In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de opkomst van thuismonitoring en de virtuele verpleegafdeling. Te gast zijn Michael van Herwerden, internist-intensivist bij het Erasmus MC en initiatiefnemer van de virtuele verpleegafdeling, en Jan Willem Spijkman, sectorbankier gezondheidszorg bij ING en medeauteur van een themastudie over thuismonitoring in ziekenhuizen.

Van Herwerden legt uit hoe de virtuele verpleegafdeling werkt: de diagnose wordt in het ziekenhuis gesteld, maar het herstel verplaatst naar de huiskamer. Patiënten meten thuis een paar keer per dag zelf hun bloeddruk en zuurstofgehalte en vullen een vragenlijst in; een gespecialiseerde telenurse beoordeelt die waarden binnen het uur en schakelt bij afwijkingen de behandelend arts in. Bloedafname loopt via een regionale prikdienst, en zelfs een infuus met antibiotica kan thuis, met hulp van een technisch thuisteam. Het Erasmus MC blijft medisch verantwoordelijk alsof de patiënt is opgenomen. Zorgpaden voor onder meer hypofyse-operaties, bacteriële infecties en hartfalen laten zien wat al kan en waar de grenzen liggen, bijvoorbeeld bij medicijnen met een nauwe marge.

Spijkman schetst de urgentie: het personeelstekort loopt op van zo'n 70.000 vacatures nu naar ruim 240.000 in 2034, terwijl de zorgvraag door vergrijzing en multimorbiditeit blijft groeien. Ongeveer de helft van de ziekenhuiszorg zou thuis kunnen plaatsvinden. Toch remt de bekostiging de opschaling af: een patiënt die naar het ziekenhuis komt, levert via de diagnose-behandelcombinaties meer op dan een belletje of een meting op afstand. Volgens Spijkman ligt de sleutel bij afspraken tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars, zoals een aanneemsom voor complexe zorg, zodat ziekenhuizen ruimte krijgen om zorg thuis op te schalen. Transitiegelden uit het Integraal Zorgakkoord en de komende doorbraakmiddelen van VWS moeten die verschuiving verder aanjagen.

Ook de uitwisseling van patiëntgegevens komt aan bod. Nederland koos ooit tegen een landelijk EPD, wat volgens Van Herwerden een grote misser was. Waar België en Finland met systemen als Kanta vooroplopen, werken initiatieven als Digizorg, Zorgviewer en CumuluZ hier nog aan een landelijk dekkend netwerk, met de Europese EHDS-verordening in 2031 als stok achter de deur.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Stijn Goossens hoe technologische innovaties topsporters fitter houden, en wat de reguliere zorg daarvan kan leren. Te gast zijn Nils Jongerius, bewegingswetenschapper aan de Hogeschool van Amsterdam en co-directeur van het Amsterdam Institute of Sport Science, en Bas van Hooren, sportwetenschapper aan de Universiteit Maastricht. Ook te horen is sportarts Suzanne Huurman, head of medical staff van Curaçao op het WK voetbal.

Jongerius onderzoekt met het project PLAYSAFE hoe kruisbandblessures in het vrouwenvoetbal te voorkomen zijn. Met een kring camera's rond een training en kunstmatige intelligentie bouwt zijn team een 3D-model van elke speelster, om haar persoonlijke beweegpatroon over een heel seizoen te volgen. Wijkt dat patroon plots af, dan gaat er een signaal naar de medische staf. Het AISS, een samenwerking van de Hogeschool van Amsterdam, de VU, het Amsterdam UMC en Hogeschool Inholland, wil zulke wetenschap vertalen naar de praktijk, van topclub tot amateurveld.

Van Hooren werkt aan een slim inlegzooltje met druk- en versnellingssensoren dat de belasting op specifieke structuren, zoals de kruisband of de hamstring, per beweging in kaart brengt. Waar een GPS-tracker alleen de afgelegde afstand meet, schat zijn model de interne belasting, zodat een speler op tijd een rustdag kan inlassen. In een studie onder 220 hardlopers verminderde realtime feedback via zo'n wearable het risico en de ernst van hardloopblessures. Camerabeelden en sensoren vullen elkaar aan: camera's vangen het hele lichaam, sensoren meten continu en ook buiten het lab.

Vanaf het WK voetbal in de VS, Canada en Mexico geeft sportarts Suzanne Huurman een blik op de innovaties in de voetbalgeneeskunde: welke data bepaalt of een speler fit is, en waarom de eindbeslissing bij de mens en de trainer blijft. Huurman is head of Medical Staff bij het elftal van Curaçao. Verder gaat het over de keerzijde van alle meetdata, zoals slaapscores die mensen onterecht vermoeider maken, en over de vraag welke technologie wél behapbaar is voor de amateursport.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe kwetsbaar de Nederlandse zorg digitaal is, en hoe ziekenhuizen zich wapenen tegen hackers, uitval en sabotage. Dit is deel vier en het slot van de serie Zorg in tijden van crisis. Te gast zijn Bert Moorlag, Corporate Information Security Officer (CISO) bij het UMC Groningen en voorzitter van het CISO-netwerk van de umc's, en Suzanne Bakermans, senior adviseur zorg en bedrijfsvoering bij Berenschot, die dreigingsanalyses opstelt voor zorginstellingen.

Moorlag schetst een sector die digitaal permanent onder vuur ligt: ziekenhuizen worden dagelijks aangevallen, en de dreiging verschuift. Naast hit-and-run met ransomware en losgeld ziet hij steeds vaker spionage en pogingen om gegevens te manipuleren. Een aangepaste bloedgroep of bloeddruk in een dossier is levensgevaarlijk, en moeilijker te ontdekken dan een platgelegd systeem. Hij legt uit hoe het zorgexpertisecentrum Z-CERT helpt bij incidenten, waarom honderd procent veiligheid een illusie is, en hoe het UMCG met red teaming en oefeningen test hoe ver aanvallers kunnen komen.

Bakermans neemt de luisteraar mee naar de werkvloer op het moment dat het patiëntendossier uitvalt: de arts staat blind aan het bed, zonder digitaal dossier en zonder papieren terugval. Ze legt uit hoe ziekenhuizen kritieke processen, beheersmaatregelen en herstelvermogen op orde brengen, en waarom kleinere zorgorganisaties zoals de wijkzorg en de VVT achterblijven. Ook de nieuwe Cyberbeveiligingswet komt aan bod, die cyberveiligheid een verplichte bestuurstaak maakt en bestuurders een trainings- en meldplicht oplegt.

Verder gaat het over de groeiende afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven, over digitale autonomie en exit-strategieën, en over wat een gewone zorgmedewerker zelf kan doen.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verweij is verantwoordelijk voor de medische zorg van militairen: van huisartsenzorg en geestelijke gezondheidszorg tot ziekenhuiszorg en revalidatie. Bij een militaire inzet gaan medische teams mee naar het operatiegebied. Een deel van die capaciteit komt uit Nederlandse ziekenhuizen, waar reservisten naast hun burgerbaan ook voor Defensie inzetbaar zijn. Dat zorgt voor een ingewikkeld spanningsveld. De Nederlandse zorg kampt al jaren met personeelstekorten. Wanneer Defensie medische specialisten oproept voor een militaire missie, zijn die tijdelijk niet beschikbaar voor patiënten in Nederland. 

De coronapandemie heeft duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar zorgsystemen een toeleveringsketens kunnen zijn. Tegelijkertijd heeft de Defensie er veel van geleerd, zegt Verweij. 'De coronatijd is echt een leermodel geweest en best veel organisaties hebben daar geleerd dat het nodig is een noodplan te hebben.'

De oorlog in Oekraïne laat zien dat moderne conflicten andere medische uitdagingen met zich meebrengen dan eerdere oorlogen. Militair artsen krijgen vaker te maken met scherfverwondingen, explosieletsel, ernstige brandwonden en complexe verwondingen aan hoofd en gezicht. Daarom krijgen militaire zorgverleners aanvullende trainingen die specifiek gericht zijn op oorlogsgeneeskunde. Defensie verwerkt de ervaringen uit Oekraïne direct in opleidingen en protocollen

BNR Beter

Luister naar de afleveringen van BNR Beter over zorg in oorlogstijd

Nu al tekorten medicijnen en medische hulpmiddelen: hoe weerbaar is de zorg bij een crisis?

Hoe de zorg in oorlogstijd verandert: 'Een rood kruis is nu een schietschijf'

Waarom elke zorgverlener een oorlogstaak moet krijgen

Over In het defensief

In de wekelijkse podcast ‘In het defensief’ nemen FD-verslaggever Ria Cats en BNR-journalist Michal van der Toorn je mee langs de frontlinies van Europa’s nieuwe wapenplan. In elke aflevering onderzoeken ze hoe burgers, bedrijven, politici en militairen zich voorbereiden op een wereld waarin veiligheid niet langer gegarandeerd is. Na tientallen jaren van vrede, ontwapening en internationale samenwerking, staat Europa voor een ingrijpende koerswijziging. De oorlog is terug op het continent, en daarmee ook een ongemakkelijke waarheid: vrede is niet vanzelfsprekend. Terwijl de wereldwijde spanningen oplopen, wordt van Europese landen verwacht dat ze hun defensie serieus gaan nemen.

Maar hoe doe je dat, als je decennialang vooral hebt ingezet op handel, diplomatie en gemeenschappelijke regelgeving? Van drone-startups tot tankfabrieken, van Brusselse vergaderzalen tot militaire oefenterreinen – deze podcast duikt diep in de Europese defensiemachine. Hoe ziet die eruit? Wie zijn de spelers? En hoever zijn we eigenlijk bereid te gaan om ons continent te beschermen?

🎧 Luister elke week naar een nieuwe aflevering van ‘In het Defensief’, te vinden in je favoriete podcastapp. Reageren of vragen? Stuur ons een bericht op LinkedIn of reageer in de Spotify comments. 

Michal van der Toorn is Europaverslaggever bij BNR. Ze houdt zich op dagelijkse basis bezig met wat er in Brussel gebeurt, waar Europa mee worstelt en hoe we ons los proberen te maken van de Verenigde Staten onder Trump, onder andere in de BNR-podcast Make Europe Great Again.  

Ria Cats is journalist defensie en geopolitieke veiligheid bij het Financieele Dagblad. Ze schrijft over zowel de defensie-industrie als de Navo en de worstelingen van politieke spelers met de toenemende onveiligheid. Daarvoor werkte ze voor het FD als Europa-correspondent in Brussel en als politiek verslaggever in Den Haag.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de personele weerbaarheid van de Nederlandse zorg. Te gast zijn drie experts die dagelijks werken aan zorgcapaciteit voor crisistijd: Charlotte de Schepper, bestuurder van de Nationale Zorgreserve, Saskia Meerhoff, kolonel-vliegerarts en commandant van het Instituut samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen (IDR), en Michiel Verhofstad, hoogleraar en hoofd Traumachirurgie van het Erasmus MC.

De Nationale Zorgreserve ontstond tijdens de coronacrisis als burgerinitiatief en telt inmiddels ruim 5.000 (oud-)zorgprofessionals: gepensioneerden, studenten en mensen die in een ander vak werken, maar binnen 24 uur inzetbaar zijn bij een pandemie, een militaire crisis of een klimaatcrisis. De Algemene Rekenkamer was vorige maand kritisch: er is nog nooit echt geoefend met de reservisten zelf. De Schepper legt uit hoe de reserve zich daarop voorbereidt, en waarom zorgreserves in de toekomst ook een model kunnen zijn voor reserves in techniek, logistiek en veiligheid.

Defensie werkt al jaren samen met veertien relatieziekenhuizen. Per ziekenhuis staan drie chirurgische teams klaar: één team beroepsmilitairen en twee teams militair getrainde reservisten, samen 42 teams die in het uiterste geval mee naar het front gaan. Meerhoff vertelt hoe die civiel-militaire uitwisseling werkt, en waarom ook de burger zelf een taak heeft, van noodpakket tot afspraken thuis bij 72 uur stroomuitval. Haar stelling: Defensie is er om de eerste slag te winnen, maar de oorlog win je als samenleving.

Verhofstad schetst wat er in een ziekenhuis gebeurt als het echt misgaat: opschalen door reguliere zorg af te schalen, en uiteindelijk triëren. Hij pleit ervoor dat elke zorgprofessional vooraf een vaste crisistaak krijgt en dat vergeten basisvaardigheden, zoals wondverzorging, opnieuw worden getraind.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presenteerder. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met drie experts die dagelijks bezig zijn met medische weerbaarheid in crisissituaties. Te gast zijn Edith Willigendael, vaatchirurg en Kolonel-arts bij Defensie, Ruud Wong Chung, fysiotherapeut en onderwijskundig onderzoeker, en Fieke Bruggeman-Everts, sociaal wetenschapper en beleidsadviseur bij ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum.

Edith Willigendael vertelt hoe moderne oorlogsvoering de medische zorg fundamenteel verandert. Door drones ontstaan andere soorten verwondingen dan in eerdere conflicten, terwijl mobiele ziekenhuizen en medici zelf steeds vaker doelwit zijn geworden. Ze beschrijft hoe Oekraïne noodgedwongen werkt met kleine, ondergrondse zorgposten dicht bij het front, en waarom Nederland lessen moet trekken uit landen als Oekraïne en Polen als het gaat om cyberveiligheid, logistiek en paraatheid.

Ruud Wong Chung vertelt over het internationale project Netherlands for Superhumans, waarbij Oekraïense multidisciplinaire revalidatieteams zes weken lang in Nederland worden opgeleid. Dat project is onderdeel van een bredere Nederlands-Oekraïense samenwerking om de revalidatiezorg in Oekraïne op te schalen voor oorlogsslachtoffers met amputaties, hersenletsel en zwaar trauma. Nederlandse experts uit onder meer De Hoogstraat, UMC Utrecht en ARQ trainen honderden Oekraïense zorgverleners. Tegelijkertijd leren Nederlandse medici juist van de flexibiliteit en creativiteit waarmee Oekraïense ziekenhuizen onder extreme druk moeten functioneren.

Het Project Netherlands for Superhumans wordt gefinancierd door RVO, binnen het Ukraine Partnership Facility (UPF). Betrokken partners zijn Stichting “Netherlands for Ukraine Foundation” (NL4UA), Stichting “Healthcare4Ukraine” en Charitable Fund “Superhumans”.

Fieke Bruggeman-Everts legt uit waarom mentale weerbaarheid minstens zo belangrijk is als medische kennis. Op basis van de coronacrisis ontwikkelde ARQ samen met de zorgsector een landelijke richtlijn voor psychosociale ondersteuning van zorgprofessionals. Daarin staan aanbevelingen over peer support, teamcultuur en stressbegeleiding voor mensen in hoog-risicoberoepen zoals zorg, defensie en ambulancezorg. Volgens Bruggeman-Everts begint goede crisiszorg bij een veilige werkomgeving waarin collega’s elkaar ondersteunen en problemen vroegtijdig bespreekbaar zijn.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is deel 1 van de vierdelige serie 'zorg in tijden van crisis' van BNR Beter, over de voorbereiding van de Nederlandse zorg op crisis en conflictsituaties.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe weerbaar de Nederlandse toevoer van geneesmiddelen en hulpmiddelen is in tijden van crisis en oorlog. Te gast zijn Jeroen de Lange, Directeur Supply Chain Benelux bij Mediq, distributeur van medische hulpmiddelen aan ziekenhuizen en zorginstellingen, Bart Smals, bestuurder bij het Landelijk Coördinatiecentrum Geneesmiddelen (LCG), voormalig apotheker, en Jonathan van Veelen, projectleider van het Iris-project, dat in opdracht van het ministerie van VWS een crisisplan opstelt voor de aanvoer van medische hulpmiddelen.

De drie gasten kijken elk vanuit hun eigen rol naar dezelfde vraag: wat gebeurt er met de zorg als de spullen opraken? Jeroen de Lange vertelt hoe Mediq zich als distributeur wapent tegen verstoringen, van meerdere leveranciers tot afspraken over transport bij een langdurige stroomstoring. Bart Smals legt uit hoe het LCG medicijntekorten in goede banen leidt en hoe artsen behandelingen aanpassen als een middel schaars wordt. Jonathan van Veelen schetst hoe de Nederlandse sector voor medische hulpmiddelen nu werkt aan een draaiboek voor het moment dat het echt misgaat.

Het gesprek gaat over de lessen van corona, de afhankelijkheid van productielanden als India en China, en de vraag hoeveel noodvoorraad eigenlijk nodig is. Een rode draad: weerbaarheid zit niet alleen in grote voorraden, maar vooral in vertrouwen, samenwerking en duidelijke afspraken over wie wat doet als de nood aan de man komt.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de opmars van commerciële preventieve gezondheidschecks. Te gast zijn Onno Huyghe, medeoprichter en co-CEO van Blue Health Intelligence, en Marco Blanker, hoogleraar huisartsgeneeskunde aan het UMCG en huisarts in Zwolle.

Huyghe legt uit hoe Blue Health werkt: in een uur tijd doen klanten tien testen, waaronder bloedonderzoek, een 3D-bodyscan, een ECG, een echo van de halsslagader en een bloeddrukmeting. Daarna volgt een gesprek met een arts en een persoonlijk actieplan in een app. Bewust geen MRI, en daarmee een stuk goedkoper dan total bodyscans van rond 2.000 euro. Huyghe wil dat zo'n preventieve check over 40 tot 50 jaar standaard onderdeel is van het huisartsbezoek, en dat zorgverzekeraars het op termijn vergoeden.

Blanker steunt het uitgangspunt dat Nederland meer aan preventie moet doen, maar plaatst stevige kanttekeningen bij de uitvoering. Een ECG of echo bij iemand zonder klachten heeft volgens hem geen aangetoonde meerwaarde boven kennis van de bekende risicofactoren als roken, gewicht, bloeddruk en cholesterol. Diagnostiek is ontwikkeld voor mensen met klachten; bij gezonde mensen kan dezelfde test andere uitkomsten opleveren. Hij wijst daarnaast op vals-positieve uitslagen die alsnog bij de huisarts terechtkomen, en op vals-negatieve uitslagen die juist schijnveiligheid geven.

Een tweede knelpunt is de doelgroep. Volgens Blanker bereikt een commerciële aanbieder vooral mensen die al met hun gezondheid bezig zijn, terwijl de gezondheidswinst juist bij kwetsbaardere groepen valt te halen. Huyghe erkent dat Blue nu de 'voorlopers' aantrekt, maar gelooft dat de aanpak op termijn wel breder kan werken. Verder gaat het over de vraag of structurele maatregelen als een suikertaks of een leeftijdsgrens voor roken effectiever zijn dan losse health checks, en over hoe je leefstijlverandering daadwerkelijk in gang zet.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen of een AI-app de communicatie tussen arts en patiënt fundamenteel kan verbeteren. Te gast zijn Tobias Polak, medeoprichter van Ditto, en Julia van Weert, hoogleraar gezondheidscommunicatie aan de Universiteit van Amsterdam.

Tobias legt uit hoe Ditto werkt: de patiënt legt de telefoon op tafel, neemt het gesprek op en krijgt binnen enkele minuten een hertaalde samenvatting in begrijpelijke taal. Sinds de lancering in de zomer van 2025 telt de app bijna 100.000 downloads, won Ditto de Nationale Zorginnovatieprijs 2026 en kondigde zorgverzekeraar Menzis aan de app als eerste aan al zijn verzekerden aan te bevelen. Met de 7,6 miljoen euro investering, geleid door Heal Capital, breidt het bedrijf komende tijd uit naar Duitsland, Engeland en Spanje.

Julia van Weert doet al jaren onderzoek naar wat patiënten meenemen uit een consult en is voorstander van technologische ondersteuning, maar wijst op een hardnekkig probleem: juist kwetsbare groepen, ouderen, laaggeletterden en mensen met een migratieachtergrond, gebruiken dit soort apps nauwelijks. Ze testte Ditto met een eigen consult over borstkanker en zag dat de korte samenvatting de kern van het gesprek, de keuze tussen borstsparende operatie met bestraling of volledige verwijdering, onvolledig weergaf. Haar conclusie: de app ontslaat artsen niet van de plicht om duidelijk te communiceren; hoe rommeliger het consult, hoe rommeliger de samenvatting.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe mannen eerder over hun seksuele gezondheid kunnen praten, en waarom dat ook voor de rest van hun lichamelijke gezondheid uitmaakt. Te gast zijn Cobi Reisman, arts-seksuoloog NVVS en voormalig uroloog, en Sibren Tolsma, medeoprichter van Fellos, de eerste digitale mannenkliniek van Nederland.

Reisman noemt de penis al jaren de antenne van het hart. Bij 70 procent van de mannen met een lichamelijke oorzaak verschijnen de klachten gemiddeld twee tot vijf jaar voor een eerste gezondheidsproblemen. Dezelfde risicofactoren die leiden tot cardiovasculaire problemen, zoals overgewicht, roken en weinig bewegen, spelen ook bij erectieproblemen een rol. Reisman benadrukt dat een erectieprobleem een symptoom is, geen diagnose op zichzelf, en dat de oorzaak altijd lichamelijk én psychologisch van aard kan zijn. Wie de klacht niet onderzoekt, mist de kans om de onderliggende oorzaak op te sporen. Bij jongere mannen speelt faalangst en prestatiedruk vaker een rol, die via stress op het lichaam ook fysieke gevolgen heeft.

Tolsma richtte Fellos op nadat hij zag hoe groot de illegale markt voor erectiemedicatie is. Uit rioolwateronderzoek en ander Nederlands onderzoek blijkt dat een substantieel deel van de gebruikte erectiemedicatie buiten de reguliere zorg wordt aangeschaft, via nep-Viagra en verontreinigde supplementen. Fellos biedt een online alternatief: via chat een consult met een BIG-geregistreerde arts, gevolgd door thuisbezorging van medicatie via een gecertificeerde apotheek. Een consult kost minder dan 15 euro. Tolsma wil bewust niet duurder zijn dan de illegale alternatieven. Inmiddels heeft het platform meer dan 20.000 mannen geholpen in twee jaar tijd.

Reisman en Tolsma zijn het eens over het belang van laagdrempelige zorg, maar plaatsen ook nuances. Niet alles kan online: wie fysiek onderzocht moet worden, moet alsnog naar een arts. Fellos wijst mannen van 40 jaar en ouder actief op de risico's en verwijst door naar de huisarts. Reisman stelt dat de oplossing voor het taboe begint in de spreekkamer zelf: huisartsen en praktijkondersteuners kunnen het gesprek over seksuele gezondheid vaker en eerder initiëren.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de toegang tot nieuwe geneesmiddelen in Nederland. Te gast zijn Wim Goettsch, hoogleraar Health Technology Assessment aan de Universiteit Utrecht en adviseur bij Zorginstituut Nederland, Carla Hollak, hoogleraar geneesmiddelen en samenleving aan de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van RareNL, en Peter Bertens, strategisch adviseur innovatie bij de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen.

Wim Goettsch legt uit hoe het beoordelingsproces voor nieuwe medicijnen in Nederland werkt. De Europese medicijnautoriteit EMA toetst vooral of een middel veilig is en werkt, maar niet of het beter is dan wat er al beschikbaar is. Dat oordeel is aan nationale instanties als het Zorginstituut. Goettsch wijst op een fundamenteel probleem: veel nieuwe middelen zijn slechts incrementeel beter, terwijl ze wel de hoofdprijs kosten. Een hogere prijs zou in verhouding moeten staan tot de werkelijke meerwaarde, maar dat is in de praktijk zelden het geval.

Carla Hollak benadrukt dat patiënten met zeldzame ziekten dubbel de dupe zijn van het huidige systeem. Juist voor deze groep is bewijs vaak schaars en onzeker, wat leidt tot langdurige sluistrajecten. Ze pleit voor een dynamischer aanpak, waarbij medicijnen voorwaardelijk worden toegelaten op basis van gecontroleerd gebruik en gefaseerde beprijzing. Ze is daarom initiatiefnemer van het Orphan Drug Access Protocol, een lopende pilot met drie weesgeneesmiddelen die langs deze weg toegang hebben gekregen tot de markt.

Peter Bertens schetst de positie van de farmaceutische industrie en wijst op de geopolitieke dimensie van het debat. Hij haalt aan dat Nederland 43 procent van de beschikbare weesgeneesmiddelen vergoedt, een rapportcijfer van 4,3. Bovendien dreigt beleid vanuit Washington, waar de Trump-administratie Europese lage prijzen als oneerlijk bestempelt, indirect de beschikbaarheid van medicijnen in Nederland te raken. Alle drie de gasten zijn het erover eens dat het systeem vastloopt en er is een herziening nodig, waarbij meer dynamiek, betalen naar prestatie en Europese samenwerking centraal moeten staan.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Stijn Goossens de hackathon live op locatie. Te gast zijn Helger IJntema, hoofd laboratorium genoomdiagnostiek bij het Radboudumc, en Gijs Santen, hoogleraar en afdelingshoofd klinische genetica bij het LUMC in Leiden.

Aan de hackathon doen zo'n 140 specialisten mee: klinisch genetici, laboratoriumspecialisten, bio-informatici en wetenschappers, verdeeld in interdisciplinaire teams die elk een handvol patiëntdossiers analyseren. Voor 33 patiënten wordt in 48 uur geprobeerd te vinden wat eerder niet lukte. Helger IJntema legt uit hoe het laboratoriumproces eruitziet: DNA wordt geïsoleerd uit bloed, vervolgens uitgelezen en vergeleken met een referentiegenoom, waarbij bio-informatica en AI al veel voorwerk doen door irrelevante varianten te filteren.

Gijs Santen legt uit waarom een diagnose zo veel meer is dan een naam. Het beëindigt de diagnostische achtbaan, maakt gerichte behandeling mogelijk, geeft uitsluitsel over herhalingskansen bij een kinderwens en biedt soms toegang tot specifieke therapieën. 

Centraal in de aflevering staat de rol van nieuwe DNA-technologie, met name long read sequencing, waarbij het DNA niet in kleine fragmentjes maar in grote stukken wordt uitgelezen. De puzzelanalogie die beide gasten gebruiken maakt het verschil concreet: grotere puzzelstukjes betekenen minder gaten en een completer beeld. Radboudumc is wereldwijd koploper in de klinische implementatie van deze techniek en gebruikt long read sequencing inmiddels voor zo'n 5.000 analyses per jaar. Een uitgebreidere aflevering van BNR Beter over deze innovatie techniek is hier terug te luisteren.

De aflevering bevat ook persoonlijke verhalen van betrokken families. Robin Mom vertelt over zijn zoontje Sepp, die met 8% zicht leeft en voor wie de hackathon zijn tweede kans op een diagnose is. Lonneke deelt hoe de diagnose van haar zoon Bram, gevonden tijdens een internationale hackathon twee jaar geleden, hun gezin rust en richting gaf na bijna zes jaar zoeken.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen twee innovaties die medische beeldvorming ingrijpend kunnen veranderen. Te gast zijn Nico van den Berg, hoogleraar Computational Imaging aan het UMC Utrecht en projectleider van het BioMotive-consortium, en Monique Bernsen, hoofd operations van de AMIE Core Facility bij het Erasmus MC in Rotterdam.

Van den Berg werkt aan de eerste walk-in MRI ter wereld: een cilindervormige scanner met een tunnelopening van bijna twee meter, waarin onderzoekers het menselijk lichaam kunnen scannen tijdens lopen, fietsen, roeien of een inspanningstest op de loopband. De machine wordt gebouwd in Utrecht en moet rond 2030 beschikbaar komen voor wetenschappelijk onderzoek. Eerder, al volgend jaar, wordt op de Universiteit Twente een open 0,5 Tesla MRI geplaatst waar mensen rechtop kunnen staan, als tussenstap richting die volwaardige bewegende scanner. Beide faciliteiten zijn gefinancierd via de Nederlandse Wetenschappelijke Organisatie en bedoeld als nationale onderzoeksinfrastructuur, niet als reguliere diagnostiek voor patiënten.

Bernsen werkt aan een andere uitdaging: het samenvoegen van MRI en echografie in één apparaat. Beide technieken meten andere eigenschappen van weefsel, en juist die combinatie op hetzelfde moment levert informatie op die nu niet bestaat. Bijzonder interessant voor kankeronderzoek, waarbij onderzoekers stap voor stap willen volgen hoe een geneesmiddel bij een tumor aankomt, door de vaatwand trekt en door de cel wordt opgenomen. Haar project, onderdeel van het AMICE-consortium, loopt tien jaar en richt zich op ziekten van de hersenen, het hart en oncologie. Een bijkomend doel is het beperken van het gebruik van proefdieren door virtuele basismodellen van ratten en muizen beschikbaar te maken voor de gehele onderzoeksgemeenschap.

Beide gasten bespreken ook wanneer de inzichten uit dit fundamentele wetenschappelijke onderzoek kunnen doorstromen naar de reguliere klinische praktijk, en welke ziektebeelden zij als eerste willen onderzoeken zodra hun apparaten operationeel zijn.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe een AI-gestuurde app het vroege opsporingsproces kan ontlasten. Te gast zijn Erik de Heus, CEO van SkinVision, en Marlies Wakkee, dermatoloog, hoogleraar en onderzoeker aan het Erasmus MC Kanker Instituut.

De SkinVision-app stelt gebruikers in staat een foto te maken van een verdacht plekje op de huid. Een AI-algoritme, getraind op 200.000 beelden, beoordeelt vervolgens het risico. Erik de Heus legt uit hoe de technologie werkt: 90 procent van de foto's kan direct worden beoordeeld via de zogeheten smart check, waarbij gebruikers direct uitslag krijgen. De sensitiviteit van het systeem ligt boven de 88 procent, met als doel de 90 procent te benaderen. Inmiddels kunnen 5 miljoen gebruikers wereldwijd de app inzetten, en in Nederland vergoedt al de helft van de zorgverzekeraars, waaronder CZ en Zilveren Kruis, het gebruik ervan.

Uit onderzoek bij een grote Nederlandse zorgverzekeraar bleek dat gebruikers van de SkinVision-app 30 procent meer huidkanker lieten opsporen, maar ook drie keer zo veel goedaardige plekken lieten onderzoeken. Dat wijst op vals-positieve uitslagen én op bezorgde gebruikers die toch het zorgsysteem instromen, ook bij een laag-risico-beoordeling. Wakkee benadrukt dat implementatieonderzoek ontbreekt: we weten dat de technologie werkt, maar niet of grootschalige inzet ook daadwerkelijk leidt tot minder zorggebruik. Zorginstituut Nederland kan de app nog niet opnemen in het basispakket bij gebrek aan dit bewijs.

Wakkee presenteert ook nieuw onderzoek: via een AI-model dat alleen een gezichtsfoto gebruikt, bleek het mogelijk om het risico op huidkanker beter te voorspellen dan via uitgebreide vragenlijsten over zonblootstelling en leefstijl. Dat biedt perspectief voor preventie, al is het vooralsnog een proof of concept.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen wat zorgrobotica nu waard is en wat niet. Te gast zijn Willem-Jan Lamers, CEO en oprichter van Ambyon, het Brabantse bedrijf dat momenteel een logistieke zorgrobot test in Nederlandse ziekenhuizen, en Matthijs Smakman, lector Smart Systems for Healthy Living aan de Hogeschool Utrecht en onderzoeker in sociale robotica.

Matthijs Smakman heeft tien jaar onderzoek gedaan naar de inzet van robots in de zorg en ziet een groot verschil tussen wat commerciële partijen beloven en wat robots feitelijk kunnen. De humanoid robots die op sociale media basketballen en piano spelen, zijn in werkelijkheid veelal op afstand bestuurd of geprogrammeerd voor dat ene specifieke trucje. In een ziekenhuis kunnen ze nu bijna niks. De komende tien jaar verwacht Smakman nog geen doorbraak van humanoids in de zorg. Wat wel al bestaat: logistieke robots, sociale robots en de robotdweil in de gang.

Willem-Jan Lamers legt uit waarom Ambyon bewust niet voor een menselijke robot kiest. De Ambyon One is 1,30 meter hoog, rijdt op omnidirectionele wielen, beschikt over meerdere camera's en een eenvoudig uitschuifbaar armpje om liftknopjes in te drukken. Het apparaat vervoert medicatie, labsamples, cytostatica en medische apparatuur tussen afdelingen. Geen menselijke kenmerken, geen spraak, geen armen die van alles suggereren. Dat is een bewuste keuze: hoe meer menselijke eigenschappen een robot heeft, hoe hoger de verwachtingen van zorgpersoneel en patiënten worden, en hoe sneller de teleurstelling. Volgens Lamers kan de robot momenteel één uur per dag aan logistieke handelingen van een verpleegkundige overnemen. Ambyon is met de robot dit jaar genomineerd voor de Nationale Zorginnovatieprijs 2026, deze wordt uitgereikt op woensdag 15 april.

Verslaggever Stijn Goossens was aanwezig bij de pilot van de Ambyon robot in het Máxima Medisch Centrum en sprak met Inès van Haaften, Nurse Innovator bij Ambyon, Marjan Bertrams, afdelingshoofd cardiologie en Fons Segers, hoofd logistiek van het ziekenhuis. De eerste reacties zijn voorzichtig positief: na uitleg zijn medewerkers enthousiast, al zijn er ook praktische hobbels zoals drempels en communicatie met gesloten deuren.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe je als wetenschapper een medisch bedrijf opbouwt en waarom het Europese investeringsklimaat dat moeilijker maakt dan het hoeft te zijn. Te gast zijn Chretien Herben, programmadirecteur van LifeSciences@Work en medeoprichter van de Venture Challenge, en Bram Schermers, CEO en medeoprichter van Sirius Medical en voormalig deelnemer aan het programma.

Chretien Herben richtte de Venture Challenge op na zijn eigen ervaring als startende ondernemer, waarbij hij botste op universiteitsbeleid, IP-conflicten en commerciële tarieven voor laboratoriumgebruik. Het programma bestaat uit twee intensieve driedaagse bootcamps, vijf weken validatie-onderzoek en een eindpitch voor investeerders. De winnaar ontvangt 25.000 euro, maar Herben stelt dat de echte waarde zit in de gedwongen keuzes, het coachnetwerk en de commerciële blik die deelnemers ontwikkelen.

Bram Schermers deed in 2014 mee met wat nu Sirius Medical is geworden: een magnetisch navigatiesysteem waarmee chirurgen niet-voelbare borsttumoren tijdens een operatie precies kunnen lokaliseren. Het bedrijf is actief in 26 landen en groeide het afgelopen jaar 100% op jaarbasis. Schermers won de challenge destijds niet, maar noemt het programma toch essentieel voor zijn vroege ontwikkeling als ondernemer, met name voor het leren prioriteren en de commerciële druk verdragen.

Verslaggever Stijn Goossens is voor de reportage langs bij het Innovation4Health-congres in het Beatrix Theater. Hij spreekt daar met de nieuwste winnaar van de Venture Challenge: Joric Oude Vrielink met zijn bedrijf Syntric Medical. Joric vertelt waar hij met zijn bedrijf aan werkt en waarom de Venture Challenge voor hem relevant was.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de robotisering van de labdiagnostiek. Te gast zijn Toon Overbeeke, oprichter en CEO van Vitestro, en Anja Leyte, bestuurder bij OLVG Lab BV.

Robot Aletta combineert infrarood en echografie om bloedvaten te lokaliseren, prikt zelfstandig en plakt daarna een pleister. Na tests bij meer dan 10.000 patiënten ontving het apparaat in 2024 de CE-markering. Vitestro haalde onlangs 60 miljoen euro op, mede van de Mayo Clinic, voor de commerciële uitrol. Volgend jaar worden de eerste betaalde systemen geplaatst in Nederlandse ziekenhuizen; daarna volgt de VS.

OLVG Lab is al jaren nauw betrokken bij de ontwikkeling en gebruikt Aletta als een van de eersten in de dagelijkse praktijk. Leyte stipt een structureel probleem aan: diagnostiek is betrokken bij 70 procent van alle medische besluitvorming, maar krijgt een fractie van de innovatiebudgetten. Met de recent afgeronde verhuizing naar een nieuw gebouw en het digitale samenwerkingsplatform Glia Diagnostiek wil OLVG Lab bewijzen dat geïntegreerde labdiagnostiek de zorg slimmer en betaalbaarder maakt.

Verslaggever Stijn Goossens gaat in een speciale reportage langs in OLVG Oost om een kijkje te nemen bij een van de eerste werkende Aletta robots. Hij spreekt met Maxime Schoonbrood van Vitestro en krijgt een demonstratie van wat er komt kijken bij een prik van Aletta. Hij ziet hoe er live bloed geprikt wordt door de robot.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen wat er wél helpt bij langdurige klachten na een hersenschudding, ook wel postcommotioneel syndroom genoemd. Te gast zijn klinisch neuropsycholoog Marthe Ford bij Heliomare en de Universiteit van Amsterdam en Amy Aanen, head of business development Nederland voor het Deense Hemi Health.

Marthe Ford legt uit waarom langdurige klachten vaak worden veroorzaakt door angst en vermijdingsgedrag, en hoe exposuretherapie dat kan doorbreken. Heliomare ontwikkelde in gezamenlijk studieverband een intensieve behandelweek van vijf dagen waarbij patiënten stapsgewijs worden blootgesteld aan zware prikkels. Van de eerste twintig deelnemers gingen er negentien aantoonbaar vooruit. De behandeling is nog niet vergoed en vooralsnog alleen in onderzoeksverband beschikbaar geweest.

Amy Aanen introduceert het digitale behandelmodel van Hemi Health: een programma van gemiddeld twaalf weken met gespecialiseerde fysiotherapeuten en dagelijkse begeleiding op afstand. In Denemarken zag het bedrijf bij 80 tot 90 procent van de meer dan duizend behandelde patiënten verbetering. De kosten worden nog niet vergoed.

Ook de omstreden CFX-behandeling uit Utah komt ter spraken. En de nieuwe richtlijnen uit 2024, die actieve revalidatie aanbevelen in plaats van rust, maar in de praktijk nog onvoldoende worden opgevolgd.

Over deze podcast

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de makers

Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector.

Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Track and trace-technologie biedt een oplossing. Met digitale tags, barcodes en slimme software weet je op elk moment waar het medische hulpmiddel is dat je nodig hebt. Technologie die in de logistiek en transportsector al jaren gebruikt wordt, maar in de zorg nu pas het verschil lijkt te maken.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met Martijn de Vries, innovatiemanager Medische Technologie bij UMC Utrecht, en Martin de Jong, directeur van CoperniCare. Het UMC Utrecht ontwikkelde een eigen systeem waarmee dagelijks al ruim 5000 apparaten worden gevolgd, van infuuspompen tot ziekenhuisbedden. CoperniCare beheert de zorglogistiek van 26 Nederlandse zorginstellingen en ziet voorraadniveaus met 10 tot 15 procent dalen na invoering.

In deze aflevering gaat het over hoe de technologie werkt, wat het oplevert en waarom ziekenhuisbestuurders track and trace nog te weinig als strategisch onderwerp zien. En de volgende stap: Robots die de fysieke logistiek overnemen en een ziekenhuis dat zichzelf leert voorspellen.

Over BNR Beter

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter gaat presentator Stijn Goossens in gesprek met Michiel Winter, cardioloog bij Amsterdam UMC en Cardiologie Centra Nederland, en Yosef Safi Harb, oprichter en CEO van Happitech. Happitech ontwikkelde een medisch gecertificeerde app waarmee patiënten via de camera van hun smartphone hun hartritme kunnen meten.

Boezemfibrilleren is de meest voorkomende hartritmestoornis en blijft vaak lang onopgemerkt. De stoornis zelf is beheersbaar, maar de complicaties niet: een bloedprop kan vanuit het hart naar de hersenen reizen en een herseninfarct veroorzaken. Vroeg opsporen en behandelen kan dat in veel gevallen voorkomen. Smartwatches en smartphone-apps bieden daarvoor een praktische oplossing, omdat ze continu meten en data direct naar zorgverleners kunnen sturen.

Toch is er een keerzijde. Winter ziet op zijn poli steeds meer patiënten die onnodig bezorgd zijn door een melding op hun horloge. Een apparaat mist de context van iemands dagelijks leven, en dat leidt tot onnodige zorgconsumptie. Happitech werkt samen met ziekenhuizen aan protocollen en drempelwaarden om te voorkomen dat artsen worden overspoeld met irrelevante meldingen.

Over BNR Beter

BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed.

Over de presentator

Stijn Goossens is redacteur en presentator bij BNR Nieuwsradio. Hij presenteert BNR Beter als Nina er even niet is, maar hij is ook te horen in de podcast 'Op de zaak' of als techredacteur tijdens de nieuwsshows. Stijn is vooral geïnteresseerd in onderwerpen over innovatie, wetenschap en (consumenten)technologie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Sociaal-Economische Raad (SER) bracht donderdag 19 februari een advies uit aan de rijksoverheid over hoe werk en mantelzorg beter te combineren zijn. Naar schatting wordt 18% van alle werkgerelateerde uitval veroorzaakt door mantelzorgtaken.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt presentator Nina van den Dungen het SER-advies met drie gasten:

• Ruben Houweling – hoogleraar Arbeidsrecht en kroonlid van de SER, voorzitter van de commissie die het advies schreef.
• Cécile Boot – hoogleraar Gezond Werken bij Amsterdam UMC, onderzoeker naar de effecten van mantelzorg op werkenden.
• Jeroen Vermeulen – oprichter en CEO van Zorggenoot, een platform dat mantelzorgers ondersteunt bij regelgeving en administratie via AI.

De SER werkt in zijn advies langs twee sporen. Het eerste richt zich op het vergemakkelijken van de combinatie werk en mantelzorg. Centraal daarin staat een voorstel voor acht weken doorbetaald zorgverlof op 70 procent, vergelijkbaar met de WW en de ziektewet. Het tweede spoor richt zich op het beheersen van de groeiende vraag naar mantelzorg, via preventie en investering in de formele zorgsector.

Houweling licht toe waarom de SER kiest voor collectieve financiering: mantelzorg is volgens de raad een maatschappelijk risico dat buiten de invloedssfeer van individuele werkgevers valt. Boot benadrukt de rol van cultuurverandering op de werkvloer. Uit onderzoek blijkt dat gesprekken over mantelzorg in 80% van de gevallen tot een praktische oplossing leiden, maar die gesprekken vinden nog weinig plaats. "Mijn droom is dat het geven van mantelzorg net zo normaal wordt als het krijgen van kinderen," zegt ze.

Vermeulen wijst op een complicerende factor: een gemiddeld mantelzorgtraject duurt zeven jaar. Verlofweken bieden in veel gevallen tijdelijke verlichting, maar lossen het structurele probleem niet op. Een deel van de verklaring waarom bestaande regelingen zo weinig worden gebruikt, ligt volgens hem in de versnippering van het aanbod. "Als je de hulpvraag niet weet, stel je hem niet en raak je overbelast," zegt hij. Zijn platform Zorggenoot probeert als één loket die informatiekloof te dichten. 

Vragen of opmerkingen over deze aflevering?
Mail de redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn:

• Maarten Bot – neurochirurg bij het Amsterdam UMC, die met een Microsoft HoloLens een drain in de hersenen plaatste op basis van een 3D-hologram.

• Lideke van der Steeg – kinderchirurg bij het Prinses Máxima Centrum en leider van de onderzoeksgroep die AR inzet om operaties bij kinderen nauwkeuriger te maken, onder meer met de Apple Vision Pro.

Bot gebruikt AR bij (spoed)operaties in de neurochirurgie. Op basis van een MRI of CT-scan projecteert hij een hologram van de hersenen direct op het hoofd van de patiënt. Zo ziet hij tijdens het opereren precies waar structuren in de diepte liggen, met als doel het aantal misplaatsingen van drains, nu nog zo’n 20 procent, verder terug te dringen.

Van der Steeg experimenteert in Utrecht met AR bij kinderen met ribtumoren. Door een 3D-model van de borstkas op de patiënt te projecteren, kan ze mogelijk een extra kijkoperatie overslaan. Minder ingrepen betekent minder complicaties en minder belasting voor het kind.

In de uitzending hoor je ook een reportage uit de operatiekamer van het Wilhelmina Kinderziekenhuis, waar verslaggever Stijn Goossens zelf een demo krijgt van promovendus en technisch geneeskundige Nick de Groot en postdoctoraal onderzoeker Matthijs Fitski, die als levend proefpersoon meewerkt in het experiment. Nick en Matthijs werken bij het Prinses Máxima Centrum aan de ontwikkeling van de 3D-technologie. Stijn ervaart wat je ziet met de Apple Vision Pro op en waar de technologie nog verder in moet doorontwikkelen.

Vragen of opmerkingen over deze aflevering?
Mail de redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter gaat presentatrice Nina van den Dungen in gesprek met drie zwaargewichten uit het zorgveld over de gevolgen van het nieuwe zorgbeleid. De verhoging van het eigen risico naar 460 euro, het afschaffen van vergoeding voor ongecontracteerde zorg en de invoering van eigen bijdragen in de wijkverpleging roepen fundamentele vragen op over solidariteit en toegankelijkheid. Wie gaat de rekening betalen? En dreigt zorgmijding bij kwetsbare groepen?

In deze aflevering hoor je:

• Xander Koolman – gezondheidseconoom aan de Vrije Universiteit Amsterdam

• Anneke Westerlaken – voorzitter van ActiZ, branchevereniging voor ouderenzorg en chronisch zieken

• Ad Melkert – bestuursvoorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen

Daarnaast wordt uitgebreid stilgestaan bij het idee van ‘passende zorg’: zorg die beter aansluit bij wat patiënten echt nodig hebben, en niet automatisch méér of zwaardere behandelingen. Is dit een kans om de zorg slimmer te organiseren, of wordt passende zorg vooral ingezet als verkapte bezuiniging?

Preventie speelt een sleutelrol in de plannen van het kabinet, met extra aandacht voor jongeren, leefstijl en vaccinatie. Maar levert preventie op korte termijn daadwerkelijk geld op, of verschuiven de kosten vooral naar de toekomst? 

Tot slot kijken de gasten vooruit: welke onderdelen van het zorgbeleid maken kans om overeind te blijven bij onderhandelingen met de oppositie? En waar is juist ruimte om nog stevig te onderhandelen vanuit de zorgsector? Waar moet de nieuwe minister voor zorg meteen de tanden in zetten?

Deze aflevering werd opgenomen voordat bekend werd dat Sophie Hermans (VVD) de nieuwe minister voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt. 

Vragen of opmerkingen over deze aflevering van BNR Beter? Mail de redactie!

Redacteur: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter, opgenomen tijdens het ICT&health World Conference in Maastricht, spreekt presentator Nina van den Dungen over de veranderende rol van verpleegkundigen door de inzet van technologie. Te gast zijn Dennis van Helvert, regieverpleegkundige bij het Maastricht UMC+, en Jeroen Hendriks, hoogleraar verplegingswetenschap aan Maastricht University met focus op integrated care.

Aanleiding voor het gesprek is een pilot met sociale robot Mace die wordt ingezet op de afdeling cardiologie van het Maastricht UMC+. De robot ondersteunt patiënten bij herhaalbare informatie, bijvoorbeeld over medicatie en leefregels na ontslag uit het ziekenhuis. Die uitleg wordt normaal gesproken door verpleegkundigen gegeven. Door dit deels te automatiseren, ontstaat er meer ruimte voor persoonlijke zorg en vragen die niet te standaardiseren zijn. Uit de eerste ervaringen blijkt dat patiënten van alle leeftijden de robot overwegend accepteren en dat het verpleegkundigen tijd kan besparen.

In de aflevering gaat gaat het naast robot Mace over de bredere impact van AI en technologie op de verpleegkunde. Hendriks schetst hoe verdere professionalisering en academisering van verpleegkundigen nodig is om met deze veranderingen om te gaan. Van Helvert laat zien hoe verpleegkundigen zelf een actieve rol kunnen spelen in innovatie, naast hun werk op de afdeling.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In BNR Beter onderzoekt presentatrice Nina van den Dungen hoe deze nieuwe generatie medische chatbots het werk van artsen verandert en welke risico’s daarbij horen. Te gast zijn Tijs Stehmann, kinderarts bij de Noordwest Ziekenhuisgroep en mede-oprichter van de medische AI-zoekmachine Ask Aletta, en Saar Hommes, postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University, gespecialiseerd in digitale gezondheid en mentaal welzijn.

Patiënten komen steeds vaker met door AI gegenereerde analyses en adviezen bij de arts binnen. Het levert soms tijdwinst op, maar ook nieuwe spanningen. Chatbots kunnen overtuigend klinken, terwijl context, nuance en medische verantwoordelijkheid ontbreken. Tegelijkertijd worstelt de zorg met hoge werkdruk en versnipperde informatie, precies waar AI het verschil kan maken.

In deze aflevering bespreken we waar die beloftes realistisch zijn en waar niet. Wanneer kan een chatbot geruststellen, en wanneer wordt het juist riskant? Hoe ga je om met privacy, datagebruik en afhankelijkheid van grote Amerikaanse techbedrijven? En waarom kiest de AI-tool Ask Aletta er bewust voor om zich uitsluitend op zorgprofessionals te richten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt presentator Nina van den Dungen of een verbod op sociale media helpt bij het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren. Aanleiding is het recente verbod voor jongeren onder de 16 jaar in Australië en de discussie die daarover in Europa is losgebarsten.

Te gast zijn Esther Rozendaal, hoogleraar Digitale Weerbaarheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en Noortje Meijer, orthopedagoog bij THUIS Orthopedagogen. Zij plaatsen het debat in perspectief met wetenschappelijke inzichten en praktijkervaring. En kijken naar oplossingen die beter rekening houden met de genuanceerde situatie.

Rozendaal legt uit waarom onderzoek naar sociale media en mentale gezondheid geen eenduidig beeld oplevert. Sociale platforms kunnen gevoelens van onzekerheid en stress versterken, maar spelen voor veel jongeren ook een belangrijke rol in sociale verbinding en identiteitsontwikkeling. Volgens haar zit het risico niet alleen in het gebruik zelf, maar vooral in hoe, hoe lang en door wie sociale media worden gebruikt.

Meijer ziet in haar werk met basisschoolleerlingen dat mentale onrust en prikkelgevoeligheid steeds eerder beginnen. Met hun preventieve programma op scholen, genaamd Be Buji, probeert zij met haar collega's kinderen vaardigheden aan te leren zoals zelfregulatie, omgaan met prikkels en het herkennen van emoties. Die controle over het mentale welzijn blijkt ook cruciaal voor de digitale veerkracht van tieners.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Presentator Nina van den Dungen is te gast in het UMC Utrecht, waar het calamiteitenhospitaal binnen dertig minuten operationeel kan zijn en direct tweehonderd patiënten kan opvangen, van licht- tot zwaargewonden. Carina Hilders, bestuursvoorzitter van het UMC Utrecht en eindverantwoordelijk voor het noodziekenhuis, legt uit hoe ziekenhuizen zich voorbereiden op uitzonderlijke crisissituaties, welke scenario’s worden geoefend en hoe de samenwerking met Defensie en andere zorginstellingen is georganiseerd.

Ook komen de kwetsbaarheden van het zorgsysteem aan bod. Wat gebeurt er als digitale dossiers uitvallen, communicatie wegvalt of de toestroom van slachtoffers groter is dan de beschikbare capaciteit? En hoe bereid je zorgprofessionals voor op het maken van moeilijke keuzes als reguliere zorg onder druk komt te staan?

In het laatste deel van de uitzending krijgen we een unieke rondleiding door het calamiteitenhospitaal. Joris Prinssen, hoofd van het calamiteitenhospitaal, laat zien hoe de opvang van grote aantallen gewonden praktisch is ingericht. Van de ambulancehal en pettenruimte tot de crashrooms waar triage plaatsvindt, en van intensivecarecapaciteit tot logistiek en voorraden. Hij vertelt hoe het ziekenhuis razendsnel kan opschalen, wat er gebeurt bij een grootschalig incident of militaire gewonden, en waarom juist oefenen cruciaal is om in echte noodsituaties het hoofd koel te houden.

Daarnaast schuift Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit, aan met een analyse van weinig bekende noodwetgeving die de overheid in extreme situaties vergaande bevoegdheden geeft, waaronder het verplicht inzetten van zorgverleners. Wat betekent dat juridisch en ethisch voor iedereen die in de zorg werkt?

Binnen 30 minuten 200 patiënten: dit noodziekenhuis is klaar voor oorlog en rampen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In BNR Beter staat deze week de opkomst van agentic AI centraal. Te gast zijn Bart Scheerder, Lead AI-strategie en samenwerkingen bij het UMCG, en Gauthier Willemse, CEO en mede-oprichter van de Belgische AI-startup Mindoo. Samen schetsen zij een beeld van een zorgsector die voorzichtig experimenteert met AI die verder gaat dan alleen chatten of samenvatten.

Een AI-agent is geen losse chatbot, maar een systeem dat meerdere stappen kan uitvoeren: patiënten digitaal interviewen, informatie structureren, dossiers voorbereiden en vervolgacties klaarzetten voor zorgverleners. In theorie levert dat tijdwinst op voor artsen en verpleegkundigen, die nu veel tijd kwijt zijn aan administratie. In de praktijk roept het ook fundamentele vragen op over verantwoordelijkheid, transparantie en datagebruik.

Mindoo ontwikkelt AI-agents die onder meer worden getest bij spoedtriage in ziekenhuizen in België en Duitsland. Patiënten vullen vooraf via hun smartphone een vragenlijst in, waarna de AI de informatie ordent voor het zorgteam. Volgens Willemse verlaagt dat de administratieve druk, zonder medische beslissingen over te nemen. De arts blijft eindverantwoordelijk.

Bij het UMCG wordt nog geen AI-agent in de dagelijkse zorg ingezet, maar de voorbereiding is in volle gang. Scheerder werkt aan een strategie om dit jaar de eerste toepassingen gecontroleerd te introduceren. Daarbij gelden strikte randvoorwaarden: AI moet uitlegbaar zijn, patiëntdata moet binnen Europa blijven en systemen moeten voldoen aan zware beveiligings- en certificeringseisen. “De belofte is groot, maar het moet aantoonbaar waarde toevoegen,” is de lijn binnen het ziekenhuis.

In de uitzending, gepresenteerd door Stijn Goossens, komt ook de bredere context aan bod. Kunnen AI-agents helpen om het dreigende zorginfarct – meer patiënten, minder personeel – te verzachten? En hoe verhoudt de snelle ontwikkeling van AI-tools zich tot de beperkte investeringsruimte van veel zorginstellingen? Daarnaast wordt gekeken naar de rol van grote techbedrijven versus jonge startups.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Presentator Stijn Goossens spreekt met Liz Terveer, medisch microbioloog bij het LUMC en hoofd van de Nederlandse Donor Feces Bank, en met Nordin Hanssen, internist bij het Amsterdam UMC. Beiden doen onderzoek naar de rol van het microbioom bij ziekte én naar een opvallende innovatie: de zogenoemde poeppil.

Op dit moment krijgen patiënten met terugkerende, ernstige diarree door de Clostridioides difficile-bacterie vaak een fecestransplantatie, ofwel poeptransplantatie, via een slang door de neus naar de darm. Dat werkt snel en effectief, maar is belastend en duur. Onderzoekers werken daarom aan een alternatief in capsulevorm. Zo’n poeppil zou de behandeling eenvoudiger, goedkoper en beter schaalbaar kunnen maken – al blijkt uit het onderzoek dat daarbij ook belangrijke bacteriën verloren kunnen gaan.

Hanssen onderzoekt hoe het microbioom een rol speelt bij auto-immuunziekten zoals diabetes type 1. De hypothese: door onze steeds hygiënischer leefstijl, het veelvuldig gebruik van antibiotica en veranderingen in voeding, krijgt het immuunsysteem minder ‘training’ van darmbacteriën. Dat zou kunnen bijdragen aan de sterke toename van auto-immuunziekten.

Ook komt aan bod hoe fecestransplantaties mogelijk levensreddend zijn bij kwetsbare patiëntengroepen, zoals mensen met leukemie na een beenmergtransplantatie, en waarom het microbioom mogelijk invloed heeft op het succes van immuuntherapie bij kanker.

Redactie: Noor van Gils

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In BNR Beter bespreken we wat er in het groeiplan staat en wat de investering moet opleveren. De sector zet in op onder meer autonome MRI-systemen, AI-gestuurde en robotondersteunde therapieën en een landelijk netwerk voor zorgdata en patiëntmonitoring. Volgens de initiatiefnemers zijn dit belangrijke ontwikkelingen om zowel de zorg als de economie te versterken.

Het groeiplan schetst ook duidelijke randvoorwaarden: betere toegang tot zorgdata en een sterke AI-infrastructuur, snellere opschaling van innovaties van idee naar praktijk, innovatievriendelijkere regelgeving, behoud van hoogwaardige maakindustrie en een stabiel, voorspelbaar overheidsbeleid. Zonder die voorwaarden dreigen start-ups en innovaties te blijven steken in pilots of naar het buitenland te vertrekken.

Presentator Rens de Jong praat erover met Roy Jakobs, ceo van Philips, Wiro Niessen, decaan Medische Wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen en bestuurder bij het UMCG, en Marjoleine van der Zwan, managing director Health & Work bij TNO. Zij gaan in op de haalbaarheid van het plan, de rol van publiek geld, de knelpunten rond databeschikbaarheid en regelgeving, en het risico dat innovaties en start-ups Nederland verlaten als die randvoorwaarden niet verbeteren.

Lees hier meer over het groeiplan van de MedTech-sector.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter staat de opkomst van digitale biomarkers centraal: digitale metingen die inzicht geven in iemands gezondheid en ziekteverloop. Denk aan hartslag, hartritmevariabiliteit, slaap, beweging of loopsnelheid. Die biomarkers worden verzameld via sensoren en algoritmes, en steeds vaker ingezet om zorg persoonlijker, preventiever en minder afhankelijk van ziekenhuisbezoeken te maken.

Presentator Nina van den Dungen gaat hierover in gesprek met twee experts uit het veld. Annika van Rosmalen, business developer Pharma & Digital Health bij TNO, legt uit hoe digitale biomarkers worden ontwikkeld, gevalideerd en toegepast in samenwerking met ziekenhuizen, patiëntenorganisaties en farmaceuten. Binnen het TNO Digital Biomarker Lab worden zulke meetmethoden getest en opgeschaald, met projecten rond onder meer type 2-diabetes, inflammatoire darmziekten en hart- en vaatziekten. Het doel: eerder signaleren, beter voorspellen en gerichter behandelen.

Daarnaast schuift Bram den Teuling aan, oprichter en CEO van Orikami. Zijn bedrijf ontwikkelt een softwareplatform waarmee digitale biomarkers klinisch betrouwbaar kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld bij multiple sclerose en in de oncologie. Den Teuling laat zien waarom juist de frequentie van meten, bijvoorbeeld via de sensoren in een smartphone, zoveel waarde oplevert, maar ook waarom medische software door strenge Europese regelgeving vaak jaren nodig heeft om de praktijk te bereiken.

Samen bespreken zij de kansen en dilemma’s van digitale biomarkers:
– Wat is het verschil tussen wellness-data en medisch gevalideerde metingen?
– Welke rol spelen consumenten-wearables zoals smartwatches in de zorg?
– Hoe ga je om met privacy en medische data, zeker als die via grote techbedrijven lopen?
– En wat is er nodig om deze technologie écht te implementeren, voorbij pilots en experimenten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Jeroen van den Hout, CEO van het bedrijf achter de NightWatch, en Roland Thijs, neuroloog bij het LUMC en onderzoeksdirecteur bij SEIN. De NightWatch is ontwikkeld binnen een brede samenwerking tussen epilepsie-experts, ingenieurs en productontwikkelaars, en wordt inmiddels gebruikt door duizenden patiënten en zorginstellingen in meerdere landen. Presentatrice Nina van den Dungen spreekt met hen over hoe de wearable werkt: een armband die via hartslag- en bewegingsmetingen risico’s op tonisch-clonische aanvallen detecteert en direct alarm slaat in de thuissituatie.

De verzamelde data blijkt niet alleen van waarde voor veiligheid, maar ook voor de behandeling van epilepsie. Veel patiënten onderschatten het aantal aanvallen, mede doordat de aanvallen het geheugen beïnvloeden. Thuismonitoring levert daardoor nauwkeurigere informatie op, wat helpt bij het aanpassen van medicatie of het beoordelen van zwaardere interventies zoals epilepsiechirurgie, diepe hersenstimulatie of nieuwe vormen van neuro­modulatie.

Toch stuit de technologie op uitdagingen. Zorginstituut Nederland wees vergoeding van de NightWatch recent opnieuw af, omdat er volgens het instituut onvoldoende direct bewijs is dat de wearable sterfte voorkomt. Wat betekent dat voor patiënten, en voor de opschaling van dit soort zorginnovatie? 

Verslaggever Stijn Goossens sprak met neuroloog Frans Leijten van UMC Utrecht over het gebruik van de NightWatch in het ziekenhuis. Volgens Leijten is het gebruik een uitkomst voor verplegers die 's nachts maar dun bezet zijn.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Koenraad Wiedhaup, CEO en medeoprichter van Leyden Labs, en Ingrid de Visser-Kamerling, Research Director bij het Centre for Human Drug Research (CHDR) en COO van INFECTA. Samen bespreken zij hoe deze innovatie werkt, waarom de aanpak fundamenteel verschilt van een griepvaccin en waarom vooral kwetsbare groepen – ouderen, mensen met een zwak immuunsysteem – er veel baat bij kunnen hebben.

De spray richt zich op nu vooral op influenza A en B, de virussen die jaarlijks verantwoordelijk zijn voor miljoenen ziekenhuisopnames en circa een miljoen doden wereldwijd. Volgens Wiedhaup kan één dagelijkse neusspray een brede beschermingslaag vormen, ook tegen nieuwe griepvarianten en zelfs tegen potentieel pandemische bedreigingen zoals vogelgriep.

Ingrid de Visser legt uit hoe INFECTA, via zogeheten Controlled Human Infection Models, geneesmiddelen al in een vroege fase test op vrijwilligers. Door mensen onder streng gecontroleerde omstandigheden bloot te stellen aan een infectie, kan sneller worden vastgesteld of een middel echt werkt. Dat verkort ontwikkeltijden en voorkomt dat veelbelovende middelen pas in een laat stadium stranden – een doorbraak voor infectieziektenonderzoek.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt presentator Nina van den Dungen met twee sleutelfiguren in de Nederlandse hiv-zorg en preventie:

• Kai Jonas, hoogleraar toegepaste sociale psychologie aan de Maastricht University en onderzoeker op het gebied van HIV-preventie

• Elske Hoornenborg, hoofd van het Centrum Seksuele Gezondheid bij de GGD Amsterdam en internist-infectioloog bij het Amsterdam UMC

Samen duiden zij de nieuwe cijfers en bespreken ze waarom de stijging niet onverwacht komt. Ze leggen uit hoe verminderd condoomgebruik, minder voorlichting, en moeilijke toegang tot PrEP een rol spelen. Ook belichten ze de stijging GGD’s onder andere meer diagnoses bij jongeren, trans personen, sekswerkers, en ook vrouwen met een migratieachtergrond die zelf soms geen verhoogd risico vermoeden.

Daarnaast gaat het gesprek in op de regionale verschillen: Amsterdam heeft een goed functionerend preventieprogramma, maar in andere delen van Nederland zijn drempels hoger — van huisartsen die PrEP liever niet voorschrijven tot beperkte campagnes binnen de doelgroep.

Verder gaat het over nieuwe preventiemiddelen, zoals injecteerbare PrEP (al wel Europees goedgekeurd, nog niet beschikbaar in Nederland), manieren om stigma te bestrijden en innovatieve vormen van testen zoals mobiele health-checks.

Wat is er nodig om de stijging van hiv-infecties te stoppen? En is een doel van nul nieuwe besmettingen in de nabije toekomst nog haalbaar? Je hoort het in deze aflevering van BNR Beter.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze uitzending van BNR Beter spreekt presentator Nina van den Dungen met twee betrokken onderzoekers van het Radboudumc:

• Alexander Hoischen – Bioloog en hoogleraar voor genoomtechnologieën aan het Radboud UMC.
• Wendy van Zelst – Klinisch geneticus en Hoogleraar Zorg voor Zeldzaam, aan de Radboud en het Maastricht UMC.

De nieuwe test kan vijftien huidige genetische onderzoeken vervangen en moet de zoektocht naar een juiste diagnose flink versnellen. In Nederland zijn naar schatting een miljoen mensen met een zeldzame ziekte, maarveel gevallen lukt het vaak niet om een genetische oorzaak te vinden. Hoogleraar genoomtechnologie Alexander Hoischen verwacht dat de nieuwe technologie in de toekomst de standaard zal worden voor genoomdiagnostiek. De test leest stukken DNA die honderden keren langer zijn dan bij traditionele technieken. “Daardoor zien we varianten die we al jaren over het hoofd zagen,” zegt hij in BNR Beter. Uit onderzoeken blijkt dat het voor sommige ziekten 10 tot 15 procent extra diagnoses oplevert.

De nieuwe aanpak moet ook een einde maken aan het langzame en gefragmenteerde diagnoseproces waar veel patiënten in terechtkomen. Een uitslag kan nu binnen weken worden gegeven, terwijl gezinnen eerder soms maanden tot jaren van test naar test gingen. Klinisch geneticus Wendy van Zelst benadrukt in het radioprogramma BNR Beter dat de vernieuwing voor veel patiënten het verschil kan maken. “Bij een derde van de mensen met een zeldzame ziekte wordt nu een verkeerde diagnose gesteld,” vertelt ze. “Dat zorgt ook voor een verkeerd behandeltraject. Met deze test vinden we sneller de juiste diagnose en kunnen we het zorgpad veel beter afstemmen.”

Het Radboudumc begint met zo’n vijfduizend testen per jaar, vooral bij erfelijk blindheid en ontwikkelingsstoornissen. De onderzoekers wijzen erop dat Nederland internationaal vooroploopt door de concentratie van genetische zorg in de zeven universitair medische centra. Die opzet maakt het mogelijk om sneller de lijn te trekken van wetenschap, labtechniek tot praktijk. Daardoor kan deze nieuwe DNA-test als eerste wereldwijd voor klinische toepassingen worden ‍ingezet.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering spreekt presentator Nina van den Dungen met twee sleutelpersonen in die zoektocht:

• Prof. dr. Eelco de Koning, hoogleraar diabetologie aan het LUMC en hoofd van het nieuwe Cure One Lab.

• Rens Vandeberg, Chief Impact Officer bij het Diabetes Fonds, dat het onderzoek financieel ondersteunt.

De Koning legt uit hoe onderzoekers met stamceltechnologie insulineproducerende cellen willen maken die niet worden afgestoten door het immuunsysteem – een stap die genezing voor veel meer mensen mogelijk kan maken. Door samen te werken met immunologen, celbiologen en internationale partners wil het Cure One Lab de wetenschap versnellen en kennis delen over de grenzen heen.

Vandeberg benadrukt het belang van samenwerking tussen wetenschap, overheid en zorgverzekeraars om deze baanbrekende therapieën straks ook betaalbaar en beschikbaar te maken. “De top van de berg komt eindelijk in zicht,” zegt hij, “maar de kabelbaan moet nog worden gebouwd.”

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Presentatrice Nina van den Dungen spreekt in deze aflevering met Ivo Broeders, chirurg en hoogleraar robotica bij het Meander MC, over de eerste operaties met de Da Vinci 5 en de rol van de robot in de operatiekamer. Ook te gast is Iwan van Vijfeijken, CEO van het Eindhovense Microsure, dat werkt aan een Nederlandse operatierobot voor open microchirurgie. Hun robot, de MUSA 3, maakt het mogelijk om op microschaal te opereren aan bloed- en lymfevaten. Precisiewerk dat nu slechts een klein deel van de chirurgen aankan.

Verslaggever Stijn Goossens bezoekt de operatiekamers van het Meander MC, krijgt uitleg van chirurg Esther Consten en test de nieuwe Da Vinci 5-robot zelf. Wat maakt die nieuwe robot zo belangrijk? En hoe werkt het tijdens een operatie?

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Presentator Nina van den Dungen ontvangt drie politieke partijen, elk gekoppeld aan een expert uit het zorgveld:

• Ondernemerschap in de zorg: huisarts en ondernemer Bernard Leenstra (Schok & Pomp, Stichting Burgerhulpverlening) pleit voor meer ruimte voor innovatie vanuit het werkveld, tegenover Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA), die waarschuwt voor te veel marktwerking.
  “De welwillende zorgondernemer krijgt nu geen enkele kans,” stelt Leenstra.

• AI in de zorg: intensivist en AI-specialist Jessica Workum (Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis) gaat in gesprek met Harmen Krul (CDA) over de belofte én de risico’s van kunstmatige intelligentie. Hoe zorgen we dat AI de zorg ontlast zonder de menselijke maat te verliezen?
  “De technologie gaat sneller dan de overheid kan bijbenen,” erkent Krul.

• Werkdruk en personeelstekort: verpleegkundig bestuurder Catharina van Oostveen (V&VN) bespreekt met Harry Bevers (VVD) hoe we de zorg aantrekkelijk houden, de werkdruk verlagen en de wachtlijsten aanpakken. “We hebben straks 260.000 mensen tekort – dat los je niet op met een bonus alleen,” waarschuwt Van Oostveen.

Deze verkiezingsspecial werd opgenomen na het Grote Zorgdebat 2025 op 21 oktober. Dit zorgdebat is terug te luisteren in drie losse delen:

• luister hier deel 1
• luister hier deel 2
• luister hier deel 3

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het derde en laatste deel gaat het over een gezonder Nederland. We geven in Nederland 49 keer meer geld uit aan zorg dan aan preventie, terwijl ongezond gedrag verantwoordelijk is voor 14 procent van de totale ziektelast. Als we niets veranderen, zullen de zorguitgaven richting 2050 bijna verdubbelen.

Deelnemers aan het debat zijn Wieke Paulusma (D66), Vicky Maeijer (PVV), Harmen Krul (CDA), Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA), Harry Bevers (VVD) en Sarah Dobbe (SP) de degens over de rol van de overheid bij een gezonde levensstijl. Gaat de overheid te ver in haar bemoeienis, of juist niet ver genoeg?

👉 Beluister ook deel 1 (werken in de zorg) en deel 2 (wachttijden en toegankelijkheid). De volledige registratie van Het Grote Zorgdebat vind je in BNR Beter via BNR.nl/beter of je favoriete podcastapp.

Het Grote Zorgdebat wordt georganiseerd door een brede coalitie van 23 zorgorganisaties, waaronder de KNMG, V&VN, Patiëntenfederatie Nederland en Zorgverzekeraars Nederland. Zij willen met het debat de belangrijkste zorgthema’s voor de verkiezingen onder de aandacht brengen. BNR Nieuwsradio is mediapartner van het debat. Op 27 oktober is een speciale verkiezingsspecial te horen met deelnemers van het debat en zorgprofessionals.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In dit tweede deel gaat het over een van de grootste frustraties in de Nederlandse gezondheidszorg: de wachtlijsten Uit de patiëntenmonitor van 2024 blijkt dat 63% van de Nederlanders moet wachten op een behandeling, en een kwart zelfs langer dan twee maanden.

Deelnemers aan het debat zijn de kandidaat-Kamerleden Julian Bushoff (GroenLinks–PvdA), Harmen Krul (CDA), Vicky Maeijer (PVV), Sarah Dobbe (SP), Harry Bevers (VVD) en Wieke Paulusma (D66). Ze gaan in debat over de oorzaken van de wachtlijsten, de rol van het eigen risico en de vraag of meer geld of juist minder marktwerking de oplossing is.

👉 In deel 3 van Het Grote Zorgdebat gaat het over een gezonder Nederland en de rol van preventie. Beluister alle delen via BNR.nl/beter of in je favoriete podcastapp.

Het Grote Zorgdebat wordt georganiseerd door een brede coalitie van 23 zorgorganisaties, waaronder de KNMG, V&VN, Patiëntenfederatie Nederland en Zorgverzekeraars Nederland. Zij willen met het debat de belangrijkste zorgthema’s voor de verkiezingen onder de aandacht brengen. BNR Nieuwsradio is mediapartner van het debat. Op 27 oktober is een speciale verkiezingsspecial te horen met deelnemers van het debat en zorgprofessionals.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In dit eerste deel gaat het over werken in de zorg – een sector die afstevent op een tekort van ruim 266.000 medewerkers in 2034. Hoe zorgen we dat zorgverleners hun werk met plezier kunnen blijven doen, zonder te bezwijken onder werkdruk en administratie?

Aan het woord zijn kandidaat-Kamerleden Harry Bevers (VVD), Sarah Dobbe (SP), Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA), Wieke Paulusma (D66), Harmen Krul (CDA) en Vicky Maeijer (PVV). Ze discussiëren over hogere lonen, regeldruk, marktwerking in de zorg, en de vraag: moet zorg nog concurreren – of vooral menselijk blijven?

👉 In deel 2 hoor je het debat over wachtlijsten in de zorg, en in deel 3 over een gezonder Nederland. Beluister alle delen via BNR.nl/beter of in je favoriete podcastapp. Op maandag 27 oktober hoor je een speciale verkiezingsspecial die na het debat werd opgenomen.

Het Grote Zorgdebat wordt georganiseerd door een brede coalitie van 23 zorgorganisaties, waaronder de KNMG, V&VN, Patiëntenfederatie Nederland en Zorgverzekeraars Nederland. Zij willen met het debat de belangrijkste zorgthema’s voor de verkiezingen onder de aandacht brengen. BNR Nieuwsradio is mediapartner van het debat. Op 27 oktober is een speciale verkiezingsspecial te horen met deelnemers van het debat en zorgprofessionals.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ewout Ligtenberg legt uit hoe de techniek werkt, en hoe überhaupt dit idee is ontstaan. Vooral in de bestrijding van baarmoederhalskanker zou dit kunnen werken, maar ook voor vruchtbaarheidsbehandelingen zou dit wel eens een veelbelovende techniek kunnen zijn. 

Ralf van de Laar legt uit hoe dit in de praktijk in behandelingen toegepast zou kunnen worden. Al duurt het nog jaren voordat de techniek klinisch inzetbaar is.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter onderzoekt Nina van den Dungen hoe het anders kan. Te gast zijn Hanny de Bruin, onderwijskundig teamleider bij mboRijnland, en Elise Spaan, oprichter van Floow.ai — een digitaal leerplatform dat theorie en praktijk in de zorg dichter bij elkaar wil brengen.

Samen bespreken ze wat studenten afschrikt, waarom het imago van de zorg nog steeds worstelt met clichés, en hoe flexibel onderwijs en deelcertificaten het verschil kunnen maken. Ook hoor je hoe digitale tools en AI kunnen helpen om verpleegkundigen sneller bevoegd te maken, zonder concessies te doen aan kwaliteit of begeleiding.

Is de toekomst van zorgonderwijs flexibel, digitaal en praktijkgericht? En hoe zorgen we dat studenten snel ook echt het verschil kunnen maken in de praktijk?

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met Erkan Kurt, neurochirurg aan het Radboudumc, en Ilse van Nes, revalidatiearts bij de Sint Maartenskliniek. Samen onderzoeken zij hoe elektrische stimulatie in het ruggenmerg de verborgen zenuwbanen kan activeren die bloeddruk en rompcontrole aansturen. Het resultaat: minder duizeligheid, minder vermoeidheid — en patiënten die weer langer zelfstandig in hun rolstoel kunnen zitten.

Ook hoor je redacteur Stijn Goossens in gesprek met Sjors Roosen, die als een van de eerste Nederlanders het implantaat kreeg. Hij vertelt hoe zijn leven veranderde sinds het apparaat zijn lichaam helpt de bloeddruk op peil te houden. Met één tik op zijn smartwatch stuurt hij de impulsen aan zodat hij weer makkelijker kan koken, praten of bewegen zonder telkens buiten adem te raken.

Wat betekent deze technologie voor de toekomst van revalidatie? Kunnen dwarslaesie patiënten straks zelfs weer leren lopen met vergelijkbare implantaten? En hoe ver zijn we nog verwijderd van een volledig ‘slim’ ruggenmerg dat zelf reageert op het lichaam?

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met twee longartsen die elk vanuit hun expertise naar oplossingen zoeken:

🔹 Sami Simons, longarts en onderzoeker aan het Maastricht UMC, ontwikkelt een app die met behulp van AI en stemherkenning longaanvallen bij COPD-patiënten kan vaststellen én voorspellen. Daarmee krijgen patiënten meer grip op hun ziekte en kan mogelijk sneller worden ingegrepen om ernstige complicaties te voorkomen.

• Je vindt hier meer informatie over de app en het onderzoek van Sami

🔹 Suzanne Huyts, longarts bij het Máxima MC in Veldhoven, schreef de nieuwe vaccinatieleidraad voor chronische longpatiënten. Zij pleit voor een bredere inzet van vaccins – tegen griep, corona, pneumokokken en RSV – om longaanvallen en ziekenhuisopnames terug te dringen.

• Je vindt hier meer informatie over de vaccinatieleidraad voor chronische longpatiënten 

Verder gaat de aflevering in op de maatschappelijke oorzaken van longziekten: vergrijzing, luchtvervuiling en rookgedrag. Nederland dreigt in 2050 zelfs tot de landen te behoren met het hoogste percentage COPD-patiënten in Europa. Hoe voorkomen we dat? En hoe zorgen we ervoor dat patiënten toegang krijgen tot zowel innovatieve technologie als bewezen preventieve maatregelen?

21 oktober: Het Grote Zorgdebat

BNR Beter zal aanwezig zijn bij Het Grote Zorgdebat, dat op 21 oktober plaatsvindt in het Beatrix Theater in Utrecht. Wil je er fysiek of online bij zijn? Kijk op het hetgrotezorgdebat.nl. Hier in de feed kun je het debat terughoren en hier vind je op 27 oktober een speciale verkiezingsspecial die na het debat wordt opgenomen.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt presentator Nina van den Dungen met twee specialisten van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC): Leandra van Leeuwen-Mulder, data engineer bij het CAIRELab, en Albert Simonse, wondverpleegkundige en Nursing Information Officer.

We horen hoe het CAIRELab fungeert als AI-expertisecentrum binnen het LUMC en waarom juist de samenwerking tussen technici en zorgprofessionals cruciaal is. Leandra vertelt over succesvolle toepassingen zoals de opnamevoorspeller, een systeem dat met AI berekent hoeveel patiënten waarschijnlijk moeten worden opgenomen en daarmee de communicatie en capaciteit op de spoedeisende hulp en de opnameafdeling sterk verbetert.

Albert deelt zijn eigen innovatie: een AI-tool die wondfoto’s automatisch analyseert en verslag legt. Dit idee won deze maand de Nationale AI Challenge en wordt nu daadwerkelijk ontwikkeld. Daarmee kan kostbare tijd van verpleegkundigen worden bespaard en de kwaliteit van verslaglegging verbeterd.

Daarnaast gaat het gesprek over de uitdagingen van implementatie: hoe neem je zorgpersoneel mee in de technologie, hoe voorkom je bias in AI-modellen en waarom zijn digitale vaardigheden minstens zo belangrijk als de technologie zelf?

21 oktober: Het Grote Zorgdebat

BNR Beter zal aanwezig zijn bij Het Grote Zorgdebat, dat op 21 oktober plaatsvindt in het Beatrix Theater in Utrecht. Wil je er fysiek of online bij zijn? Kijk op het hetgrotezorgdebat.nl. Hier in de feed kun je het debat terughoren en hier vind je op 27 oktober een speciale verkiezingsspecial die na het debat wordt opgenomen.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stuijver, auteur van het boek Dit kost ons de zorg, wijst op een paradox: aan de ene kant worden gezonde veertigers met vage knieklachten binnen twee weken doorverwezen voor een MRI, terwijl kwetsbare kinderen maanden op jeugdzorg moeten wachten. Het probleem is niet alleen geld, maar vooral prioritering: wie krijgt welke zorg, en waarom? Koolman benadrukt dat het huidige stelsel versnipperd is en dat zorgaanbieders vaak zelf bepalen waar de capaciteit naartoe gaat. Dat leidt tot rendabele zorg, maar niet altijd tot de zorg die maatschappelijk het hardst nodig is.

Ook komt de discussie over het eigen risico aan bod. Het halveren of afschaffen ervan lijkt aantrekkelijk voor de patiënt, maar kan leiden tot meer – soms onnodige – zorgconsumptie en hogere premies voor iedereen. De vraag is: hoe vinden we de balans tussen solidariteit, betaalbaarheid en doelmatigheid?

Stuijver pleit voor een “dijkgraaf” voor de zorg: een onafhankelijke beslisser die boven de partijen staat en maatschappelijke belangen zwaarder laat wegen dan individuele of commerciële belangen. Koolman ziet daarnaast kansen in burgerberaden om keuzes over zorgverdeling samen met de samenleving te maken.

21 oktober: Het Grote Zorgdebat

BNR Beter zal aanwezig zijn bij Het Grote Zorgdebat, dat op 21 oktober plaatsvindt in het Beatrix Theater in Utrecht. Wil je er fysiek of online bij zijn? Kijk op het hetgrotezorgdebat.nl. Hier in de feed kun je het debat terughoren en vind je op 27 oktober een speciale verkiezingsspecial die na het debat wordt opgenomen.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt presentator Nina van den Dungen met twee experts:

• Inês Chaves (Erasmus MC), chronobioloog die onderzoekt hoe te vroeg geboren baby’s hun biologische klok ontwikkelen op de intensive care. Ze laat zien hoe licht-donker-ritmes en de samenstelling van moedermelk invloed hebben op de ontwikkeling van deze kwetsbare kinderen.

• Dirk Jan Stenvers (Amsterdam UMC), internist-endocrinoloog die onderzoekt hoe slaap, voeding en medicatie in ziekenhuizen beter afgestemd kunnen worden op het ritme van patiënten. Hij werkte mee aan projecten waarin slaap op ziekenhuisafdelingen actief werd verbeterd.

Daarnaast hoor je een reportage van verslaggever Stijn Goossens vanaf het festival Lowlands, waar onderzoekers testen hoe slaaptekort en een verstoord ritme de alertheid en prestaties beïnvloeden. Het laat zien dat dezelfde principes gelden voor festivalgangers, nachtwerkers én patiënten in de zorg.

Onderwerpen die langskomen in deze aflevering:

• Het verschil tussen ochtend- en avondmensen en de invloed van licht.

• Social jetlag: waarom een wekker ons vaak te vroeg uit bed haalt.

• Hoe nachtwerk en verkeerde eettijden bijdragen aan obesitas en diabetes.

• Het belang van slaapkwaliteit in ziekenhuizen en simpele interventies die patiënten sneller kunnen laten herstellen.

• Wat de politiek en maatschappij kunnen doen: van afschaffen van de zomertijd tot flexibelere school- en werktijden.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de hormoonvrije pil zit het stofje Mifepriston, een antihormoon. Dit middel werkt juist tégen het hormoon progesteron, waardoor je niet zwanger kan raken. Deze pil hoef je in plaats van dagelijks, maar één keer per week in te nemen. Een jaar lang kunnen vrouwen tussen de 18 en 35 jaar die in aanmerking komen deze pil testen. 

Bij de methode van Choice wordt een minuscuul klepje in de eileiders ingebracht, waardoor de vrouw kan kiezen of zij zwanger wil kunnen raken (klepje open) of niet (klepje dicht). De ingreep bij de gynaecoloog lijkt enigszins op de situatie van het spiraaltje, maar in dit geval wordt het klepje heel precies ingebracht, wat voor minder pijn kan zorgen. Ook Choice zal de komende jaren nog onderzoek doen om hun succes te bewijzen.

Beide nieuwe methodes lijken in te spelen op wat de vrouw van vandaag de dag wil: meer keuzevrijheid als het gaat om anticonceptie, en vooral minder hormonen. Voordat één of beide producten de markt op kunnen, zullen er nog enkele jaren overheen gaan. Toch is het een belangrijke stap op het gebied van anticonceptie: voor zowel het bewustzijn, als het creëren van mogelijkheden. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens Gorrissen speelt de aantasting van onze huid- en slijmvliesbarrière een grote rol. Stoffen in wasmiddelen en tandpasta, maar ook luchtvervuiling en fijnstof, maken ons lichaam gevoeliger voor allergenen. Onderzoek in Zwitserland laat zien dat sinds de jaren zestig steeds meer jonge mannen antistoffen ontwikkelen tegen alledaagse stoffen, en die trend loopt gelijk met de opkomst van moderne schoonmaakmiddelen. Ook verstedelijking, hitte en agressievere pollen van bomen dragen bij aan de toename.

Naast leefomgeving speelt ook leeftijd een rol. Het immuunsysteem is bij kinderen actiever en reageert anders dan bij volwassenen. Dat verklaart waarom allergieën vaak in fases komen en bij kinderen ernstiger kunnen verlopen. In het Deventer Ziekenhuis wordt onderzocht of gecontroleerde blootstelling aan kleine hoeveelheden allergenen bij jonge kinderen kan helpen om klachten later in het leven te verminderen.

Een andere ontwikkeling komt van Hippo Dx. Het bedrijf ontwikkelde een prikrobot die tot twaalf huidprikken tegelijk kan zetten, met een constante prikdiepte en hoeveelheid allergeen. Dit maakt allergietesten efficiënter en preciezer dan de handmatige methode die verpleegkundigen nu gebruiken. Bovendien worden de huidreacties met AI gedigitaliseerd en gestandaardiseerd, wat vergelijkbare onderzoeksresultaten tussen ziekenhuizen mogelijk maakt. De robot wordt al in zo’n veertig klinieken in Europa gebruikt. Voor jonge kinderen is hij nog niet geschikt, maar daar wordt aan gewerkt.

De economische impact van allergieën is groot: van productiviteitsverlies tijdens het pollenseizoen tot hoge zorgkosten. Toch zijn er volgens Monique Gorrissen ook preventieve maatregelen. Meer tijd in de natuur doorbrengen, kinderen vroeg blootstellen aan diversiteit in de omgeving, en matig gebruik van was- en schoonmaakmiddelen kunnen helpen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast in de studio zijn:

• Aniek Even, onderzoeker bij imec & projectleider doorslikbare technologie bij OnePlanet Research Center
• Marjolijn Duijvestein, MDL-arts bij Radboud UMC.

OnePlanet Research Center is een multidisciplinaire samenwerking tussen Wageningen University & Research (WUR), Radboud Universiteit, Radboudumc en imec. Imec is een onafhankelijk onderzoekscentrum in chip- en digitale technologie. Binnen OnePlanet wordt de technologiekennis van imec gecombineerd met de domeinkennis van WUR en Radboud om zo tot duurzame innovaties in gezondheid, landbouw, voeding en milieu te komen. 

De slimme pil die Aniek met haar team ontwikkeld heeft kan gebruikt worden om in het lichaam de pH-waarde, temperatuur en redox-balans te meten. Dit is relevant voor het bestuderen van darmontstekingen, zoals bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Het biedt een uitkomst bij het analyseren en zelfs voorspellen van opvlammingen van de ziekte. Daarmee hoeft een patiënt in de toekomst mogelijk minder vaak een endoscopie te ondergaan, iets wat vaak als minder prettig wordt ervaren.

De pil wordt nu in samenwerking met het Radboud UMC voor het eerst getest op patiënten, maar wanneer zal de pil ook echt worden opgeschaald? En wat als we nog meer sensoren kwijt kunnen in zo'n pil-formaat? Je hoor het in deze aflevering van BNR Beter.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Prof. dr. Jolanda Kluin, hartchirurg en hoogleraar aan het Erasmus MC, en dr. Bas Overvelde, onderzoeksleider van de Soft Robotic Matter Group bij AMOLF, leggen uit hoe zij de fysica van zachte robotica inzetten om klassieke complicaties van mechanische kunstharten—bloedstolsels, trombose en infecties—te vermijden. In de studio beschrijven zij hun recente doorbraak: een prototype dat in een geit één uur lang de volledige pompfunctie overnam.

De ambities zijn hoog. Met een Nederlandse subsidie van 11 miljoen euro kan het consortium de komende vijf-en-een-half jaar een robothart ontwikkelen dat minimaal drie maanden in een groot proefdier kan kloppen—de essentiële stap vóór een eerste menselijke implantatie. Maar de route naar de echt klinische toepassingen is niet enkel technisch. Kluin en Overvelde belichten de ethische ballast: wie wordt de eerste patiënt, hoe weeg je risico’s af, en hoe kom je aan voldoende financiering?

Ook de fysiologie komt aan bod. Het team werkt aan een speciaal mechanisme zodat het hybride hart automatisch reageert op wisselende bloeddruk en lichamelijke activiteit—zonder sensoren of software. Luister de hele podcast voor meer informatie over het Holland Hybrid Heart. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Merel Boers, directeur en medeoprichter van Nicolab, en Bob Roozenbeek, vasculair neuroloog aan het Erasmus MC. Beiden werken aan innovaties die ervoor moeten zorgen dat een patiënt sneller de juiste behandeling krijgt na een beroerte.

Merel Boers vertelt over de StrokeViewer, een AI-platform dat direct na een CT-scan automatisch analyseert of er sprake is van een herseninfarct of -bloeding. De beelden worden razendsnel gedeeld met specialisten, ook als die op afstand zijn. Wereldwijd gebruiken inmiddels bijna 200 ziekenhuizen deze technologie, met aantoonbare tijdswinst en betere behandeluitkomsten tot gevolg.

Bob Roozenbeek ontwikkelde de Stroke Triage App voor ambulancepersoneel. Daarmee kunnen zij al tijdens de rit bepalen welk ziekenhuis de beste zorg kan leveren – en dus niet automatisch naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis rijden. In de regio Rotterdam is deze aanpak nu live getest bij meer dan 2000 patiënten.

Deze uitzending werd opgenomen tijdens The Next Web Conference 2025. De aflevering geeft inzicht in hoe medische innovaties in de beroertezorg het verschil kunnen maken tussen blijvende hersenschade en volledig herstel. Ook spreken we over de uitdagingen van systeemintegratie, de toekomst van mobiele CT-scanners in ambulances, en de wens om tot één landelijk triageplatform te komen voor álle acute aandoeningen.

Presentatie: Nina van den Dungen
Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deelnemers aan het debat:

• Conny Helder, voormalig minister voor Langdurige Zorg en Sport (VVD)
• Georgette Fijneman, bestuursvoorzitter bij het zorgverzekeraar Zilveren Kruis
• Carina Hilders, bestuursvoorzitter van het UMC Utrecht
• Leonard Witkamp, zorgondernemer en oprichter van het digitale ziekenhuis Ksyos

Personeelstekort & Zorginfarct
Terwijl er nu al ongeveer 60.000 openstaande zorgvacatures zijn en de FNV voor 2034 zelfs 265.000 onvervulde plekken voorziet, lopen teams op de werkvloer “harder dan ooit”. Oud-minister Conny Helder waarschuwt dat “het zorginfarct écht al begonnen is”, zeker in sectoren als ouderenzorg en huisartsenpraktijken. Tegelijkertijd slurpt administratie nog steeds tot 50 procent van de werktijd op, zo erkent UMC-voorzitter Carina Hilders. De centrale vraag: hoe winnen we mensen terug voor het vak én geven we zorgprofessionals weer ademruimte?

Innovatie
“Innovatie volgt het hart, opschaling volgt het geld,” stelt zorgondernemer Leonard Witkamp. Zijn ‘digitale ziekenhuis’ laat zien dat veel van de routinematige zorg prima online, thuis of onder supervisie op afstand kan plaatsvinden. Toch stranden veel goede pilots omdat structurele financiering en uniforme data-uitwisseling ontbreken. Wie durft het oude systeem veilig, sociaal verantwoord af te breken zodat technologische én organisatorische innovaties écht kunnen opschalen?

Het prioriteitenlijstje voor de nieuwe zorgminister
Met de val van het kabinet, moet een nieuw bewindspersoon op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de boel gaan straktrekken. Een Aanvullend Zorgakkoord was bijna ondertekend, maar wat kan er nog gedaan worden met de afspraken die al op tafel lagen? En welke punten moeten bovenaan de agenda van de nieuwe zorgminister komen?

Het Nationaal Zorgdebat is een coproductie van BNR en Zorgvisie, mede mogelijk gemaakt door Philips. Redactie door Stijn Goossens, met dank aan Jan Peterson en Pierre de Winter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met slechts dertig minuten gamen per dag – in plaats van minimaal twee uur lang het oog afplakken – boekten kinderen volgens onderzoek van Vedea Healthware net zoveel vooruitgang in gezichtsscherpte. Het VR-platform van Vedea draait als software as a medical device op een gewone smartphone; samen met een goedkope VR-headset kan een kind de games spelen als behandeling.

Deze aflevering zoomt verder in op de kansen die de VR-behandeling van Vedea heeft, wat er nodig is om het ook echt op te schalen en hoe VR nog meer kansen biedt in de oogheelkunde. Naber legt uit hoe eye-tracking in high-end VR-headsets (< €1.500) traditionele testen voor gezichtsveldonderzoek kan vervangen, wat klinieken zowel tijd als geld bespaart. 

Benieuwd hoe gamification, virtual reality en neurowetenschap samenkomen in de behandeling van oogproblemen bij kinderen? Luister deze aflevering naar BNR Beter.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is vandaag Heat Action Day om meer bewustwording te creëren voor het gevaar van hitte. Voor onze gezondheid is het noodzakelijk dat we hiermee leren omgaan.

In deze aflevering praat presentatrice Nina van den Dungen over het gevaar van hitte op de mens en de druk hiervan op de zorg. Dat doet zij met:

• Hein Daanen: Hoogleraar inspanningsfysiologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Expert op het gebied van hitte in combinatie met het menselijk lichaam.  
• Jelmer Alsma: Internist en directeur acute geneeskunde bij het Erasmus MC. Daarnaast werkt hij als arts in de topsport.

Wanneer je te maken kan krijgen met hittestress of zelfs een hitteberoerte kan krijgen hoor je in deze podcast. Er wordt besproken hoe hitte een steeds groter probleem wordt in de zorg en hoe we ervoor kunnen zorgen dat mensen zich steeds beter kunnen wapenen tegen toenemende hitte. Daarbij hoor je hoe snel je oververhit kan raken tijdens fysieke inspanning en wat je daartegen kan doen, zodat er geen permanente schade optreedt. Behalve ijsvesten zijn er al meerdere technologische innovaties op de commerciële markt beschikbaar, maar is dit lang niet bij iedereen bekend. Deze worden op kleine schaal al gebruikt in bepaalde beroepssectoren of in het leger.

Redactie: Rosanne Peters

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens de Radiologendagen in Den Bosch sprak presentatrice Nina van den Dungen met drie gasten over dit onderwerp:

• Catrien Schimmelpenninck, senior-adviseur bij de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS), vertelt over het rapport 'iedereen bijna ziek', waarin wordt gewaarschuwd voor het gevaar van overdiagnose. Het fenomeen waarbij mensen onnodig als patiënt worden bestempeld en dit onrust en stress met zich meebrengt.

• Jet Quarles van Ufford, radioloog bij het Haaglanden Medisch Centrum en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Radiologie, wijst erop dat de toenemende vraag naar preventieve scans een enorme druk legt op de radiologische zorg. Zij ziet problemen bij de toename van commerciële aanbieders voor total body scans, die volgens haar vaak zorgen voor onnodige vervolgonderzoeken en daarmee bijdragen aan langere wachttijden.

• Danka Stuijver, huisarts en columnist bij De Volkskrant, benadrukt dat preventieve testen vaak leiden tot extra belasting van huisartsen en specialisten. Veel patiënten komen terug met uitslagen van scans die vaak geen medische meerwaarde hebben. Zij pleit voor terughoudendheid en roept op om de focus te verleggen naar echte preventie door betere leefstijlkeuzes.

Aan bod komen onder meer de gevolgen van gratis levertesten, zoals recent in Amsterdam werd aangeboden, en het fenomeen van zogenaamde 'pre-ziekte', waarbij mensen zonder echte klachten al gediagnostiseerd worden. Daarnaast passeren ook de voor- en nadelen van bevolkingsonderzoeken de revue. De oplossing? We moeten scherpere keuzes maken, met een focus op echte preventie en beter gereguleerde commerciële screenings om de druk op de zorg niet verder te vergroten.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met natuurkundige Tim Segers en technisch geneeskundige Erik Groot Jebbink die allebei werken met microbellen aan de Universiteit Twente. Ze vertellen over de technologie achter de microbellen en hoe deze innovaties in de praktijk gebruikt kunnen worden.

De basis van de microbellen is relatief simpel: ze bestaan uit een gasbelletje omhuld door een dunne coating van bijvoorbeeld lipiden of eiwitten. Dankzij hun bijzondere samenstelling reageren ze sterk op ultrageluid, waardoor ze goed zichtbaar zijn op echobeelden. Maar er is meer mogelijk. Door gerichte trillingen toe te passen, kunnen de microbellen bijvoorbeeld tijdelijk de bloed-hersenbarrière openen of zelfs medicatie direct in tumorweefsel afgeven. Dit biedt hoop voor behandelingen van onder andere leverkanker en neurologische aandoeningen.

Erik Groot Jebbink onderzoekt daarnaast hoe bestaande microbellen gebruikt kunnen worden voor de diagnostiek en behandeling van leverkanker. Het voordeel van microbellen is dat het gemakkelijk te maken is en vrij goedkoop toe te passen. Zeker in vergelijking met een MRI-scanner. De belletjes van Tim moeten alleen nog goedgekeurd worden door veiligheidsinstanties, voordat ze gebruikt mogen worden in het lichaam. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daarover spreekt Nina van den Dungen met Anniek de Ruijter, hoogleraar gezondheidsrecht en -beleid aan de Universiteit van Amsterdam, en Rob de Bie, verantwoordelijk voor kritieke zorg in Europa bij Philips. 

Anniek de Ruijter legt uit dat de EU momenteel wel invloed heeft op volksgezondheid, zoals medicijnveiligheid en pandemiebestrijding, maar dat de daadwerkelijke zorgverlening vooral nationaal georganiseerd blijft. Dit komt doordat zorg grotendeels wordt gefinancierd door nationale belastinggelden, wat landen liever in eigen beheer houden.

Rob de Bie benadrukt dat ondanks verschillen tussen zorgsystemen in Europa, de uitdagingen vrijwel overal hetzelfde zijn: vergrijzing en een tekort aan zorgpersoneel. Nederland is op dat gebied goed opweg met de concentratie van specialistische zorg, zoals bij oncologische centra. In andere landen, zoals Duitsland, is zorg juist nog sterk verspreid. Volgens Rob kan digitalisering een belangrijke rol spelen in het verkleinen van de afstand tussen zorgverleners en patiënten.

Een interessante discussie ontstaat over de rol van technologie. De Bie benadrukt dat interoperabiliteit tussen medische systemen cruciaal is om zorg efficiënter en schaalbaarder te maken. Nieuwe interoperabiliteitstandaarden maken het mogelijk dat medische apparaten niet alleen informatie delen, maar ook bidirectioneel communiceren. Dit zou een revolutie kunnen betekenen voor zorg op afstand.

De Ruijter ziet kansen voor de EU bij het gezamenlijk inkopen van medicijnen en het creëren van Europese kwaliteitsstandaarden. Toch blijft de balans zoeken tussen nationale autonomie en Europese uniformiteit een uitdaging. Een gezamenlijke zorginfrastructuur lijkt voorlopig toekomstmuziek, maar samenwerking op het gebied van digitalisering en crisisvoorbereiding biedt wel mogelijkheden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In aflevering 1 een toch wel medische innovatie met voorheen een wat 'suf' imago: de steunkous. Het Amsterdamse STOX toverde de compressiesok om in een hip mode-item dat door steeds meer sporters en mensen met een staand beroep gedragen wordt. Hoe maak je zo'n suf product ineens hip? En welke rol speelt juist de locatie van hun kantoor daarbij? Luister de uitzending nu in de feed van 'Op de zaak'.

Elke eerste vrijdag van de maand een nieuwe aflevering met verrassende inzichten over innovatie, strategie, marketing, financiering en het bouwen van een sterk merk. Van modehypes tot maakindustrie, van buurtbakker tot biotech: Op de zaak geeft je een unieke blik achter de schermen van het Nederlandse midden- en kleinbedrijf.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nina van den Dungen spreekt in deze aflevering met Albert Feilzer, voorzitter van het Ivoren Kruis. Hij vindt dat de tandarts weer in de basisverzekering zou moeten. Want als steeds meer mensen de halfjaarlijkse controle overslaan omdat ze het te duur vinden, zorgt dat uiteindelijk alleen maar voor meer kosten. Bovendien kan die tandarts dus al veel eerder ziektes opsporen, zeker als de samenwerking met de huisarts zou worden verbeterd.

Dat niet iedereen het gebit even serieus neemt, blijkt uit de Dental Health Barometer 2025. Bijna één op de vijf mensen poetst niet elke dag de tanden. Feilzer maakt zich daar zorgen om en wil een goede mondverzorging weer bij iedereen tussen de oren krijgen.

Ook Frank Walboomers, programmadirecteur van ORANGEHealth NL, ziet het belang daarvan in. Maar hij kijkt vooral naar innovatie om mondzorg te verbeteren, en om die mondzorg ook nog eens veel meer te laten aansluiten op onze algemene gezondheidszorg. Zo kun je met een kleine sensor achter op de kies een hele hoop gezondheidseffecten meten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering spreekt presentatrice Nina van den Dungen met Joyce van Meurs, hoogleraar populatiegenetica aan het Erasmus MC, en Berend van Meer, medeoprichter van Sync Biosystems. Aan bod komt hoe persoonlijke cellen en genetische verschillen gebruikt kunnen worden om medische behandelingen en medicijnen beter af te stemmen op het individu.

Joyce van Meurs is hoofdonderzoeker van het iCELL-project. Daarin worden stamcellen van verschillende mensen opgekweekt tot bijvoorbeeld hersen-, nier- of kraakbeencellen. Zo ontstaat een representatief ‘dorp in een petrischaaltje’ van honderden cellen waarmee onderzoekers kunnen achterhalen waarom bepaalde mensen bijwerkingen krijgen van medicijnen, of juist helemaal niet reageren op een behandeling. Ook biedt het project aanknopingspunten voor een toekomst waarin een ‘DNA-paspoort’ artsen helpt om betere keuzes te maken in de spreekkamer.

Berend van Meer werkt aan technologie om de petrischaaltjes in het lab slimmer te maken. Zijn bedrijf ontwikkelt systemen die cellen continu kunnen voeden en prikkelen, waardoor de laboratoriumomgeving meer lijkt op het menselijk lichaam. Hierdoor kunnen onderzoekers nauwkeuriger simuleren hoe medicijnen zich in het lichaam gedragen, bijvoorbeeld bij kinderen met hersenstamkanker. Zo worden modellen in het lab realistischer én betrouwbaarder.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van Tienen is kniechirurg en oprichter van de start-up ATRO Medical, daar werkt hij aan de ontwikkeling van een rubberen kunstmeniscus. Voor zowel de binnen- als buitenmeniscus kan dit implantaat de kans op een uiteindelijke knieprothese verminderen. Bovendien kan de kunstmeniscus een behandeling bij knieslijtage veel toegankelijker maken. 

Ook orthopedisch chirurg Ewoud van Arkel van Haaglanden Medisch Centrum is enthousiast. Hij helpt jaarlijks tien tot vijftien mensen aan met een meniscustransplantatie, waarbij een donormeniscus voor jonge kniepatieten een uitkomst biedt. De kunstmeniscus is vooral bij 45+ interessant, maar moet zich de komende jaren nog bewijzen om medisch gecertificeerd te worden en op grote schaal beschikbaar te komen.

Voor het onderzoek van ATRO Medical wordt nog gezocht naar nieuwe patiënten die in aanmerking kunnen komen voor een kunstmeniscus. Meer informatie op: https://www.atromedical.com/nl/onderzoek/ 

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met Michel Abdel Malek, arts én CEO van Delphyr, over dat nieuwe taalmodel 'M1'. Het taalmodel werd speciaal getraind op Nederlandse data en specifiek gericht op medische toepassingen. Ook te gast is intensivist Diederik Gommers (Erasmus MC), die uitlegt waarom AI volgens hem cruciaal is voor de toekomst van de zorg. Gommers wordt erg enthousiast van de oplossing die de AI-tool van Delphyr biedt: 'Ik geloof er heilig in dat dit soort modellen ongelooflijk behulpzaam kunnen zijn voor de artsen aan het bed en ook de verpleegkundigen.'

Het gesprek gaat over concrete toepassingen van het taalmodel M1, zoals het verlagen van administratielast en het verbeteren van werkplezier. Ook komt het ethisch en praktisch kader aan bod: hoe borg je privacy, en wie is verantwoordelijk bij medische AI-beslissingen? 

Redacteur Stijn Goossens sprak voor de uitzending met Azam Nurmohamed, Chief Medical Information Officer van het Amsterdam UMC. Hij is verantwoordelijk voor de implementatie en het beheer van nieuwe technologische tools zoals met AI in het ziekenhuis. Nurmohamed legt uit waarom niet zomaar elke nieuwe AI-tool gebruikt en getest kan worden in het ziekenhuis en waarom het belangrijk is om goed te testen of een nieuwe AI-functie ook echt voor tijdswinst zorgt.

Volgens Delphyr-oprichter Abdel Malek zijn er nog veel nieuwe functies die ontwikkeld worden voor de medische chatbot. Bovendien wordt er al gewerkt aan een tweede en derde generatie van het taalmodel, die sneller, slimmer en krachtiger moet worden. Abdel Malek hoopt daarmee zelfs een pratende AI-assistent voor de arts te kunnen maken. Daarnaast kondigt Abdel Malek in de uitzending een nieuwe samenwerking aan met een Nederlandse zorginstelling.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Laura Gähler, valorisatiemanager bij Health Holland en organisator van de Nationale Zorginnovatieprijs, en Thomas Kluiters, medeoprichter van de zorgstart-up Juvoly. Zijn bedrijf won vorig jaar de juryprijs en verwerkt inmiddels maandelijks 250.000 consulten via AI-technologie die de administratielast voor zorgverleners verlaagt. Wat maakt een innovatie schaalbaar, impactvol en implementeerbaar in een complexe zorgmarkt? En wie pakt dit jaar de prijs? 

In deze uitzending komt voorbij:

• Waarom de Zorginnovatieprijs méér is dan een geldbedrag van 10.000 euro

• Hoe exposure en vertrouwen doorslaggevend zijn voor startupgroei

• Welke barrières blijven bestaan, zoals de 'pilotcultuur' en certificering van AI

• Waarom Juvoly twee gloednieuwe supercomputers heeft aangeschaft

• De finalisten van de Zorginnovatieprijs 2025: van wearables en biosensoren tot SOA-diagnostiek en sta-rolstoelen

Redactie door Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze uitzending van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met Roel van Gorkum. Hij kreeg een constante piep in zijn linkeroor nadat er tijdens het kitesurfen een golf in zijn gezicht klapte. Het idee dat hij er nooit meer vanaf zou komen, maakte de piep alleen maar steeds erger. Het werd zo heftig, dat hij zelfs overgevoelig werd voor elk geluid. En medicijn tegen tinnitus is er niet, je moet er vooral mee leren omgaan, werd hem gezegd.

Hij ging op zoek naar oplossingen en probeerde verschillende therapieën om zijn oorsuizen te verzachten. Door verschillende elementen uit soms tegenstrijdige methodes te pakken, kon hij zijn tinnitus sterk verminderen. Het gaat nooit weg, maar hij heeft er veel minder last van. Hij heeft met een combinatie van de vier methodes die voor hem werkten een cursus gemaakt die hij nu aanbiedt voor andere patiënten: Sus Tinnitus.

In de studio is ook KNO-arts Eize Wielinga, die elke dag zo'n drie tinnituspatiënten op zijn spreekuur krijgt. Hij heeft zelfs meegemaakt dat tinnitus voor mensen de druppel was om zelfmoord te plegen. Hij is onder de indruk van de methode die Roel van Gorkum heeft ontwikkeld, en heeft al een patiënt in gedachte die er baat bij zou kunnen hebben.

Toch zijn er meer therapieën in ontwikkeling die mensen misschien wel voorgoed van hun tinnitus zouden kunnen afhelpen, zegt hij. Er wordt bijvoorbeeld gewerkt met Deep Brain Stimulation, elektrodes in het brein die elektrische schokjes geven. Maar dat soort methodes zijn voorlopig nog toekomstmuziek. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze uitzending van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen over de goede en slechte invloed van zorginfluencers. Want naast de grote hoeveelheid onzin die door zogenoemde influencers op sociale media gedeeld wordt, zijn er ook zorgprofessionals die juist een positieve impact op de zorg hebben via sociale media. 

Zo is Heleen Lameijer als arts op de spoedeisende hulp van het Medisch Centrum Leeuwarden, ook een deel van haar week bezig met het delen van kennis en ervaringen op Instagram en LinkedIn. Ze deelt feitjes, bestrijd fabels en geeft een kijkje in de keuken van het werk als arts. Daarnaast verkoopt ze reanimatiecursussen en schrijft ze boeken.

Ook social media-deskundige Joey Scheufler helpt artsen hun kennis te delen via TikTok en Instagram. Hij zette het account Dokters Vandaag op, waar een groep artsen met verschillende specialismen medische vragen beantwoorden. Het account bereikt al een grote groep mensen, omdat volgens Scheufler het publiek graag de informatie tot zich neem. 

Redacteur Stijn Goossens sprak met communicatiewetenschapper Emmelyn Croes van de Tilburg University. Zij legde uit wat de kracht van influencermarketing is en waarom mensen zo gemakkelijk informatie van influencers aannemen. 

Maar wat mag wel en niet op sociale media? En wat kan er worden gedaan om de verspreiding van desinformatie tegen te gaan? Denk aan video's over de werking van zonnebrandcrème, de gevaren van anticonceptie of het nut van supplementen en voeding. Moeten we de arts als influencer inzetten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe goed gaan slimme technologie en ouderen samen? En is dat allemaal wel nodig om het leven en werk in een verpleegtehuis beter te maken? Daarover spreekt Nina van den Dungen deze week in BNR Beter. Te gast zijn:

• Alan Zenderink – Operationeel directeur bij Avics, ICT-diensverlener in de zorg.
• Sil Aarts – Universitair docent bij Maastricht University en onderzoeker op het gebied van technologie en datagebruik in de ouderenzorg.

Redacteur Stijn Goossens gaat in een reportage langs bij Verpleeghuis Hof van Nassau, van zorginstelling Tante Louise. Hij krijgt een blikje in de innovatiekeuken van de instelling, die al meerdere prijzen won. Innovatiemanager Daan de Viet vertelt onder andere over de heup-airbags, slaapsensoren en de sensortechnologie die leefcirkels bepalen voor demente ouderen. 

ICT-leverancier Avics is samen met zorginstelling Sensire en 20Face een pilot gestart om gezichtsherkenning te gebruiken in het verpleeghuis. Door gezichten van ouderen met dementie te herkennen, kunnen deuren dichtgehouden worden als dat nodig is om de dwalende oudere te beschermen. Alan vertelt in de uitzending wat de eerste bevindingen zijn en waar rekening mee gehouden moet worden.

Onderzoekster Sil Aarts bepleit dat er meer rekening gehouden moet worden met zowel de verpleger, de verpleegde als de naasten bij het implementeren van technologie. Vaak wordt het doel bij technologische toepassingen vergeten, waardoor de zorg alles behalve beter wordt. Bovendien zijn er andere soort medewerkers nodig, met bijvoorbeeld meer kennis over omgaan met technologie. 

Redactie door Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter spreekt Nina van den Dungen met Jeroen de Ridder, hoogleraar bioinformatica aan het UMC Utrecht en een van de ontwikkelaars van Sturgeon. Hij legt uit hoe deep learning het algoritme in staat stelt om snel en betrouwbaar een diagnose te stellen. Ook schuift Niek Maas aan, hij is klinisch patholoog bij het Erasmus MC en LUMC. Niek vertelt hoe AI zijn werk als patholoog verandert: een concurrent of juist een waardevolle assistent?

Daarnaast gaat redacteur Stijn Goossens langs in het Prinses Máxima Centrum, waar neurochirurg Eelco Hoving uitlegt waarom deze technologie zo belangrijk is voor zijn werk als neuro-oncoloog, en hoe het impact heeft op de behandeling van kinderkanker. Ook laat Assistant Professor Carlo Vermeulen in het lab van het UMC Utrecht zien hoe Sturgeon precies te werk gaat.

Redactie door Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt presentator Meindert Schut de digitale gevaren en oplossingen met drie experts:

• Bianca Rouwenhorst, CIO en directeur informatiebeleid bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

• Wim Hafkamp, directeur van Z-CERT, het expertisecentrum voor cybersecurity in de zorg

• Anat Fuldauer, functionaris gegevensbescherming bij SIGRA, een koepelorganisatie voor zorginstellingen in Noord-Holland

Cyberdreiging in de zorg is een groeiend probleem: zorginstellingen krijgen dagelijks te maken met cyberaanvallen. Wim Hafkamp waarschuwt: “We hebben ziekenhuizen in Europa wekenlang plat zien liggen na een hack. Dat kan levensbedreigend zijn." Bianca Rouwenhorst benadrukt dat een nieuwe cyberwet zorginstellingen verplicht om incidenten te melden, zodat de sector beter voorbereid is.

Z-CERT publiceerde recent een dreigingsbeeld voor de zorg.  "Daarin lees je terug dat de dreiging de afgelopen drie jaar niet is afgenomen, en dat er nieuwe trends zijn zoals geavanceerde phishing," zegt Wim Hafkamp.

Maar waar zit de grootste kwetsbaarheid? Volgens Anat Fuldauer is dat nog altijd de mens zelf. "Mensen kijken liever naar kansen, dan naar risico's. Dat moet meer in balans zijn." Bewustwording en trainingen moeten daarom net zo’n grote rol spelen als technische beveiligingsmaatregelen.

Redactie door Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Guido Williams is klinisch psycholoog en zelf digitale therapeut voor het online platform LMCare. Hij vertelt over de positieve reacties die zijn clienten hebben op het digitale behandeltraject. Clienten worden bij LMCare meerdere keren per week gesproken, via een videoverbinding. "Wij doen 200 consulten per dag. Door vaker korte sessies te doen, kunnen we de behandelduur halveren," zegt Williams. 

Juliët Holtschlag is beleidsadviseur digitalisering bij patiëntenorganisatie MIND. Volgens Juliët moet de effectiviteit en ervaring van een cliënt centraal staan, niet de digitalisering als doel: "Digitale zorg wordt vaak gemotiveerd vanuit kostenbesparing en efficiëntie. Maar hoe bewaken we de kwaliteit en de behoefte van de cliënt?"

Redacteur Stijn Goossens onderzocht in een korte reportage hoe het is om een EMDR-therapie te volgen via het online platform WeMind van Moovd. Mede-oprichter Menno Kamphuis liet hem in zien hoe een therapeut in de digitale omgeving handvatten heeft om de cliënt te helpen bij het verwerken van trauma's en andere stoornissen. 

MIND deed samen met Patiëntenfederatie Nederland onderzoek bij haar achterban en concludeert dat cliënten in de ggz het gebruik van digitale zorg vooral waarderen als aanvulling op de behandeling. Opvallend was dat apps en chatgesprekken het meest positief beoordeeld worden, terwijl videobellen het minst gewaardeerd wordt. Holtschlag: "De meeste mensen in ons onderzoek zien kansen voor digitale zorg, maar dan wel in combinatie met persoonlijk contact."

Digitale therapie maakt het ook mogelijk om data te verzamelen en direct in te zetten bij de therapie. Sommige aanbieders gebruiken AI om gesprekken automatisch te transcriberen en samenvatten, waardoor therapeuten minder tijd kwijt zijn aan administratie. Dit roept echter vragen op over privacy en transparantie. “Wat doet het met cliënten als ze weten dat een AI-systeem meeluistert?” vraagt Holtschlag zich af. Williams ziet vooral voordelen: “Cliënten geven juist aan dat ze het fijn vinden dat de therapeut volledige aandacht voor hen heeft in plaats van mee te schrijven.” 

Wil je meer weten over digitale zorg en hoe het de GGZ verandert? Luister dan naar deze aflevering van BNR Beter! 

Redactie en reportage door Stijn Goossens
Presentatie door Nina van den Dungen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nieuwe medicijnen tegen kanker zijn in Nederland vaak pas laat beschikbaar, terwijl patiënten in onze buurlanden soms al maanden eerder toegang hebben. Waarom duurt het hier zo lang? Hoe kunnen we de toelating van innovatieve geneesmiddelen versnellen zonder in te boeten op veiligheid en kostenbeheersing?

Na goedkeuring van nieuwe medicatie door de Europese Medicijnenautoriteit (EMA) volgt in Nederland vaak nog een langdurige beoordeling voordat een medicijn wordt toegelaten tot de basisverzekering. Dat levert soms een flinke prijsverlaging op – gemiddeld 45% – maar betekent ook dat patiënten lang moeten wachten op potentieel levensreddende behandelingen, terwijl het in buurlanden vaak wel al beschikbaar is.

“Als er een geneesmiddel is dat jouw kanker kan behandelen, maar je er in Nederland niet voor in aanmerking komt, is dat niet uit te leggen,” zegt Frank Baas, belangenbehartiger bij Hematon. Volgens hem duurt het gemiddeld 400 dagen in Nederland tot een innovatief medicijn wordt toegelaten.

Arnoud Huisman, CEO van Oncode Accelerator, pleit voor meer samenwerking tussen publieke en private partijen om de overgang van laboratoriumonderzoek naar klinische toepassingen te versnellen. “We moeten van een versnipperde aanpak naar een Europees systeem waarin innovatieve geneesmiddelen sneller en eerlijker worden verdeeld.” Ook Ester in ’t Groen, medisch directeur bij Johnson & Johnson Innovative Medicine, ziet kansen in parallelle goedkeuringsprocessen, zodat patiënten niet onnodig lang hoeven te wachten.

Wat zijn de grootste knelpunten in het Nederlandse toelatingsbeleid? Hoe werkt de zogenoemde ‘sluis’, en waarom leidt dit tot extra vertraging? En hoe kunnen we de kosten van geneesmiddelen eerlijk verdelen zonder dat patiënten daaronder lijden?

Te gast in deze aflevering:

• Ester in ’t Groen, medisch directeur bij Johnson & Johnson Innovative Medicine Nederland.

• Arnoud Huisman, CEO bij Oncode Accelerator.

• Frank Baas, voorzitter commissie belangenbehartiging bij patiëntenorganisatie Hematon.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De MRI-scanner staat al tien jaar bij het Spinoza Instituut in Amsterdam, maar mocht tot nu toe enkel voor onderzoeksdoelen gebruikt worden. Sinds december is de scanner van het Spinoza Centrum als eerste ultrasterke MRI-scanner van Nederland goedgekeurd voor klinisch gebruik.

Die klinische certificering werd 'in-house' gedaan, vertelt Wietske van der Zwaag, hoofdonderzoeker bij het Spinoza Centrum. Daardoor kunnen artsen huis het hele land hun patiënten nu met deze scanner scannen. Maarten Bot, neurochirurg bij de Amsterdam UMC, gebruikt de scanner voor het visualiseren van de hersenen bij mensen met Parkinson: 'Ik moet op zoek naar een hele kleine koffieboon, dat kan met deze scanner een stuk beter.' 

In deze aflevering van BNR Beter hoor je waarom het zo belangrijk is dat deze scanner nu klinisch gecertificeerd is en hoe die 7 Tesla magneetsterkte zich vergelijk met andere krachtigere en minder krachtige MRI-scanners. 

Te gast in deze aflevering:

• Wietske van der Zwaag, hoofdonderzoeker bij Spinoza Centrum en verbonden aan het Nederlands Herseninstituut.
•  Maarten Bot, neurochirurg bij het Amsterdam UMC, helpt mensen met Parkinson door middel van diepe hersenstimulatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nina van den Dungen spreekt met Lucien Engelen tussen de ondernemers en zorginstellingen die hun innovaties tonen tijdens de ICT&Health beurs. Volgens de innovatiestrateeg is de zorgmarkt groot, dus is er zeker ruimte voor meer technologische oplossingen. Maar die oplossingen moeten wel een 'echt probleem' oplossen, vindt Engelen.

Volgens Maurice Magnée, lector gezondheidszorginnovatie aan de HAN Hogeschool en oprichter van iXperium Health, is er nog een tweede probleem: veel jonge zorgprofessionals die net afgestudeerd zijn, kunnen niet goed omgaan met nieuwe technologische toepassingen. 'Veel studenten in de gezondheidszorg worden te klassiek opgeleid,' constateert Magnée. 

De angst dat technologie zoals AI de banen van zorgprofessionals overneemt is ongegrond, vertelt Magnée. Technologie is een tool om betere zorg te kunnen bieden, maar er zullen altijd mensen nodig blijven. Het werk wordt vooral gemakkelijker. 

Nina spreekt op het ICT&Health congres verder nog met:

• Wil Wintjes van SafetyTrancer over een alarmknop met locatiedetectie voor ouderen (en zorgverleners)
• Marcel Suderée van Sananet over een digitale coach
• Joost Stultiens van Maastricht UMC+ over AI-visualisaties van het Prosper Innovatielab

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nina van den Dungen spreekt met erover Theo van Uu, directeur van Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) en René Dongelmans, voorzitter van de Vereniging Zelfstandig Ondernemers in de Zorg (VZOZ). 

Volgens Dongelmans is een groot deel van de freelancers in de zorg juist klaar met de slechte arbeidsvoorwaarden die door werkgevers worden aangeboden. Zelf maakte hij daarom een tijdje terug ook de overstap naar het freelance werk. Volgens Dongelmans kun je al zzp'er veel beter bepalen hoe je werk en privé in balans houdt, welk salaris het beste past bij de arbeid en ben je niet afhankelijk van allerlei onnodige regels. 

Van Uum ziet als directeur van VGN wel degelijk een belangrijk rol voor freelancers in de zorg, bij piekdrukte en bij specifieke zorg. Volgens hem zijn zorgorganisaties op zoek naar een goed aanbod om freelance zorgpersoneel weer werk te bieden in dienst. Hij waarschuwt voor hogere kosten in de zorg als veel zzp'ers zich laten detacheren via externe partijen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Slechts één op de vijf Nederlanders heeft wel eens een EHBO-cursus gevolgd, blijkt uit cijfers van het Rode Kruis. Medische vaardigheden maken je veel weerbaarder als noodhulp niet zomaar beschikbaar is, vertelt Hoofd Nationale Hulpverlening Suzanne Segaar in het radioprogramma BNR Beter. 'In de Tweede Wereldoorlog waren er veel meer medische vrijwilligers, met bredere competenties.'

In tegenstelling tot Noord-Europese landen en Oost-Europese landen worden Nederlandse burgers niet opgeleid met kennis over noodsituaties. Dat moet veranderen nu het nog kan, vindt directeur van het NIPV IJle Stelstra. Hij roept het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap op om het curriculum op basisscholen daarop aan te passen. 'Je moet van jongs af aan leren dat dit ook een onderdeel is van de samenleving'.

Volgens Michel Dückers, bijzonder hoogleraar Crises, Veiligheid en Gezondheid aan de Rijksuniversiteit Groningen, zie je in landen die gewend geraakt zijn aan vrede, welvaart en goede zorg een soort kwetsbaarheidsparadox: 'Bij welvarende landen zie je meer mentale problemen en minder bereidheid om het land te verdedigen.'

Het NIPV heeft een WeerbaarNL-platform gelanceerd om de diverse initiatieven in Nederland op het gebied van veiligheid en zelfredzaamheid met elkaar te verbinden. Zodat kennis gedeeld kan worden en partijen elkaar weten te vinden. 'We moeten in kaart brengen welke capaciteiten we in huis hebben en wat nog nodig is'.

In deze aflevering hoor je:

• Suzanne Segaar, Hoofd Nationale hulpverlening bij het Nederlandse Rode Kruis

• IJle Stelstra, Algemeen Directeur Nederlands Instituut Publieke Veiligheid

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kan vitaliteit op de werkvloer een wapen zijn tegen stress en burn-outs? We bespreken vandaag vitaliteit op de werkvloer en hoe bedrijven daarmee omgaan in tijden van immense personeelstekorten. Want hoe helpen innovaties, zoals een slimme paddenstoel werknemers gezond, gemotiveerd en gelukkig te houden? 

Nina van Dungen praat met Marieke van Beurden, general manager bij de Workplace Vitality Hub en Lisette van Breugel Co-CEO van Arbo Unie

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nina van Dungen praat erover met Edo Aarts, obesitas-specialist bij de Allurion kliniek  en Liesbeth van Rossum, internist in het Erasmus MC in Rotterdam, hoogleraar obesitas en voorzitter van het partnerschap Overgewicht Nederland  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze afleveringen blikt Nina van den Dungen met Wouter Bos terug op de zorg in 2024. Het jaar waarin we een nieuwe zorgminister kregen, streekziekenhuizen bijna omvielen, en AI het buzzword is waarmee de zorg gered moet worden.  

Amateuristisch bestuur

Om de onderwijsbegroting rond te krijgen bezuinigt dit kabinet, met hulp van een aantal oppositiepartijen, op de VWS-begroting. Met name de bezuiniging die bedoeld was als een bezuiniging op het salaris van medisch specialisten, maar uitpakte als een bezuiniging op de medisch specialistische zorg, stuitte op veel verontwaardiging. Ook bij Bos: 'De bezuinigingen op VWS zijn een wanproduct. Ze maken begrotingen zonder enige kennis van zaken. Het is amateuristisch.' Den Haag doet net alsof het iets kan zeggen over de salarissen van medisch specialisten, en dat is helemaal niet zo, legt Bos uit. 

Innovatie

In BNR Beter klaagden ondernemers (aflevering 40), onder wie Philips-ceo Roy Jakobs (aflevering 46), dat innovaties de Nederlandse zorg niet of erg laat bereiken. Bos ziet dat anders. 'Volgens mij is er veel innovatie in de zorg. Jakobs heeft ook een commercieel belang, hij wil verkopen en hij verkoopt veel mooie dingen, die we in elk ziekenhuis terugvinden. Ik weet niet helemaal zeker wat exact zijn probleem is. Het grote probleem vind ik vooral dat er al heel veel is, en dat het nog niet overal geïmplementeerd wordt. Wat werkt opschalen naar landelijke dekking, dat gaat hier veel te traag.' Dat komt volgens Bos doordat we in Nederland een sterk gedecentraliseerde zorg hebben. In het VK, dat veel centraler georganiseerd is, komen innovaties veel sneller op de markt. 

Streekziekenhuizen

Het afschalen van de Zuyderland Topklinisch Ziekenhuis stuitte op veel (politieke) weerstand. Streekziekenhuizen zouden open moeten blijven, terwijl de afschaling van het ziekenhuis vooral een centralisering is van specialisten (luister hierover aflevering 36). Bos: 'Ik vond dat David Jongen (bestuursvoorzitter Zuyderland, red.) groot gelijk had.’ Er is schaarste aan personeel. Dan moet je die mensen slim inzetten. Wat openblijft en wat dicht gaat, dat is een vraag die door het hele land speelt.

Ook in Groningen en Drenthe, waar Menzis de grootste zorgverzekeraar is, zullen ziekenhuizen taken moeten verdelen. Niet elk ziekenhuis kan alles blijven doen. 'En de pogingen om kinderhartchirurgie te centraliseren laten zien hoe moeilijk centralisatie is.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het grootste gezondheidstechnologiebedrijf van Nederland, Philips, heeft een paar zware jaren achter de rug, met als dieptepunt de apneu-affaire. Maar na een schikking in de Verenigde Staten kan het bedrijf nu weer vooruit kijken. Waar liggen de kansen in de med-tech-sector? En welke rol wil Philips pakken in het oplossen van de crisis in de gezondheidszorg?  
 
Nina van den Dungen interviewt Roy Jakobs, sinds oktober 2022 de CEO van Philips.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Levi van Dam, bijzonder hoogleraar Veerkrachtig Opgroeien, aan de Universiteit van Amsterdam en Lisa Westerveld, Tweede Kamerlid voor GroenLinks-PvdA. En al jaren één van de grootste voorvechters van betere jeugdzorg. Fijn dat je er bent!   

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Gisela Terwindt, hoogleraar neurologie bij het LUMC. En Mark van de Ruit, universitair docent bio-mechanical engineering bij de TU Delft. Samen werken ze aan een hoofdpand die met 10 minuten meten per dag kan voorspellen of je migraine krijgt of niet. Want er zijn allerlei medicijnen tegen migraine, maar die zijn of altijd of als je al hoofdpijn hebt.

En er zijn nog meer innovaties: speciale botox-behandelingen, operaties en implantaten. Luister de hele aflevering om te horen wat er allemaal mogelijk is. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gelukkig is er aan beide angsten iets te doen. Er zijn effectieve therapieën, behandeling met VR-brillen en er wordt gewerkt aan een naaldloze injectie.  

Nina van den Dungen praat erover Ad de Jongh, psycholoog, angsttandarts en hoogleraar verbonden aan het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam, het ACTA. En met Lea Milovich, CEO en co-founder van de med-techonderneming FlowBeams, die de naaldloze injectie ontwikkeld.  
 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is Nederland voorzichtig of gierig? 'Toch wel gierig', zegt Postma. 'Maar ook voorzichtig, eigenlijk is beide een goede samenvatting'. 

Nederland wil namelijk uit en te na weten of een vaccin veilig en effectief is. Daarbij varen wij op andere landen die vaccins veel sneller invoeren. Want zo hebben we niet alleen kennis uit de klinische setting, maar ook real life data. Oftewel wij voeren het pas in als andere landen al hebben bewezen wat een vaccin in de werkelijkheid te weeg brengt bij de bevolking. 

En levert dat ons iets op? 'Erg weinig', stelt Postma wederom. Hij rekent voor dat elke euro die je als land uitgeeft aan een vaccin negen euro oplevert. 

Ouderen mensen

Een laatste argument dan: veel vaccins zijn bedoeld voor ouderen, 65-plussers. Die werken vaak niet meer. Hoeveel levert vaccineren daar dan nog op? En als het over echt oude mensen gaat, 80-plussers, zou je ook kunnen zeggen: je moet toch érgens aan dood gaan? 

'Natuurlijk'. Van Gorp is realistisch. 'Het gaat erom hoe ga je dood?' Met een vaccinatie wordt de kans kleiner dat je na een infectie heel lang doorleeft met een verminderde kwaliteit van leven.

Donderdag 21 november debatteert de Tweede Kamercommisise voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport over vaccins en breder over medische preventie. Zou zij ook een heldere kosten-baten analyse maken? 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is al doodsoorzaak nummer één in Nederland en dat is nog maar het topje van de ijsberg. Want heel veel mensen overlijden aan indirecte gevolgen van dementie zonder dat de arts die de dood vaststelt de link met dementie herkend. 

Er wordt al jaren gewerkt aan het beter begrijpen van deze ziekte en het vinden van een geneesmiddel. In Amerika lijken ze al een behandeling te hebben. Namelijk: brainwashing. Met een medicament wordt het afweersysteem in de hersenen aangesproken waardoor de 'slechte eiwitten' uit de hersenen gespoeld kan worden. Er zijn echter twee problemen met deze behandeling: één is dat de symptomen van de patiënt na deze behandeling niet minder worden, en twee dat het een enorm risicovolle behandeling is. Je kan er hersenbloedingen van krijgen en er zelfs aan overlijden. Dat is ook de reden waarom deze behandeling niet in Europa aangeboden wordt. 

Een andere manier van hersenspoelen is gebruik maken van de natuurlijke spoeling die de hersenen al vier keer per dag doen, via het hersenvocht. Geriater Jurgen Claassen van het Radboud UMC doet hier onderzoek naar. 

Totdat er een geneesmiddel is, zit er weinig anders op dan proberen de vergeetziekte te voorkomen. Kay Deckers van het Maastricht UMC+ onderzoekt de risicofactoren van dementie. Het is het gebruikelijke riedeltje: gezond eten en meer bewegen. Beide helpen bij het onderhouden van de bloedvaten die essentieel zijn voor gezonde hersenen. 

Maar er Deckers vond nog meer interessante beschermende factoren tegen dementie. Nieuwsgierig? Luister de hele aflevering en ontdekt wat jij kan doen tegen dementie. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nog een voorbeeld: de total body scan. Even door de MRI-scanner om te kijken of alles nog in orde is. Ook dat is verboden in Nederland. Waarom niet? 

Dat vraagt Nina deze week aan Jesper Verhey, zorgondernemer van Onco-inv (die dus die multiple-kankertest heeft gemaakt) en Thomas Oremus, directeur zorg bij zorgverzekering ASR – een verzekeraar die graag meer wil inzetten op preventie. 

Verhey ergert zich kapot aan het feit dat Nederland ontzettend behoudend is. Alles moet toch achter de komma uitgezocht zijn, voor je als zorgondernemer een kans krijgt. 

Oremus zou als verzekeraar wel meer aan preventie willen doen, maar er zitten privacy beperkingen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Huisartsen en ondernemers Bernard Leenstra en Maarten Timmers proberen beide op hun eigen manier de huisartsenzorg te verbeteren.

Meer zorgen voor elkaar

Met een netwerk van burgerhulpverleners hoopt Leenstra het werk van de huisartsen te verlichten. Burgers die zich hiervoor hebben aan gemeld kunnen in de toekomst een berichtje krijgen dat iemand in de buurt hun hulp nodig heeft. Nu is er al zo'n netwerk voor reanimatie, genaamd burgerhulpverlening. Maar als de hulpvragen uitgebreid kunnen worden naar bijvoorbeeld het oprapen van een oudere die gevallen is, of het ophalen van medicatie voor je buren, dan kan dit netwerk ook uitgebreid worden. Leenstra verwacht dat zich miljoenen mensen gaan aanmelden hiervoor. 'Het moet normaal worden dat we voor elkaar zorgen.'

Minder administratie door AI

Timmers gooit het over een ander boeg. Hij heeft een AI ontwikkeld die meeluistert met huisartsenconsulten. De AI verstaat zelfs het meest onverstaanbare gemompel, schrijft het consult uit, vat het samen in het patiëntendossier, geeft de huisarts automatisch de benodigde richtlijnen en de patiënt de benodigde informatiefolders. De huisarts zelf hoeft niet meer mee te tikken met een consult, maar kan de patiënt aankijken en is met een klik klaar met het consult. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je eenmaal in een IVF-traject zit, dan is de stap naar een genetische test van het embryo ook kleiner. Maar waar kán je eigenlijk op testen? En hoe kan je het gezondste embryo selecteren? 

Snelle test 

Maastricht UMC+ heeft een van de meest geavanceerde klinieken voor embryo-selectie. Zij hebben net een nieuwe techniek ontwikkeld waarmee je erfelijkheidsonderzoek vier keer sneller kunnen uitvoeren. In plaats van een onderzoek dat een tot twee jaar duurt kan hetzelfde genetische onderzoek nu in zes maanden. Dat komt omdat ze niet meer een specifieke test maken per stel, maar starten met een generieke test en alleen naar de afwijkingen kijken. 

Terugplaatsing

Ook in het Radboud UMC wordt de IVF behandeling verfijnd. Daar ontdekten ze dat embryo's op dag vijf terugplaatsen beter kansen per embryo geeft dan terugplaatsen op dag drie. De embryo's die het namelijk niet zouden redden overlijden tussen dag drie en vijf. Het is al in veel klinieken gangbare praktijk om pas bij dag vijf terug te plaatsen, maar nu is er ook echt wetenschappelijk bewijs voor. 

In deze uitzending hoor je Malou Heijligers, klinisch geneticus van het Maastricht UMC.+ en Simone Cornelisse, fertiliteitsarts bij het Radboud UMC. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit bespreken we met Eva Deckers, hoofd van het AI-centrum van het Catharina ziekenhuis in Eindhoven en professor Carl Moons, directeur AI in de zorg, van het UMC Utrecht. Deze uitzending is opgenomen vanaf de 'AI in de zorg'-tentoonstelling in het Philips museum. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Politiek Den Haag bemoeit zich er stevig mee. PVV, PvdA en SP willen het ziekenhuis openhouden terwijl PVV-minister Agema het besluit overlaat aan het ziekenhuis, en dié wil de zorg in Heerlen juist wil afschalen.  

In deze uitzending van BNR Beter de bestuursvoorzitter van Zuyderland, David Jongen. En de bestuursvoorzitter van het Gelre ziekenhuis, Pier Eringa, die twee jaar geleden voor dezelfde keuze stond. Beide bestuurders van topklinische ziekenhuizen. 

Geboortezorg

Want hoe verhit de politieke opinies ook zijn, feit is dat de zorgvraag verschuift. In Zutphen werden nog maar twee baby's per dag geboren. Dus besloot Eringa het geboortehuis in Zutphen te sluiten. ‘Voor een geboortehuis moet ik 24/7 een team aan artsen en verpleegkundigen klaar hebben staan. Dat kan niet uit.’ 

Kwaliteit

Helemaal niet als je kampt met personeelstekorten – zoals overal in de zorg maar in deze streekregio's al helemaal. Beide ziekenhuizen hebben te maken met een combinatie van te weinig complexe zorg, en te weinig artsen en dus ook te weinig routine voor deze complexe zorg om aan de kwaliteitseisen te voldoen.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Patiënten op de verpleegafdeling worden normaalgesproken drie keer per dag gecontroleerd op hun bloeddruk, temperatuur, hartfrequentie, saturatie. Eén keer per dienst van de verpleegkundige. Het risico is dat de patiënt in de tussentijd ongemerkt achteruitgaan of een wegzakker krijgt. 

Koeien-sensor

Dat overkwam een familielid van tech-ondernemer Gerard Griffioen, en de man overleed op de verpleegafdeling van het ziekenhuis. Dat moet toch anders kunnen, dacht Griffioen. Toevallig had hij een sensor ontworpen voor koeien-houders die rustig 100 koeien tegelijkertijd meet. De boer kan zo in een oogopslag zien welke koe minder herkauwd en dus niet zo lekker gaat. 

Griffioen ontwikkelde zijn koeiensensor door tot het geschikt was voor mensen en inmiddels gebruiken meerdere ziekenhuizen deze oorsensor om de patiënten op verpleegafdelingen continu te monitoren. 

Medisch regiecentrum

In het UMC Utrecht hebben ze ook een medisch regiecentrum, waar ze patiënten continu monitoren. Het zijn nu nog maar twee afdelingen, maar het breidt binnenkort uit. Deze manier van monitoren is wennen voor de verpleegkundigen, die ineens veel meer informatie hebben van hun patiënten. Maar het is wel veiliger en efficiënter, dan de drie puntsmetingen per etmaal. 

Martine Breteler doet al jaren onderzoek naar deze draadloze sensoren, die tegenwoordig als paddenstoelen uit de grond schieten. Zij ze vertelt in deze uitzending dat een medisch certificaat alleen nog niet voldoende garantstelling is dat de metingen van de betreffende sensor ook de gewenste medische accuratie hebben. Het is dus opletten geblazen, als je met sensoren aan het werk gaat. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

TIL-therapie

Kanker heeft de unieke eigenschap om het eigen afweersysteem te foppen. De kankercellen doen zich voor als lichaamseigen cellen, waardoor het immuunsysteem de cellen niet aanvalt. Maar enkele witte bloedcellen laten zich niet foppen. Die dringen wel door tot het tumor - maar meestal zijn ze met te weinig om de kanker volledig op te ruimen. In het LUMC nemen ze deze sterke, slimme witte bloedcellen uit het lichaam. Vervolgens geven ze de bloedcellen flink wat te eten, en zo kweken ze in vijf weken genoeg witte sterke bloedcellen om de tumoren aan te pakken. Deze nieuwe aanpak voor longkanker heet TIL-therapie.

Op dit moment krijgen zes patiënten de therapie aangeboden, omdat ze nog moeten kijken of het echt veilig is. Longarts Laurie Steinbuch legt uit hoe het precies zit. 

Longkankerscreening

In het Eramus MC berekenen gezondheidswetenschappers of een screening op longkanker effectief, efficiënt en betaalbaar kan. Onderzoeker Carlijn van der Aalst berekende wie in dit bevolkingsonderzoek meegenomen moet worden. Want iedereen screenen, dat is niet haalbaar. Screenen op longkanker betekent namelijk een CT-scan doen van de longen. Er zijn onvoldoende radiologen om dat voor iedereen te doen elke twee jaar. Slimmer is het om zware (ex)rokers te includeren in de studie. 

Op dit moment onderzoekt de gezondheidsraad of we in Nederland een bevolkingsonderzoek naar longkanker willen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

AI kan 80% van de administratie overnemen, of zelfs 90 proces. Daar zijn teamleider implementatie van AI in het UMC Utrecht Ilse Kant en CMIO van het UMC Groningen Tom van der Laan het nog niet precies over eens, maar dát AI de 'pyjamatijd' van artsen, de administratie en voorbereidingen die zijn nu 's avonds laat nog aan het doen zijn, kan overnemen, dát weten zij zeker. 

Wel belangrijk: instrueer de AI goed. Want geef je te weinig informatie, dan bedenkt deze software lukraak afspraken en klachten. En als je niet zegt dat de mails 'beleefd en vriendelijk' moeten zijn, dan komt het ding met hele aparte suggesties...

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een wattenstaafje in je neus en je weet of je besmet bent. Met corona hebben we allemaal kennis gemaakt van thuisdiagnose. Er zijn nog veel meer thuistesten die de zorg kunnen ontlasten. 

Hartaanval

Denk bijvoorbeeld aan mensen die denken dat ze een hartaanval hebben gehad. Dagelijks melden zich in Nederland ruim 2500 mensen met klachten van pijn op de borst bij huisarts, huisartsenpost of 112. Om het zekere voor het onzekere te nemen, worden deze mensen met gillende sirenes naar de spoedeisende hulp gebracht. In 85 procent van de gevallen is dat, soms traumatiserende ritje, overbodig. 

Het Limburgse ziekenhuis VieCuri ontwikkelde een test die huisartsen en ambulancepersoneel kan gebruiken om een hartinfarct te detecteren met een simpel vingerprikje. Cardioloog Joan Meeder vertelt hoe de test in zijn werk gaat. 

Nierschade

Een op de tien Nederlanders heeft chronische nierschade. Daar merk je meestal niks van, maar het kan wel resulteren in hart- en vaatziektes of zelfs dialyse of een niertransplantatie. Met een urinetest en een app kan iedereen nu thuis testen op nierschade. Ron Gansevoort, hoogleraar Nierziekten van het UMC Groningen, wil graag dat deze test voor iedereen in Nederland beschikbaar wordt. 

Drogist

Hoewel beide artsen trots zijn op de innovatieve thuistesten, zijn ze beide tegen het vrij verkrijgbaar stellen van deze testen bijvoorbeeld bij de drogist. Meeder: 'De test sluit een hartaanval uit, maar er kan nog steeds iets anders, ernstigs aan de hand zijn.' Daarom wil hij liever dat het instrument beschikbaar wordt voor huisartsen en ambulance personeel, en niet zomaar overal te koop komt. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

"Dit is de manier waarop de tabaksindustrie kinderen verslaafd krijgt aan vapes en verslaafd aan nicotine", vertelt Esther Croes, tabaksexpert bij het Trimbos-instituut.

Zij ziet zorgelijke ontwikkelingen in het onderzoek dat het Trimbos-instituut doet naar vapen en rokende jongeren. Een op de vijf jongeren heeft afgelopen jaar gevaped. Zelfs kinderen van 10, 11 en 12 jaar oud vapen wel eens: 8% van de kinderen in groep 7 en 8 hebben afgelopen jaar gevaped. En twee derde van de vapers rookt ook. "Op die manier gaan we de rookvrije generatie niet halen." 

Vapen is lang niet zo onschuldig als we denken. De vraag is: hoe krijg je je tiener van die e-sigaretten af? Kinderlongarts Noor Rikkers (LUMC) en stoppen-met-roken-coach Sylvia Heddema, schreven samen het boek "Stoppen met vapen” dat vorige week verscheen. De belangrijkste tip voor ouders: wordt niet boos. Stel daarentegen wat en hoe vragen: wat weet jij van vapen? Hoe kom je eraan? 

Luister de hele aflevering om meer te leren over vapen, de gezondheidsschade van vapen, de producten die er op dit moment in de markt is en hoe je jouw kind kan helpen om te stoppen met deze e-sigaretten. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Marlies Schijven, hoogleraar chirurgie bij het Amsterdam UMC heeft net 6,4 miljoen euro Europese subsidie gekregen om onderzoek te gaan doen naar stress van het operatieteam. 'Ik heb zelf een tijd een T-shirt aan gehad dat mat hoe gestest ik was. Ik dacht dat ik heel rustig was, maar mijn hartslag was 120', vertelt Schijven. Het was een eyeopener voor Schrijven en nu gaat ze onderzoek doen wat stressvolle situaties zijn voor zorgverleners in en rondom de OK en hoe deze stressoren verminderd kunnen worden.

Een van de stressoren kan zijn dat een patiënt achteruit gaat tijdens een operatie. Maar een onzeker rooster en een operatie die uitoopt kan ook stress veroorzaken. 

John van den Dobbelsteen, hoogleraar Medical Process Engineering, TU Delft, ontwikkelde al digitale operatieassistent en nu werkt hij aan een digitale operatiemanager. Een apparaat dat kan zien of en hoeveel een operatie gaat uitlopen. Hoe? Met een camera op de operatiekamer en een AI die conclusies trekt op basis van die camerabeelden.  
 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn: 

Hilde Verbeek, hoogleraar aan de Universiteit Maastricht, gespecialiseerd in de Zorgomgeving voor Kwetsbare Ouderen. 

Loek Winter, zorgondernemer en bestuurder van de ouderenzorg-franchiseketen de Herbergier.  

Om te beginnen met de vraag: is een gevulde spaarpot een garantie voor betere zorg?  Verbeek en Winter denken van niet. De zorg is zo geprotocolleerd dan commerciële of 'particuliere' ouderenzorgorganisaties niet andere of betere zorg leveren dan de reguliere ouderenzorgorganisaties. Wel is de sfeer in een particuliere ouderenzorg anders. Bij de Herbergier krijgen zorgverleners meer ruimte om hun werk zelf in te vullen. De focus ligt op samen leven, en niet op medicaliseren. 

Dit is een herhaling van de uitzending van 15 april vanwege de zomerperiode bij BNR. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens Kicky van Leeuwen, die gepromoveerd is op de toepassingen van AI in de zorg, wordt het een stuk minder veel gebruikt dan het lijkt. Eigenlijk wordt AI nu alleen nog gebruikt voor het analyseren van beelden (MRi-scans en CT-scans). Radioloog Merel Huisman vindt dat zij nog steeds beter is dan de AI die zij gezien heeft in haar vakgebied. Een radioloog kan namelijk álle typen beelden analyseren, terwijl een 

En toch gaat AI veel meer werk van artsen overnemen in de nabije toekomst, zegt Geert Litjens, hoogleraar Al voor de analyse van medische beelden in de pathologie en radiologie, verbonden aan het Radboud UMC. 'AI gaat artsen niet vervangen. Maar het gaat werk doen van artsen die wij graag hadden willen hebben', legt hij uit. We móeten binnenkort AI wel deels het werk van artsen laten doen, omdat er zometeen simpelweg niet genoeg radiologen zijn om al het werk te doen. 

Een eerste toepassing die dichtbij is, is het analyseren van screeningsbeelden. Screening op borstkanker of prostaatkanker bijvoorbeeld. Die beelden lijken veel op elkaar, waardoor een AI hier makkelijk op te trainen is (en het is voor artsen saai, repetatief werk). 

De grote vraag is dan: hoeveel foutmarge accepteren we van een algoritme zoals AI? 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Psychiater Robert Schoevers, hoogleraar bij het UMC Groningen, doet dat onderzoek. 

En Pim Cuijpers, emeritus-hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, staat bekend als één van de meest vooraanstaande onderzoekers naar effectieve behandelingen in de ggz. Hij vindt dat we moeten stoppen met het ontwikkelen van nog meer nieuwe behandelingen. We zouden veel meer moeten kijken naar welke bestaande behandelingen bij welke patiënten het beste werken. Want dát weten we nu niet. We proberen maar wat. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik bespreek het met  

• Maroeska Rovers, hoogleraar medische technologie en innovatie aan het Radboud UMC en wetenschappelijk directeur van TechMed centre van de Universiteit van Twente. Ze is gespecialiseerd in besluitvorming over robots in de zorg. 

In deze aflevering twee reportages. De eerste is de operatierobot Da Vinci uit het UMC Utrecht en de chirurg die daar veel mee werkt: Jelle Ruurda. 

En de andere is robot Tonny, de robot die gebruikt wordt in de geestelijke gezondheidszorg. Onder andere in ggz-Oost Brabant. En de psychiatrisch verpleegkundige Ton de Kleijn. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna iedereen die medicijnen slikt krijgt wel eens te horen dat net HUN medicijn niet beschikbaar is. Zo hadden we recent te weinig astma-pufjes voor kinderen, te weinig essentiële antibiotica en te weinig medicatie tegen schizofrenie. In 2022 was er nog zo'n 1500 keer een medicijntekort, maar het jaar erop al bijna 2300 keer! Apotheken zijn gemiddeld één fulltime werknemers kwijt aan het zoeken naar oplossingen hiervoor.

Na aanleiding van deze schrijnende tekorten, debatteerde de Tweede Kamer dit voorjaar meerdere keren over het onderwerp. De kamer droeg allerlei oplossingen aan, maar de demissionair minister van Volksgezondheid – Pia Dijkstra – gaf aan dat ze er eigenlijk niet zoveel aan kan doen.  

Is dat wel zo? En denkt de nieuwe minister, Fleur Agema van de PVV, hier ook zo over?  

We Bespreken het met René Claassen, de man die voor de PVV in de Tweede Kamer zit en Agema's portfeuille overneemt.  En Aris Prins, voorzitter van de apothekersvereniging KNMp. 

En je kan het 

preferentie beleid aanpassen, maar je kan ook zelf pillen gaan maken. In het UMC Leiden ontwikkelen ze een pillen printer.  

Hiermee kunnen de apothekers van het ziekenhuis gemakkelijk pillen maken met iedere gewenste dosering. Bijvoorbeeld een lage dosering voor zieke kinderen.  

Te gast in het tweede deel van deze aflevering: 

• Derk Jan ten Harkel, kindercardioloog verbonden aan het LUMC  

• Kirsten Schimmel, Apotheker van het LUMC en trekker van dit project. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

En dat terwijl er al 500.000 mensen in Nederland zonder huisarts. Tenminste, dat is de schatting van de Landelijke Huisartsen vereniging. Er zijn vreemd genoeg meer huisartsen zijn dan OOIT, volgens het Pensioenfonds voor Huisartsen, de SPH, maar ze willen simpelweg geen praktijk meer voeren.  

Tijd voor nieuwe oplossingen!  

Vóór de problemen met Co-Med aan het licht kwamen, maakten wij al een uitzending over nieuwe vormen van ondernemen in de huisartsen zorg.  

Luister naar onze uitzending van 6 maart jongst leden. Waarin in sprak met  

• Tom Kliphuis, directeur van de ONLINE huisartsenpraktijk Arene – de praktijk die nu dus 9 van de 12 patiënten van Co-Med overneemt 

• En Bob Verhagen, huisartsconsultant en oprichter van de huisartsenketen Buurtdokters, dat juist de randzaken van huisartsenpraktijken wil overnemen. Zo houdt de arts meer tijd over voor patiënten. 

Buurtdokters 

Verhagen richtte een huisartsenketen op, genaamd Buurtdokters. Een franchise waarbij de huisarts mede-eigennaar is van een praktijk en Buurtdokters vooral de zakelijke kant van de praktijk organiseert. ‘Wij geloven is een huisarts in de buurt, een huisarts die je persoonlijk kent’, aldus Verhagen. Er zijn nu 17 Buurtdokters. Dat aantal moet de komende jaren groeien naar minimaal 30 om Buurtdokters rendabel te maken.  

Digitale huisarts 

Een volkomen andere aanpak is die van de digitale huisarts Arene. Zij hebben veertig dokters die op zzp-basis voor Arene werken. Op afstand. Ze horen en zien patiënten via de telefoon, de mail of via beeldbellen. Want 85 procent van de hulpvragen die bij een huisarts komen kunnen prima telefonisch of digitaal afgehandeld worden, ontdekte Arene. Voor de overige 15 procent kunnen patiënten van Arene als passant langs bij een lokale huisartsen. 

‘Arene neemt misschien wel de kersen van de taart, is een klacht. Maar de lokale huisartsen mogen onze patiënten morgen overnemen. Het punt is: dat kunnen ze niet. We hebben een groot huisartsentekort en Arene is een oplossing daarvoor’, vertelt Tom Kliphuis, bestuurder van Arene.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn:  

• Evelyn Brakema, huisarts in opleiding en voorzitter van de Groene Zorg Alliantie, een netwerk van zorgprofessionals dat zich inzet voor verduurzaming van de zorg.  

• Talitha Hoppe, operatie-assistent en Green Team coördinator bij het OLVG in Amsterdam. 

Medicijnen 

Brakema verzet zich tegen de vervuiling van medicijnen. Het maken van medicijnen is al enorm vervuilend. Tijdens de coronacrisis werd de roep om medicijnen in Europa te produceren steeds groter. Een klein probleem: medicijnen in Europa maken is veel duurder, omdat Europa strengere milieuregels handhaaft. Het afval van medicijnfabrieken kan in Europa niet zomaar in de rivier gedumpt worden. In China en India zijn die milieuregels soepeler – en is de productie dus goedkoper.  

Daarnaast worden er heel veel medicijnen weggegooid, ziet Brakema. "Ik kom als huisarts dagelijks bij mensen thuis. Daar vind je in de kastjes soms dozen aan verzegelde en ongebruikte medicijnen. De patiënt is bijvoorbeeld op eigen initiatief gestopt met medicijngebruik en durft het niet aan de arts aan te geven. Ook als iemand overlijdt moeten alle medicijnvoorraden die zij thuis hebben weggegooid worden, zelfs als ze nog houdbaar zijn". Dat Europese veiligheidsvoorschriften zijn streng, en dat zou anders moeten volgens Brakema. 

Operatie-afval 

Een andere grote vervuiler is de wegwerpcultuur van de zorg. ‘Toen ik begon als operatiemedewerker was nog heel veel materiaal herbruikbaar', vertelt Hoppe. ‘Langzamerhand is ontzettend veel materiaal wegwerp geworden.’ Daarmee doelt ze op instrumenten die tijdens operaties gebruikt worden, en ook plastic om mensen af te dekken en kleding om het personeel te beschermen.

Hoppe zoekt naar mogelijkheden om die wegwerpmaterialen te vervangen met herbruikbare materialen. Zoals de operatiekleding. En de warmhoud dekens voor de patiënten. 

Energiehuishouding

Een andere enorme vervuiler van de zorg is het energieverbruik. Met luchtventilatiesystemen van operatiekamers die ook draaien als er geen operatie is, energie slurpende MRI-scanners en andere technologie is een gemiddeld ziekenhuis een grootverbruiker. Het Radboudumc heeft daarom de kelder van het nieuwe hoofgebouw vol gezet met warmtepompen, en heeft daarnaast windmolens ingekocht. Zo hoopt het ziekenhuis in 2030 energieneutraal te zijn. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn 

• Maaike Kleinsmann, Hoogleraar Design van de digitale transformatie bij de TU Delft en het LUMC.  

• Walter van Kuijen, CEO van SmartQare - het bedrijf dat een klein, medisch meetapparaat heeft ontwikkeld voor thuis, genaamd ViQtor. 

Elke ziekte een eigen monitoring

Bijna elke ziekte, elk 'zorgpad', heeft al een thuismonitoringsdevice. Mensen met diabetes kunnen steeds makkelijker hun bloedsuiker meten. Tegenwoordig kunnen ook hartpatiënten een horloge dragen die een boezemfibrilleren en een hartstilstand kan detecteren. COPD-patiënten kunnen een eigen device dragen. Het probleem is alleen: elke afdeling ontwikkelt zijn eigen thuismonitoring. Wat te doen als je meerdere aandoeningen hebt? 

Gegevensuitwisseling

De belangrijkste oplossing daarvoor is goede gegevensuitwisseling - daar is 'ie weer (zie hier de aflevering over gegevensuitwisseling in de zorg). Kleinsmann vindt dat er best een grote verscheidenheid mag bestaan in devices. Keuze zorgt immers voor gezonde concurrentie. Maar de apparaten en platformen moeten wel met elkaar kunnen communiceren. Als een patiënt meerdere aandoeningen heeft, moet hij of zij niet met een arm vol armbanden hoeven lopen. 

Een andere drempel is dat veel projecten in de pilotfase blijven steken. Vooral de financiering is een ingewikkeld hierin. Want hoe bekostig je het afschalen van zorg? 

Tenslotte is er natuurlijk de vraag hoe het werk van het zorgpersoneel eruit gaat zien. Ze vinden het vast fijn om patiënten beter te kunnen monitoren, maar houd je nog  plezier in je vak als je naar van een zaal met patiënten moet verkassen naar een ruimte met alleen maar schermen? 

Dit en meer in deze aflevering van BNR Beter. 

Presentatie: Nina van den Dungen

Redactie en reportage: Sterre ten Houte de Lange. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn 

• Michiel Smit, hij was gameverslaafde. Hij schreef het boek Gameboy en hij begeleidt jongeren die zelf gameverslaafd zijn 

• Hanneke Scholten, orthopedagoog en assistent professor e-health bij het Erasmus MC. 

Gameverslaving

Een gameverslaving is sinds 2018 door de World Health Organization (WHO) erkent als officiële stoornis. Anderzijds staat het nog niet in de DSM, het handboek voor psychologen en psychiaters. Het is een gedragsstoornis van gedrag dat op zich niet schadelijk is, legt Scholten uit. Maar het kan wel een tekens zijn dat er iets anders scheelt. Misschien wordt iemand gepest, of heeft hij of zij last van een andere stoornis zoals autisme, ADHD of depressies. 

Daarom zijn geen harde criteria voor een gameverslaving. Het gaat erom dat andere onderdelen van je leven lijden onder het gamen. Het kan zo zijn dat jongeren veertig uur in de week gamen, maar geen verslaving hebben. Of ze kunnen slechts acht uur in de week gamen, en wel een verslaving hebben. 

Rode vlaggen

Rode vlaggen zijn: is het kind overmatig veel bezig met gamen? Kan het kind bijna nergens anders over praten? Heeft het kind een ondermatig ontwikkeld sociaal leven? Lijden de cijfers op school eronder? Krijgen ouders ontzettend veel weerstand als ze het gamen proberen in de perken?

En dan nog, op al die vlakken kan je problemen zien, en dan nog geen gameverslaving hebben, benadrukt Scholten. Het is namelijk ook normaal gedrag van adolescenten om weerstand te bieden aan de ouders. Om andere dingen te doen dan de ouders verlangen van hun kinderen. 

Over BNR Beter

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heupoperaties

In het St Antonius Ziekenhuis in Utrecht krijg je met een gebroken heup niet meer automatisch een operatie. Trauma geriatrische chirurg Detlef van der Velde vertelt waarom hij niet meer iedereen opereert aan een gebroken heup. 'In veel gevallen is het een teken van een naderende dood.' 

Samen beslissen

Maar ja, vertel dát de familieleden maar eens. Toch lukt het Van der Velde. Familieleden en patiënten zelf zien vaker in dat een operatie overbodig is dan we vooraf misschien denken. 

Dat gesprek is helemaal niet moeilijk, vindt ook Arthur Schellekens, directeur van de Patiënten Federatie. Artsen en patiënten moeten een gelijkwaardig gesprek met elkaar voeren. Als je het patiënten zelf vraagt, zegt 41 procent dat ze afgelopen twee jaar te maken hebben gehad met onnodige zorg. 'Ons doel is niet om minder zorg te leveren, maar als je patiënten zelf vraagt wat ze willen, is het antwoord vaak wel minder zorg.'   

Medicijn gebruik is schieten met hagel

Peter van der Voort, hoogleraar intensive care bij de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar gezondheidszorg bij TIAS, de business school van Tilburg University, ziet nog meer mogelijkheden. Vooral het medicijngebruik zou véél efficiënter kunnen. Nu schieten we met hagel. Twintig patiënten moeten een medicijn vijf jaar slikken om één hartinfarct te voorkomen.  

'We hebben de data om die groep veel gerichter te maken!' zegt van der Voort. 

Over BNR Beter  

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden.  

Nina van den Dungen interviewt de uitvinders van de nieuwste zorginnovaties en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen wiens werk verlicht worden door deze innovaties. Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg.  

De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de wetenschappers, uitvinders.  

Presentatie door Nina van den Dungen. Nina is journalist en presentator bij BNR Nieuwsradio. Redactie door zorgjournalist Sterre ten Houte de Lange. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Da Vinci

Hoogleraar robotchirurgie Jelle Ruurda, van het UMC Utrecht, zweert bij de Da Vinci. Het is een console waar de chirurg achter gaat zitten, een paar meter of een paar kilometer van de operatietafel af.  'Ik kan met mijn back hand een hechting zetten. Met een kijkoperatie kan dan niet.' En een ander groot voordeel is dat de chirurg bij de Da Vinci operatierobot heel ontspannen kan zitten. Terwijl hij bij een kijkoperatie zich in bochten moet wringen om erbij te komen. 

Duur

Toch is Rovers kritisch. Deze operatierobot levert nog geen betere uitkomsten dan een reguliere kijkoperatie - voor de patiënt. En dan wordt zo'n robot, á 1,6 miljoen per robot, wel een erg dure arbo-maatregel. 

Augmented Reality

Al gaan operatierobots wel degelijk de zorg verbeteren, verwacht ook Rovers. Het biedt de mogelijkheid om augmented reality over de operatiebeelden heen te projecteren. 'Zo zie je altijd waar je bent', aldus Ruurda. 

Tonnie

Naast operatierobots ziet Rovers nog veel meer robot-mogelijkheden. In de ggz gebruikt GGZ Oost Brabant robot Tonnie. Een robotje die helpt bij het herinneren aan afspraken, moppen tapt en die patiënten op hun signaleringplan wijst. 

'Het is een verlengstuk van de begeleiding', legt verpleegkundige Ton de Kleijn uit. En toch denkt hij dat hij meer patiënten kan helpen in zijn dag, dankzij de robot. 

Gezelschapsrobots, pillen transport, huishoudelijke hulp en exoskeletten. 'Inzet van techniek en robotica gaat de standaard worden', meent Rovers. 'Over 20 jaar kunnen we ons niet meer voostellen dat we ooit zonder konden.'

Maroeska Rovers

Maroeska Rovers is hoogleraar medische technologie en innovatie aan het Radboudumc en wetenschappelijk directeur van TechMed centre van de Universiteit van Twente. Ze is gespecialiseerd in besluitvorming over robots in de zorg.  

Presentatie: Nina van den Dungen. 

Redactie en reportages: Sterre ten Houte de Lange

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dwarslaesie

De eerste gast is Katelijne Langezaal. Zij brak haar rug in 2016 tijdens een zeiltocht. Het resulteerde in een dwarslaesie: vanaf haar navel tot aan haar tenen was ze verlamd. De reguliere dwarslaesiebehandeling in Nederland gaat langs het revalidatiecentrum waar je leert om te gaan met je beperking: hoe kom je van je rolstoel naar je bed en terug? 

Activity Based Therapy

Maar in Amerika bleek er een behandeling te zijn die probeert om weer gevoel en functie terug te krijgen onder de dwarslaesie. Dit is Activity Based Therapy. Katelijne zette alles op alles om die behandeling voor zichzelf te organiseren. Dat lukte, met hulp van haar zorgverzekeraar en vrienden en familie.

Neuromove

En ze ging nog een stap verder: ze richtte een stichting op die deze behandeling in Nederland ging aanbieden, genaamd Neuromove. In de reportage horen we een van de cliënten van Neurmove, Menno Streefland die 20 uur in de week traint om weer zelfstandig te kunnen lopen. 

Kanker

De tweede gast is Lotte ten Dam. Zij heeft uitgezaaide borstkanker. Om de groei van de kanker te onderdrukken heeft chemotherapie nodig. Tot nu toe werkt de huidige therapie, maar op een gegeven moment gaat de kanker hier doorheen breken.

In medische tijdschriften (die Lotte kan lezen omdat ze verpleegkundig specialist is) ontdekte ze een goedgekeurd kankermedicijn dat haar naar verwachting 28 stabiele maanden kan geven. 28 maanden zonder uitzaaiingen en dus een enorm uitstelt tot die onherroepelijke dood.

Sluis

Een probleem: het medicijn, Enhertu, stond 'in de sluis'. Het medicijn was heel duur, en de overheid moest over de prijs onderhandelen met de farmaceut. Maar het zat al een hele tijd in die sluis. En Lotte's tijd begon te tikken. Tijd voor actie dus!

Influencer?

'Je moet zorgen dat je viraal gaat', zei een vriendin tegen Lotte. 'Word ik echt zo iemand?', vroeg Lotte zich af. Maar als je leven in de waagschaal ligt, stap je toch net iets makkelijker over je gêne heen. Ze ging brieven schrijven aan de ministers, Kamerleden en zocht de pers op. 

Toevallig of niet, kwam het medicijn niet lang daarna uit de sluis. En nu ligt het op de plank voor Lotte en vele andere mensen met allerlei vormen van kanker.  

Presentator: Nina van den Dungen

Redactie en reportage: Sterre ten Houte de Lange

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Natuurlijk, als er wereldwijd te weinig grondstoffen zijn om medicijnen te maken, dan zijn er direct wereldwijd medicijntekorten. Daar kunnen Nederlandse bestuurders weinig aan doen.

Logistiek

Als het vervoer van medicijnen van China of India naar Europa wordt bemoeilijkt door een blokkade in het Suezkanaal of trammelant in de Rode Zee, dan zit heel Europa met een medicijntekort.

Daarom klonk tijdens de coronapandemie de roep om meer medicijnfabrieken naar Europa te halen. Echter, dat zou betekenen dat de medicijnproductie moet gaan voldoen aan Europese milieuwetgeving, en dat zou medicijnen toch flink duurder maken. Dus daar wordt nog niet veel haast mee gemaakt. 

Preverentiebeleid

En toch blijkt er los van logistiek íets in het medicijnbeleid van Nederland te zitten waardoor Nederland veel vaker met een geneesmiddelentekort kampt dan andere Europese landen. Grote boosdoener volgens KNMP: het preferentiebeleid. Doordat zorgverzekeraars per middel één fabrikant uitkiezen en dus maar één fabrikant vergoeden, wordt de markt heel kwetsbaar. Met een beetje geluk kiezen de vier grote zorgverzekeraars vier verschillende fabrikanten, maar bij 37 middelen kozen ze allemaal voor één fabrikant. Het is voor niet-preferente fabrikanten heel moeilijk om de middelen rendabel op de markt te houden. Het risico is dus dat niet-preferente middelen van de Nederlandse markt verdwijnen, en dat die fabrikanten zich helemaal terugtrekken uit deze toch al kleine markt. Als er dan iets mis gaat bij de preferente-fabrikanten, dan wordt de Nederlandse markt gelijk geraakt. 

De vraag is wel óf dit gebeurt, hoe vaak en met welke economische- en gezondheidsschade. Hierover heeft KNMP geen cijfers. Er is een tekort aan epilepsie-medicatie, aan Parkinson medicijnen. Recent was er een tekort aan astma-medicatie voor kinderen. Vooral als het kinderen raakt, is de politiek alert. 

PVV

René Claassen van de PVV wil graag dat er een nationale reserve komt. Een reservoir aan geneesmiddelen, waar apothekers die zonder zitten aanspraak op kunnen maken. De minister van VWS antwoordde hierop dat dat logistiek niet kan.

Daarnaast wil Claassen dat het preferentiebeleid aangepakt wordt. Zorgverzekeraars zouden minder op de details afspraken moeten maken en bijvoorbeeld liever twee of drie geneesmiddelen als preferent moeten aanwijzen. Zouden deze voorstellen wel lukken als de PVV een zorgminister zou leveren? 

Zelf geneesmiddelen maken

In de reportage is Paul Lebbink te horen. Hij is een van de weinige apothekers in Nederland die nog zelf medicijnen maakt in de apotheek. Voor zijn eigen patiënten - maar die kunnen overal vandaan komen. Redacteur Sterre ten Houte de Lange bezocht het laboratorium en keek over de schouder van apothekersassistent Katlien mee terwijl ze capsules maakt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

André Dekker is klinisch fysicus en hoogleraar Clinical Data Science aan het Maastricht UMC+. Hij zoekt en verzamelt medische data van over de hele wereld om daarmee AI te trainen. 

Marieke Pierik is maag-, darm-, leverarts aan het Maastricht UMC+ en hoogleraar Real world data hetzelfde UMC. Zij wil al jaren dat medische data beter ingevoerd en gebruikt wordt voor wetenschap. 'Er zijn medische onderzoeken die je niet kan doen met clinical trails, omdat het onmogelijk is om voldoende data te krijgen, maar die onderzoeken kan je wel doen als je beschikking hebt over bestaande data.' Waarbij Pierik benadrukt dat die data wel veilig en met in acht neming van de privacy van de patiënten vergaard moet worden. En daar zit natuurlijk ook net de moeilijkheid. 

Automatische piloot

Dekker vertelt dat we niet te bang moeten zijn voor AI die medische beslissingen neemt. 'Als je gaat vliegen, wil je dan liever dat een automatische piloot vliegt of een mens?', vraagt hij presentator Nina van den Dungen retorisch. 

Arts is luxe

Nina heeft liever dat een computer de beslissing neemt, maar dat er wel nog een arts naar kijkt. 'In Nederland hebben we die luxe nog. Maar in India, waar niet in elk dorp een oogarts zit, hebben ze die luxe niet meer, en daar laten ze AI beslissingen nemen', zegt Dekker. Suggererend dat als de personeelsschaarste in Nederland nóg groter wordt, dat wij ook in Nederland niet meer de luxe van een levende arts hebben voor elke medische beslissing. 

Tegelijkertijd schuilt daar ook een risico in. Artsen moeten het handwerk niet verleren als AI beslissingen en analyses van ze gaat overnemen. Je wil niet zo afhankelijk worden van AI dat artsen het zelf niet meer kunnen en dus ook niet meer kunnen beoordelen of de AI de juiste beslissing maakt. 

Minister Helder

In deze uitzending ook minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Conny Helder. VWS neemt sinds kort het voortouw om gegevensuitwisseling in de zorg beter mogelijk te maken. De eerste deadline van 1 juli gaat VWS niet halen, bleek uit Helders Kamerbrief van 7 mei. Het is een simpele wens, maar een ingewikkelde opdracht in een veld dat versnipperd is. 

Luister ook aflevering 13 van dit seizoen over gebrekkige gegevensuitwisseling in de zorg. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Robert Schoevers, hoogleraar psychiatrie bij het Universitair Medisch Centrum Groningen. En hij doet een grote trial met ketamine. En Pim Cuijpers, emeritus-hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, bekend als één van de meest vooraanstaande depressiewetenschappers. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Apple houdt vinger aan de pols

Anderzijds zitten er ethische bezwaren aan het dragen van een smart watch. Want het zijn uiteindelijk toch de tech-giganten die deze apparaten ontwikkelen en vooral: die deze data verzamelen en bewaren. En de slimme horloges meten steeds meer. Niet alleen het aantal stappen dat een drager zet, maar het ding meet de hele dag iemands hartslag, saturatie, de beweging. Dat, gecombineerd met alle berichten die iemand ontvangt en de apps die diegene gebruikt is goudmijn aan informatie. 

Tech-redacteur bij BNR Joe van Burik draagt om die reden dan ook geen smart watch. In deze aflevering van BNR Beter legt hij uit waarom techbedrijven geïnteresseerd zijn in gezondheidsdata en wat hun doel is met de slimme horloges. 

Gezonder en ongelukkiger

Naast Van Burik is Matthijs Noordzij te gast. Hij is hoogleraar gezondheidspsychologie en technologie aan de Universiteit Twente. Hij weet hoe en waarom mensen gezonder worden van het dragen van een smart watch. En dat mensen er ongelukkiger van worden: "Wandelen wordt een taak. Weer iets extra's op je to do lijst." 

Smart watch in de ggz

Noordzij onderzoekt ook de inzet van slimme horloges bij mensen met psychiatrische aandoeningen. Sommige mensen hebben namelijk geen goede connectie met hun lichaam. Ze hebben niet door dat hun hartslag omhoog schiet als ze boos zijn. Een smartwatch kan daarbij helpen, zegt Noordzij. 

Over BNR Beter  

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het resulteert in gezondheidsschade of erger, schrijven brancheverenigingen in een brandbrief aan de Kamer. In de spoedzorg kan het resulteren in een vroegtijdige dood. In de reguliere zorg leidt het tot overbehandeling, overbodige inzet van personeel en een verminderde kwaliteit van leven van de patiënt.

Elektronisch patiëntendossier

De oorzaak van dit alles ligt in 2011, toen VVD, PvdA en SP het nationale elektronisch patiëntendossier wegstemde. Arno Rutte werd een jaar later Kamerlid voor de VVD, en voerde tot en met 2019 het woord op zorg: "Ik baalde daar toen van en nog steeds. Het levert allerlei problemen op. Kortgezegd: grote grote ellende." Hij geeft toe dat hij er  zelf ook onvoldoende aandacht voor heeft gehad. 

Oplossingen

Oplossingen zijn er wel, maar draaien als pilots op tijdelijke gelden. En dan hijgt Europa ook nog in onze nek. Alle seinen staan op groen om zorgdossiers uitwisselbaar te maken binnen de hele EU. Zodat je ook in het ziekenhuis in Spanje of Oostenrijk de juiste behandeling kan krijgen. Gaat Nederland daar een modderfiguur slaan, of is dit juist het zetje dat ervoor zorgt dat we er wél in slagen om gegevens fatsoenlijk uit te wisselen? 

Presentator Nina van den Dungen bespreekt de omvang van het probleem, de geschiedenis, oplossingsrichtingen en toekomst van het elektronisch patiëntendossier met zorgjournalist Sytse Wilman en zorgconsultant en oud-VVD-Kamerlid Arno Rutte. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Formatie

Bussemaker maakt zich ook zorgen over de richting die de formerende partijen inslaan met betrekking op zorg. 'Tot nu toe zie ik dat zorg nog geen thema is, los van het openen van verpleeghuizen wat helemaal niet kan omdat we daar de mensen niet voor hebben. Ik hoop dat ze op een brede manier en met moed naar zorg gaan kijken.'

Werkagenda

18 april presenteerde de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving haar nieuwe werkagenda. De nieuwe onderwerpen zijn ‘Omgaan met de grenzen van de zorg’, ‘Investeren in volksgezondheid’ en ‘maatschappelijke bindingen in de samenleving’. 

Opvallend is dat het personeelstekort in de zorg geen onderwerp is, waar dat de afgelopen jaren wel was voor de Raad. 'Het personeelstekort is niet opgelost, maar ik denk dat wij daar goede adviezen over hebben geschreven. Maar nu moet het echt gebeuren. En het onderwerp komt ongetwijfeld terug in toekomstige rapporten, maar dan verweven met andere onderwerpen.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Herbergier

Te gast is zorgondernemer Loek Winter, hij is onder andere bestuurder bij de Drie Notenboomen, het bedrijf achter de franchiseketen de Herbergier en de Zorgbutler. Hij vertelt waarom particuliere ouderenwoningen renderen én interessant zijn voor ouderen. Hij merkt bovendien niks van de krapte op de arbeidsmarkt. "Mensen willen niet in barcode-zorg werken. Ze willen in een huis werken waar de menselijke maat nog bestaat."

Kleinschalige woonvormen

Naast hem staat Hilde Verbeek, hoogleraar Zorgomgevingen voor Kwetsbare Ouderen. Zij doet onderzoek naar ouderenzorg en weet wat er nodig is voor betere ouderenzorg. Een groene omgeving en kleinschalige woonvormen stimuleren activiteit van de ouderen. Maar particuliere ouderenzorginitiatieven hebben zeker niet het patent op betere zorg!

Kwaliteit

De zorg is in Nederland overal ongeveer even goed, omdat het moet voldoen aan kwaliteitskenmerken. Als je dus veel meer betaald voor een ouderenzorgwoning, dan betaal je meestal vooral voor de stenen. Een mooi ingericht appartement. Niet perse voor betere zorg. 

Commerciële ouderenzorg

Toch heeft commerciële ouderenzorg volgens beide gasten wel de toekomst. Volgens Loek Winter omdat zij betere, efficiëntere en menselijkere huizen maken dan de grootschalige publieke verpleeghuizen. En volgens Verbeek omdat ondernemers beter zijn in het vinden van creatieve oplossingen. 

BNR Beter

Luister de hele aflevering om te weten wat de do's en don'ts zijn in de commerciële ouderenzorg. En abonneer je op de feed van BNR Beter. Want dit programma onderzoek elke week hoe de zorg van morgen beter wordt. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn Rudolph Strickwold, directeur bij Stichting Hulphond, en Lonneke Schuurmans, specialist ouderengeneeskunde en net gepromoveerd is op de inzet van échte honden en robotkatten bij mensen met dementie.  

Hulp

We kennen allemaal de blindengeleidehond en een drugshond. We weten dus dat honden heel veel kunnen. Maar er zijn nog veel meer situaties waar honden in kunnen helpen. Denk aan een hond die helpt bij de was, een hond die helpt om medicijnen toe te dien, een hond die epileptische aanvallen voelt aankomen, een hond die mensen met dementie tot rust brengt. 

"Mensen die een hulphond hebben vertellen dat ze aanzienlijk minder thuiszorg nodig hebben", vertelt Strickwold. "Sommige mensen met epilepsie hadden vóór de hond meerdere keren per week een aanval, nu nog maar enkele keren per maand. De hond brengt hun in veiligheid, waardoor ze tijdens een aanval minder schade oplopen - wat ook weer zorg bespaard."

Therapie

Ook worden honden ingezet bij therapie. Honden kunnen op aan andere manier feedback geven op ons gedrag, dan dat wij mensen doen. Ze treden mensen zonder oordeel tegemoet en werken als spiegel. 

Honden kunnen mensen met dementie een moment van rust geven, vertelt Schuurmans. En dientengevolge geven deze honden indirect ook de zorgmedewerkers een beetje rust. Ze lokken reacties uit bij mensen met dementie, die voorheen bewegingloos in de stoel zaten. "Mensen leven op van een hond."

Als de financiën toereikend zouden zijn, en er zouden genoeg geschikte honden zijn, kunnen we makkelijk twee keer zoveel mensen een hulphond geven, denkt Strickwold. Het kan enorm veel thuiszorg voorkomen, besparen dus, en heel veel ziekenhuisopnames voorkomen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

 Wie daar wel en niet thuishoren en HOE we de druk op de ziekenhuizen verlichten bespreekt Nina van den Dungen met twee zorgadviseurs. Sanne van Eerden is adviseur zorg en welzijn bij Andersson, Elffers, Felix (AEF). En Berend Buys Ballot is programmamanager digitale zorg bij Free Finch. Hij werkt veel voor het Amsterdamse ziekenhuis OLVG, en de grotere ziekenhuisclub Santeon.  

Sociale factoren

Van Eerden: "Professionals in ziekenhuizen constateren regelmatig dat een patiënt meer of andere hulp nodig heeft dan zij kunnen bieden of waarvoor zij opgeleid zijn." Dit ziet Van Eerden op zwangerschap- en kindpoli’s, de spoedeisende hulp en in de geriatrie. "Vooral sociale factoren hebben een substantiële invloed op het ziektebeeld." Sociale factoren zoals armoede, eenzaamheid of opvoedvraagstukken horen niet in het ziekenhuis. Daarom werkt Van Eerden aan samenwerkingen tussen ziekenhuizen en het sociaal domein. "Je wil niet weten hoeveel tijd ziekenhuismedewerkers kwijt zijn aan het vinden van het juiste 'loket' voor de ouders van huilbaby's of eenzame ouderen op de SEH."

Digitale zorgpaden

Een andere manier om de patiënten "het ziekenhuis uit te krijgen" is door meer in te zetten op digitale zorgpaden. Veel chronisch zieke mensen staan onder controle van een specialist in het ziekenhuis. Maar voor hun controles is het alles behalve noodzakelijk om elke keer fysiek naar het ziekenhuis toe te komen, weet Buys Ballot. Hij ontwierp meerdere "digitale zorgpaden", oftewel apps en online consult-opties waarmee patiënten en specialisten efficiënt en op afstand contact kunnen onderhouden. 

Zorgfinanciën

De bottleneck bij afschaling van ziekenhuiszorg is de financiële vergoeding. Hoe wordt het betaald? Want ziekenhuizen worden betaalt per patiëntbezoek. Als de patiënten niet meer in het ziekenhuis komen, omdat ze elders geholpen worden of digitaal, dan verliest het ziekenhuis inkomsten. 

Shared savings

In veel gevallen wordt dat opgevangen met tijdelijke projectgelden, nieuwe betaaltitels van digitale zorgpaden of met "shared savings", waarbij het ziekenhuis en de verzekeraar de bespaarde kosten samen delen. "Op die manier wordt de zorg niet goedkoper. Maar wel goedkoper per patiënt", zegt Buys Ballot. 

Van Eerden wil strenger zijn: "We moeten met elkaar een serieus, niet-vrijblijvend gesprek gaan voeren over welke zorg we niet meer doen en hoe we dat gaan organiseren."

Huilbaby

In de reportage hoor je kinderarts Ineke de Kruijff, werkzaam in het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht. Op hun ABC-poli helpt ze ouders met een huilbaby. Ze checken of er een medische oorzaak onder het overmatig huilen zit (wat maar in 5 procent van de huilbaby's het geval is) en daarna schakelen ze snel weer terug naar het consultatiebureau. 

"Naast deze samenwerking hebben we ook flink ingezet op de informatie die op internet te vinden is. Er is zoveel onjuiste informatie over huilbaby's op internet, dat ouders bang gemaakt worden dat hun baby iets mankeert," vertelde De Kruijff. Ze verwees onder andere naar haar podcast Ontroostbaar.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Neuro-radioloog Anja van de Kolk kan niet wachten tot het apparaat er staat. Het wordt een scanner met een magneet van 14 tesla. Dat overtoept de 11,7 tesla uit Parijs met afstand. Van der Kolk mag er mee gaan werken, onderzoek mee doen, maar wat ze met deze super gevoelige scanner kan zien in de hersenen, dat weet ze nog niet. “We hebben allerlei theorieën, we hebben allerlei onderzoeksideeën voor als ‘ie er staat, maar of het kan, dat is afwachten.” 

Gebouw 

Professor Biomedische Magnetische Resonantie Tom Scheenen mag de magische machine bouwen. Er is een weiland in de buurt van het Radboud UMC voor beschikbaar gemaakt. Op dat veld moet een gebouw komen waar het apparaat ingebouwd gaat worden.  

Het speciale aan deze MRI is dat het een hele andere manier van bouwen is. Deze MRI hoeft niet met helium gekoeld te worden en dat is de reden dat de MRI een hogere sterkte krijgt dat de 11,7 tesla die met de huidige technieken gemaakt kan worden.  

Dementie 

Doordat het zo'n hoge magneetsterkte heeft worden de beelden die deze scanner maakt nog veel scherper. Daarom verwacht Van der Kolk dat ze hiermee gaan ontdekken hoe bepaalde hersenziekten zoals epilepsie en dementie ontstaan. Je kan niet alleen beter zien wat er in en tussen cellen gebeurt, je kan (in theorie) ook plaatjes maken die bewegen. Zo kan je zien hoe bepaalde stoffen van het ene hersengebied naar het andere verplaatst.  

Testen 

In oktober gaan de onderzoekers testen of de nieuwe techniek werkt, of het materiaal dat ze gebruiken de krachten die ze erop willen loslaten kan verdragen. Als het project die test doorstaat, dan gaat het nog zo'n drie jaar duren voordat de MRI in Nijmegen staat en de eerste proeven gedaan kunnen worden. Voordat er mensen in liggen zal het dus nog even afwachten zijn, maar er is licht aan het einde van de tunnel.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nieuwe donorwet is nu ruim drie jaar van kracht. Maar het aantal nieuwe donoren valt een beetje tegen. Volgens de Nederlandse Transplantatie Stichting ís er we een stijging zichtbaar, maar valt het aantal donoren nog binnen de 'verwachtte variatie binnen tien jaar'. In harde getallen: in 2019 doneerden 250 mensen na overlijden een of meerdere organen, in 2023 waren dat er 292 (bron: Nederlandse Transplantatie Stichting). 

Dr. Nichon Jansen, beleidsmedewerker bij de Nederlandse Transplantatie Stichting, vindt de donorwet toch geen mislukking. 'Nu staat iedereen die ouder is dan 18 jaar in het donorregister. De wet heeft ervoor gezorgd dat iedereen een brief kreeg om een keuze te maken.'

Frankensteinapparaat

Dat roept natuurlijk de vraag op: hoe kunnen we het aantal donoren wél vergroten? In het Universitair Medisch Centrum Groningen hebben ze een stukje van die puzzel. Zij kunnen organen beter testen of ze geschikt zijn voor transplantatie. Dit doen ze met een soort nagebouwd lichaam, met bloedvaten, een hart, hersenen, zuurstoftoevoer. 

Hoogleraar experimentele transplantatie-chirurgie bij de Rijksuniversiteit Groningen, Henri Leuvenink vertelt in deze aflevering hoe dat Frankenstein apparaat, perfusieapparaat, precies werkt en voor welke organen ze het apparaat inzetten. 

Het apparaat heet nog een voordeel: als een lever zuurstof krijgt, kan het langer buiten het lichaam bewaard worden. Hierdoor wordt een transplantatie niet meer een ad hoc operatie die midden in de nacht gedaan wordt, maar kan het operatieteam gewoon om 9 uur 's ochtends, uitgerust aan de operatie beginnen. Dat zorgt voor minder complicaties en betere arbeidsomstandigheden voor de chirurg en de verpleegkundigen. 

Uitbreiding

Nina vraagt zich af: kan de donorwet niet nog meer worden uitgebreid? Bijvoorbeeld op de Amerikaanse manier. Door bij het ophalen van je rijbewijs een Ja of Nee in het donorregister te zetten. Zou dat in polderend Nederland ook werken?

BNR Beter

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien.

Zie hier de cijfers van de orgaantransplantaties:  https://www.transplantatiestichting.nl/medisch-professionals/cijfers-nts/orgaandonatie

Meer informatie over het Groningse perfusie-apparaat vindt je hier: https://nieuws.umcg.nl/w/levertransplantatie-wordt-9-tot-5-operatie-dankzij-perfusiemachine   

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Huisartsen beroep

Het beroep van huisarts is dan ook sterk veranderd door de jaren heen. Vroeger vormden de huisarts en zijn vrouw samen de hele praktijk. Nu is de huisarts werkgever van praktijkondersteuners, doktersassistenten en verpleegkundigen. Ze moeten contact onderhouden met het ziekenhuis, het verpleeghuis en de thuiszorg. En dan moeten ze ook nog digitaliseren en innoveren.  

Buurtdokters 

Dat laatste lukt dus niet, ontdekte ook Bob Verhagen. Hij probeerde een paar jaar geleden een app voor meten van hoge bloeddruk in de huisartsenzorg te implementeren. De huisartsen waren enthousiast, maar ze hadden maand na maand geen tijd om het in hun praktijk toe te passen. ‘Huisartsen are too busy to be organized’, stelt Verhagen.  

Hij richtte daarom een huisartsenketen op, genaamd Buurtdokters. Een franchise waarbij de huisarts mede-eigennaar is van een praktijk en Buurtdokters vooral de zakelijke kant van de praktijk organiseert. ‘Wij geloven is een huisarts in de buurt, een huisarts die je persoonlijk kent’, aldus Verhagen. Er zijn nu 17 Buurtdokters. Dat aantal moet de komende jaren groeien naar minimaal 30 om Buurtdokters rendabel te maken.  

Digitale huisarts 

Een volkomen andere aanpak is die van de digitale huisarts Arene. Zij hebben veertig dokters die op zzp-basis voor Arene werken. Op afstand. Ze horen en zien patiënten via de telefoon, de mail of via beeldbellen. Want 85 procent van de hulpvragen die bij een huisarts komen kunnen prima telefonisch of digitaal afgehandeld worden, ontdekte Arene. Voor de overige 15 procent kunnen patiënten van Arene als passant langs bij een lokale huisartsen. 

‘Arene neemt misschien wel de kersen van de taart, is een klacht. Maar de lokale huisartsen mogen onze patiënten morgen overnemen. Het punt is: dat kunnen ze niet. We hebben een groot huisartsentekort en Arene is een oplossing daarvoor’, vertelt Tom Kliphuis, bestuurder van Arene.  

Wat is beter? Een huisartsenketen of digitale huisartsen? Hierover discussieren Kliphuis en Verhagen in deze aflevering van BNR Beter, de podcast over de zorg van morgen.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

AI kan allerlei taken van de zorg overnemen. Tenminste, dat wordt beweerd. Maar in werkelijkheid zijn er vooral AI-toepassingen voor radiologen, en zelfs die zijn nog niet beter dan de radiologen van vlees en bloed. 

Radiologie 

Om te beginnen kan een radioloog namelijk álle foto’s beoordelen, terwijl de huidige AI-toepassingen alleen geschikt zijn voor één type beoordeling. Bijvoorbeeld het beoordelen van de botleeftijd van kinderen met een groeistoornis. Maar ja, zulke beoordelingen krijgen radiologen sporadisch op hun bord. Terwijl ze gemiddeld 100 beelden per dag beoordelen.  

Daarnaast kunnen radiologen iets wat AI nog niet kan: redeneren. Zo kan AI een beschadigde long detecteren. Maar een radioloog neemt ook mee dat het een foto is van een oudere patiënt. ‘Eén longontsteking en de longen zien er al zo uit’, redeneert radioloog Merel Huisman, die in de reportage van deze aflevering te horen is.  

Artsentekort

Ongeveer de helft van de ziekenhuizen gebruikt momenteel een of meerdere AI, weet Kicky van Leeuwen, eigenaar van Romion Health, een bedrijf dat een overzicht maakt alle AI-toepassingen. Maar volgens radioloog Huisman is er nog geen enkele AI beter in het beoordelen van foto’s dan de radiologen.  

En toch meent Radboud UMC hoogleraar Al voor de analyse van medische beelden in de pathologie en radiologie Geert Litjens dan AI artsen gaat vervangen. ‘Of liever gezegd: AI gaat artsen vervangen die we graag zouden hebben maar die er helaas niet zijn.’  

Doorleren

Litjens kijkt verder dan het heden. AI ontwikkelt zich enorm snel, sneller dan we tien jaar geleden dachten. Momenteel trainen we AI om ‘even goed te zijn als een arts’, maar AI kan veel verder gaan. ‘We hebben ooit bedacht dat we artsen in verschillende specialismen indelen: oncoloog, radioloog, patholoog, uroloog. Als mens kunnen we immers maar zoveel jaar studeren. Zes jaar geneeskunde en dan nog zes jaar voor een specialisatie. Op een goed moment moet je ook aan het werk gaan. Maar een AI-algoritme heeft geen specialisatie nodig. Je hoeft niet te zeggen: jij kan alleen naar pathologie plaatjes kijken. Een AI leert veel sneller dan de mens en hoeft niet te stoppen met leren om aan het werk te gaan.’  

BNR Beter

In de uitzending van BNR Beter meer over wat AI nu kan en wanneer AI een arts gaat vervangen. En wil je weten welke AI er nu al toepasbaar zijn in de zorg, dan kan je terecht bij het bedrijf van Kicky van Leeuwen, Romion Health.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Knieklachten

Knieklachten zijn een van de meest voorkomende klachten bij de huisarts. En jaarlijks worden er tussen de 15- en 20.000 knieprotheses geplaatst. Maar dat kan beter. Namelijk met de nieuwe experimentele behandeling, waarbij stamcellen van een kind worden gebruikt om de kapotte knie weer helemaal terug te laten groeien. 

Gasten

Roel Custers is het brein achter dit project. Hij is orthopedisch chirurg aan het UMC Utrecht. In BNR Beter legt hij uit hoe de methode werkt en waarom het beter is dan de gangbare behandeling.  

Manon van Daal is bio-ethicus bij hetzelfde UMC en ziet problemen met de consent die ouders geven als ze stamcellen van hun kinderen doneren en de hoge kosten om een behandeling door de EMA-keuring te krijgen. 

In de reportage hoor je patiënt Isabelle Severins, een dame van 30 jaar oud die dacht dat ze haar passie nooit meer zou kunnen uitvoeren - sporten. Hardlopen, hockey, snowboarden. Maar dankzij de techniek van Roel Custers heeft ze een geheel werkzame knie. We horen haar aan de vooravond van haar langverwachte droom: een skivakantie! 

Over BNR Beter  

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Innovaties

Het begint al op de meldkamer. In de zeer nabije toekomst gaat AI de meldkamer centralisten helpen om de ambulances zo goed mogelijk te verspreiden over de regio. Ook wordt er gewerkt aan een AI die meeluistert naar een melding en de centralist helpt om een inschatting te maken wat er aan de hand kan zijn. 

Gegevens uitwisseling

Een groot obstakel, zeker voor de spoedeisende hulp, is de nationale uitwisseling van patiëntengegevens. Ooit is besloten om gegevensuitwisseling niet te centraliseren, want dat zou te veel macht geven aan de ICT-leveranciers. Het effect van deze beslissing merken ambulance- en SEH-medewerkers elke dag. Omdat zij geen inzage hebben in de medische geschiedenis van de patiënt, moeten zij handelen op dat wat zij op dat moment kunnen zien, meten en controleren. Hoe dat moet worden opgelost, daarover hebben Chris Bruggeman en Harm van der Pas wel een idee. 

Over BNR Beter  

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden om de zorg van morgen beter te maken. Worden die die oplossingen in de dan ook daadwerkelijk praktijk gebracht? En zijn deze zorginnovaties duurder of goedkoper? Presentator Nina van den Dungen interviewt de wetenschappers die de nieuwste zorginnovaties hebben uitgevonden en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen die werken met de innovaties. Ook gaan we het land in om de innovaties in de praktijk te zien.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een op de drie mensen krijgt kanker. Veel patiënten verwachten dan chemotherapie waar je kotsmisselijk van wordt en waardoor je je haren verliest. En als je pech hebt kunnen er ook nog wekenlange sessies met bestraling bijkomen.

Kankerbehandelingen

Maar zo hoeft een kankerbehandeling er helemaal niet uit te zien. Oncoloog Guus Bol vertelt in deze podcast dat kankertherapieën veel diverser zijn dan mensen vaak denken. 'Je hoeft lang niet altijd misselijk te worden van een chemo behandeling en als je een bestralingsbehandeling krijgt, hoeft dat nu niet meer altijd zes weken elke dag te zijn.'

MRLinac

Voor dat laatste doelt hij op het revolutionaire bestralingsapparaat dat het Universitair Medisch Centrum heeft uitgevonden. Dit bestralingsapparaat geeft live MRI-beelden van de patiënt. Op die manier kan de tumor live gevolgd worden, en kan de radiotherapeut heel gericht schieten op de tumor. 

Het levert voor de patiënt een veel prettigere en kortere behandeling op, met minder bijwerkingen. In plaats van zes weken elke dag te komen, hoeven patiënten maar vijf of soms maar één keer bestraald te worden. 

Gasten

Hoogleraar beeldgestuurde radiotherapie en zelf ook radiotherapeut Martijn Intven vertelt wat deze MRLinac allemaal kan - en hoeveel deze innovatie kost. 

Medisch oncoloog Guus Bol, ook werkzaam aan het UMC Utrecht, vertelt wat deze behandelingen met zijn patiënten doen. 

Over BNR Beter  

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden.  

Nina van den Dungen interviewt de uitvinders van de nieuwste zorginnovaties en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen wiens werk verlicht worden door deze innovaties. Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg.  

De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de wetenschappers, uitvinders.  

Over de makers 

Presentatie door Nina van den Dungen. Nina is journalist en presentator bij BNR Nieuwsradio. Redactie door zorgjournalist Sterre ten Houte de Lange. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Medicatie 

Een onmisbaar element in de zorg is medicatie: maar pillen en tabletten zijn voor volwassen patiënten ontworpen. Voor kinderen is het samenstellen van de juiste medicatie een enorme opgave. Zij kunnen niet de volwassenendoses slikken. En dan is er ook nog het hele slik-probleem. Voor de meeste kinderen is het al ingewikkeld om een paracetamolletje door te slikken. Zelfs als die een 'lekker’ smaakje hebben. Laat staan een halve hand vol verschillende pillen, wat voor ernstig zieke kinderen wel nodig is.  

De oplossing die hier nu meestal voor bedacht wordt is vaak dat het medicijn opgelost wordt in een drankje. Maar ook daar zijn allerlei problemen mee: kinderen vinden het nog steeds niet lekker, de drankjes zijn minder lang houdbaar en er zijn allerlei risico's dat er alsnog verkeerde dosering wordt gegeven.  

3D-pillen printer 

Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) heeft samen met fabrikant Doser een innovatieve oplossing bedacht. Zij kunnen met een high tech 3D-pillen printer hele kleine tabletjes maken, perfect op maat voor kinderen. Een paar drukken op de knop en twintig minuten later liggen er twintig tabletjes ter grote parelcouscous klaar voor de patiënt.  

Ziekenhuisapotheker Kirsten Schimmel van het LUMC vertelt hoe het gaat met het onderzoek naar deze pillenprinter. Zij leidt het project en begeleid promovendi en studenten die onderzoeken welke dosering het beste werkt en welk hulpmiddel nodig is.  

Kindercardioloog Derk Jan ter Harkel vertelt hoe hard deze middelen in zijn praktijk nodig zijn. Hij behandelt kinderen met hartproblemen uit het hele land. Zolang hij drankjes moet voorschrijven die in het LUMC gemaakt worden, moeten ouders elke drie weken naar het LUMC komen om het drankje te halen. 'Rondom vakanties is het helemaal een logistieke uitdaging.’ 

Over BNR Beter  

In BNR Beter – over de zorg van morgen laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden.  

Nina van den Dungen interviewt de uitvinders van de nieuwste zorginnovaties en ze spreekt specialisten en verpleegkundigen wiens werk verlicht worden door deze innovaties. Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg.  

De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de wetenschappers, uitvinders.  

Over de makers 

Presentatie door Nina van den Dungen. Nina is journalist en presentator bij BNR Nieuwsradio. Redactie door zorgjournalist Sterre ten Houte de Lange. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In BNR Beter – Over de zorg van morgen, laten we zien welke oplossingen er bedacht worden. Hoe deze in de praktijk uitpakken en hoe patiënten en zorgprofessionals hiermee geholpen worden.  

Nina gaat samen met redacteur Sterre ten Houte de Lange op reportage naar de ziekenhuizen, UMC’s, zorginstellingen en laboratoria en testruimten waar deze nieuwe technieken worden ontworpen of voor het eerst worden ingezet in de patiëntenzorg.  

De vraag die we ons elke aflevering stellen: wat is het probleem waar de zorgprofessionals en patiënten tegenaan lopen? Wat is de oplossing die bedacht is? Is deze oplossing efficiënter, effectiever en goedkoper? Hoe kijken de behandelend artsen naar deze ontwikkelingen? Lukt het om de innovaties te implementeren? Welke obstakels komen de uitvinders en zorgprofessionals tegen bij de implementatie van deze innovaties?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Komt er na 40 jaar  eindelijk een einde aan de allesvernietigende wereldwijde HIV-epidemie? Vier mensen zijn inmiddels genezen, maar hoe dan? En wat is de volgende stap? Hoelang zal het nog duren voor hiv helemaal de wereld uit is?  

Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 

'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Double Dutch krijgt een hele andere betekenis als PrEP op de markt komt. PrEP beschermd tegen hiv, maar is in Nederland lang niet voor iedereen beschikbaar. Een politieke keuze waardoor de protesten weer aanzwellen en de politiek en activisten ouderwets lijnrecht tegenover elkaar staan.  

Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 

'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na járen aanmodderen is er eindelijk een goed werkend medicijn. Mooi, maar ook een enorme omschakeling, als je tot voor kort leeft alsof elke dag je laatste kan zijn. En dan doen Zwitserse wetenschappers een fascinerende en baanbrekende ontdekking.. 

Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 

'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

"Fight AIDS, Act up.’ Jongeren eisen op radicale wijze een stoel aan tafel bij politiek en wetenschap. Hun lot ligt in de handen van beleidsmakers, onderzoekers en grote farmaceuten. Het is een kwestie van leven of dood. De aidsepidemie grijpt om zich heen en de tijd dringt...  

Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 

Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het leven vieren. Niets wordt belangrijker dan dat als in de jaren 80 en 90 HIV rondwaard in het Amsterdamse nachtleven. Overdag een begrafenis, in de avond een feest om het verdriet te vergeten. En dat terwijl veel jongeren nét uit de kast durven te komen.  

Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 

'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de eerste Nederlandse HIV-patient in 1982 het ziekenhuis binnenstapt is de wereld nog onwetend over de grootse epidemie die zich over landsgrenzen verspreid. Er zijn geen medicijnen, en mensen zijn bang en wanhopig. Maar die roerige jaren 80 liggen inmiddels achter ons, hoe is het om nu, 40 jaar later, HIV te hebben? 

Presentatie: Loiza Lamers & Angela Groothuizen 

'Uitgedokterd: HIV’ is een redactioneel onafhankelijke podcast, gemaakt door BNR. Dit eerste seizoen is mogelijk gemaakt door Viiv Healthcare. De sponsor had geen enkele invloed op de sprekers of de inhoud van de podcast.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sebastiaan Vermeulen is het dagelijks leven anesthesioloog in het Erasmus MC in Rotterdam en reservist luitenant-kolonel en vertelt over wat hij in defensie leerde en kon bijdrage.  

Zorgvernieuwers

In de verpleeghuizen is het hollen of stilstaan. Iedereen moet tegelijkertijd uit bed en aan tafel, waarna de verpleegkundigen even op adem kunnen komen voor de lunch-gekte weer losbarst. Het levert korte dienstjes op, en het haastig werken doet altijd afbreuk aan de kwaliteit van de zorg.  

Tonos Care heeft hier iets op bedacht: een app die met behulp van een slim algoritmen veel betere roosters kan maken voor patiënt én verpleegkundige. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar liefst een op de vijf mensen heeft slaapproblemen. Zij vallen moeilijk in slaap of worden te vroeg wakker. Neuroloog en somnoloog Claire Donjacour, werkzaam bij Stichting Epilepsie Instellingen Nederland (SEIN), weet alles over slaapproblemen, slaapziekten, slaaphygiëne en leefstijlregels om beter te slapen. Een van haar opmerkelijkste tips: ga mínder lang in bed liggen als je slaapproblemen hebt.  

Zorgvernieuwers  

De meeste wetenschap bouwt voort op de reeds bekende theorieën, technieken en bewezen effectieve behandelmethoden. Maar wat zou er gebeuren als dokters gebruik zouden maken van de ervaringen van patiënten en díe theorieën, technieken en behandelingen zouden testen?  

Met die insteek startte hoogleraar moleculaire biologie in het Amsterdam UMC Bianca Brundel vijf onderzoekslijnen naar boezemfibrilleren. Ze gaat onderzoeken of en hoe de boezemfibrilleren gerelateerd is aan stress, blootstelling aan pesticiden, genetica en of het met voedingssuplementen kan worden verminderd.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sterker nog, val al het seksueel grensoverschrijdend gedrag vindt 61 procent plaats tijdens het uitgaan. Ymke Kelders, programmamedewerker seksualiteit en zorg bij Rutgers vertelt over de campagne ‘Ben jij ok?’.

Wat betreft drugs ontmoedigd het Trimbos-instituut al het drugsgeruik Maar voor de koppige pillenslikker, heeft drugsonderzoeker Laura Smit-Rigter harm-reductie-tips.

Zorgvernieuwers

Het is zomer en dus is het teken-seizoen. Onderzoeker Freek van de Schoor maakt ons iets minder bang voor de parasiterende bloedzuigers. Slechts 2% van alle mensen met een tekenbeet krijgt ernstige klachten door de ziekte van Lyme. Hij vertelt erover en over het nut en de onzin van testen op Lyme.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ouderenpsychiater en voorzitter van de van de NVvP-afdeling ouderenpsychiatrie Didi Rhebergen maakt zich hierover grote zorgen en vertelt hoe je eenzaamheid en depressie kan herkennen bij een oudere en wat er tegen te doen. 

Zorgvernieuwers

In het Catharine ziekenhuis in Eindhoven gebruiken ze Artificial Intelligence om hartfalen te detecteren. Elk jaar wordt bij ongeveer 40.000 patiënten in Nederland hartfalen vastgesteld, maar diagnostiek duurt nu nog heel lang. AI, artificial intelligence, kan die diagnostiek waarschijnlijk enorm versnellen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is een schreeuwend personeelstekort in de zorg en met de vergrijzing gaat dat tekort nog veel meer oplopen. Daarom moet er goed gezorgd worden voor de mensen die in de zorg werken.  

Maar dat lukt nu nog niet. Het ziekteverzuim in de sector ligt met 7 procent boven het Nederlandse gemiddelde van 5 procent. 

Anouk ter Arve, programmamanager bij IZZ, begeleidt al tien jaar zorgorganisaties in het gezond en veilig werken. Ze ziet al tien jaar dezelfde fouten en oplossingen en schreef er het boek over Zuurstof voor zorgprofessionals. 

Zorgvernieuwers 

Hoe kan de zorg en behandelingen beter, slimmer, efficiënter en effectiever? In zorgvernieuwers deze week de bodymap tool. Een online gesprekstool waarmee jongeren met een chronische aandoeningen en hun hulpverleners behandellast kunnen bespreken. Femke van Schelven ontwikkelde en onderzocht deze tool.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daarom zet het Diabetesfonds zich in voor een gezondere leefomgeving, waarin het betaalbaar en makkelijk is om gezond te eten. Diena Halbertsma is de kersverse directeur van het Diabetesfonds. Ze was hiervoor 16 jaar directeur bij het Longfonds, waar ze een vergelijkbare taaie klus had: zorgen dat Nederlanders stoppen met roken. Ze vertelt hoe ze hoop houdt bij zo'n schijnbaar onmogelijke klus.  

Zorgvernieuwers 

Bij de diagnose ALS verandert er veel in het leven van de patiënt. Het lichaam werkt steeds minder goed mee. Daarom worden ALS-patiënten begeleid door een groot team van specialisten. Maar die terugkerende ziekenhuisbezoeken zijn ook erg vermoeiend.  

Met deze klacht is Esther Kruitwagen- van Reenen, revalidatiearts bij het UMC Utrecht, aan de slag gegaan. En met een groot team van specialisten en technici heeft ze een app ontwikkeld die het leven van de patiënt vergemakkelijkt en de zorg verbetert. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Judith Rietjens doet onderzoek naar zelfmanagement van patiënten en ontdekte dat ontwerpers hier heel goed bij kunnen helpen. Op dit moment loopt een grote studie naar het programma Leven met kanker, een programma voor lotegenotencontact voor mensen die ongeneeslijk ziek zijn, en hun naasten.  

Ook werkt Rietjens aan manieren om de zorg beter vorm te geven, bijvoorbeeld door een zorgpad in kaart te brengen als een metrokaart.  

Sociaal ontwerper Lotte de Haan ondersteunt mensen met een beperking in het bedenken en verbeteren van hulpmiddelen waardoor deze mensen meer autonomie krijgen en minder zorg nodig hebben.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Microbioloog Jeroen de Baaij van het Radboudmc nn zijn collega onderzoeker en nefroloog Tom Nijenhuis onderzoeken de oorzaken van magnesiumtekort en hoe deze te behandelen.  

Zorgvernieuwers 

Met een QR-code naast de deur van bewoners, kunnen medewerkers van ouderenzorgorganisatie Cardia simpel en veilig de belangrijkste gegevens van bewoners scannen. Het scheelt medewerkers tot een half uur per dienst en levert meer privacy op voor de patiënten.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uroloog Joost Boormans weet dat blaaskanker vaak pas in een laat stadium ontdekt wordt. Een alarmerend signaal van blaaskanker is als er bloed in de plas zit. Maar omdat vrouwen doorgaans niet opkijken van bloed in de pot, omdat het bij een normale menstruatie hoort, valt het hun pas laat op. Daarom voert het Erasmus MC de campagne: plas je bloed? Dat is niet goed.  

Tahlita Zuiverloon doet onderzoek naar nieuwe behandelingen van blaaskanker. 30 tot 50 procent van de patiënten reageert namelijk niet op de gebruikelijke behandeling, waarbij de blaas wordt gespoed met een gedeactiveerde tuberculose bacterie. Via de ‘patiënt in a dish’-methode, onderzoekt Tahlita welke medicijnen wel aanslaan.  

Zorgvernieuwers 

Bewegingswetenschapper Margot Bootsma promoveerde op de manier waarop mensen bewegingen aanleren, en dan met name de verschillen tussen hoe jonge en oude mensen dat doen. Fundamenteel onderzoek, maar Margot heeft nu al tips voor fysiotherapeuten en revalidatieartsen.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de manieren om dat te doen is via implantaten in de hersenen
die stroomstootjes geven. Dat klinkt als science fiction maar voor
mensen met epilepsie, Parkinson, heftige depressie. Hier doet psychiater
Damiaan Denys onderzoek naar aan de Universiteit van Amsterdam.

Implantaten kunnen ook gebruikt worden om de hersenen uit te lezen
zodat mensen met het zogeheten Locked In Syndrom weer kunnen
communiceren. Dit is het onderzoeksgebied van neuroloog Nick
Ramsey. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tara Koenders, adviseur dementie bij Vilans, legt uit dat het belangrijk is om een diagnose dementie niet te lang uit te stellen. Terwijl Sjef van der Klein sociaal werker bij Contour de Twern uit Tilburg, vraagt zich af wanneer zorgmijden een probleem is en vooral voor wie het een probleem is. 

Zorgvernieuwers

Chirurgen vertalen de 2D-röntgenscan naar het lichaam waarop ze een operatie uitvoeren. Maar met de hologram-techniek die Annabel Groenenberg heeft ontwikkeld hoeft dat binnenkort niet meer.  Zij ontwikkelde een techniek om met een HoloLens, een soort slimme skibril, een 3D-scan van het lichaam te projecteren op het lichaamsdeel dat geopereerd gaat worden. Daardoor kan de chirurg al precies zien waar hij moet zijn voor het mes erin gaat en kan er veel nauwkeuriger geopereerd worden.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Daar praat ik over met Patrick Vriens, vaatchirurg bij het Elisabeth TweeSteden ziekenhuis en hoogleraar Kwaliteit van leven in de medische setting aan de Tilburg University. Hij houdt zich bezig met het beter inzichtelijk maken van wat voor de patiënt de kwaliteit van leven bepaald en hij is gefascineerd door de invloed die de gemoedstoestand van de patiënt heeft op het fysieke herstel.  

Ook in de uitzending chirurg in opleiding Kelly Dreuning, die recent gepromoveerd is op de verbetering van de behandeling van liesbreuken bij kinderen. Zij ontdekte wat een verschil een kleurplaat kan maken voor de kinderen.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar dat is nou precies wat kinderarts en allergoloog Ted Klok wél doet. Hij zegt met zijn nieuwe behandelmethode 90 procent van de allergieën te kunnen genezen. 

Zorgvernieuwers 

In plaats van de buik open snijden voor een operatie gebruiken we al decennia lang kijkoperaties. Patiënten lopen minder risico op infecties en kunnen sneller herstellen. Maar nu blijkt dat patiënten na zo’n kijkoperatie toch nog veel last hebben. 

De ‘veredelde fietspomp’ waarmee buiken worden opgeblazen voor zo’n kijkoperatie zijn nogal verouderd, stellen onderzoekers van de Erasmus Universiteit. Zij verbeterde de fietspomp en doopten hem de Next Generation Insufflator. IDE Group Nederland gaat ervoor zorgen dat het slimme apparaat binnenkort voor alle chirurgen bruikbaar is.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Inge Goorts adviseur en projectleider gezondheid van statushouders bij Pharos, vertelt dat we niet moeten denken dat alle vluchtelingen getraumatiseerd zijn. De acute zorg is goed geregeld, maar veel vluchtelingen, ook Oekraïners, hebben mondzorg nodig. Maar wordt nu juist niet vergoed. 

Zorgvernieuwers

Jaarlijks worden er twee miljoen infuusbehandelingen gedaan. Van antibiotica tot chemotherapie. 40 procent van deze behandelingen kunnen volgens Cliff Bos, oprichter van CareXS, thuis, met Connected Infuuszorg Thuis. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds de eeuwwisseling is het percentage Nederlandse werknemers met burn-outklachten opgelopen van 10 naar 17 procent en wat de naschokken van corona zullen zijn laten zich raden.

Onderzoeker Karen Nieuwenhuijsen ontdekte onder andere dat elke euro die je besteedt aan preventiemaatregelen, zich elf keer terugbetaald. Waarom investeren werkgevers dan niet in preventie? Nieuwenhijsen vertelt welke concrete maatregelen werkgevers kunnen nemen.

Zorgvernieuwers

Internist nefroloog Martijn van den Hoogen ontwikkelde samen met zijn collega’s de SeCreT-box voor patiënten die een niertransplantatie hebben gehad of die een chronische nierziekte hebben. De box verbetert de data, zorgt voor gemak voor de patiënt en brengt de specialist dichter bij huis.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is dit de enige manier om te zorgen voor mensen met dementie of kan het ook anders? Teun Toebes en Hilde Verbeek denken van wel. Teun Toebes is verpleegkundige en hij maakt zich hard voor een meer menselijke dementiezorg. Hilde Verbeek is hoogleraar Zorgomgeving voor Kwetsbare ouderen aan de Universiteit Maastricht en zij doet onderzoek naar het effect van de zorgomgeving op het ziektebeloop.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Z-CERT adviseert Nederlandse zorgorganisaties over cybersecurity, digitale kwetsbaarheden en dreigingen. Zij houden de oorlog tussen Rusland en Oekraïne nauwlettend in de gaten en zien nu welke gevolgen de digitale oorlog heeft voor zorgorganisaties. Op basis daarvan adviseren ze Nederlandse zorgorganisaties over hoe ze hun digitale veiligheid kunnen verbeteren.

Directeur van Z-CERT Wim Hafkamp is te gast bij BNR Beter, samen met Tom Wolters. Wolters is ethisch hacker, onder andere als vrijwilliger bij DIVD, en vertelt in de uitzending precies wat voor aanvallen er mogelijk zijn, hoe kwetsbaarheden eruit zien en wat zorgorganisaties daaraan kunnen doen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gemeenten kunnen hier iets aan doen. Met het IJslandspreventiemodel pakken ze alcohol- en drugspreventie duurzaam en effectief aan. Harmke Pijpers interviewt Ninette van Hasselt, hoofd alcohol van het Trimbos-instituut: ‘Leg de verantwoordelijkheid voor alcoholgebruik niet bij de jongeren zelf, maar zorg dat ze opgroeien in een veilige omgeving.’

Zorgvernieuwers