is?

Luister ook | 4. Nieuwe landen niet democratisch genoeg voor EU-toetreding

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Oekraïne is ook onze Europaverslaggever Geert Jan. Ondanks 2,5 jaar oorlog en die vele luchtaanvallen draait het land nog steeds door? Maar hoe?

Vandaag doet Geert Jan verslag vanuit Stepanivka, een voorstadje van Cherson. Daar bezocht hij daar een Nederlandse mobiele tandartskliniek.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks 2,5 jaar oorlog houdt Oekraïne nog steeds het hoofd boven water. Maar de problemen nemen toe. Van kapotte ziekenhuizen tot corruptie en van hoge energiekosten tot ronddrijvende mijnen. 

Vandaag doet hij verslag vanaf een verlaten vakantiepark aan de Zwarte Zee. Op bnr.nl kun je de verhalen nog eens rustig nalezen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onze verslaggevers nemen je in De Oostflank mee naar de oostgrens van Europa. Cyprus is wat dat betreft een vreemde eend in de bijt. Van alle landen die we voor deze serie bezoeken, ligt Cyprus het verst van Rusland vandaan. Maar een Russische afhankelijkheid was er tot voor kort zeker. Financieel maar ook psychologisch hebben de Cyprioten een enorme omslag moeten maken om afscheid te nemen van hun affectie voor Rusland. 

Oligarchen
Van oudsher zijn de banden tussen Cyprus en Rusland en voorheen de Sovjet-Unie goed. Oligarchen en ook kleine ondernemers weten hun weg naar het eiland te vinden. Hoe zit dat nu, na veertien sanctiepakketten waar Cyprus als EU-lidstaat mee heeft ingestemd? En áls rijke Russen hun heil zoeken tot Cyprus, naar welk deel van het eiland gaan ze dan?

Cyprioten sympathiseren met de Oekraïners; ze weten immers zelf hoe het is om bezet en onderdrukt te worden, aangezien Turkije al een halve eeuw het noorden van Cyprus overheerst. Toch leidt dat juist ook tot dilemma’s: Brussel staat pal achter Oekraïne, maar waarom niet achter Turkije?

Goederen naar Gaza
En dan is er nog die geografische factor. Cyprus - geen NAVO-lid overigens - grenst dan misschien niet aan Oekraïne, maar is wel degelijk een Oostflank voor de EU. Turkije dus maar ook Syrië, Libanon en Israël liggen dichterbij Cyprus dan het Europese vasteland. Cyprus probeert met al die landen in het Midden-Oosten een goede relatie te onderhouden. Cyprus faciliteert een maritieme corridor voor hulpgoederen richting Gaza, maar probeert ook een brug tussen de EU en Israël onder leiding van Netanyahu te slaan.

De ligging van Cyprus leidt tot lusten en tot lasten; rijke Israëli en Libanezen, vermogende Oekraïners en Russen, maar maar ook armere Syriërs - die doorreizen vanuit Libanon. Mede om die reden trekt Cyprus ook weer de banden met Brussel verder aan.

Allemansvriend
Kortom, Cyprus is een allemansvriend in de Middellandse Zee. Hoe doet Cyprus dat, dat koorddansen aan de zuidoostflank van Europa, omringd door al die oorlogen? Om die reden reisde BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn naar Cyprus af. Daar sprak hij met professoren, politici en bezocht hij beide kanten van het eiland.

Wil je na deze aflevering weer te weten komen over Cyprus? Abonneer je dan alvast op Dossier Europa - waar deze zomer nog een podcastserie online komt over de ‘Cypriotische Kwestie’; een oorlog zonder schieten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als reactie op de Russische invasie legde Brussel Moskou sancties op: Het is verboden voor Europese bedrijven om zaken te doen in Rusland of met de Russen. Toch is de lijst met bedrijven uit Oostenrijk, die nog altijd in Rusland actief is, lang. In totaal zijn er 35 Oostenrijkse bedrijven actief in Rusland, zo onthulde tijdschrift Eco dit voorjaar. Waaronder chemiebedrijf ÖMV, Raiffeisen Bank en Red Bull.

Ook op een andere manier is het lastig om los te komen van Rusland. Zo’n 93 procent van de totale behoefte aan aardgas in Oostenrijk is afkomstig uit Rusland. De afhankelijkheidspositie van Oostenrijk brengt een groot risico met zich mee. Zijn de Oostenrijkers niet bevreesd dat er een gasstop zoals in Duitsland komt?

Dan zijn er nog de Oostenrijkse communisten. In steden als Innsbruck en Graz, dat zelfs een communistische burgemeester heeft, scoren de kameraden goed. In Salzburg, de vierde stad van het land, wist de communistische partij KPÖ te groeien van 0 naar 10 zetels. Met slogans zoals ‘Wohnen statt Kanonen’ (wonen in plaats van kanonnen) bereiken de kameraden een jong publiek.

Maar wat zijn nu precies de banden met het moderne Rusland? Hoe kijken de Oostenrijkse communisten aan tegen de Russische invasie van Oekraïne, een soeverein buurland? En weigert de KPÖ de Oekraïners te bevoorraden met wapens, zelfs als daardoor de veiligheid van de rest van Europa op het spel staat?

Over de maker

Guy Hoeks werkt in Berlijn als Duitsland-correspondent voor Nederlandstalige media, waaronder het Algemeen Dagblad, de Belgische zakenkrant De Tijd en radio en tv. Sinds de zomer van 2021 volgt hij de laatste politieke en economische gebeurtenissen. Hij reist door Duitsland om verslag te doen van onder meer de Reichsbürger, de moeizame wederopbouw van het overstromingsgebied in de Duitse Eifel en de massale protesten tegen de opgeleefde kolenwinning

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 28 juni met Marieke Koekkoek, Tweede Kamerlid voor Volt Nederland.

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds oktober 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkte naar de Europese verkiezingen in juni 2024 en nu positie kiest in het Europees Parlement.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wenen telt bijna 2 miljoen inwoners. Het inwonersaantal is oneerlijk verdeeld in een land van 9 miljoen mensen. Daardoor trekt de stad ook meer macht naar zich toe in vergelijking met andere hoofdsteden in Europa. Het is een metropool vol met verschillende talen en culturen. Als op straat, hoor je de vele sisklanken en de medeklinkerrijkdom van talen, die misschien moeilijk te plaatsen zijn. Het is een enorme diversiteit aan Slavische talen. Werp een blik op het Oostenrijkse voetbalteam en je ziet dat die verschillende achtergronden van spelers best goed samengaan. Maar de vele culturen en de onderliggende verschillen botsen ook weleens.  

Sinds de oorlog in Israël nemen ook de spanningen in Wenen toe. Joodse instellingen zijn geregeld het doelwit van protestacties. Dat wordt kritisch gezien in de stad. Want waarom richten de demonstranten zich niet tegen de Israëlische regering en protesteren ze niet voor een ambassade?

Tot slot, stond Wenen lange tijd bekend als een huurdersparadijs. Sociale woningen in overvloed, betaalbare huren en er werd gewoon gebouwd. Daarnaast kon ook de middenklasse in Wenen vrij snel een woning vinden. Maar door de bevolkingsgroei staat de Weense woningmarkt onder druk. Ook drijft de gierende inflatie, die hoger is dan in omliggende landen, de huurprijzen op. Veel jongeren stemmen daardoor op een opvallende partij, die in Oostenrijk springlevend is: de communisten. 

Over de maker 

Guy Hoeks werkt in Berlijn als Duitsland-correspondent voor Nederlandstalige media, waaronder het Algemeen Dagblad, de Belgische zakenkrant De Tijd en radio en tv. Sinds de zomer van 2021 volgt hij de laatste politieke en economische gebeurtenissen. Hij reist door Duitsland om verslag te doen van onder meer de Reichsbürger, de moeizame wederopbouw van het overstromingsgebied in de Duitse Eifel en de massale protesten tegen de opgeleefde kolenwinning. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering: de Volt-europarlementariërs komen met een aanbeveling voor de leden. In welke Europese fractie gaat Volt met vijf nieuwe europarlementariërs plaatsnemen? 

En op het laatst nog een bijzonder nieuwtje, dat zijdelings aan de motivatie van de europarlementariërs raakt.

Deze update komt overigens vanuit Vilnius, Litouwen.

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds oktober 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkte naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Met als startvraag: lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lees ook | Mark Rutte wordt secretaris-generaal van de NAVO, krijgt steun van alle landen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar het Europees enthousiasme in Oostenrijk is in dertig jaar lidmaatschap van omgeslagen in euroscepsis. Bij de Europese Verkiezingen lijkt de extreemrechtse FPÖ het politieke midden weg te blazen. Met een stevige nationalistische agenda haalt partijleider Herbert Kickl uit naar Brussel. Zo zou de Unie verantwoordelijk zijn voor de hoge vluchtelingenaantallen, die net als in Nederland het politieke debat in het Oostenrijkse parlement beheersen.

Sinds de eeuwwisseling heeft de FPÖ het aan de stok met Brussel. Toen de partij voor het eerst in de Oostenrijkse regering kwam, legde de Europese Commissie sancties op aan de anti-Europese regering in Wenen. Zo’n kwart eeuw later is de stemming in het land niet beter. Ondertussen blijkt Oostenrijk wel volop geprofiteerd te hebben van de EU. Zo groeide de economie per jaar met 0,7 procent extra dankzij de gemeenschappelijke handelsafspraken binnen het machtsblok. Dat blijkt uit een rapport van de Wirtschaftskammer, een organisatie die de belangen van circa 430.000 werkgevers en ondernemers behartigt.

In deze eerste aflevering komen verschillende Oostenrijkers aan bod. Zij proberen de politieke situatie in het land aan de hand van eigen ervaringen te duiden. Waar komt die onvrede over de EU vandaan? Wat zijn de gevolgen van de groeiende euroscepsis? En hoe sterk staan de traditionele volkspartijen ÖVP en SPÖ nog? 

Over de maker

Guy Hoeks werkt in Berlijn als Duitsland-correspondent voor Nederlandstalige media, waaronder het Algemeen Dagblad, de Belgische zakenkrant De Tijd en radio en tv. Sinds de zomer van 2021 volgt hij de laatste politieke en economische gebeurtenissen. Hij reist door Duitsland om verslag te doen van onder meer de Reichsbürger, de moeizame wederopbouw van het overstromingsgebied in de Duitse Eifel en de massale protesten tegen de opgeleefde kolenwinning. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De uitslag is bekend. En er is toch wel sprake van een verrassing. Twee zetels voor Volt Nederland. En drie zetels voor Volt Duitsland. In andere landen is daarentegen geen doorbraak bewerkstelligd, en ook Sophie in 't Veld verdwijnt uit het Europees Parlement.

In deze speciale verkiezingseditie van Volt op Vrijdag blikken we terug op de afgelopen week. Hoe is gereageerd op de uitslag? Met welke verwachtingen en moties?

En speciaal voor Hahn in Europa hebben Reinier van Lanschot en Anna Strolenberg, de nieuwe Nederlandse Europarlementariërs, voiceberichten opgestuurd van hun belevenissen in Brussel. Want hoe is het om een fractie van vijf mensen op te zetten, in de week na de Europese Parlementsverkiezingen?

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds oktober 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkte naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Met als startvraag: lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Andere interviews in deze reeks zijn ook zeer de moeite waard om terug te luisteren.

Correctie: halverwege het interview spreekt Geert Jan per ongeluk over het 'College van Commissarissen', terwijl hij 'coalitie van het Europees Parlement' bedoelt. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vlak voor de Europese verkiezingen reisde ik af naar Cyprus. Daar toont mevrouw Raouna mij, Geert Jan Hahn - Europaverslaggever bij het BNR - het nieuwe hoofdkantoor voor dat voorzitterschap, een opgeknapt gebouw in Brits koloniale stijl, gelegen tegenover het al bestaande Cypriotische EU House in de hoofdstad Nicosia.

Daarmee schijn ik zelfs de allereerste gast te zijn in dit toekomstige EU-hoofdkwartier. Je kunt er maar beter op tijd bij zijn. 

Toen Cyprus voor de eerste keer voorzitter van de EU werd, in 2012, was Marilena Raouna de permanente vertegenwoordiger van Cyprus in Brussel. Ze heeft daar jaren gewoond en gewerkt. Nu is ze dé Europese topdiplomaat van president Nikos Christodoulides. Ze is onderminister van europese zaken, staatssecretaris in het Nederlands, maar volgt de president ook buiten Europa. Ze is net terug van een reis naar de Poolse premier Donald Tusk, maar is ook nauw betrokken bij de situaties in het Midden-Oosten. Zo zit ze ook aan tafel bij de Israëlische premier Netanyahu, en is ze betrokken bij de humanitaire corridor die van Cyprus naar Gaza loopt. 

Mevrouw Raouna praat mij drie kwartier bij over de uitdagingen waar Cyprus voor staat. En ze beantwoordt vragen. Hoe kijken ze op Cyprus tegen de EU aan? En waarom heeft Cyprus zoveel last van alle oorlogen die momenteel aan de randen van de EU plaatsvinden, van Oekraïne tot Gaza? En zou Cyprus eigenlijk Nederland steunen als dit kabinet daadwerkelijk voor een opt-out op migratie zou willen gaan?

Je gaat luisteren naar het volledige interview. Fragmenten van dit interview ga je de komende tijd ook beluisteren als onderdeel van grotere publicaties op radio en als podcast. Denk aan onze succesvolle podcastseries BNR De Oostflank en Dossier Europa.

In deze podcastfeed vind je overigens ook al gesprekken met twee jonge Cyprioten, die allebei op de kandidatenlijst voor Volt staan. Hun indrukwekkende verhaal over een verdeeld Cyprus vind je hier (Lysia) en hier (Hulusi).

En wil je een beeld hebben bij het gesprek met onderminister Raouna: check dan het YouTube-kanaal van BNR.

Muziek: The Ridleys

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat bespreek ik in deze aflevering met Giselle Bosse, universitair hoofddocent Europese internationale Betrekkingen aan de Universiteit Maastricht. Bosse ziet dat de nieuwe democratieën nog niet ver genoeg zijn om toe te kunnen treden tot de Europese Unie.

De EU kent 27 lidstaten waarvan een groot deel in het verleden geen democratische rechtsstaat was. Denk aan voormalige communistische landen uit het oosten, maar ook militaire dictaturen zoals in Zuid-Europa. Hoe hebben die landen die transformatie naar een democratie gemaakt waardoor ze lid konden worden van de EU?

Luister ook | 4. Europese defensie: hoge kwaliteit, lage kwantiteit

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan bespreekt al deze ontwikkelingen met Bas van Werven.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Annette van Soest, presentator van de podcast Cafe Europa, Stefan de Vries, BNR Europaverslaggever en goede bekende van Cafe Europa, Bernard Hammelburg, BNR buitenlandcommentator en presentator van De Wereld en via de radiostudio in Amsterdam - BNR Europaverslaggever en host van de podcast Hahn in Europa, Geert Jan Hahn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of ze haar leven daadwerkelijk wil omgooien en haar huidige werk in Oxford wil verruilen voor dat eventuele stoeltje in Brussel, dat weet ze nog niet eens helemaal zeker. Maar wat haar werkplek ook wordt: Lysia wil presteren. Onder meer voor haar oma, waar ze uitgebreid over vertelt tijdens een bezoek van Geert Jan aan Nicosia. 

De kans dat Lysia in Brussel aan de slag gaat is klein, gezien het feit dat Cyprus maar zes zetels in Brussels kan bezetten. Naar verluidt is 8,5% van de stemmen nodig voor een zetel.

De uitslag volgt morgenavond laat op BNR. Hoe het Lysia vergaat, melden we later in 'Hahn in Europa'.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bernard en Geert Jan duiden deze dag, die naast 'decision' uiteraard ook over 'voting' gaat.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 7 juni 2024 geeft Geert Jan Hahn een samenvatting van de verkiezingsuitslag in Nederland. Nou ja, uitslag. De exit poll. Volt Nederland staat op één zetel. Maar het worden er misschien wel meer, vertelt Reinier van Lanschot, lijsttrekker voor de Nederlandse lijst van Volt voor de Europese Parlementsverkiezingen.

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds oktober 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering is collega Eline Derakhshan te gast, met wie Geert Jan de podcastserie 100% Europa heeft gemaakt. We spreken over de vogel- en habitatrichtlijn en de natuurherstelwet. Over die laatste brengen we en passant nog wat verrassend nieuws. 

Verder luisteren naar aanleiding van onze aflevering?

• De Natuur maakt Geen Sprongen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europarlementariër Mohammed Chahim: ‘Ik hoop nog op een extra zetel, maar acht is fantastisch’. De nummer 2 op de lijst van GroenLinks-PvdA roemt de eigen campagne, en is blij met de Europese koers die de uitslag laat zien. ‘Moge het duidelijk zijn: Europa mag niet van binnen worden afgebroken. We moeten sámen zorgen dat één en één meer dan twee is.’ Politiek verslaggever Leendert Beekman beaamt dat deze uitslag voor GroenLinks-PvdA een 'grote opsteker’ is. 

PVV-leider Geert Wilders noemt zijn partij ‘de grootste winnaar’, hij wil nog niet ingaan op de eventuele winst van GroenLinks-PvdA tot de uitslag definitief is. Volgens Wilders zou zijn partij alsnog als winnaar uit de bus kunnen komen. Leendert Beekman denkt er toch teleurstelling bij de PVV zal zijn.  'De ruk naar rechts is er naar mijn mening niet echt gekomen. De partijen die in november bij de nationale verkiezingen hoog scoorden, hebben het nu minder goed gedaan.'

Een andere partij die tevreden is met deze uitslag is het CDA. Ondanks dat de geplaagde christendemocraten een zetel lijken te verliezen, is de Europese lijsttrekker Tom Berendsen content. ‘Als ik zie waar we vandaan komen na de Tweede Kamerverkiezingen, zien we dit als vertrouwen dat we van de kiezer hebben gekregen.’

Partijen die zich recent afsplitsten van het CDA doen het daarentegen minder goed dan verwacht, BBB en NSC koersen beide op 1 zetel. De vraag is of het CDA ermee akkoord gaat dat deze partijen zich aansluiten bij de Europese fractie van christendemocraten de EVP. ‘Daar gaan we het nog over hebben, bijvoorbeeld ook met BBB, maar als zij dezelfde lijn vasthouden als tijdens de campagne, kunnen we niet samen in één fractie.’ 

Malik Azmani lijsttrekker van de VVD is tevreden 'maar je hoopt natuurlijk altijd op meer'. Ook bij de BBB reageert lijsttrekker Sander Smit verheugd over de zetel van zijn partij, 'De BBB is absoluut geen eurosceptische partij’. Tot slot is ook D66-leider Gerben-Jan Gerbrandy noemt de uitslag ‘een super resultaat’ en spreekt van een ‘duidelijk signaal van de kiezer naar de coalitie’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering is Lydia van Rooijen te gast om te spreken over de wirwar aan landbouwregels. De EU wil dat ons eten zo snel mogelijk van de boer naar ons bord gaat. Een nobel streven, wat duurzamer, eerlijker en veiliger zou zijn, maar waar in de praktijk  nogal wat bij komt kijken.

Verder luisteren naar aanleiding van onze aflevering?

• Lydia in 100% Europa over de dubbelzinnigheid van het Europees landbouwbeleid
• Geert Jan onderzoekt Europese regels over voedselveiligheid in 100% Europa
• The Daily Move

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de rechtsstaat ook in andere delen van het continent onder druk staat, is het leerzaam om de ontwikkelingen in Polen nauwlettend te volgen. In de laatste aflevering van deze podcastserie over Polen, een land in transitie tussen illiberalisme en liberalisme, gaan we dieper in op het herstel van de rechtsstaat.  

Bij het hervormen van de publieke omroep ging de nieuwe regering van Donald Tusk er met een gestrekt been in, zoals in de tweede aflevering valt te horen. De rechtsstaat blijkt een ander verhaal. Het is ingewikkelder, de regering is een stuk behoedzamer. Om te begrijpen hoe moeilijk het herstelproces is, moeten we eerst in beeld krijgen hoe PiS afgelopen jaren de rechtsstaat probeerde af te breken, de onafhankelijkheid van Poolse rechters ondermijnde en verschillende sleutelinstituties onder politieke controle bracht.  

De rechtsstaat in Polen was ‘stervende’, vertelt rechter Igor Tuleya in deze podcast. Hij groeide uit tot icoon in de strijd om de rechtsstaat, samen met andere onafhankelijke rechters die zich uitspraken tegen het afbraakbeleid van PiS. Dit kwam hem duur te staan: hij werd geschorst als rechter en mocht bijna twee jaar zijn beroep niet uitoefenen. Tuleya nodigt ons bij hem thuis uit om te vertellen over deze periode in zijn leven, en deelt zijn kijk als rechter op de hervormingen van de nieuwe regering. 

Tuleya vindt eerlijk gezegd dat het te langzaam gaat. Maar de nieuwe regering heeft het niet makkelijk. Andrzej Duda, president en PiS-bondgenoot, belooft wetten die de veranderingen van PiS ongedaan maken, te blokkeren met zijn vetorecht. Daarnaast wakkeren radicale acties de heftige polarisatie in het land, waarover meer te horen is in de eerste aflevering, verder aan. Ondertussen zijn verschillende rechtbanken nog altijd in handen van PiS.  

Hieronder ligt een meer fundamentele vraag: hoe herstel je een rechtsstaat en hoever kun je daarin gaan? Blijf je binnen de grenzen van de wet, ook al zijn deze getekend door politici die de wet zelf overtraden? En hoe ga je om met een populistische erfenis?  

In deze aflevering komen ook Anna Wójcik en Kees Sterk aan het woord. Wójcik is rechtsgeleerde en volgt de ontwikkelingen binnen de Poolse rechtsstaat uiterst nauwkeurig voor online rechtsstaatsmonitor ruleoflaw.pl. Kees Sterk is rechter en hoogleraar Europese Rechtspleging aan de universiteit van Maastricht. Hij komt al jaren in Polen, aanvankelijk om zijn Poolse collega’s een hart onder de riem te steken, nu om advies te geven over het herstel van de rechtsstaat.  

In Polen bestaan uiteenlopende meningen over hoe je een rechtsstaat moet herstellen. Maar over één ding zijn mensen het eens: wat afgelopen jaren is gebeurd, is een belangrijke les voor andere landen. Rechter Tuleya, een belezen man, haalt een toneelstuk uit de negentiende eeuw aan, met de beroemde openingszin: ‘Dit verhaal speelt zich af in Polen, dat wil zeggen nergens.’ Polen bestond toen niet. Tuleya wil dit omdraaien. ‘Dit verhaal speelt zich af in Polen, dat wil zeggen overal.’ De les van de Poolse aanval op de rechtsstaat is namelijk dat het overal kan gebeuren. 

Over de maker 

Arnout le Clercq (1991) is sinds 2021 correspondent voor de Volkskrant in Centraal- en Oost-Europa. Zijn standplaats is Warschau, Polen. Eerder werkte hij op verschillende redacties bij de Volkskrant in Nederland. Hij studeerde geschiedenis in Leiden en Berlijn. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering is Daniel Mol te gast over om te spreken over (het gebrek aan) Europese cloudopslag. Want veel Europese overheden zetten hun data op Amerikaanse servers en dat is niet zo veilig als het lijkt. Pogingen om zelf wat op te zetten zijn er (nog) niet en het met veel getoeter aangekondigde Gaia-X liep nergens op uit.

Verder luisteren naar aanleiding van onze aflevering?

•  De aflevering van BNR De Technoloog over Europese Cloud
• Geert Jan onderzoekt de Europese Cloud in 100% Europa
• The Daily Move

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering is Karlijn Meinders te gast over de luchtkwaliteit in Europa en de Europese richtlijnen over onze lucht. In 2022 kwamen het Europees Parlement en de Raad van de EU tot een akkoord over die richtlijn. Wat betekent zo'n richtlijn? En hoe botsen gezondheid en economie met elkaar?

Verder luisteren naar aanleiding van onze aflevering?

• Luchtkwaliteit in Afdeling Wetenschap met Karlijn Meinders
• Geert Jan onderzoekt hoeveel invloed de EU op zijn leven heeft in 100% Europa
• Liesbeth Staats en Kees Dorresteijn van The Daily Move

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 31 mei 2024 met Romy Frijters, Burgerlid én City Lead voor Volt Maastricht en voormalig kandidaat-parlementslid voor de Tweede Kamer-verkiezingen.

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt sinds oktober 2023 de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Chaotische weken volgden. De oude regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) was woedend en sprak van een coup. Politici van de partij bezetten het omroepgebouw in een poging de hervormingen te stoppen. In deze rommelige dagen werd een eerste aflevering van het nieuwe avondjournaal gemaakt. 

Het nieuwe TVP beloofde een einde aan de ‘propagandasoep’ die afgelopen jaren de Poolse huiskamers bereikte. Nadat PiS in 2015 de verkiezingen won, ontsloeg ze managers en journalisten en maakte van TVP haar eigen partijspreekbuis. TVPiS, noemden de Polen het. De zender demoniseerde politieke tegenstanders en verspreidde hate speech over migranten en lhbti’ers. Voor Tusk reden om, zodra hij aan de macht kwam, de pijlen op de omroep te richten. 

Dit leverde in Polen een levendige discussie op. Kritiek kwam niet alleen van PiS. Want hoe legaal was deze controversiële zet van Tusk? Deed de nieuwe regering niet precies hetzelfde wat PiS acht jaar geleden had gedaan? Het werpt een vraag op die Polen nog steeds bezighoudt, ook op andere terreinen, zoals de rechtsstaat. Hoever kun je de wet oprekken om na jaren populistisch bewind de democratische instituties te herstellen?   

In deze aflevering gaan we dieper op deze vraag in met Paulina Milewska. Zij is jurist, oud-journalist en als onderzoeker naar persvrijheid verbonden aan de Poolse Helsinkistichting, een mensenrechtenorganisatie. 

Ook gaan we op bezoek bij TVP in Warschau, waar het stof inmiddels is neergedaald. Maciej Czajkowski, de adjunct-hoofdredacteur van het avondjournaal, geeft een rondleiding. Hij werkte jarenlang voor TVP. Nadat PiS aan de macht kwam, werd hij als een van de eersten ontslagen; nu kwam hij als een van de eersten terug. Czajkowski vertelt over de chaotische dagen in december, toen de omroep net werd overgenomen, en hoe ze nu een nieuw avondjournaal maken.  

De publieke omroep is weer ‘saai’ geworden, zeggen Polen. Een compliment in vergelijking met de emotionele propaganda van voorgaande jaren, vindt Czajkowski. Maar de publieke omroep herstellen blijkt een taaie klus. Het nieuwe TVP kampt met dalende kijkcijfers, laag vertrouwen van het publiek en ligt onder vuur wanneer de verslaggeving juist te veel naar de nieuwe regering leunt.  

TVP is nu misschien weinig spannend, de manier waarop de omroep werd overgenomen was allesbehalve saai. Het laat zien hoe Polen als eerste in Europa experimenteert met het onttakelen van zijn populistische erfenis. Bestaat er wel een goede manier om dit te doen? 

Over de maker 

Arnout le Clercq (1991) is sinds 2021 correspondent voor de Volkskrant in Centraal- en Oost-Europa. Zijn standplaats is Warschau, Polen. Eerder werkte hij op verschillende redacties bij de Volkskrant in Nederland. Hij studeerde geschiedenis in Leiden en Berlijn. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 24 mei met Hulusi Kilim, de nummer 4 op de Cypriotische lijst van Volt bij de Europese verkiezingen in juni 2024.

Met dit keer wat context en inleiding. Volt Cyprus heeft namelijk één lijst. Dat klinkt normaal, maar door Cyprus loopt nog steeds een grens en een bufferzone. Nicosia is de laatste 'opgedeelde' hoofdstad van Europa. Volt Cyprus heeft met Hulusi Kilim een Turks-Cypriotische kandidaat-europarlementariër op de lijst staan.

Dat is bijzonder, want ook al is heel Cyprus in 2004 lid geworden van de Europese Unie, voor het noordelijke (Turks-Cypriotische) deel van het eiland werd het acquis communautaire opgeschort. De zogeheten Turkse Republiek Noord-Cyprus wordt alleen door Turkije erkend. Daar heeft de zuidelijke Republiek Cyprus geen controle over. Voor noordelijke deel van het eiland geldt wel dat de burgers EU-ingezetenen zijn en dat zij tijdens de Europese verkiezingen hun stem mogen uitbrengen. Daarvoor moeten ze echter wel naar het zuidelijke deel; want daar zijn de EU-instellingen en kan de controle op het stembiljet plaatsvinden.

Hulusi Kilim, momenteel secretaris-generaal van Volt Cyprus, is kandidaat voor heel Cyprus bij de Europese verkiezingen. Voor een Turks-Cypriotische kandidaat is dat uniek. Sinds 2019 zit er wel een Turkse Cyprioot in het Europees Parlement, een unicum, maar hij was alleen verkiesbaar via Turks-Cypriotische stemmen.

Ja, het is complex. Maar ook bijzonder. Tijdens een Volt-event in het noordelijke deel van het eiland, in het Turks-Cypriotische deel van Nicosia, zocht Geert Jan Hulusi op. Hier hoor je zijn verhaal.

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt de komende maanden de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lees het nieuws over de positie van Slowakije tegenover de kandidatuur van Rutte op BNR.nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu is de wind gedraaid in Polen. Bij de verkiezingen in oktober verloor PiS de macht, nu staat de liberale en pro-Europese regering van premier Donald Tusk aan het roer. Maar wie dacht dat Polen na de laatste verkiezingen in rustiger vaarwater terecht zou komen, had het mis. De nieuwe regering wil de populistische erfenis van PiS ontmantelen: ze hoopt de rechtsstaat te herstellen en nam in december bijvoorbeeld de publieke omroep over, die de afgelopen jaren een spreekbuis voor PiS was.

De regering stuit op weerstand van PiS en haar aanhangers. Ze nemen de taal over die hun politieke tegenstanders gedurende de jaren hiervoor bezigden. Juist met Tusk als premier en zijn partij Burgerplatform in de regering staan de rechtsstaat en democratie onder druk, zeggen zij nu. En net als in afgelopen jaren lopen de emoties hoog op.

Correspondent zijn in Polen is soms net alsof je niet in één, maar twee landen tegelijk werkt. Twee kanten van Polen, beide met een verschillende kijk op de wereld, en diep overtuigd van het eigen gelijk. Die ‘twee Polens’ botsen met elkaar. Afgelopen jaren nam de polarisatie zozeer toe in het Centraal-Europese land dat sommige inwoners spreken van de ‘Pools-Poolse oorlog’. Het is nog maar de vraag of daar snel een einde aan komt.

Wat willen deze twee kanten van Polen precies? Waar komen die polarisatie en emoties vandaan? Hoe heeft het populisme in Polen voet aan de grond gekregen? En wat zijn daarvan de gevolgen?

In de eerste aflevering bespreken we deze vragen en thema’s met Andrzej Bobiński, directeur van denktank Polityka Insight in Warschau, die diepgravend onderzoek doet naar de Poolse politiek en samenleving. Hij vertelt wat er voor de strijdende partijen op het spel staat.

Ook horen we Jarosław Kuisz, politiek analist en medeoprichter van Kultura Liberalna, een denktank en tijdschrift in Warschau. Kuisz publiceerde vorig jaar het boek The new politics of Poland. A case of post-traumatic sovereignty. Hij legt aan de hand van geschiedenis uit waarom politiek in Polen een existentiële zaak is.

Over de maker

Arnout le Clercq (1991) is sinds 2021 correspondent voor de Volkskrant in Centraal- en Oost-Europa. Zijn standplaats is Warschau, Polen. Eerder werkte hij op verschillende redacties bij de Volkskrant in Nederland. Hij studeerde geschiedenis in Leiden en Berlijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 17 mei met Anna Strolenberg, de nummer 2 op de Nederlandse lijst van Volt bij de Europese verkiezingen in juni 2024.

En ja, dit keer al gepubliceerd op donderdag om 21:00 uur? Luister maar waarom.

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt de komende maanden de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Over Frankrijk hoorde je in de vorige 3 afleveringen van correspondent Eline Huisman. Maar hoe zit dat in de rest van Europa? Om die vraag te beantwoorden gaat Europaverslaggever Geert Jan Hahn in gesprek met Michelle Haas. Zij is een Nederlandse onderzoeker aan de Universiteit van Gent op het gebied van defensiebeleid in verschillende Europese landen.

Twee jaar na het uitbreken van de oorlog in Oekraïne zijn we nog lang niet op het punt waar we hadden willen zijn. Haas wijt dit onder meer aan problemen in de productiecapaciteit, maar wijst ook op het feit dat het opnieuw opbouwen van defensie wel tien jaar kan duren. Onze kwaliteit is hoog, maar de kwantiteit bij lange na nog niet.

Luister ook | 4. Natuurwetten in Europa onder druk

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Macron moest nog geboren worden toen in Frankrijk al hardop werd gedroomd over een Europees leger. De Franse premier René Pleven lanceerde in 1950 het idee van een Europese Defensie Gemeenschap, met militaire divisies uit verschillende landen, die een gemeenschappelijke krijgsmacht zouden vormen. 

Zover is het nooit gekomen - het Franse parlement verwierp de plannen voor een Europees leger. Maar het idee van een sterke gezamenlijke Europese defensie bleef een Frans stokpaardje, en Macron is een fervent verdediger van dat idee. 

In zijn recente speech aan de Sorbonne universiteit lanceerde de Franse president daarvoor een aantal ideeën: sterkere samenwerking tussen nationale legers. Een Europese militaire academie. Gezamenlijke financiering van militaire aankopen. Een voorkeursbehandeling voor militair materieel van Europese makelij. En: de nucleaire afschrikking waarover Frankrijk beschikt als essentieel onderdeel van de verdediging van het Europese continent. 

Onder druk van de Russische nucleaire dreigementen richting het Westen, de uitspraken van Donald Trump tijdens zijn presidentschap, en de groeiende macht van China is de rol van nucleaire afschrikking in de internationale krachtmetingen de afgelopen jaren toegenomen, ziet onderzoeker Héloise Fayet van het Franse instituut voor internationale betrekkingen. 

Frankrijk is sinds het vertrek van de Britten de enige lidstaat binnen de EU die zelfstandig over kernwapens beschikt, met een kleine driehonderd kernkoppen die vanuit vliegtuigen en onderzeeërs kunnen worden afgeschoten. 

In deze derde aflevering van de podcast over Frankrijk als militaire macht buigen we ons met Fayet over de vraag welke rol de Franse kernwapens zouden kunnen spelen in de verdediging van het Europees continent. En we kijken naar de Franse positie in de ontwikkeling van een Europese defensie. Welke rol kan het land spelen, als militair zwaargewicht in Europa? 

Over de maker:

Eline Huisman (1988) woont en werkt sinds 2021 in Parijs als correspondent Frankrijk voor onder meer de Volkskrant. Voorheen werkte ze als onderzoeksjournalist bij platform Investico en dook ze in de wereld van lobbyen, waarover ze samen met Ariejan Korteweg het boek Lobbyland, de geheime krachten in Den Haag (De Geus, 2016/ 2022) schreef.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 3 mei met Marieke Koekkoek, Tweede Kamerlid voor Volt Nederland.

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt maandenlang de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de val van de Muur werden legers drastisch ingekrompen en defensiebudgetten naar beneden bijgesteld. Militaire macht leek niet meer zo noodzakelijk. Maar de Russische agressie heeft het belang van een serieuze defensiecapaciteit weer op de kaart gezet in Europa.  

In deze podcast duiken we in de Franse defensiemacht. Want Frankrijk is op militair gebied een beetje een buitenbeentje binnen de Europese Unie: een land met een sterk leger, dat militaire bases onderhoudt over de hele wereld - van Gabon tot Polynesië en Frans Guyana. Dankzij een uitgebreide defensie-industrie is Frankrijk minder afhankelijk van andere landen voor het leveren van wapens. En bovendien: Frankrijk beschikt zelfstandig over kernwapens,  als enige lidstaat in de Europese Unie, sinds het vertrek van de Britten. 

Maar dat imago als militaire grootmacht liep de afgelopen jaren ook flinke deuken op. Zoals toen Australië een miljardendeal voor de levering van Franse onderzeeers plots torpedeerde. Wat voor Frankrijk de ‘deal van de eeuw’ moest worden, liep uit op een vernedering. Canberra verbrak niet alleen het contract met Frankrijk, het lanceerde ook meteen een nieuwe samenwerking met de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Het Franse stokpaardje van strategische autonomie een knauw. De Franse belangen, maar ook die van de EU als geheel, zijn er in het geding.    

Ook zagen Franse troepen zich gedwongen tot vertrek uit voormalige koloniën in Afrika, als gevolg van een reeks staatsgrepen. En dan is er nog de kritiek op de Franse steun in de oorlog in Oekraïne, die volgens de veelvuldig aangehaalde statistieken van het Duitse Kiel Instituut zou achterblijven bij die van Europese bondgenoten.  

Waar is Frankrijk als defensiemacht nog toe in staat, en is het Franse leger wel toegerust op de huidige tijd? En hoe verhoudt het sterke imago zich tot de relatief beperkte wapenleveranties van Frankrijk aan Oekraïne?  

Over de maker: 

Eline Huisman (1988) woont en werkt sinds 2021 in Parijs als correspondent Frankrijk voor onder meer de Volkskrant. Voorheen werkte ze als onderzoeksjournalist bij platform Investico en dook ze in de wereld van lobbyen, waarover ze samen met Ariejan Korteweg het boek Lobbyland, de geheime krachten in Den Haag (De Geus, 2016/ 2022) schreef.   

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne geeft een miljard euro uit aan verdedigingslinies. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn bespreekt of dat ze gaat helpen en of de lidstaten wel zullen leveren nu Rusland terrein wint.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 26 april met Reinier van Lanschot, lijsttrekker voor de Nederlandse lijst van Volt bij de Europese verkiezingen in juni 2024.

Met dit keer aandacht voor het boek dat Reinier dit weekend uitbrengt: Wij Zijn Europa. Is dit nou zijn eigen visie op Europa of het partijprogramma van Volt?

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt de komende maanden de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

VS-president Joe Biden heeft de wet voor het hulppakket voor 61 miljard euro ondertekend en linea recta naar Oekraïne gestuurd. Bernard Hammelburg beschrijft het verloop van dit snelle handelen en Geert Jan Hahn geeft een indicatie hoeveel tijd het kost voordat het pakket in Oekraïne arriveert.

Israël heeft alle voorbereidingen getroffen voor een inval in Rafa en wacht op toestemming van de regering. Bernard Hammelburg schijnt licht op het starre doorzetten van Israël. Geert Jan Hahn zet de risico's voor Israëls relatie met Europa uiteen. Hamas heeft een video vrijgegeven van één van de gijzelaars, die nog altijd vast worden gehouden in de Gazastrook. Bernard Hammelburg beschrijft wat dit mogelijk voor effect heeft op de druk op Netanyahu.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de val van de Muur hadden Europese landen hun legers drastisch ingekrompen, en de defensiebudgetten naar beneden bijgesteld. Militaire macht leek niet meer zo noodzakelijk. En bovendien, voor onze veiligheid vertrouwden we op bescherming door de Verenigde Staten. Oorlog op het continent leek een achterhaald scenario.

De Russische agressie schudt Europa wakker uit die droom. Daarbovenop is er onzekerheid over de uitslag van de aankomende Amerikaanse presidentsverkiezingen in november dit jaar. Stel dat Donald Trump - die herhaaldelijk gedreigd heeft uit de NAVO te stappen - terugkeert in het Witte Huis, wat betekent dat dan voor de Europese veiligheid?

Tegen die achtergrond van dreiging is het belang van een serieuze defensiecapaciteit weer op de kaart komen te staan in Europa.

Frankrijk is op het gebied van defensie een beetje een buitenbeentje binnen de Europese Unie. Het land heeft een sterk leger, met militaire bases over de hele wereld - van Gabon tot Polynesië en Frans Guyana. Er is een uitgebreide defensie-industrie om in de eigen productie van wapens te kunnen voorzien. En bovendien: Frankrijk beschikt zelfstandig over kernwapens, als enige lidstaat in de Europese Unie.

Tegelijkertijd klinkt er ook kritiek op hoe Frankrijk die militaire capaciteit gebruikt. Volgens het Duitse Kiel Instituut, dat bijhoudt hoeveel wapens en andere steun EU-landen leveren aan Oekraïne, blijft de Franse steun achter bij die van Europese bondgenoten.

Om te begrijpen waar die Franse positie vandaan komt, is het idee van ‘strategische autonomie’ essentieel. Tegenwoordig horen we die term vaak vallen als het gaat over de positie van de Europese Unie op het wereldtoneel, en het belang van een Europese defensiestrategie. Maar het is van oorsprong een oud Frans idee, dat het land op defensiegebied gemaakt heeft tot wat het nu is.

Over de maker:

Eline Huisman (1988) woont en werkt sinds 2021 in Parijs als correspondent Frankrijk voor onder meer de Volkskrant. Voorheen werkte ze als onderzoeksjournalist bij platform Investico en dook ze in de wereld van lobbyen, waarover ze samen met Ariejan Korteweg het boek Lobbyland, de geheime krachten in Den Haag (De Geus, 2016/ 2022) schreef. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op vrijdag 19 april 2024 met Teun Janssen, beleidsmedewerker voor Volt Europa en kandidaat-europarlementariër (nummer 3) bij de aanstaande Europese parlementsverkiezingen.

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt 9 maanden lang de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | 'Geen aanleiding om aan te nemen dat Rusland dit volhoudt'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | 4. België: Europa in het klein

Wat Zweden betreft is dit het toonbeeld van duurzaamheid, maar milieuorganisaties en Brussel maken zich er zorgen om. Maar niet alleen in Zweden, ook in andere Europese landen gebeuren dingen die op het oog duurzaam lijken, maar waar lang niet iedereen het over eens is. Zo wordt IKEA ervan beschuldigd dat het oerbossen in Roemenië gebruikt voor meubels. Ook niet duurzaam.

Mede hierom heeft Europa allemaal klimaat- en natuurafspraken gemaakt in de afgelopen jaren. Denk aan de Europese wet die Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen moet verplichten, maar aan die natuurplannen wordt nu getornd onder druk van boeren en de Europese parlementsverkiezingen die eraan komen. In deze aflevering van Dossier Europa praat Europaverslaggever Geert Jan Hahn met Lara Wolters. Zij is Europarlementariër voor de PvdA in de sociaaldemocratische S&D-fractie en één van de initiatiefnemers van de wet die Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen moet verplichten in de Europese Unie.

Luister ook | Zweedse bos: oplossing voor klimaatcrisis of schande voor het ecosysteem?

Over de maker 

Geert Jan Hahn is BNR's Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast. In Dossier Europa tilt hij de thematiek uit een EU-lidstaat naar Europees niveau met een deskundige of (Europese) politicus. Van elke serie over een land maakt hij een afsluitende en samenvattende aflevering in Dossier Europa.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op Vrijdag 12 april met Sophie in 't Veld, lijsttrekker voor de Europese Verkiezingen namens de Nederlandstalige lijst van Volt België.

Volt Volgen:

BNR's Europaverslaggever Geert Jan Hahn volgt de komende maanden de pan-Europese beweging Volt. Een journalistiek podcastproject over de enige supranationale partij binnen Europa, die toewerkt naar de Europese verkiezingen in juni 2024.

Lukt het de beweging om een rol van betekenis te spelen, in een tijd vol geopolitieke spanning en nationale angsten? Of is een echte doorbraak een onmogelijke opgave? 

Contact?

Hahn at BNR punt nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Tiveden groeien verschillende soorten bomen, van verschillende leeftijden. De grond is bedekt met mos en bessenstruiken. Er staat en ligt veel dood hout, wat volgens Sebastian essentieel is voor een keur aan beestjes, schimmels en zeldzame mossen. Over een maand of twee, als de lente aanbreekt, gonst het hier van het leven. In Tiveden wonen steenbokken, vossen, hazen en bevers. Je kan hier kraanvogels tegenkomen, een houtsnip, een gaai, verschillende soorten spechten en uilen.  

Dit bos lijkt in niets op de plantagebossen waar Zweden vol mee staat. Die uitsluitend bestaan uit sparren, allemaal van dezelfde leeftijd, en waar verder amper iets leeft of groeit.    

Dat roept de vraag op: wat maakt een bos eigenlijk een bos? Als je rijen bomen aanplant, allemaal van dezelfde soort, met het doel die na zo’n 70 jaar te oogsten; is dat dan net zo goed een bos als Tiveden een bos is? 

Dit soort bos, waar Zweden ooit vol mee stond, verdwijnt volgens Sebastian Kirppu snel. Zo’n 8 à 9 procent van het oude woud is formeel beschermd, maar van de rest is het voortbestaan niet zeker. Door een gebrek aan plantagehout dat oud genoeg is om te oogsten, wijken sommige bosbezitters uit naar bos met een hoge beschermingswaarde. Ofwel: bos met een grote biodiversiteit, en met uitsterven bedreigde soorten. 

Kan dat zomaar? De Zweedse Boswet schrijft voor dat ‘milieu en economie even zwaar moeten wegen’. Maar het beleid is soepel. ‘Vrijheid onder verantwoordelijkheid’, noemt de regering dat. Van de bosbezitters wordt een grotere verantwoordelijkheid en achtzaamheid jegens de natuur verwacht dan het wetboek voorschrijft. 

De Zweedse regering lijkt niet van plan het bosbeleid aan te scherpen. Integendeel: volgens politici zouden bosbezitters nog meer vrij baan moeten krijgen dan ze nu al hebben. 

Dan rest de vraag: kan Europa het Zweedse bos nog redden? 

Over de maker

Anne Grietje Franssen (1990) is een freelance Scandinavië-correspondent voor onder meer Trouw en het FD. Ze is een geboren Amsterdamse, maar woont sinds 2017 op een autovrij eiland voor de Zweedse westkust. Momenteel schrijft ze twee boeken; een over de inheemse Sami en de invloed van de ‘groene industrieën’ op hun land, levenswijzen en cultuur en een over het kleine eilandbestaan.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.